KİK Kararı: 2025/UH.I-207 (15 Ocak 2025)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2025/003
Gündem No : 55
Karar Tarihi : 15.01.2025
Karar No : 2025/UH.I-207
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Beşbeş Tur Turizm Taşımacılık Petrol Ürünleri İnşaat Temizlik Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Edremit Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1567065 İhale Kayıt Numaralı “Sürücüsüz Araç Kiralanması Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Edremit Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından 17.12.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Sürücüsüz Araç Kiralanması Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Beşbeş Tur Turizm Taşımacılık Petrol Ürünleri İnşaat Temizlik Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 11.12.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.12.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 23.12.2024 tarih ve 174059 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.12.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/1758 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale dokümanında hiçbir araç için asgari model yılı belirlemesi yapılmamasının ihaleye teklif verilirken tereddüt oluşturduğu, idare tarafından kullanılan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırılık oluşturduğu, ihalenin iptal edilerek tekrar çıkılması gerektiği, aksi takdirde 15 yaşından veya 10 yaşından büyük araç çalıştırılması halinde kamu hizmetlerinin de kesintiye uğrayacağı, bu durumun 2021/14 sayılı “Tasarruf tedbirleri” konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’ne de aykırılık göstereceği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir.

İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.

Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.” hükmü,

17 Mayıs 2024 tarih ve 32549 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan tasarruf tedbirlerine ilişkin 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nin “Resmi taşıtların edinilmesi ve kullanılması” başlıklı kısmında “Kamu kurum ve kuruluşlarınca hizmet alımı suretiyle kullanılan mevcut taşıtlar, sözleşme süresi sonunda izin alınmadan yeniden kiralanmayacaktır.

…

Bu Genelge kapsamında edinimine izin verilen taşıtlar, kullanım süresi ve maliyet analizleri dikkate alınarak en ekonomik yöntemle temin edilecektir. Hizmet aracı olarak kullanılacak taşıtlarda baz veya standart donanımlı, yerli ve elektrikli, binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 1600 cc ve altındaki motor hacimli, işletme maliyetleri düşük ve ekonomik olan taşıtlar tercih edilecektir. Ayrıca hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtlarda model yılı yeni araçlar yerine ekonomik olması durumunda binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 10 yaşını, diğer taşıtlarda 15 yaşını doldurmamış olmak kaydıyla model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verilecektir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

2024/7 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nin yukarıda yer verilen maddesinde, hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtlarda model yılı yeni araçlar yerine ekonomik olması durumunda binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 10 yaşını, diğer taşıtlarda 15 yaşını doldurmamış olmak kaydıyla model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verilmesi gerektiğinin belirtildiği, Teknik Şartname’de kiralanacak araçlara ilişkin model yılının belirtilmemiş olduğu, söz konusu araçlar ile gerçekleştirilecek işin kapsamı ve gereklilikleri ile işin bitiş tarihi de göz önüne alınarak idarenin takdir yetkisi kapsamında ihale konusu işte çalıştırılacak araçlara ilişkin idarenin ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik asgari model yılı ve teknik kriter belirlemesi yapılabileceği, Teknik Şartname’de Genelge hükümlerine aykırı olacak şekilde model yılı belirlemesi yapılmadığı, model yılının belirlenmemiş olmasının da tekliflerin sunulması ve değerlendirmesinde belirsizlik oluşturmayacağı isteklilerin araçlar için mevcut ihale dokümanı düzenlemelerini dikkate alarak tekliflerini hazırlayabilecekleri anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddialarının incelenmesi neticesinde, Kurul çoğunluğunca “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuruya konu ihale Edremit Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından 17.12.2024 tarihinde yapılan “Sürücüsüz Araç Kiralanması Hizmet Alımı” işi ihalesi olup 21 adet ihale dokümanı indirilen ihaleye 8 isteklinin teklif verdiği, başvuru sahibinin ihaleye teklif vermediği, 6 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin Konak Kur. Per. Hiz. San. ve tic. A.Ş. üzerinde bırakıldığı, Özdecan Tur. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesine “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmüne, “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde ise “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır…

İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır…” hükmüne yer verilmiştir.

İdare, başvuru sahibinin şikayetini Teknik Şartname ve ihale dokümanının 17.05.2024 tarih ve 32549 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, tasarruf tedbirleri konulu 2024/7 Genelge hükümlerinde yer verilen “Resmi Taşıtların Edinilmesi ve Kullanılması” düzenlemeleri doğrultusunda hazırlandığı ve ihaleye verilecek tekliflere etki edecek bir durumun bulunmadığını gerekçe göstererek reddetmiştir.

Başvuruya konu ihalenin konusu sürücüsüz araç kiralama işidir. İhale dokümanı incelendiğinde ihale konusu iş kapsamında kiralanacak araçlara ilişkin olarak herhangi yaş sınırı ve model yılına dair bir düzenlemeye yer verilmediği görülmüştür.

İhale konusu iş araç kiralama işi olduğundan, ihalede teklif edilecek araçların yaşı ve model yılı istekliler açısından araçlar için teklif edilecek fiyatı doğrudan etkilemektedir. Teklif edilecek araçların yaşı ve model yılı artıkça işletme maliyeti ve bakım maliyeti yeni model araçlara göre daha yüksek olacağı gibi bu araçlardan beklenecek verimlilik ve performansın daha düşük olması, sözleşmenin yürütümü aşamasında uyuşmazlıkların doğması beklendik bir sonuçtur.

Her ne kadar 17 Mayıs 2024 tarih ve 32549 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan tasarruf tedbirlerine ilişkin 2024/7 sayılı Cumhurlığı Genelgesi’nde Genelge kapsamında edinimine izin verilen taşıtların, model yılı yeni araçlar yerine ekonomik olması durumunda binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 10 yaşını, diğer taşıtlarda 15 yaşını doldurmamış olmak kaydıyla model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verileceği belirtilmekle birlikte kullanım süresi ve maliyet analizleri dikkate alınarak işletme maliyetleri düşük ve ekonomik olan taşıtların tercih edileceği belirtilmiştir.

Anılan Cumhurlığı Genelgesinde kiralanacak araçlar için 10 ila 15 yaşını doldurmayan araçların tercih edileceği belirtilmekle birlikte bu duruma ilişkin ihale dokümanında araçların yaşı ve model yılına dair düzenlemeye yer verilmemesi gerektiği sonucunu doğurmamaktadır. Zira, ihale dokümanında da anılan Tasarruf Genelgesine atıf yapan bir düzenlemeye de yer verilmemiştir.

Başvuruya konu ihale konusu işte kiralanacak araçların yaşı ve model yılı istekliler açısından araçlar için verilecek teklif tutarlarını doğrudan etkilediğinden kiralanacak araçlar için 2024/7 sayılı Cumhurlığı Genelgesi’nde yer verilen düzenlemeler dikkate alınarak ihale dokümanında kiralanacak araçların yaşına ve model yılına dair düzenlemeye yer verilmesi, istekliler açısından sağlıklı bir teklif oluşturulmasına, idare açısından ise verilen tekliflerin sağlıklı bir şekilde değerlendirme yapılmasını, ayrıca sözleşmenin de sağlıklı bir şekilde yürütülmesini sağlayacaktır.

Başvuruya konu ihale araç kiralama işi olduğundan ve ihalede teklif edilecek araçların yaşı ve model yılı isteklilerin tekliflerini doğrudan etkilediğinden, ihale konusu işte kiralanacak araçların yaşı ve model yılına dair ihale dokümanında herhangi bir düzenlemeye yer verilmemesi; istekliler açısından sağlıklı bir teklif oluşturulmasına engel olacağı, idare açısından ise isteklilerin tekliflerinin sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesine engel teşkil edeceği, ihale konusu işte teklif edilecek araçların beklenen yaş ve model yılından daha eski olması durumunda elde edilecek verimin düşeceği, bakım ve işletme giderleri artacağından ve bu giderler teklif fiyatlarına yansıyacağından idare açısından ekonomik olmayacağı ve 4734 sayılı Kanun’da yer verilen temel ilkelerden kaynakların verimli kullanılması ilkesine aykırılık teşkil edeceği, ayrıca sözleşmenin sağlıklı bir şekilde yürütülmesine ve uyuşmazlıklara neden olabileceği değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; uyuşmazlığa konu ihalede, başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak yukarıda yapılan değerlendirme ve tespitler doğrultusunda “ihalenin iptaline” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluğunun “itirazen şikayet başvurusunun reddine” niteliğindeki kararına katılmıyorum.