KİK Kararı: 2024/UY.II-285 (14 Şubat 2024)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/007
Gündem No : 11
Karar Tarihi : 14.02.2024
Karar No : 2024/UY.II-285
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Atm Yol İnşaat Taahhüt Sanayi Ticaret Limited Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Aksu Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/1332654 İhale Kayıt Numaralı “Bitümlü Sıcak Karışım Aşınma Asfalt Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Aksu Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü tarafından 29.12.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Bitümlü Sıcak Karışım Aşınma Asfalt Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Atm Yol İnşaat Taahhüt Sanayi Ticaret Limited Şirketi’nin 02.01.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 11.01.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 22.01.2024 tarih ve 128230 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.01.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/113 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, teklif fiyatlarının Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan birim fiyatlar kullanılarak hazırlandığı ancak buna rağmen tekliflerinin yaklaşık maliyetin çok altında kaldığı, yaklaşık maliyetin açıklanan tutarda olmayacağı ve yanlış hesaplandığı için düzeltilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 9’uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 8’inci maddesinde “(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

(2) Ön ilan yayımlanmadan önce yapı tekniği ve ihtiyaç programına göre tahmin edilen fiziki miktar veya kapsam esas alınarak hesaplanan yaklaşık maliyet, ihale veya ön yeterlik ilanı öncesi gerekiyorsa yeniden hesaplanır.

(3) İhale konusu işin bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olduğu hallerde, yaklaşık maliyet her bir kısım için ayrı ayrı olmak üzere işin tamamı dikkate alınarak hesaplanır.

(4) İhale konusu işin bünyesine girecek veya yardımcı olarak kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipman gibi unsurların idare tarafından verilmesi durumunda; yaklaşık maliyet, bu unsurların bedeli hariç tutularak hesaplanır ve bu unsurların listesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ekine konulur.

(5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı teklifler ile birlikte açıklanır.

(6) Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır. Ancak, işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, yaklaşık maliyet de bu kapsamda hesaplatılabilir.” hükmü yer almaktadır.

Anılan Yönetmelik’in 9’uncu maddesinde “(1) Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle aşağıda yer alan çalışmaların yapılması gereklidir:

a) Arazi ve zemin etüdünün yapılması; uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde arazi ve zemin etüt çalışmalarının; ön ve/veya kesin proje üzerinden birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalışmalarının yapılmış olması zorunludur.

b) Proje zorunluluğu; bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanması ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanması gerekir.

c) Mahal listesi hazırlanması; ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanır.

ç) Metraj listelerinin hazırlanması; ihale konusu işe ait proje ve mahal listelerindeki ölçü ve tariflere göre işin bünyesine giren imalatların hangi kısımda ve ne miktarda yapılacağının belirlenmesi amacıyla; anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde iş kalemi ve/veya iş grubu, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise iş kalemi şeklinde metraj listeleri düzenlenir.

d) Birim fiyat ve imalat tariflerinin hazırlanması; Ön ve/veya kesin projeye dayalı olarak birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde, idareler, iş kaleminin adını, yapım şartlarını, ölçü yeri ve şeklini, birimini, birim fiyata dahil ve hariç unsurları ihtilafa meydan vermeyecek biçimde teknik olarak açıklayan birim fiyat tarifleri hazırlar.

e) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; uygulama projeleri ve mahal listelerine dayalı olarak imalat iş kalemleri veya iş gruplarının teknik tarif ve özellikleri belirlenir.” hükmü yer almaktadır.

Aynı Yönetmelik’in 10’uncu maddesinde “(1) İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,

b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler,

c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,

ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,

d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,

esas alınır.

(2) İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(3) İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar Katma Değer Vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan fiyat bildirimleri ve proforma faturaları dikkate alınmaz.” hükmü yer almaktadır.

Anılan Yönetmelik’in 11’inci maddesinde “(1) (Değişik: RG-3/7/2009-27277) İş kalemi ve/veya iş grubu şeklinde tespit edilen imalat miktarlarının, Yönetmeliğin 10 uncu maddesine göre belirlenen ve yüklenici karı ve genel gider ihtiva etmeyen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutar KDV hariç olarak hesaplanır ve bulunan bu tutara % 25 oranında yüklenici kar ve genel gider karşılığı eklenmek suretiyle yaklaşık maliyet tespit edilir.

(2) (Değişik: RG-3/7/2009-27277)Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin hesap cetveli ve icmal tablosu hazırlayanlarca imzalanmak suretiyle ihale onay belgesine eklenir.

(3) (Değişik: RG-7/6/2014-29023)Yaklaşık maliyet, güncelliğini kaybetmesi halinde, ilk ilan veya davet tarihine kadar güncellenir.” hükmü yer almaktadır.

İdare tarafından ihale konusu işe ilişkin miktar tespitleri yapılarak, uygulama projesi hazırlanamadığı için işin birim fiyat teklif alınmak suretiyle ihale edilmesine karar verildiği ve üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınmak suretiyle tespit edilen miktarlara ilişkin fiyatların belirlenerek yaklaşık maliyetin hazırlandığı anlaşılmıştır.

Yaklaşık maliyetin tespitine ilişkin piyasa araştırması yapılırken, fiyat teklifi istenen kişilere işin birim fiyat tarifleri ve teknik özelliklerinin yer aldığı Teknik Şartnamenin verildiği ve Şartname’de yer alan teknik özellikler çerçevesinde fiyat teklifi verilmesinin istendiği, sunulan fiyat tekliflerinde de teklif edilen fiyatların Teknik Şartname’de açıklanan teknik özellik ve tarifler çerçevesinde verildiğinin ifade edildiği görülmüştür.

Yaklaşık maliyetin hazırlanmasına ilişkin 4734 sayılı Kanun’un 9’uncu maddesinde yer verilen prensipler çerçevesinde, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yukarıda aktarılan ilgili maddelerinde yaklaşık maliyetin hazırlanmasına ilişkin kurallara yer verilmiştir.

Anılan Yönetmelik’in 10’uncu maddesinde, idarelerce iş kalemlerine ve imalatlara ilişkin miktar tespiti yapıldıktan sonra, yaklaşık maliyetin tespitine esas olacak iş kalemi ve imalat miktarlarına ilişkin fiyatların nasıl belirlenebileceği açıklanmıştır. Bu maddenin birinci fıkrasında 5 bent halinde yaklaşık maliyetin tespitine yönelik yöntemler sayılmış olup, bu yöntemler;

a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,

b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler,

c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,

ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,

d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,

Şeklindedir.

Aynı maddenin 2’nci fıkrasında, idarelerin yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde yukarıda aktarılan (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabileceği hüküm altına alındıktan sonra, aynı maddenin dördüncü fıkrasında fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verileceği ve fiyatların Katma Değer Vergisi hariç isteneceği belirtilmiştir.

İdarenin yaklaşık maliyetin tespitine ilişkin yapmış olduğu işlemler incelendiğinde ise ihale konusu iş kapsamında yapılacak iş kalemleri ve miktarlara ilişkin tespitlerin yapıldığı, piyasada fiyat araştırması yapılmak suretiyle üçüncü kişilerden fiyat teklifi istendiği, fiyat teklifi istenirken iş kalemlerine ilişkin iş tarifleri ve teknik özelliklerin belirtildiği ve fiyatların KDV hariç olarak alındığı anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 10’uncu maddesinin birinci fıkrasında 5 bent halinde yaklaşık maliyetin tespitine ilişkin yöntemlerin sıralandığı ve ikinci fıkrasında, birinci fıkrada sayılan yöntemlerden biri, birkaçı veya tamamının herhangi bir öncelik sıralamasına tabi olmadan kullanılabileceği belirtilerek, bu konuda idarelere takdir yetkisi tanındığı görülmektedir. Anılan maddenin dördündü fıkrasında ise yaklaşık maliyetin tespiti için piyasada fiyat araştırması yapılmak suretiyle üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda uyulması gereken kurallar ifade edilmiştir.

Yukarıda aktarılan ilgili mevzuat düzenlemeleri ve tespitler çerçevesinde; İdarenin takdir yetkisini kullanarak yaklaşık maliyeti Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri yöntemini kullanarak tespit ettiği ve bu yönteme ilişkin anılan maddenin beşinci fıkrasına uygun olarak hareket edildiği görüldüğünden, yaklaşık maliyetin tespiti yönteminin mevzuata aykırılık teşkil etmediği ve bu sebeple başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddiasında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde “başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması” koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.