KİK Kararı: 2024/UY.II-158 (25 Ocak 2024)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/004
Gündem No : 12
Karar Tarihi : 25.01.2024
Karar No : 2024/UY.II-158
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Özes İnşaat Mühendislik San. ve Tic. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Su İnşaat Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/780679 İhale Kayıt Numaralı “İçme Ve Kullanma Suyu Temini Amacıyla Su Sondaj Kuyusu Açılması ve Diğer İmalatlar Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Su İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından 02.11.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İçme ve Kullanma Suyu Temini Amacıyla Su Sondaj Kuyusu Açılması ve Diğer İmalatlar Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Özes İnşaat Mühendislik San. ve Tic. A.Ş.nin 07.12.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.12.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 25.12.2023 tarih ve 123397 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.12.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/1511 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmesinin mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki;

a) “SNDJ-0184 Monoblok Betonarme Köşk Temini ve Yerine Konulması” iş kalemine ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu, analize dahil edilmesi gereken tüm giderlerin dahil edilmediği, tutanakların usulüne uygun sunulmadığı, ortalama fiyat tespitlerinin Tebliğ’e uygun olmadığı, fiyat teklifleri üzerindeki beyanların eksik ve hatalı olduğu, tarih ve onaylarda eksiklik, hata ve çelişki bulunduğu, fiyat tekliflerinin son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı, maliyet açıklamasının daha önce aynı idareye yapılan işe ilişkin düzenlenen faturalarla da yapılabileceği ancak açıklamanın buna da uygun olmadığı, stoklara dayalı açıklama yapılsa da açıklamanın son veya bir önceki geçici vergi dönemine ait olmayan stoklarla açıklanabileceği, isteklinin daha önce kendisi tarafından düzenlenmiş faturaların piyasa fiyatlarını yansıtmayacağından aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmesinin mevzuata aykırı olduğu,

b) Muhtelif Çaplara Ait“PE100 Boru Temini ve Döşenmesi (Sınıfı SDR 17 serisi PN 10-16)”İş Kalemleri)” ne ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının Tebliğ’e aykırı olduğu, iş kalemi içinde yer alan kazı artığının döküm sahasına nakliyesi için nakliye formülü verilmediği, mesafenin belirtilmediği, idare tarafından nakliye mesafesi verilmişse de istekli tarafından nakliye mesafesi ve nakliye formülü kullanılmadan açıklamanın yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, birim fiyat tarifinin 15’inci sayfasında döküm sahasıyla ilgili ücretin nakliye bedeline dahil edilmeden açıklamanın yapıldığı, imalatta kullanılacak 0-7 mm çapında kırmataş malzemesinin temini ve nakli girdilerinin formül değeri ve uygun mesafeler üzerinden açıklanmadığı, PE100 Boru açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, kaynak işlemleri için elektrofüzyon manşon, özel bir kaynakçı ve kaynak makinesi girdilerinin malzeme, işçilik ve makine olarak ayrı ayrı gösterilmediği, uygulama, tadilat ve işletme projelerine ilişkin girdilerin ayrıca gösterilmediği, döşenen hatların üzerine zemin üst kotundan 40 cm aşağıda olacak şekilde hat boyunca polietilen ikaz bantları yerleştirilmesi, döşenen boruların hidrostatik basınç testlerinin yapılması, PE boruların fabrikadan temini ve sahaya indirilmesi için gerekli olan yükleme boşaltma ve istifleme için gerekli olan işçilik saatlerinin, hat vanası, tahliye ve vantuzların temini, döşenmesi ve odalarının yapılmasının, elektrofüzyon kaynak yapılan borularda (Dış çap <125 mm) manşon bedelinin, geri dolgu yapılırken 20 cm kalınlıkta tabakalar halinde sıkıştırma işlemi için gerekli ekip ekipman ve işçilik girdilerinin ayrıca gösterilmediğinden aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmesinin mevzuata aykırı olduğu,

c) SNDJ-0184 Monoblok Betonarme Köşk Temini ve Yerine Konulması, SNDJ-0015/16/17/22/25/27/28/29/30/31/32/33/34/35/36/37 muhtelif tip zeminlerde sondaj kuyusu inşa etme iş kalemleri, SNDJ-0041/42(0-300 metre derinliğe kadar kuyular için) 175 ve 225 mm PVC Sondaj Teçhiz Borusu (Kapalı veya Filtreli) iş kalemi, 300 metre derinliğe kadar kuyular için üretilmiş 225 mm PVC sondaj teçhiz borusunun bedeli, şantiye sahasına nakli, yükleme ve boşaltma işçilik girdileri ve sondaj kuyusuna mahmuzu ile indirilmesi için gerekli bedeller, SNDJ-0044/45 Q = (0-10) lt/sn için (10 lt/sn dahil) Pompa Tecrübesi Yapılması (72 Saatlik Ücreti)/ Q = (10-20) lt/sn için (20 lt/sn dahil) Pompa Tecrübesi Yapılması (72 Saatlik Ücreti) iş kalemleri, SNDJ-0049 Derin Nokta Elektrik Özdirenç Etüdü ve Rapor Yazımı H=50-250 m iş kalemi, SNDJ-0051 Parçalı Kaynaklı Galvanizli Demir Direk, Travers ve Konsol Temini ve Montajı; SNDJ-0076 Alüminyum Sargılı 34,5/04kV -50 kVA Trafo Temini ve Montajı; SNDJ-0078 50 kVA'LIK Harici Tip AG Panosu Temini ve Montajı ve diğer aşırı düşük teklif savunmasına giren pozların fiyat tariflerinden doğan girdileri kapsamadığı, analiz girdilerinde yer almayan analize ilave edilmeden yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmesinin mevzuata aykırı olduğu,

d) Fiyat teklifi ile açıklama yapılan analiz girdilerinde fiyat teklifi ekinde sunulması gereken uygun tutanakların sunulmadığı,

e) Aynı analiz girdisi için farklı iş kalemlerinde farklı rayiçler ile açıklama yapıldığı,

f) Analizlerde yer alan makine-ekipman için yapılan açıklamaların mevzuata aykırı olduğu,

g) Mazot (Motorin) için yapılan açıklamada EPDK fiyatlarından daha düşük bir fiyat gösterildiğinden açıklamanın ve belgelendirmenin Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine aykırı olduğu, idarece verilen analiz formatlarına uyulmadığı, bir kısım analizlerde değişiklikler yapılarak fiyat avantajı sağladığı, analizlerdeki girdi miktarlarında yuvarlamaların yapıldığı ve böylelikle aritmetik hata yapıldığı, hatalar düzeltildiğinde teklif fiyatın üzerinde olduğu, açıklama istenilmeyen bir kısım analiz girdilerinin değeri (0) olarak gösterildiği, aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan resmi rayiçlerde hata yapıldığı, esas alınan resmi rayiçlerin analiz girdilerinin ihale dokümanındaki özellikleri karşılamadığı,

h) Açıklamada kullanılan işçilik rayiçlerinin saatlik asgari ücretin altında olduğu,

ı) Fiyat teklifleri üzerindeki beyanın eksik ve hatalı olduğu, fiyat tekliflerinin son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı, fiyat tekliflerinin usulünce düzenlenmiş ve onaylanmış tutanaklara dayanmadığı, tevsik edici belgelerin eklenmediği, tutanakların ekinde mükellef ve meslek mensubunu tevsik eden belgelerin bulunmadığı,

i) Gösterilen genel giderlerin ihale dokümanından doğan gerçek giderleri (karar ihale karar vergisi, damga vergisi, kik payı, all risk sigorta poliçe bedeli, şantiye kurulum masrafları, teminat mektubu komisyonu, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili masraflar vb.) karşılamadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde, “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde, “45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir. Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. (Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekir. (Ek cümle: 30/09/2020-31260 R.G./12. md.) Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

45.1.13.12.

45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.

45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir.

45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz.

45.1.13.17. (Ek madde: 30/09/2020-31260 R.G./12. md.) Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.

İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;

a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,

b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar,

kullanılabilecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

45.1.15.

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklaması yer almaktadır.

İncelemeye konu ihalede idarece 10.11.2023 tarihli yazıyla Önar İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti. - Kuzeydoğu Petrol Yol Asfalt İnşaat Temizlik Otomotiv Boya Dayanıklı Tüketim Malları İthalat İhracat San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığından aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, yazı ekinde 36 iş kaleminden oluşan açıklama istenen iş kalemleri listesi, açıklama istenen ve istenmeyen analiz girdilerini gösterir listeler, tüm iş kalemleri için ayrı ayrı düzenlenmiş analizlerin verildiği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamaları iddialar çerçevesinde incelendiğinde;

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında “SNDJ-0184 Monoblok Betonarme Köşk Temini ve Yerine Konulması”iş kaleminde yer alan “Monoblok Betonarme Köşk” girdisi için aynı idareye yapılan işe ilişkin düzenlenen hakedişe ilişkin fatura ile açıklama yapılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.6’ncı maddesindeki açıklamalara göre isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda onaylanmış fatura örneği ile açıklama yapması mümkün olmakla birlikte, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından 10.08.2023 tarihli “Akyurt, altındağ, Çubuk, Pursaklar, Kahramankazan, Pursaklar, Kalecik, Keçiören, Kızılcahamam ve Çamlıdere ilçeleri içme ve kullanma suyu temini amacıyla su sondaj kuyusu açılması ve diğer imalatlar yapım işi 17 nolu hakkediş bedeli” konulu faturayı sunduğu, sunulan faturanın mal satışına ilişkin bir fatura değil hakedişe ilişkin fatura olduğu, fatura tutarının da açıklamaya konu mal kalemi girdi tutarından farklı olduğu, bu bağlamda söz konusu faturanın bu haliyle aşırı düşük teklif açıklamasında tevsik edici belge olarak kullanılamayacağı,

“SNDJ 0001” -“SNDJ 0002” -“SNDJ 0003” -“SNDJ 0004” -“SNDJ 0005” -“SNDJ 0006” -“SNDJ 0007” -“SNDJ 0009” -“SNDJ 0010” -“SNDJ 0011” -“SNDJ 0013” -“SNDJ 0014” iş kalemleri analizlerinde idare tarafından istekliye gönderilen aşırı düşük açıklamaya esas analiz formatında boru bedelleri nakliye dahil olarak belirlenerek gönderilmiştir. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında ise, idare tarafından kendisine gönderilen analiz formatının dışına çıkılarak, boru bedelleri için fiyat teklifi alınmak suretiyle açıklama yapıldığı, boru nakli için de analiz formatında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı taşıma formülü kullanılarak ve ayrı bir girdi oluşturularak analize dahil edildiği ve hesaplamanın formüle dayalı şekilde doğru olarak yapıldığı,

SNDJ-0184 Monoblok Betonarme Köşk Temini ve Yerine Konulması, SNDJ-0015/16/17/22/25/27/28/29/30/31/32/33/34/35/36/37 muhtelif tip zeminlerde sondaj kuyusu inşa etme iş kalemleri, SNDJ-0041/42(0-300 metre derinliğe kadar kuyular için) 175 ve 225 mm PVC Sondaj Teçhiz Borusu (Kapalı veya Filtreli) iş kalemi, 300 metre derinliğe kadar kuyular için üretilmiş 225 mm PVC sondaj teçhiz borusunun bedeli, şantiye sahasına nakli, yükleme ve boşaltma işçilik girdileri ve sondaj kuyusuna mahmuzu ile indirilmesi için gerekli bedeller, SNDJ-0044/45 Q = (0-10) lt/sn için (10 lt/sn dahil) Pompa Tecrübesi Yapılması (72 Saatlik Ücreti)/ Q = (10-20) lt/sn için (20 lt/sn dahil) Pompa Tecrübesi Yapılması (72 Saatlik Ücreti) iş kalemleri, SNDJ-0049 Derin Nokta Elektrik Özdirenç Etüdü ve Rapor Yazımı H=50-250 m” iş kalemi, SNDJ-0051 Parçalı Kaynaklı Galvanizli Demir Direk, Travers ve Konsol Temini ve Montajı; SNDJ-0076 Alüminyum Sargılı 34,5/04kV -50 KWA Trafo Temini ve Montajı; SNDJ-0078 50 kw'lık Harici Tip AG Panosu Temini ve Montajı ve diğer aşırı düşük teklif açıklamalarının idare tarafından verilen analizler dikkate alınarak açıklandığından, idare tarafından açıklanması istenilen girdileri kapsadığı anlaşılmış olup başvuruya konu hususun yerinde olmadığı,

Çeşitli çap ve ebatta temini gereken PE 100/16 ve 100/10 atmosfer basınç dayanımlı içme ve kullanma suyu borusu, çeşitli çap ve ebatta PVC boru temini için maliyetlerinin fiyat teklifi alınmak suretiyle aşırı düşük teklif açıklaması yapıldığı, fiyat teklif alınmak suretiyle yapılan açıklamalarda fiyat tekliflerine dayanak Ek.O-6 Satış Tutarı Tespit Tutanaklarının sunulduğu, tutanakların mevzuata uygun olarak hazırlanmış olduğu ve onaylandığı görüldüğünden bu hususa yönelik iddianın yerinde olmadığı,

Analiz girdilerinin idare tarafından gönderilen formata uygun olarak yapıldığı görüldüğünden başvuruya konu iddianın yerinde olmadığı,

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında “SNDJ-0017” “SNDJ-0029” “SNDJ-0032” “SNDJ-0035” iş kalemleri analiz girdisi olan 10.120.1248 girdi nolu Matkap (17 ½ inç) maliyeti için, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından 30.06.2023 tarihinde düzenlenmiş “gider pusulası” sunulmak suretiyle edinim bedeli üzerinden açıklama yapıldığı,

Ancak yukarıda yer verildiği üzere Tebliğ’in “Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.

İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;

a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,

b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar kullanılabilecektir.” açıklaması dikkate alındığında, isteklinin açıklamaya konu girdiye ilişkin resmi rayiç kullanılmadığı, kendi malına dayalı olarak açıklama yapmadığı ve amortisman kaydına yönelik herhangi bir belge sunmadığı, söz konusu girdi maliyetine ilişkin gider pusulası sunularak yapılan açıklamanın mevzuatta yer alan açıklama yöntemleri arasında bulunmadığı anlaşıldığından aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı,

Mazot (motorin) girdisinin bulunduğu iş kalemlerinde “Mazot (motorin)” girdisi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyatın kullanıldığı görüldüğünden başvuruya konu iddianın yerinde olmadığı, idarece verilen analiz formatlarına uyulduğu, analizlerde değişiklik yapılmadığı, analizlerdeki girdi miktarlarında yuvarlama yapılmadığı, aritmetik hataya rastlanmadığı, aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan resmi rayiçlerde hataya rastlanmadığı,

İşçilik ihtiva eden birim fiyatlarda kullanılan işçilik saatlik maliyetlerinin 59,65 TL olarak alındığı söz konusu maliyetin 2023 yılı ikinci altı ayında geçerli olan saatlik asgari ücretin (59,62 TL) üstünde olduğu,

Fiyat teklifi alınmak suretiyle yapılan açıklamalarda, fiyat teklifi üzerinde bulunması gerekli beyanların olduğu ve söz konusu beyanların mevzuata uygun olduğu, fiyat tekliflerinin son geçici vergi beyannamesi döneminde oluşan fiyatlar baz alınarak hazırlandığı, fiyat tekliflerinin mevzuata uygun olarak düzenlenmiş tutanaklara dayandığı, tutanakları düzenleyen ve onaylayan meslek mensuplarına ilişkin tevsik edici belgelerin sunulduğu görüldüğünden başvuruya konu iddianın yerinde olmadığı,

Genel giderlere ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasının istenildiğine ilişkin idare tarafından gönderilmiş herhangi bir analiz formatı bulunmadığından bu hususa yönelik açıklama yapılmasının da gerekli olmadığı anlaşıldığından başvuruya konu iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, Önar İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.-Kuzeydoğu Petrol Yol Asfalt İnşaat Temizlik Otomotiv Boyadayanıklı Tüketim Malları İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararına itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde “başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması” koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.