KİK Kararı: 2024/UY.II-1479

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/044
Gündem No : 49
Karar Tarihi : 20.11.2024
Karar No : 2024/UY.II-1479
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Kalesan Yapı Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

T.C. Denizli Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1183466 İhale Kayıt Numaralı “Çardak ve Bozkurt İlçelerinde Beton Parke Altyapı Tamiratı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

T.C. Denizli Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Dairesi Başkanlığı tarafından 03.10.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Çardak ve Bozkurt İlçelerinde Beton Parke Altyapı Tamiratı” ihalesine ilişkin olarak Kalesan Yapı Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin 18.10.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 18.10.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 28.10.2024 tarih ve 168498 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.10.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/1331 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki;

a) Sunulan analizlerde idarece belirlenen girdilerin ve miktarların değiştirildiği,

b) Girdi bedellerine ilişkin yapılan belgelendirmelerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde belirtilen şartlara uygun olmadığı,

c) Bazı fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde belirtilen şekil şartlarını karşılamadığı,

d) Nakliye giderleri hesaplanırken idarenin belirlediği mesafe ve formüllere uyulmadığı,

e) Açıklama kapsamında kullanılan işçilik bedelleri ve kamu kurum ve kuruluşlarına ait rayiçlerin 2024 yılına ait olmadığı,

f) Akaryakıt giderlerinin Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun şekilde fiyatlandırılmadığı,

g) Kendi malı olarak gösterilen iş makinelerine ilişkin amortisman bedellerinin hesaplamalarında mevzuata uygunluk sağlanmadığı ve açıklanması gereken giderlerin açıklanmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. …” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45'inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

…

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

sunacaklardır.

Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

…

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

…

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır…” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Çardak ve Bozkurt İlçelerinde Beton Parke Altyapı Tamiratı

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde):

d) Kodu:

e) Miktarı:

65.000,00 m2 beton parke tamiratı yapımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Çardak ilçesi Merkez ile Bozkurt ilçesi, Merkez ve İnceler mahalleleri öncelikli olacak şekilde idarenin belirleyeceği yerler” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

11.10.2024 onay tarihli ihale komisyonu kararına göre 03.10.2024 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 15 isteklinin katıldığı, Denizli Yol Yapı A.Ş.nin teklifinin aşırı düşük teklif açıklaması sunulmadığı gerekçesiyle reddedildiği, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin Tıkıroğlu Asfalt İnşaat San. ve Tic. A.Ş., ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin ise başvuru sahibi Kalesan Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İdarece 03.10.2024 tarihinde teklif fiyatı sınır değerin altında kalan Tıkıroğlu Asfalt İnşaat San. ve Tic. A.Ş. ve Denizli Yol Yapı A.Ş.den aşırı düşük teklif açıklamalarının talep edildiği, söz konusu yazı ekinde, boş analiz formatı (örnek fiyat analizi), açıklama istenilecek iş kalemi ve açıklama istenilmeyecek analiz girdisine yer verildiği görülmüştür.

Buna göre 4 adet iş kaleminden oluşan söz konusu yapım işinde “BF-04 8 cm yüksekliğinde normal çimentolu buhar kürlü beton parke taşı ile döşeme kaplaması tamiratı yapılması (her ebat, renk ve desende) (Nakliye dahil)” iş kaleminin açıklama istenilecek iş kalemi olarak belirlendiği, “10.130.1004 Kum (elenmesi gerekmeyen ince agrega)” analiz girdisinin ise açıklama istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

04.10.2024 tarihinde idarece teklif fiyatı sınır değerin altında kalan isteklilere “2024/1183466 İkn'lı İşinin Aşırı Düşük Teklife Açıklama Yapılmasına Dair Ek Bilgi” konulu yazı gönderilerek açıklama talep yazısında sehven unutulan nakliye mesafesinin 50 kilometre olduğu belirtilmiştir.

İdarece EKAP”a yüklenen ihale işlem dosyası kapsamındaki ihale onay belgesi ve eki yaklaşık maliyet belgeleri incelendiğinde; “BF-04 8 cm yüksekliğinde normal çimentolu buhar kürlü beton parke taşı ile döşeme kaplaması tamiratı yapılması (her ebat, renk ve desende)” iş kalemine “N.YF.03 Kum-Çakıl nakli” ve “N.YF.15 Beton parke, bordür, çim taşı, oluk taşı nakli” girdilerinin eklendiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca, ilgili belgeler içerisinde “BF-04 8 cm yüksekliğinde normal çimentolu buhar kürlü beton parke taşı ile döşeme kaplaması tamiratı yapılması (her ebat, renk ve desende)” iş kalemine ait analizin yer aldığı, analiz kapsamında;

- 10.480.1012 8 cm yüksekliğinde her renk ve ebatta normal çimentolu beton parke taşları (TS 2824 EN 1338) (karakteristik yarmada çekme dayanımı (T) > 3,6 Mpa kırılma yükü >250 N/mm olmalıdır) (Her renk ve ebatta)

- 10.130.1004 Kum (elenmesi gerekmeyen ince agrega)

- 10.100.1014 Kaldırımcı ustası

- 10.100.1062 Düz işçi analiz girdilerinin bulunduğu görülmüştür.

Ek olarak, ilgili belgeler kapsamında “N.YF.03 Kum-Çakıl nakli” ve “N.YF.15 Beton parke, bordür, çim taşı, oluk taşı nakli” girdilerine ait analizlerin de bulunduğu görülmüştür.

Yapılan incelemede, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 15.435.1005 poz numaralı “8 cm yüksekliğinde normal çimentolu buhar kürlü beton parke taşı ile döşeme kaplaması yapılması (her ebat, renk ve desende)” tanımlı birim fiyat analizinin bulunduğu, ilgili pozda 8 cm yüksekliğinde her renk ve ebatta normal çimentolu beton parke taşları (TS 2824 EN 1338), kum (elenmesi gerekmeyen ince agrega), kaldırımcı ustası ve düz işçi analiz girdilerinin bulunduğu görülmüştür.

Sonuç olarak, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 15.435.1005 poz numaralı “8 cm yüksekliğinde normal çimentolu buhar kürlü beton parke taşı ile döşeme kaplaması yapılması (her ebat, renk ve desende)” tanımlı iş kaleminin “BF-04 8 cm yüksekliğinde normal çimentolu buhar kürlü beton parke taşı ile döşeme kaplaması tamiratı yapılması (her ebat, renk ve desende) (Nakliye dahil)” şekline dönüştürüldüğü, ilgili poza nakliye dahil edilerek bir diğer ifade ile içeriği değiştirilerek açıklama istenildiği, bu nedenle söz konusu iş kaleminin “özel poz” haline getirildiği, bahse konu iş kalemi kapsamında alt analiz girdilerinin bulunduğu, ancak hem ihale dokümanı hem da aşırı düşük teklif açıklama talep yazısında ilgili analiz girdilerine yer verilmediği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü maddesine göre kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanmış ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için, bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı veya aşırı düşük teklif açıklama talep yazısı kapsamında isteklilere verilmesi gerektiği, ancak idare tarafından BF-04 numaralı iş kalemine ait alt analiz girdilerine yer verilmediği, bu durumda söz konusu iş kalemine ilişkin analizler olmadığından isteklilerce sunulan açıklamaların uygunluk denetimlerinin gerçekleştirilemeyeceği anlaşılmış olup, “BF-04 8 cm yüksekliğinde normal çimentolu buhar kürlü beton parke taşı ile döşeme kaplaması tamiratı yapılması (her ebat, renk ve desende) (Nakliye dahil)” iş kalemi için analiz girdi ve miktarlarının gösterildiği analizlerin idarece hazırlanması, hazırlanacak analizler kapsamında yer alan girdiler de göz önünde bulundurulmak suretiyle, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38.1’inci maddesine göre açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ilişkin sıralı analiz girdileri listesi ile sıralı analiz girdileri listesi kullanılmak suretiyle tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında ve üstünde olan analiz girdileri tespit edilerek açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin idare tarafından oluşturulması, bahse konu hususlar belirlenip hazırlandıktan sonra bu hususlara uygun bir şekilde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden, analiz hazırlanan özel pozlara ait analiz girdilerinin ve miktarlarının gösterildiği analizlere de yer verilmek suretiyle, yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece mevzuata uygun bir şekilde aşırı düşük teklif açıklama istemi kapsamında gerekli belgelerin hazırlanıp teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden tekrar aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.