KİK Kararı: 2024/UY.II-1206

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/037
Gündem No : 35
Karar Tarihi : 25.09.2024
Karar No : 2024/UY.II-1206
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Derinsu Proje İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/679163 İhale Kayıt Numaralı “Hatay Reyhanlı Ovası 2 Kısım Arazi Toplulaştırma, Tarla İçi Kapalı (Borulu) Drenaj ve Tigh Projesi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından 04.07.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Hatay Reyhanlı Ovası 2 Kısım Arazi Toplulaştırma, Tarla İçi Kapalı (Borulu) Drenaj ve Tigh Projesi” ihalesine ilişkin olarak Derinsu Proje İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin 20.08.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 27.08.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 04.09.2024 tarih ve 159936 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.09.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/1035 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, İhale komisyonu tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunmayarak tekliflerinin reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki;

1. 100 mm jeotekstil sargılı PVC drenaj borusu temini, 160 mm jeotekstil sargılı PVC drenaj borusu temini ve 200 mm jeotekstil sargılı PVC drenaj borusu temini için sunulan fiyat teklifi ekinde yer verilen EK-O6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı’nın her sayfasının meslek mensubu ile mükellef tarafından paraf atılarak imzalandığı, son sayfasının ise imzalanıp kaşelendiği,

Yapılan imza ve kaşeleme işleminin Tebliğ ve eki standart forma uygun olduğu, EK-O-6 Belgesinin her sayfasının imzalanmasını zorunlu kılan bir mevzuat hükmü bulunmadığı,

2. “Traktör skreyperin (TD 20 veya emsali 111 HP+Vagon kova 8Yd3)” analiz girdisine ilişkin olarak yapılan açıklamada envanterde bulunan kendi mali araçla adı geçen analiz girdisinin açıklandığı,

Söz konusu analiz girdisi için devletin resmi pozu bulunduğu,10.120.1010 poz nolu “Traktör skreyper (TD 20 veya emsali 111 HP+Vagon kova 8Yd3)”analiz girdisinin tanımı ve teknik özelliklerinin 10.120.1010 poz numaralı resmi poz numarasında tanımlandığı, SMMM onaylı amortisman kayıt tespit tutağında söz konusu makinenin “1998 Model Motor No:26412 Şase No:478754 Traktör Skreyper 111 Hp Vagon Kova, aracın teknik kapasitesi 111 Hp” olarak belirtildiği, analiz girdisinde belirtilen güçteki traktörün demirbaş listesinde kayıtlı olduğunun SMMM tarafından belgelendiği beyan edilmiş olup, amortismanla yapılan açıklamalar kapsamında ayrıca bir teknik belge sunulmasını zorunlu kılan kamu ihale mevzuatında bir hüküm bulunmadığı gibi, idareden de aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında böyle bir belge sunulmasının istenmediği,

Aracın motor gücünün zaten ismiyle anılmakta olduğu, gerek analizde ve gerekse de demirbaş defteri ile SMMM tutanağında skreyper 111 Hp olarak motor gücünün açık bir şekilde belirtildiği, 10.120.1010 poz nolu makine rayicinde de aracın gücünün 111 hp olarak ifade edildiği, analiz girdisindeki traktörün amortisman defterine aynı adla kaydedilen traktörle açıklandığı dolayısıyla söz konusu gerekçenin mevzuata uygun olmadığı,

3. İhale konusu işin yapılacağı alana daha yakın mesafedeki faal taş ocağının kullanacağının açıklandığı, Kamu İhale Kurulu’nun 2019/UY.I-817 sayılı kararında belirtilen yöntem uyarınca; işin yapılacağı her bir köy ile taş ocağı arası mesafeyi gösterir google earth çıktıları ile ortalama mesafe hesabının DSİ’ye sunulduğu, ASLAR Beton Ürünleri İnş. Asf. Mad. Tic. ve San. A.Ş.’ye ait “…ihale dokümanında teknik tarifi yapılan stabilize malzemenin Derinsu Proje İnş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından ocağımızdan temin edileceğini taahhüt ederiz” şeklinde ocak sahibinin taahhüdünün sunulduğu, II-A Grup (agrega)ya ait 665,294 hektarlık alan için verilen ve 01.12.2016-01.12.2026 tarihleri arasında geçerli olan ruhsatın noter onaylı örneğinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatının noter onaylı örneğinin açıklama kapsamında idareye sunulduğu,

Malzeme bedeli için ayrıca fiyat teklifi alınmadığı, malzeme bedeli yönünden aktarmasız analizler doldurularak bedel tevsik edildiği, sunulan belgelerin sadece mesafenin tevsiki amacıyla sunulduğundan, bedele ilişkin açıklama yapılmasına gerek bulunmadığı,

Öte yandan, malzemenin getireceği taş ocağının mesafesinin tevsik edilmesi ile Tebliğ’in 45.1.13.15. maddesinde “ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını”n sunulmasının istendiği dikkate alındığında, sadece alanlara ilişkin tevsik edici belgelerin sunulduğu,

Ayrıca, sözleşmenin yürütülmesi aşamasında sözleşme kapsamında kullanılacak agreganın çapı, niteliği, laboratuvar sonuçları yapı denetim görevlilerince denetlenecek hususular olduğundan, sadece mesafenin tevsiki için yapılan belgelendirilmede açıkça sunulması istenmeyen laboratuvar sonuçlarının sunulmasına gerek bulunmadığı,

İdare tarafından, açıklama ile ocak arasında ilişki kurulamadığı ifade edilmiş ise de taş ocağı sahibinin Teknik Şartname’ye uygun mal vereceğini taahhüt etmesi, ocağa ait işletme ruhsatı, işyeri açma ruhsatı örnekleri, taahhüdü ekinde imza sirkülerinin bir örneğini verilmesi ihalenin uhdelerinde kalması durumunda ocaktan bu işe özgü olarak malzemenin temin edileceğini gösterdiği,

Gerekçede atıf yapılan Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Genel Teknik Şartnamesi’nin işin yapımına yönelik bir şartname olduğu, yükleniciye talimatları içeren ve yapı denetim görevlilerince işin yapımı aşamasında dikkate alınacak Teknik Şartname hükümlerinin gerekçe gösterilmesinin, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklanması istenilmeyen hususlar nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğu iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Yapım yönteminin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

b) Aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifi açıklama istenmeksizin reddedilir.

(3) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin üçte birine eşit veya bu değerin üzerinde olan ihalelerde, ikinci fıkranın (a) bendinin kullanılması zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin üçte birine kadar olan ihalelerde ikinci fıkranın (a) veya (b) bendindeki seçeneklerden birisinin kullanılması zorunludur.

(5) Kurum tarafından yayımlanan aşırı düşük teklif açıklama istenilmeksizin reddedilecek tekliflere ilişkin alımlar listesinde yer alan işlerin ihalelerinde ikinci fıkranın (b) bendinin kullanılması zorunludur.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde“45.1.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacaklardır.

Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez.

Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında (Değişik ibare: 16/03/2019-30716 R.G./14.md.) veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra No Poz No İş kaleminin adı Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş Kar ve genel gider dahil birim fiyat Kar ve genel gider hariç birim fiyat Teklif edilen kar ve genel gider Teklif edilen birim fiyat

(TL) (TL) (TL) (TL)

1 16.001 150 dozlu demirsiz beton Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 97,86 97,86

2 16.002 200 dozlu demirsiz beton Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 104,00 105,00

3 16.003 250 dozlu demirsiz beton Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 110,13 88,10 15,86 103,96

… … … …

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

…

45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir.

…

45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.

İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;

a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,

b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar kullanılabilecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.

…” açıklamaları yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler

2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Hatay Reyhanlı Ovası 2. Kısım Arazi Toplulaştırma, Tarla İçi Kapalı (Borulu) Drenaj ve Tigh Projesi

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): 2016A02-2535 (2016A020060 - Tarla İçi Drenaj ve Arazi Islahı)

d) Kodu:

e) Miktarı:

Projede genel olarak Hatay İli, Kumlu ve Kırıkhan İlçelerine bağlı 16 adet yerleşim biriminde, 19.000 hektar alanda Arazi Toplulaştırma, 1.710.000 metre çeşitli çaplarda drenaj borusu döşenerek Tarla İçi kapalı (Borulu) Drenaj ve 230 km tarla içi yol yapımı, 150.000 metreküp kaba tesviye yapılarak TİGH işlerinin yapılmasını kapsamaktadır.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Hatay İli, Kumlu ve Kırıkhan İlçelerine bağlı; AKPINAR, AŞAĞIOBA, BALDIRAN, BATI AYRANCI, DOĞU AYRANCI ,GÖLBAŞI, HATAYHAMAM(YENİKÖY), KALETEPE, KANGALLAR, KAZKELİ, KIRCAOĞLU, KIZILKAYA, MURATPAŞA, ÖZKIZILKAYA, UZUNKELİ (MUHARREM), ESKİKİLLER (FEVZİ ÇAKMAK) olmak üzere 16 adet yerleşim birimi.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. İsteklinin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyatına dâhildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İdare tarafından aşırı düşük teklif sınır değerinin 527.922.369,25 TL olarak belirlendiği, teklifi sınır değerin altında kalan 19 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, başvuru sahibi Derinsu Proje İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi dahil 3 isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasını idareye sunduğu, sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun görülmediği, ihalenin İsmail Özhelvacı İnşaat Tah. Turz. ve Tic. Ltd.Şti.-Kormak İnşaat Malzemeleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

İdare tarafından isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında açıklama istenilen 5 adet iş kalemine ve söz konusu iş kalemlerine ait analiz formatlarına yer verildiği, ayrıca açıklama istenilen ve açıklama istenilmeyen analiz girdilerine yer verildiği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından 26.07.2024 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulduğu görülmüş olup, “0 100 mm jeotekstil sargılı PVC drenaj borusu, 0 160 mm jeotekstil sargılı PVC drenaj borusu, 0 200 mm jeotekstil sargılı PVC drenaj borusu” girdilerinin tevsiki için Aysan Plastik Sanayii ve Ticaret A.Ş. tarafından düzenlenen 12.07.2024 tarihli fiyat teklifi ve ekinde Ek-O.6 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından sunulan Ek-O.6 maliyet /satış tutarı tespit tutanağının, bütün sayfaların mükellef ve meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalanmadığı, sadece son sayfasında kaşe ve imza bulunduğu gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmadığı görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından sunulan Ek-O.6 maliyet /satış tutarı tespit tutanağının 9 sayfadan oluştuğu, son sayfaya kadar her sayfasının fiyat teklifinin düzenleyen Aysan Plastik Sanayii ve Ticaret A.Ş. ve meslek mensubu SMMM Hikmet Güneş tarafından paraflandığı, son sayfasında mükellef ve meslek mensubuna ait kaşe ve imzaların yer aldığı tespit edilmiştir.

Yukarıda yer verilen Tebliğ’in ekinde yer alan (Ek-O.6)’ya ilişkin standart form örneğinde sadece son sayfada mükellefin ve meslek mensubunun imzalama ve kaşelemesi için bir alana yer verilmiş ve diğer sayfalarda paraf, imza veya kaşeleme yapılması gerektiğine yönelik herhangi bir ifadeye yer verilmediği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan şikâyete konu satış tespit tutanağının (Ek-O.6) son sayfaya kadar olan kısımlarının mükellef ve meslek mensubu tarafından paraflandığı, son sayfasının ilgili meslek mensubu ile mükellef tarafından imzalanarak kaşelendiği, meslek mensubu tarafından TURMOB özel kaşesinin kullanıldığı, söz konusu tutanakların ilk sayfasında yer verilen meslek mensubu bilgileri ile son sayfada yer verilen bilgilerin uyumlu olduğu, Tebliğ açıklamalarında satış tespit tutanaklarının (Ek-O.6) meslek mensubu tarafından hazırlanacağı belirtilse de her sayfanın meslek mensubu tarafından imzalanması ve kaşelenmesi gerektiğine yönelik bir düzenlemeye yer verilmediği, nitekim Tebliğin ekinde yer alan satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) da son sayfada ilgililerin imzalarına ilişkin bir bölüme yer verildiği, buna göre, başvuru sahibi tarafından sunulan satış tutarı tespit tutanaklarında herhangi bir imza veya kaşe eksikliğinin bulunmadığı anlaşılmış olup, bu itibarla idarece başvuru sahibi isteklinin açıklamasının, söz konusu tutanakların son sayfası haricindeki diğer sayfalarının imza veya kaşelenmediği gerekçesiyle reddedilmesinde mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İdare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması ekinde başvuru sahibine gönderilen “RYHN 25 - Arazide kaba tesviye yapılması M3” iş kalemine ilişkin analiz formatı içerisinde “Traktör skreyper (TD 20 veya emsali 111 HP+Vagon kova 8Yd3)” analiz girdisinin yer aldığı,

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında “Traktör skreyper (TD 20 veya emsali 111 HP+Vagon kova 8Yd3)” analiz girdisinin amortisman hesabı yapılmak suretiyle açıklandığı ve söz konusu analiz girdisi için 1.086 000,00 TL birim fiyat öngörüldüğü,

“Traktör skreyper (TD 20 veya emsali 111 HP+Vagon kova 8Yd3)” için SMMM tarafından hazırlanan Demirbaş Makina Teçhizat ve Ekipman Amortisman Kayıt Tespit Tutanağının sunulduğu, sunulan tutanak içerisinde “1998 Model Motor No:26412 Saşe No: 478754 Traktör Skreyper 111 Hp Vagon Kova” açıklamalarına yer verildiği,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesi gereğince tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (iş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamaların “resmi rayiçler” veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için “satın alma bedeli” üzerinden yapılabileceği, rayici olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden nasıl açıklama yapılacağının anılan maddenin (a) ve (b) bentlerinde belirtildiği; rayici bulunmayan iş makineleri için ise satın alma bedeli üzerinden açıklama yapılmasının önünde bir engelin bulunmadığı, dolayısıyla rayici bulunmayan iş makineleri için “satın alma” bedeli kullanılarak açıklama yapılmasının mümkün olduğu, aynı zamanda resmi rayici bulunmayan iş makineleri için üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılmak suretiyle de açıklama yapılabileceği anlaşılmaktadır.

Başvuru sahibi istekli tarafından resmi rayici bulunan traktör skreyper (TD 20 veya emsali 111 HP +vagon kova 8Yd3) girdileri için öngörülen bedelin amortisman hesabı yapılarak belirlendiği, bu hususun tevsiki amacıyla SMMM tarafından düzenlenen Demirbaş Makina Teçhizat ve Ekipman Amortisman Kayıt Tespit Tutanağının sunulduğu,

Sunulan Demirbaş Makina Teçhizat ve Ekipman Amortisman Kayıt Tespit Tutanağından traktör spreyperin 111 HP motor gücünde olduğu ve söz konusu özellik bakımından idarece hazırlanan analiz formatındaki veriler ile uyumlu olduğu anlaşılmakla birlikte, vagon kovanın “ 8Yd3” kapasitesinde olup olmadığının söz konusu belgeden anlaşılamadığı, söz konusu özelliğe yönelik olarak başkaca herhangi bir tevsik edici belge sunulmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İdare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması ekinde başvuru sahibine gönderilen “RYHN 32 - Stabilize Nakli (10 Km den fazla) Ton” iş kalemine ilişkin analiz formatının aşağıda yer verilen şekilde olduğu anlaşılmıştır.

Girdi No

Girdi Tanımı

Birimi

Miktar

Nakliye

(A: 1.25, G: 1, Mesafe: 30 KM, K: Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayınlanan Her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı F = A x K x (0.0007 x M+0.01) x G)

TON

1,000

Başvuru sahibi tarafından, aşırı düşük teklif açıklamasına konu edilen “RYHN 32 - Stabilize Nakli (10 Km den fazla) Ton” iş kaleminin açıklanmasına yönelik olarak ton başına 42,00 TL birim fiyat öngörüldüğü, idarenin hazırlamış olduğu ihale dokümanında ve aşırı düşük teklif sorgu yazısı ekinde yer alan analizlerde nakliye mesafesinin 30 km olarak belirtildiği, başvuru sahibi aşırı düşük teklif açıklamasında söz konusu mesafeyi 20 km olarak hesaplamalarına yansıttığı, açıklama içerisinde kullanmayı öngördüğü ocağın uydu görüntü çıktıları ve mesafe hesaplamalarının, ASLAR Beton Ürünleri İnş. Asf. Mad. Tic. ve San. A.Ş. tarafından verilen “…ihale dokümanında teknik tarifi yapılan stabilize malzemenin Derinsu Proje İnş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından ocağımızdan temin edileceğini taahhüt ederiz” şeklindeki taahhütnamenin, II-A Grup (agrega) ya ait 665,294 hektarlık alan için verilen ve 01.12.2016-01.12.2026 tarihleri arasında geçerli olan ASLAR Beton Ürünleri İnş. Asf. Mad. Tic. ve San. A.Ş.ne ait maden ruhsatı ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının noter onaylı örneğinin açıklama kapsamında idareye sunulduğu anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.15’inci maddesinde yer alan “Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir.” açıklaması gereğince idarece taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan teminin öngörüldüğü haller dışında, isteklilerce kullanılacak olan ocağın aşırı düşük açıklamasına esas tutulabilmesi için kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile mesafelerin tevsik edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede, ihale dokümanı içerisinde idarece belirtilen bir ocağın kullanımını zorunlu kılan bir düzenlemeye yer verilmediği göz önüne alındığında istekliler tarafından idarece verilen analiz formatında yer alan mesafelerden kendilerine avantaj sağlayacak daha uygun mesafelerin belgelendirilmesi koşuluyla aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılabileceği, istekli tarafından “Stabilize Nakli” analiz girdisi için idarenin belirlediği mesafeden daha kısa bir mesafe kullanılmakla birlikte söz konusu mesafenin tevsikine yönelik belgelerin açıklama kapsamında sunulduğu hususları bir arada değerlendirildiğinde, “Stabilize Nakli” analiz girdisi mesafesine ilişkin idarenin gerekçesinde mevzuata uyarlık bulunmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde “başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması” koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.