KİK Kararı: 2024/UY.II-1139

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/035
Gündem No : 59
Karar Tarihi : 11.09.2024
Karar No : 2024/UY.II-1139
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Doğan İnşaat Asfalt ve Ticaret Limited Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/406804 İhale Kayıt Numaralı “Karayolları 72(Amasya), 74(Tokat), 76(Niksar) ve 77(Ordu) Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım Onarımı İle Kar ve Buz Mücadelesi Yapılması İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü tarafından 12.06.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Karayolları 72(Amasya), 74(Tokat), 76(Niksar) ve 77(Ordu) Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım Onarımı İle Kar ve Buz Mücadelesi Yapılması İşi” ihalesine ilişkin olarak Doğan İnşaat Asfalt ve Ticaret Limited Şirketinin 30.07.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.08.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 14.08.2024 tarih ve 156975 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.08.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/914 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

a) Başvuruya konu ihalede teklifi aşırı düşük olarak belirlenen isteklilere idarece 01.07.2024 tarihinde aşırı düşük teklif sorgulama yazısının gönderildiği, ancak daha sonra 04.07.2024 tarihinde bahse konu aşırı düşük sorgulama yazısının revize edilerek yeniden gönderildiği, tekrar gönderilen revize edilmiş sorgulama yazısı ile Öz Demireller Harf. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin savunmasını kolaylaştıracak şekilde değişiklikler yapıldığı, 01.07.2024 tarihinde gönderilen yazıda “KGM/BAKIM Muhtelif bakım ve trafik güvenliği işlerinin yapılması” iş kaleminin analizinde yer alan girdi cins ve miktarlarının 04.07.2024 tarihli yazı ile değiştirildiği ve isteklilere savunmayı kolaylaştıracak imkân sağlandığı, analiz kalemlerinin değiştirilmesinde hesaplama hataları yapıldığı, şöyle ki;

KGM/BAKIM iş kaleminin analiz tablosunda 77’nci sırada yer alan “Yolların Yarma ve Dolgu Şevleri ile Orta Refüjlerde Motorlu Tırpanla Yabani Otların Temizlenmesi” analiz girdisinin çıkarıldığı, onun yerine 75’inci sırada yer alan “erbap işçi” ile 81’inci sırada yer alan “düz işçi” girdilerinin miktarlarının 20’şer saat arttırıldığı, ayrıca açıklama istenmeyen analiz girdisi olarak belirlenen “Motorlu tırpan (min. 1 HP gücünde)”, benzin ve motor yağı analiz girdilerinin ilave edildiği, revize hesaplamalarda analiz girdi miktarlarında yapılan eksik değişikliklerle ihale üzerinde bırakılan isteklinin savunmasının kolaylaştırıldığı,

Karayolları Birim Fiyat cetvelinde yer alan KGM /37.091/k poz nolu “Yolların Yarma ve Dolgu Şevleri İle Orta Refüjlerde Makine İle Çim Biçme” analizi ile KGM/03.578 poz nolu “11 HP Gücünde Çim Biçme Tertibatlı Lastik Tekerlekli, Motorlu, Bahçe El Traktörünün 1 Saatlik Ücreti” alt analizlerinin taraflarınca incelenmesinden min. 1 HP gücündeki motorlu tırpandan 11 kat daha güçlü ve çalışma (kesme) genişliği 10 kat daha fazla olan bahçe traktörü ile bile bir dekar yarma ve dolgu şevleri ile orta refüj alanı için 6 saat düz işçi ve 2 saat operatör yardımcısı mesaisine ihtiyaç duyulduğunun açık olduğu, bundan hareketle idarece değiştirilen analizde işçilik saatlerinin açık ve net biçimde eksik olduğu, ancak idarece yapılan usulsüz değişikliklerle sanki 20 saat işçi çalıştırılması gerekiyormuş gibi açıklama istenerek savunmanın kolaylaştırıldığı,

Ayrıca Karayolları Genel Müdürlüğü Yol, Köprü, Tünel, Bitümlü Kaplamalar, Bakım ve Trafik İşaretlerine ait Birim Fiyat Listesinde yer alan bazı iş kalemlerinin işçiliklerinin taraflarınca karşılaştırılmasından “Yarma ve Dolgu Şevleri İle Orta Refüj” alanı içerisinde sürdürülecek çalışmalarda işçilik miktarlarının zorluk katsayısının normal alanlar içerisinde sürdürülecek çalışmalara göre yaklaşık iki kat fazla olduğu, dolayısıyla Karayolları Genel Müdürlüğü’nce kabul edilen ve tüm bölge müdürlüklerince de uygulanan KGM/YOB Poz Nolu “Yabani Otların Biçilmesi (DA)” iş kaleminde öngörülen işçilik miktarlarının, “Yolların Yarma ve Dolgu Şevleri ile Orta Refüjlerde Motorlu Tırpanla Yabani Otların temizlenmesi” iş kalemi analizinin 1 dekar için 2 kat, 10 dekar için 10 kat olacak şekilde artırılması gerektiği, dolayısıyla revize tablodaki işçilik miktarlarının gerçekçi olmadığı,

b) İhale üzerinde bırakılan istekli Öz Demireller Harf. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından katı tuzun fiziksel ve kimyasal özelliklerinin sağlandığına dair analiz veya test raporlarının sunulmadığı, açıklama istenilen “KGM/TUZ-K Kar ve Buz Mücadelesi İçin Kaya Tuzu Malzemesinin Temini ve Nakli” iş kalemi ile ilgili yapılacak aşırı düşük açıklamalarında ihale dokümanı eki olan birim fiyat tariflerinde belirtilen “K.T.Ş. Kısım 523’te belirtilen şartlara uygun tuzun satın alınması” düzenlemesi ile Karayolları Teknik Şartnamesi’nin “Kar ve Buz Mücadelesinde Kullanılacak Katı Tuzlar” başlıklı 523’ncü maddesinde “523.02.02.02. Kar ve buz mücadelesinde kullanılacak olan tuzun fiziksel ve kimyasal özellikleri tablo 523-1 de belirtilen şartname değerlerine uygun olacaktır.” düzenlemesinde açıkça ifade edildiği üzere açıklama sunan istekliler tarafından temin edilecek tuzun kimyasal ve fiziksel özelliklerinin tedarikçiden alınan rapor ve test sonuçlarıyla ispat edilmiş olması gerektiği, ancak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yalnızca tedarikçinin ticari faaliyet belgelerinin sunulduğu, test ve analiz raporları ile kaya tuzunun temin edileceği kaynağa ilişkin hiçbir açıklama ve belge ibraz edilmediği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. …” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. …” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… 45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

sunacaklardır.

Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir. Bu bedel isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamaz.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. …

…

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

…

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

…

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

…

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir. …” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Karayolları 72.(Amasya), 74.(Tokat), 76.(Niksar) Ve 77.(Ordu) Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım Onarımı İle Kar Ve Buz Mücadelesi Yapılması İşi

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): 2024E04-229882 ( - Rut ... Kar ve Buz Müc. Yap.)

d) Kodu:

e) Miktarı: 6.498,00 Km Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım ve Onarımı ile Kar ve Buz Mücadelesi Yapım İşi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Karayolları 72.(Amasya), 74.(Tokat), 76.(Niksar) Ve 77.(Ordu) Şube Şeflikleri Yolları” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler, ihale dokümanında kendilerine verilmiş olan teklif mektubu standart formunda belirtildiği şekilde işin bir kısmı için anahtar teslimi götürü bedel, diğer kısmı için her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat teklif olmak üzere karma teklif vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle karma sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi,

Özel Teknik Şartname’nin “Rutin Yol Bakım ve Onarım İşlerinin Yapılması” başlıklı 2.1’inci maddesinde “2.1.6. Yolların yarma ve dolgu şevleri ile orta refüjlerde yabani otların, atıkların temizlenmesi: Hendek, şev, orta refüj, kavşak ve karayolu dinlenme alanındaki çim ve yabani otların fazla büyümeden kesilmesi, trafik güvenliğini tehlikeye düşüren bitkilerin budanması, karayolu kamulaştırma alanı içerisine dökülen her türlü atık, kaba çöp izinsiz levhalar ve afişlerin idare bilgisi dahilinde kaldırılması işidir. …” düzenlemesi,

Birim Fiyat Tariflerinde “… KGM/BAKIM MUHTELİF BAKİM VE TRAFİK GÜVENLİĞİ İŞLERİNİN YAPILMASI (BİRİM FİYAT TARİFLERİNDE BELİRTİLEN ESASLAR DAHİLİNDE)

…

12. Hendeklerin her iki kenarında, trafik levhalarının görünürlüğünü artırmak için kaplama kenarından itibaren 50 cm.lik koridorda (sağ sol banket ve orta refüj dahil), yolların yarma ve dolgu şevleri, orta refüjler, peyzaj alanları, dinlenme parklarında bulunan yabani ot, çim ve çayırın boyu 10 cm’yi geçmeden, makas veya motorlu tırpan ile biçilmesi, tırmık vb. ile toplanması, saha dışına taşınarak istif edilmesi, çıkan tüm atık malzemenin araçlara yüklenmesi, İdarenin uygun göreceği bir yere çevre kirliliğine sebep olmayacak şekilde taşınması ve düzgün şekilde boşaltılarak depo veya serilerek tesviye edilmesi, trafik tanzim işaretleri ile gerekli trafik güvenliğinin alınması, her türlü yatay ve düşey taşımalar, tün malzeme nakilleri, bu işler için lüzumlu her tür işçilik, malzeme, makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masrafların karşılanması

…

KGM/TUZ-K: Kar ve Buz Mücadelesi İçin Kaya Tuzu Malzemesinin Temini ve Nakli (Birim FİYAT TARİFLERİNDİ BELİRTİLEN ESASLAR DAHİLİNDE)

K.T.Ş. Kısım 523’te belirtilen şartlara uygun tuzun satın alınması, topaklanmış tuzun konkasörle (tuz kırma makinası) kırılmış ve elenmiş granülometrisinde tuz hazırlanması, makine ile yükleme, boşaltma, malzemenin kantar ile tartılması, malzemenin (tuzun Şube Şeflikleri ve Bakımevleri depolarına taşınması …” açıklamaları bulunmaktadır.

Başvuruya konu ihalenin Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü tarafından 12.06.2024 tarihinde karma teklif alınmak suretiyle ve açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Karayolları 72(Amasya), 74(Tokat), 76(Niksar) ve 77(Ordu) Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım Onarımı İle Kar ve Buz Mücadelesi Yapılması İşi” olduğu, söz konusu ihaleye 20 isteklinin teklif verdiği, 22.07.2024 tarihinde alınan ihale komisyonu kararından, teklifi idarece hesaplanan sınır değerin altında olduğu tespit edilen 7 istekliden 01.07.2024 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazı ile aşırı düşük teklif açıklamasının istenildiği, ardından 04.07.2024 tarihinde ikinci bir yazı ile aşırı düşük teklif açıklama yazısının revize edilerek yeniden gönderildiği, isteklilerden yalnızca Öz Demireller Harf. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması sunulduğu ve yapılan açıklamaların idarece uygun bulunarak ihale üzerinde bırakıldığı, teklif tutarı sınır değerin üzerinde olan başvuru sahibi Doğan İnşaat Asfalt ve Ticaret Limited Şirketinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.

İdare tarafından teklifi sınır değerin altında kalan yedi istekliye EKAP üzerinden 01.07.2024 tarihli ve “Beyan edilen bilgileri tevsik eden belgelerin sunulması ve/veya numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin ürün örneklerinin verilmesi/kurulumların yapılması/aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması” konulu yazılar gönderildiği, bahse konu yazıda “Birim Fiyat Teklif Cetveli”nde yer alan KGM/BAKIM, KGM/HSYTEM, KGM/SÜP, KGM/TUZ-K ve KGM/YAMA iş kalemlerine ilişkin olarak Ek’te analiz girdileri ve miktarları gösterilmektedir. Tarafınızca hazırlanacak birim fiyat analizlerinde açıklama istenilecek ve istenilmeyecek bütün pozların analiz girdilerinde gösterilmesine ve açıklama istenilecek pozlarla ilgili bilgi ve belgelere dayalı olarak, Birim Fiyat Tarifleri ile Özel Teknik Şartnameye uygun olacak şekilde yazılı açıklama yapmanız gerekmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.16. maddesine göre hazır beton pozunun fiyat teklifi ile açıklama yapılması durumunda açıklama yapan isteklilerin dikkate alması gereken mesafe 180 km olarak belirlenmiştir.

Yapacağınız yazılı açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.2. maddesi gereğince tebliğ tarihini izleyen günden itibaren beş (5) iş günü içinde İdaremize gönderilmesi hususunda;

Bilgilerini rica ederim.

Aşırı düşük teklifin önemli bileşenlerine ilişkin açıklama ekte yer alan belgelerde bulunmaktadır.” ifadelerine yer verildiği ve yazı ekinde açıklama istenilen iş kalemleri, söz konusu iş kalemlerine ilişkin olarak açıklama istenilen ve açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin belirtildiği tespit edilmiştir.

Ardından, bahse konu aşırı düşük teklif sahibi isteklilere EKAP üzerinden yeniden 04.07.2024 tarihli ve “Beyan edilen bilgileri tevsik eden belgelerin sunulması ve/veya numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin ürün örneklerinin verilmesi/kurulumların yapılması/aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması” konulu yazılar gönderildiği, söz konusu revize yazıda “… İlgide kayıtlı yazımız ekinde gönderilen “Sıralı Analiz Girdi Tabloları”nda yer alan “KGM/BAKIM - MUHTELİF BAKIM VE TRAFİK GÜVENLİĞİ İŞLERİNİN YAPILMASI (BİRİM FİYAT TARİFLERİNDE BELİRTİLEN ESASLAR DAHİLİNDE)” iş kaleminin analizinde yer alan “Yolların yarma ve dolgu şevleri ile orta refüjlerde motorlu tırpanla yabani otların temizlenmesi” analiz girdisi alt bileşenlerine ayrıştırılmış olup, yeniden düzenlenen “Sıralı Analiz Girdi Tabloları” yazımız Ek’inde yer almaktadır. Tarafınızca hazırlanacak birim fiyat analizlerinde açıklama istenilecek ve istenilmeyecek bütün pozların analiz girdilerinde gösterilmesine ve açıklama istenilecek pozlarla ilgili bilgi ve belgelere dayalı olarak, Birim Fiyat Tarifleri ile Özel Teknik Şartnameye uygun olacak şekilde yazılı açıklama yapmanız gerekmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.16. maddesine göre hazır beton pozunun fiyat teklifi ile açıklama yapılması durumunda açıklama yapan isteklilerin dikkate alması gereken mesafe 180 km olarak belirlenmiştir.

Yapacağınız yazılı açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.2. maddesi gereğince tebliğ tarihini izleyen günden itibaren beş (5) iş günü süre verilmesi İdaremizce uygun görülmüş olup; 11.07.2024 Perşembe günü saat:17:00 mesai saati bitimine kadar İdaremize gönderilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, zamanında teslim edilmeyen açıklamalarınızın yok kabul edileceği hususunda;

Bilgilerini rica ederim.

Aşırı düşük teklifin önemli bileşenlerine ilişkin açıklama ekte yer alan belgelerde bulunmaktadır.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

a) Başvuru sahibi tarafından revize edilen ikinci aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ile açıklanması istenilen “Yolların Yarma ve Dolgu Şevleri ile Orta Refüjlerde Motorlu Tırpanla Yabani Otların Temizlenmesi” analiz girdisinin alt analizi olan düz işçi ve erbab işçi girdilerinin olması gerekenden düşük miktarlarda belirlendiği ve bu şekilde ihale üzerinde bırakılan istekliye avantaj sağlandığı iddia edilmektedir.

İdarece aşırı düşük teklif açıklaması istenilen iş kalemlerinin “KGM/BAKIM”, “KGM/HSYTEM”, “KGM/SÜP”, “KGM/TUZ-K” ve “KGM/YAMA” olarak belirlendiği; 01.07.2024 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde yer verilen belgeler incelendiğinde, açıklanması istenilen iş kalemleri arasında yer alan “KGM/BAKIM” iş kalemine ilişkin analizde bulunan “Yolların yarma ve dolgu şevleri ile orta refüjlerde motorlu tırpanla yabani otların temizlenmesi” kaleminin açıklama istenilecek analiz girdileri arasında yer aldığı, ölçü biriminin “DA”, miktarının ise “10” şeklinde belirtildiği,

İdarece revize edilerek yeniden gönderilen 04.07.2024 tarihli ikinci aşırı düşük teklif sorgulama yazısı incelendiğinde ise, “Yolların yarma ve dolgu şevleri ile orta refüjlerde motorlu tırpanla yabani otların temizlenmesi” pozunun alt bileşenlerine ayrılarak yeniden düzenleme yapıldığı ve açıklama istenilen ve istenilmeyen analiz girdilerinin buna göre revize edildiği; bu doğrultuda iddiaya konu edilen kalemin idarece erbab işçi, düz işçi, motor yağı, motorlu tırpan (min. 1 HP gücünde) ve benzin alt girdilerinden oluşturulduğu, bunlardan motor yağı, motorlu tırpan (min. 1 HP gücünde) ve benzin alt girdilerinin açıklama istenmeyen analiz girdileri listesine eklendiği, mevcut açıklama istenilen sıralı analiz girdileri tablosunda yer alan erbab işçi ve düz işçi girdileri için ise anılan tabloya 20’şer saat ilave yapıldığı tespit edilmiştir.

İdare tarafından başvuru sahibinin şikâyetine yönelik verilen cevapta “… Analizlerimizde yer alan “MTRP-01 Yolların yarma ve dolgu şevleri ile orta refüjlerde motorlu tırpanla yabani otların temizlenmesi” pozu Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanmış özel bir pozdur. Söz konusu poz Karayolları Genel Müdürlüğü’nce alt analizleri ile birlikte hazırlanmış olup; anılan analizde erbab işçi, düz işçi, motor yağı, Motorlu Tırpan (Min. 1 hp Gücünde), benzin rayiçleri ve bunların birim miktarları yer almaktadır. Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre aşırı düşük teklif sorgusunun her bir iş kaleminin analizi alt bileşenlerine ayrılarak oluşturulmuş temel analiz girdileri ile yapılması gerekmektedir. Bu sebeple İdaremizce “MTRP-01 Yolların yarma ve dolgu şevleri ile orta refüjlerde motorlu tırpanla yabani otların temizlenmesi (10 dekar)” pozu, temel analiz girdilerine göre alt bileşenlerine ayrılarak ve analizdeki birim miktarlar KGM analizine göre artırılarak söz konusu pozun analizi yeniden hazırlanmış olup, aşırı düşük teklif sorgusu tüm aşırı düşük teklif sahibi firmalara ilave süre verilerek revize edilmiştir. …” şeklinde ifadelere yer verildiği, anılan cevaptan şikâyete konu “MTRP-01 Yolların yarma ve dolgu şevleri ile orta refüjlerde motorlu tırpanla yabani otların temizlenmesi” pozunun Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan özel poz niteliği taşıdığı, ilk aşırı düşük teklif sorgulama yazısında alt bileşenlerine ayrılmayan söz konusu özel pozun revize edilen yazı ile alt bileşenlerine ayrıldığı ve sorgulamanın yeniden yapıldığı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin iddiasında konu ettiği hususa ilişkin olarak tarafımızca 28.08.2024 tarihli ve 2024/6377 sayılı yazı ile “… Başvuru sahibinin iddialarının sağlıklı bir şekilde incelenebilmesini teminen, iddiaya konu edilen “Yolların Yarma ve Dolgu Şevleri ile Orta Refüjlerde Motorlu Tırpanla Yabani Otların Temizlenmesi” adlı özel poza ilişkin olarak idarenizce gerçekleştirilen yaklaşık maliyet hesabı ile analiz formatının bir örneğinin tarafımıza gönderilmesi gerekmektedir. …” ifadelerine yer verilerek bilgi/belge talep edilmiştir.

İdare tarafından 29.08.2024 tarihli ve 1610117 sayılı yazı ile gönderilen cevabi yazı ekinde iddia konusu “Yolların yarma ve dolgu şevleri ile orta refüjlerde motorlu tırpanla yabani otların temizlenmesi” iş kaleminin idarece oluşturulan analiz formatına ve yaklaşık maliyet hesabına ilişkin belgelere yer verilmiştir.

Yukarıda aktarılan tespit ve değerlendirmeler bir arada değerlendirildiğinde, idarece gönderilen ilk aşırı düşük sorgulama yazısında temel bileşenlerine kadar ayrılmayan “Yolların Yarma ve Dolgu Şevleri ile Orta Refüjlerde Motorlu Tırpanla Yabani Otların Temizlenmesi” iş kaleminin revize aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ile yeniden düzenlenerek mevzuata uygun şekilde alt bileşenlerine ayrıldığı ve sorgulamanın yenilendiği, yapılan incelemede bahse konu iş kaleminin özel iş kalemi niteliğinde olduğu, özel iş kalemlerinin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri olduğu, dolayısıyla özel iş kaleminin analiz girdilerinin ihtiyaçları doğrultusunda doğrudan idarece hazırlandığı ve analiz girdi tür ve miktarlarına karar verildiği, idarenin ihtiyacını tespit etmesi noktasında kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak takdir yetkisinin bulunduğu, nitekim MTRP-01 iş kaleminin yaklaşık maliyetindeki analiz girdi miktarları ile aşırı düşük teklif sorgulamasındaki idarece verilen analiz girdi miktarlarının uyumlu olduğu; idare tarafından yaklaşık maliyet hesaplamaları kapsamında anılan iş kalemine yönelik olarak gönderilen belgeler de dikkate alındığında, başvuru sahibinin özel poz içerisinde yer alan işçiliklerin miktarına ilişkin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

b) Başvuru sahibi tarafından ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında açıklama istenilen “KGM/TUZ-K Kar ve Buz Mücadelesi İçin Kaya Tuzu Malzemesinin Temini ve Nakli” iş kalemi kapsamında kullanılacak katı tuzun fiziksel ve kimyasal özelliklerinin sağlandığına dair analiz veya test raporlarının sunulmadığı iddia edilmektedir.

İhale üzerinde bırakılan istekli Öz Demireller Harf. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, açıklanması istenilen iş kalemlerinden olan “KGM/TUZ-K Kar ve Buz Mücadelesi İçin Kaya Tuzu Malzemesinin Temini ve Nakli” iş kaleminin analiz girdisi olan “Kar ve buz mücadelesi için kaya tuzu malzemesinin temini” girdisinin fiyat teklifi ile açıklandığı, söz konusu fiyat teklifinde alıma konu kaya tuzu için “KTŞ 523. kısım tuz teknik özellikleri standartlarında, kırılmış ve elenmiş” ifadesine yer verildiği,

Bahse konu fiyat teklifi ekinde teklifin dayanağı olan EK-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağının sunulduğu, ayrıca tutanakta fatura bilgileri tablosunda yer verilen 36 adet fatura örneği ile birlikte fiyat teklifi veren kişi ile meslek mensubu arasındaki sözleşme, meslek mensubuna ait faaliyet belgesi, tutanağı imzalayanların imza beyannameleri/imza sirkülerleri ve temsile yetkili olunduğunu gösterir ticaret sicil gazetesi suretlerinin sunulduğu, söz konusu belgelere ek olarak, açıklamalar kapsamında kaya tuzunun temin edileceği kaynağı gösteren Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı işletme ruhsatı ve işletme izin belgesi, kapasite raporu ile kaya tuzuna ilişkin olarak Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü Araştırma ve Geliştirme Başmühendisliği Beton ve Çimento Laboratuvarı tarafından 2024 yılı içinde yapılmış deney raporlarının da sunulduğu tespit edilmiştir.

Başvuru sahibince ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında her ne kadar kaya tuzuna ilişkin deney/test raporunun sunulmadığı iddia edilmekte ise de, yapılan incelemede söz konusu istekli tarafından fiyat teklifi sunulmak suretiyle açıklama sunulduğu, anılan teklifte kaya tuzunun teknik özelliklerinin şartnameye uygun olduğuna ilişkin ifadeye yer verildiği, ayrıca kaya tuzunun deney/test raporlarının da açıklamalar kapsamında sunulduğu, kaldı ki ihale konusu işte kullanılacak olan tuzun Teknik Şartname’de düzenlenen teknik özellikleri sağlayıp sağlamadığına ilişkin hususun aşırı düşük teklif savunması kapsamında değil işin sözleşmesinin yürütümü esnasında kontrol edileceği, bu itibarla başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde “başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması” koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.