KİK Kararı: 2024/UY.II-1130

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/035
Gündem No : 51
Karar Tarihi : 11.09.2024
Karar No : 2024/UY.II-1130
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Başaran İnşaat Taah. Turizm İhr. İth. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Kayseri Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/922519 İhale Kayıt Numaralı “Erkilet Bülbül Pınarı Mezarlığı İlave Mezar Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Kayseri Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı tarafından 08.08.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Erkilet Bülbül Pınarı Mezarlığı İlave Mezar Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Başaran İnşaat Taah. Turizm İhr. İth. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin 09.08.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 21.08.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.08.2024 tarih ve 157923 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.08.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/947 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

Yaklaşık maliyet bileşenlerinden “15.120.1101 Makine ile her derinlik ve her genişlikte yumuşak ve sert toprak kazılması (derin kazı)”, “15.150.1003 Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 16/20 basınç dayanım sınıfında, gri renkte, normal hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil)”, “15.150.1004 Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 20/25 basınç dayanım sınıfında, gri renkte, normal hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil)”, “15.160.1002 Nervürlü çelik hasırın yerine konulması 3,001-10,000 kg/m2 (10,000 kg/m2 dahil)” iş kalemleri için Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı birim fiyatlarının kullanıldığı ve söz konusu iş kalemleri için 01.01.2024 tarihinde yayımlanan birim fiyatlar dikkate alındığında hesaplanan yaklaşık maliyet içerisindeki toplam tutarın 2.897.763,72TL olarak belirlendiği, bu tutarın TUİK İnşaat Maliyet Endeksi ile güncellenmesinde temel endeksin Ocak ayı alınarak hesaplandığı, ancak güncel endeksin Haziran ayı olarak alınması halinde güncel tutarın 3.172.195,15TL olması gerektiği,

“15.180.1003/A Plywood ile düz yüzeyli betonarme kalıbı yapılması (kalıp iskelesi dahil)” iş kalemi için piyasa fiyat araştırması yapıldığını düşündükleri için söz konusu iş kalemi için idarenin 2.125.425,00TL olarak belirlediği tutarın güncel olduğu varsayımıyla yaklaşık maliyeti oluşturan 5 iş kalemi için güncel toplam tutarın 5.297.620,15TL olarak belirlenmesi gerektiği,

Açıklanan nedenlerle, güncel olmayan, hatalı veya eksik hesaplanan yaklaşık maliyet nedeniyle ihalenin iptal edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Yaklaşık maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

…

(5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez…

(6) Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır. Ancak, işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, yaklaşık maliyet de bu kapsamda hesaplatılabilir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,

b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler,

c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,

ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,

d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,

esas alınır.

(2) İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(3) İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar Katma Değer Vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan fiyat bildirimleri ve proforma faturaları dikkate alınmaz.” hükmü,

Söz konusu Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 11’inci maddesinde “(1) İş kalemi ve/veya iş grubu şeklinde tespit edilen imalat miktarlarının, Yönetmeliğin 10 uncu maddesine göre belirlenen ve yüklenici karı ve genel gider ihtiva etmeyen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutar KDV hariç olarak hesaplanır ve bulunan bu tutara % 25 oranında yüklenici kar ve genel gider karşılığı eklenmek suretiyle yaklaşık maliyet tespit edilir.

(2) Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin hesap cetveli ve icmal tablosu hazırlayanlarca imzalanmak suretiyle ihale onay belgesine eklenir.

(3) Yaklaşık maliyet, güncelliğini kaybetmesi halinde, ilk ilan veya davet tarihine kadar güncellenir.” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Erkilet Bülbül Pınarı Mezarlığı İlave Mezar Yapım İşi

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): -

d) Kodu:

e) Miktarı: 846,66 Metreküp Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 20/25 basınç dayanım sınıfında, gri renkte, normal hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil) işi, 8.335Metrekare Plywood ile düz yüzeyli betonarme kalıbı yapılması (kalıp iskelesi dahil) işi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Kayseri” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri açıklama istenilmeksizin reddedilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin Kayseri Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen “2024/922519 İhale Kayıt Numaralı Erkilet Bülbül Pınarı Mezarlığı İlave Mezar Yapım” işi olduğu, bahse konu ihalenin 08.08.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirildiği, yaklaşık maliyetin toplam 5.023.188,72 TL, sınır değerin ise 3.280.716,01 TL olarak belirlendiği, ihalede 19 adet ihale dokümanının EKAP üzerinden indirildiği, ihaleye 16 isteklinin katıldığı, 19.08.2024 tarihli kesinleşen ihale komisyonu kararına göre, teklifi sınır değerin altında kalan istekli olmadığı, ihalenin Hayriye Löksofu üzerinde bırakıldığı, Vedat Çelik’in ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği ve diğer istekliler hakkında değerlendirme yapılmadığı görülmüştür.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden; idarelerin yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabileceği, yaklaşık maliyetin, güncelliğini kaybetmesi halinde, ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelleneceği anlaşılmaktadır.

İhaleye ait yaklaşık maliyet hesap cetveli ile ihale onay belgesinin onaylanma tarihinin 04.07.2024, ihale ilan tarihinin 19.07.2024, ihale tarihinin ise 08.08.2024 olduğu görülmüştür.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyası üzerinde gerçekleştirilen incelemede, yaklaşık maliyetin 5 iş kaleminden oluştuğu, bu iş kalemlerinden 4 iş kalemi için kamu kurum ve kuruluşlarında ilan edilen 2024 yılı fiyatların (Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı) esas alınması suretiyle belirlendiği, “15.180.1003/A Plywood ile düz yüzeyli betonarme kalıbı yapılması (kalıp iskelesi dahil)” iş kalemi için ise ihaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatın kullanıldığı görülmüştür.

Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ilan edilen 2024 yılı birim fiyatlarının kullanıldığı iş kalemlerinin;

“15.120.1101 Makine ile her derinlik ve her genişlikte yumuşak ve sert toprak kazılması (derin kazı)” iş kalemi için 44,06 TL birim fiyat,

“15.150.1003 Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 16/20 basınç dayanım sınıfında, gri renkte, normal hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil)” iş kalemi için 2.480,30 TL birim fiyat,

“15.150.1004 Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 20/25 basınç dayanım sınıfında, gri renkte, normal hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil)” iş kalemi için 2.542,80 TL birim fiyat,

“15.160.1002 Nervürlü çelik hasırın yerine konulması 3,001-10,000 kg/m2 (10,000 kg/m2 dahil)” iş kalemi için 31.466,88 TL birim fiyat belirlendiği,

“15.180.1003/A Plywood ile düz yüzeyli betonarme kalıbı yapılması (kalıp iskelesi dahil)” iş kalemi için ise ihaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyat esas alınarak birim fiyatın 255,00TL olarak belirlendiği görülmüştür.

Yapılan incelemede, idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, ayrıntılı fiyat ve gerektiğinde miktar araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç olmak üzere yaklaşık maliyetin belirlenmesi ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilmesi gerektiği, buna ilişkin ayrıntılı hususların Yönetmelik’in yukarıda yer verilen ilgili maddelerinde düzenlendiği anlaşılmaktadır.

İdarelerce ihale konusu işin en uygun fiyatla temin edilmesi yaklaşık maliyetin doğru bir şekilde hesaplanmasına bağlı olup, yaklaşık maliyetin doğru tespit edilmesi ihale sürecinin aksamadan yürütülmesini sağlamaktadır. İhalelerde istekliler tarafından teklifleri kapsamında idareye sunmaları gereken yeterlik kriterlerinin belirlenmesinde, ilan sürelerinin değişmesinde, ihalelere yerli istekli katılıp katılmayacağına ilişkin düzenlemeler ve ihale konusu işin yaklaşık maliyetine göre ihaleye teklif sunan isteklilerin teklif bedellerinin aşırı düşük olup olmadığının tespit edilmesinde yaklaşık maliyet önemli bir rol oynamaktadır.

Dolayısıyla yaklaşık maliyetin doğru hesaplanması ihale sürecinin sağlıklı yürütülmesini doğrudan etki etmektedir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 11’inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre, yaklaşık maliyetin, güncelliğini kaybetmesi halinde, ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelleneceği hüküm altına alınmış olup, şikâyete konu ihalede yaklaşık maliyet hesap cetveli ile ihale onay belgesinin onaylanma tarihi (04.07.2024) ile ihale ilan tarihi (19.07.2024) arasında geçen süre ve yaklaşık maliyetin güncelliğini kaybettiğine dair bir somut bir verinin de bulunmadığı dikkate alındığında, söz konusu ihalede Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 11’inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre yaklaşık maliyetin güncelliğini kaybettiğinden bahsedilemeyeceği anlaşılmıştır.

Ayrıca, başvuru sahibinin dilekçesinde atıf yaptığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığının 15.08.2018 tarih ve 2018/31 sayılı kararı incelendiğinde, söz konusu kararın yaklaşık maliyetin yıl içerisinde piyasa fiyatlarının altında kalması nedeniyle, yapım ihalelerinde yaşanan sorunlar konusunda önlem alınmasına ilişkin olarak idarelerin hazırladıkları yaklaşık maliyeti değişen piyasa şartlarına bağlı olarak ilk ilan veya davet tarihine kadar TUİK İnşaat Maliyet Endeksi ve Değişim Oranına göre güncelleme yapılabileceği yönünde, idarelere tavsiye niteliğinde verilen bir karar olarak değerlendirilmiştir.

Bu itibarla, söz konusu karar neticesinde Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ilan edilen 2024 yılına ilişkin yayımlanan rayiç ve birim fiyatların güncelliğini kaybettiği ve bu sebepten ötürü yaklaşık maliyeti oluşturan birim fiyatların güncellenmesi suretiyle kullanılması gerektiği çıkarımının yapılamayacağı, kaldı ki Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ilan edilen 2024 yılına ilişkin yayımlanan rayiç ve birim fiyatlarda değişiklik yapılmadığı, şikâyete konu edilen ve yaklaşık maliyeti oluşturan 4 iş kalemi için idare tarafından da Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ilan edilen 2024 yılına ilişkin yayımlanan rayiç ve birim fiyatların kullanıldığı tespit edilmiş olup, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.