KİK Kararı: 2024/UY.I-855

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/026
Gündem No : 35
Karar Tarihi : 03.07.2024
Karar No : 2024/UY.I-855
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Dido-Ray Yapı San. Tic. A.Ş. - Akçadağ İnşaat Enerji Madencilik A.Ş. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Avrupa Yakası Raylı Sistem Şube Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/169596 İhale Kayıt Numaralı “Kirazlı-Halkalı Üniversite Metrosu Kaba İnşaatı ve Elektromekanik Tasarım İşleri” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Avrupa Yakası Raylı Sistem Şube Müdürlüğü tarafından 05.04.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Kirazlı-Halkalı Üniversite Metrosu Kaba İnşaatı ve Elektromekanik Tasarım İşleri” ihalesine ilişkin olarak Dido-Ray Yapı San. Tic. A.Ş. - Akçadağ İnşaat Enerji Madencilik A.Ş. İş Ortaklığı’nın 29.05.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.06.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 07.06.2024 tarih ve 148383 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 07.06.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/678 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; başvuruya konu ihaleye ilişkin alınan ihale komisyonu kararında ihalenin kendileri üzerine bırakılmasına karar verildiği ve fakat komisyon kararının altına “Gerekçe ekte yer almaktadır” denilerek ihale yetkilisi tarafından ihalenin iptal edildiği, söz konusu gerekçeler incelendiğinde gerekçelerin objektif olmadığı ve temel ilkelere aykırılık teşkil ettiği, idare tarafından devam eden bir ihtiyacın giderilmesi yerine işin ötelenerek kamu zararına yol açıldığı, şöyle ki;

Tasfiye edilen “Kirazlı-Halkalı Metrosu İnşaat ve Elektromekanik İşleri, Yeraltı Aktarma Merkezi (Otopark) ve Depo Alanı İnşaatı İşleri” işi kapsamında 9 adet istasyon ve elektromekanik işler birlikte ihaleye çıkılmasına rağmen idarece iptal edilen başvuruya konu “Kirazlı-Halkalı Üniversite Metrosu Kaba İnşaatı ve Elektromekanik Tasarım İşleri” işinin 5 adet istasyon kaba inşaat ve tasarım işleri olarak ihaleye çıkıldığı, böylelikle işin kısımlar halinde farklı ihaleler üzerinden yapılmasının planlandığı, ihalenin iptaline gerekçe olarak kullanılan tüm sorunların idarece bilinmesine rağmen öncelikli olarak başvuruya konu “Kirazlı-Halkalı Üniversite Metrosu Kaba İnşaatı ve Elektromekanik Tasarım İşleri” ihalesinin yapıldığı, ayrıca başvuruya konu ihalenin inşaat çalışmaları sürerken M1A ve M1B metro hatlarındaki sistem revizyonlarının ayrı bir ihale kapsamında yapılmasının, sorunun daha hızlı bir şekilde giderilmesini sağlayacağı, yeni sistemde gerekli olacak bazı imalatların başvuruya konu ihale kapsamında olan tasarım işleri ile de yapılabileceği, diğer taraftan bahse konu M1A ve M1B sistem revizyonu işinin tasarım imalatları iş artışına konu edilebileceği, mevcut ihalenin iptal edilerek daha sonraki bir süreçte gerçekleştirilecek olan ihalede bir arada yapılmasının güvenlik açısından telafisi olmayacak sonuçlar doğurabileceği, geçen süre içerisinde maliyetlerin de yükseleceği ve kamu zararına neden olunacağı, yine mevcut “Kirazlı-Halkalı Üniversite Metrosu Kaba İnşaatı ve Elektromekanik Tasarım İşleri” ihalesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin dış borçlanma onay kararının söz konusu ihalenin teklif tarihinden ve kendilerinden tevsik edici belgelerin istendiği 16.04.2024 tarihinden sonra 18.04.2024 tarihinde alındığı ve ihale sürecine devam edilerek kredi onayının alındığı, idarenin ihale yapıldıktan sonra dahil etmeyi unuttuğunu öne sürdüğü işlerin, ihale konusu işin bütünlüğünü bozmayan ayrı lokasyonlardaki revizyon işleri ve ayrı teknik gerektiren işler kapsamında bulunan, lüzum görüldüğü taktirde bu işten bağımsız olarak ihale edilebilecek işler vasfında olduğu, idarenin ihaleyi iptal etme yetkisinin sınırsız olmadığı, dolayısıyla idarenin iptal gerekçelerinin objektif olmadığı ve temel ilkelere aykırılık teşkil ettiği, devam eden bir ihtiyacın giderilmesi yerine işin ötelenerek kamu zararına yol açıldığı, yeni bir ihtiyacın ortaya çıkması bahane edilerek işin iptal edilmesi sonucu idarenin takdir yetkisini aştığı iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “… İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.

İhale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığını teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır. İki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir.

İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Kuruma itirazen şikâyet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “…Kurum itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikâyet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir…” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Kurum tarafından inceleme” başlıklı 18’inci maddesinde “… (3) Şikayet veya itirazen şikayet başvurusu üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararına karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir. …” hükmü,

Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Kirazlı-Halkalı Üniversite Metrosu Kaba İnşaatı ve Elektromekanik Tasarım İşleri

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): 2015E06-2328 (2015E060160 - Kirazlı-Halkalı Metro Hattı)

d) Kodu:

e) Miktarı:

1 Adet Kirazlı-Halkalı Üniversite Metrosu Kaba İnşaatı ve Elektromekanik Tasarım İşleri

Kirazlı-Halkalı Üniversite Raylı Sistem Hattı, Kirazlı ile Halkalı Üniversite istasyonları arasındaki bir toplu taşıma raylı sistemidir. Yenikapı-Kirazlı arasında faaliyet gösteren M1 hattının da uzatmasıdır. Toplam hat uzunluğu yaklaşık 6 km’dir. Kirazlı İstasyonu ile Halkalı Üniversite istasyonu arası TBM tünel olarak kazılacaktır. Fatih - Kirazlı İstasyonları arası 2 TBM, Fatih - Halkalı Üniversite İstasyonu arası 1 TBM olmak üzere toplam da en az 3 adet TBM ile kazılacaktır. Güzergâh tünelleri çift tüp tek hat olarak yapılacaktır.

Hat üzerinde toplam farklı tipolojilerde 5 adet istasyon, 14 adet ara geçiş tüneli, 1 adet acil kaçış şaftı ve 2 adet makas bölgesi bulunmaktadır. İstasyon tipolojileri genel olarak 2 grupta toplanmaktadır. Barbaros, Malazgirt ve Halkalı Üniversite olarak adlandırılan 3 adet istasyon ana merkezi şafttan, peronları delme tünelden, istasyon giriş-çıkış yapıları ve bilet holleri aç-kapadan oluşan yapılardır. Mimar Sinan ve Fatih İstasyonları ise hat üzerindeki aç-kapa istasyonlardır.

İhale konusu iş;

- Söz konusu Raylı Sistem Hattının tüm tünel inşaat işleri, 3 adet tünel tipi ve 2 adet aç-kapa tipi olmak üzere toplam 5 adet istasyon, giriş-çıkış yapılarının İnşaat İşleri (Açıkta ve Tünel)

- Kirazlı-Halkalı arası tüm yapının (istasyonlar, hatboyu vb.) İnşaat İşleri Tasarımı, Mimari ve İnce İşler Tasarımı, Güç Temini ve Cer Gücü Sistemi Tasarımı, Kontrol ve Haberleşme Sistemi Tasarımı, Çevresel Kontrol Sistemi Tasarımı, Yardımcı Tesisler Sistemi Tasarımı, Demiryolu Tasarım hizmetleri (mevcut hat ve M1-Esenler Depo Sahası ile entegrasyonu için gerekli olan tüm arayüz ve uyumu sağlayarak bütünlük oluşturulmalıdır) iş kapsamındadır.

Bu kapsam içinde ana kalemler olarak, hat tünelleri, makaslar, acil kaçış şaftı, ara geçiş tünelleri, istasyonlar bulunmaktadır.

Tasfiye Edilen İş Kapsamında Yapılan İşler;

Aşağıdaki imalat ilerlemeleri bilgi amaçlı verilmiştir. Yüklenici sorumluluğu İdari Şartname madde 48.14’de belirtilmiştir.

Barbaros İstasyonu Yapılan İşler;

Barbaros İstasyonunun ana şaftı başlık kirişi altından itibaren 47,54 m derinliğinde ve 41,80 – 37,70 m çapında olup, iki kademe halinde kazılması öngörülmüştür. 41,77 m derinliğinde şaft kazısı yapılarak kazı iksa sisteminin %93,89’u imal edilmiş, peron tünelleri kazısına başlanması için at nalı kesitli yaklaşım tünelleri tamamlanmış, Hat1 peron tünelinde Halkalı yönünde 36,00 m 1. aşama, 13,50 m 2. aşama kazısı yapılmış, Hat 2 peron tünelinde Kirazlı yönünde 31,50 m 1. aşama kazısı yapılmıştır.

Malazgirt İstasyonu Yapılan İşler;

Malazgirt İstasyonunun ana şaftı başlık kirişi altından itibaren 67,18 m derinliğinde ve 46,60-41,80 – 37,70 m çapında olup, 3 kademe halinde kazılması öngörülmüştür. 60,91 m derinliğinde şaft kazısı yapılmış olup 3.kademinin kazık imalatları da yapılmış durumdadır. Kazı iksa sisteminin %96,12’si imal edilmiş, peron tünelleri kazısına başlanması için at nalı kesitli yaklaşım tünelleri tamamlanmış, Hat 1 peron tünelinde Halkalı yönünde 72,37m 1. aşama, 58,12 m 2. aşama kazısı, Kirazlı yönünde 4,88 m 1. aşama kazısı yapılmıştır. Hat 2 peron tünelinde Kirazlı yönünde 72,38 m 1. aşama, 22,13 m 2. aşama kazısı, Halkalı yönünde 35,63 m 1. aşama kazısı yapılmıştır.

N2 Makas Tüneli Yapılan İşler;

107,45 m uzunluğundaki N2 Makasta Şaft kazısı, yaklaşım tüneli kazısı, T1-2 tünel kazısı ve T1-2 tünel iç kaplama betonu tamamlanmıştır.

Mimar Sinan İstasyonu TBM giriş şaftı Yapılan İşler;

Mimar Sinan İstasyonunun Kirazlı tarafında bulunan 27m. derinliğinde TBM şaftının 21,80 m derinliğinde kazı ve kazı iksa sisteminin %92,29’u yapılmış durumdadır.

Fatih İstasyonu Yapılan İşler;

Fatih İstasyonu aç-kapa yapısı 150,60 m uzunluğunda, 27,90 m eninde ve 26,23 -29,73m derinliğinde olup, Kirazlı yönündeki 63 m uzunluğundaki kesimde kazı tamamlanmış ve radye altı grobeton dökülmüş olup, Halkalı yönündeki kazı tamamlanmamıştır. Fore kazıkları tamamlanan istasyon aç-kapa alanında (giriş yapılarının yerleri hariç) 75.610 m³ kazı yapılmıştır. Üstteki 5 kademede strut, alttaki 2 kademede zemin ankrajı yapılması öngörülmüş olup, yapılan strut ve zemin ankrajları aşağıda belirtilmiştir.

Her bir strut kademesinde 8 adet diyagonal ve 30 adet karşılıklı strut yapılması öngörülmüş olup, 1. kademede 5 diyagonal, 30 karşılıklı; 2. kademede 4 diyagonal, 27 karşılıklı; 3. kademede 4 diyagonal, 25 karşılıklı; 4. kademede 4 diyagonal, 21 karşılıklı ve 5. kademede 4 diyagonal, 19 karşılıklı strut montaj yapılmıştır.

6. ve 7. kademelerde 104 + 104 = 208 adet zemin ankrajı yapılması öngörülmüş olup, 6. kademede 58 adet ve 7. kademede 50 adet zemin ankrajı imal edilerek yüklemeleri yapılmıştır.

N6 Bölgesi Yapılan İşler;

Tasfiye edilen iş kapsamında Fatih İstasyonunun Kirazlı tarafında ve istasyona bitişik aç-kapa makas yapısı olarak projelendirilen N6 bölgesi 90,35m uzunluğunda, 19,56-16,13m eninde ve 27,50-25,10 m derinliğinde olup, ortalama olarak yaklaşık 4 m derinliğinde olmak üzere 5.781 m³ kazı yapılmış ve 1. sırada 7 adet strut konulmuştur.

N3 Acil Kaçış Şaftı bölgesi Yapılan İşler;

N3 bölgesi T1-2 tünel kazısının 5 aşamalı yapılması öngörülmüş ve 49,35 m 1. aşama, 49,35 m 2. aşama ve 12,45 m 3. aşama kazısı ve kazı iksa sisteminin %37,35’i yapılmıştır. Şaft kazısı ve hat2 tarafı A.T kesit tipi tüneli kazı iksası yapılmıştır.

Halkalı Üniversite İstasyonu yapılan işler;

Halkalı-Üniversite İstasyonunun ana şaftı başlık kirişi altından itibaren 73,29 m derinliğinde ve 46,60 – 42,40 – 38,80 m çapında olup, 3 kademe halinde kazılması öngörülmüştür. Üst kademede 31,15 m derinliğinde şaft kazısı ve kazı iksa sisteminin %48,47’si yapılmıştır. Ana şaft kazısının %44,91’i yapılmış olup, yapılan kazı miktarı 51.422 m³ tür.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: İstanbul Avrupa Yakası” düzenlemesi bulunmaktadır.

Başvuruya konu ihalenin İstanbul Büyükşehir Belediyesi Avrupa Yakası Raylı Sistem Şube Müdürlüğü tarafından açık ihale usulüyle ve birim fiyat teklif alınmak suretiyle elektronik ortamda 05.04.2024 tarihinde gerçekleştirilen “Kirazlı-Halkalı Üniversite Metrosu Kaba İnşaatı ve Elektromekanik Tasarım İşleri” yapım ihalesi olduğu, söz konusu ihalede toplam 29 adet ihale dokümanı edinildiği ve 9 istekli tarafından teklif sunulduğu, ihalede sınır değerin altında teklif sunan istekli bulunmadığı ve 22.05.2024 tarihinde tebliğ edilen ihale komisyonu kararında başvuru sahibi isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirtildiği, ancak komisyon kararının altına “Gerekçe ekte yer almaktadır” denilerek ihale yetkilisi tarafından ihalenin iptal edildiğine ilişkin şerh düşüldüğü görülmüştür.

İsteklilere EKAP üzerinden tebliğ edilen söz konusu ihale komisyonu kararı ekinde “Kirazlı-Halkalı Üniversite Metro Kaba İnşaatı ve Elektromekanik Tasarım İşleri

İlgi: a) 05.03.2024 tarihli ve E-82853337-755.99-2024.350694 sayılı Raylı Sistem Dairesi Başkanlığı Raylı Sistem Modernizasyon ve Yenileme Şube Müdürlüğü yazısı.

b) 09.05.2024 tarih ve 28016334.220/E.01568 sayılı Metro İstanbul yazısı

c) 21.05.2024 tarihli ve Z-70659999-755.02.S.24-1373 TN:870731 sayılı Raylı Sistem Dairesi Başkanlığı Olur’u

03 Mart 2017 tarihinde ihalesi yapılan ve 14 Nisan 2017 de sözleşmesi imzalanan Kirazlı-Halkalı Metrosu İnşaat ve Elektromekanik İşleri, Yeraltı Aktarma Merkezi (Otopark) ve Depo Alanı İnşaatı İşleri işinde, Yüklenici 15 Mayıs 2022 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan 5546 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile verilen tek taraflı tasfiye hakkından faydalanarak tasfiye talebinde bulunmuştur. İdaremizce yapılan değerlendirmede hattın Elektromekanik imalatlarının, uzatması olduğu M1A ve M1B hatları revizyonları ile birlikte ihale edilmesinin uygun olacağı değerlendirildiğinden sadece 1.Etabı olan Kirazlı- Halkalı Üniversite Metro Kaba İnşaatı ve Elektromekanik Tasarım İşleri İşi ihaleye çıkılmıştır.

İlgi (a) Raylı Sistem Modernizasyon ve Yenileme Şube Müdürlüğü’nün yazısında M1A ve M1B hatlarının Sinyal Revizyonunun, Araç Temini ve Esenler Depo Sahası revizyonunun bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği bu doğrultuda revizyon planlamasının İşletmeci firma tarafından hazırlanması sonrası oluşacak iş ve işlem sıralamasına göre M1A ve M1B hatları kapsamında yapılacak çalışmaların değerlendirileceği bildirilmiştir.

İlgi (b) İşletmeci firma yazısında, “İstanbul Büyükşehir Belediyesine ait ve tarafımızca işletilmekte olan M1A ve M1B metro hatlarında 1989 yılında bugünkü M1A Yenikapı-Havalimanı metro hattının ilk etabına (1. Etap, Aksaray - Kartaltepe) Bombardier (ALSTOM) marka CityFlo 250 model sinyalizasyon sistemi tesis edilmiştir. Sistemin yazılımına en son Bombardier (ASLTOM) tarafından 4. Etap kapsamında (Yenikapı Metro İstasyonu) müdahale edilmiştir.

CityFlo 250 model sistemin arızalanan bileşenlerinden tamiri mümkün olanlar uzunca bir süredir ekiplerimizce onarılmakta ve sistem ayakta tutulmaktadır. Stoklarımızda bulunan yedek parçalardan bir kısmı kritik seviyededir. Yedek parça ihtiyacı karşılanamadığından ötürü sistemin kısmen veya tamamen devre dışı kalma ihtimali oldukça yüksektir. Kritik görev (Mission-critical) olan sinyalizasyon sistemi devre dışı kaldığı takdirde işletme tamamen duracaktır. 35 yıldır hizmet veren CityFlo 250 model sinyalizasyon sisteminin acil olarak yenilenmesi işletmenin sürdürülebilirliği ve yaşanabilecek büyük çaplı problemlerin önüne geçilmesi açısından büyük önem arz etmektedir.

M1A ve M1B hatlarının Trafo Merkezlerinde yaşanan arızalar sebebiyle elektrik ekipmanlarının bir kısmında 2017 yılı öncesinde şirketimiz bünyesinde kısmi yenilemeler yapılmıştır. Ancak, Trafo Merkezlerindeki mevcut ekipmanlarda halen birçok kronik arıza bulunmaktadır. Bu nedenle, üretici firmadan destek istememiz neticesinde, saha keşfi yapılarak hazırlanan raporda ekipmanların tümünün ekonomik ömrünü doldurmuş olduğu belirtilmiş olup Yedek Malzeme ve Teknik Servis desteğinin de verilemeyeceği bu raporda bildirilmiştir. Bunun dışında, M1B Kirazlı-Halkalı uzatma hattıyla beraber yeni tren setlerinin alınmasıyla birlikte mevcut M1A Yenikapı-Havalimanı Metro hattı üzerinde de işletme yapılacağından mevcut trafo merkezlerine ilave elektrik yükü oluşturacaktır. Sinyalizasyon sistemindeki güncellemeler ve sefer sıklığının artması neticesinde de mevcut trafo merkezleri üzerinden işletme yapılması kesinlikle mümkün olmayacaktır. Netice olarak, Elektrik ekipmanlarının ömrünün dolması, Sinyalizasyon sistemi güncellemesi, Yeni gelecek trenler dolayısı ile sefer sıklığının artması ile de Kirazlı- Halkalı uzatma hattı dâhil bütünleşik tüm hattın cer simülasyonunun yapılarak mevcut trafo merkezlerinin yenilenmesini ve muhtemel ilave gelebilecek Trafo merkezleri için de tasarım çalışılmasını ve tesisini gerektirmektedir. Ayrıca M1A hattı mevcut Trafo Merkezleri ve istasyonlarda bulunan UPS cihazlarının yeterli güçte olmaması ve eksik cihazların da olması sebebiyle ihtiyaç duyulan gereksinimlerin karşılanmasında yeni sistem modüler UPS, Akü ve Akü Şarj Cihazları ve SCADA sistemi gereksinimlerinin temin edilmesi gerekli görülmektedir.

Bununla birlikte hatta işletilmekte olan araçlarda yaşanan sıkıntı ve problemler, yazımız ekinde yer alan değerlendirme raporlarında ayrıntılı olarak izah edilmiştir. M1A ve M1B hatlarının durumu göz önüne alındığında yeni alınacak araçların, araç tip testlerinin ve devreye alınma sürecinin de mevcut M1A ve M1B hatlarında yapılmasının işletme ve bakım açısından zorluklar doğuracağı, 35 yıldır hizmet veren hattımızda araç testleri dolayısıyla bakımlarda planlamanın bozulması veya aksatılması halinde sağlıklı bir işletmenin yapılamayacağı görülmektedir. Bu sebeple hattın bir bütün olarak düşünülerek tüm sistemin birlikte devreye alınması gerekmektedir.

Buna göre işletmesel açıdan, elektrik, elektronik, ilave araç ihtiyacı ve mevcut araç revizyonları, atölye ve parklanma alanları hususlarının öncelikli olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte ilave park alanları ile yeni araçların test ve devreye alınma ihtiyaçlarının işletme altında olan hatta yapılmasının işletme ve bakım sürçlerinde zafiyete sebep olacağı görüldüğünden bu önemli ve acil gereksinimlerin Kirazlı-Halkalı Üniversite kısmında yapılmasının işletme açısından daha sağlıklı olacağı görülmüştür. Yazı ekinde verilen bilgiler ışığında hattın revizyonlarının yapılması ve sistemin bir bütün olarak ele alınarak gecikmeye mahal vermeden iş ve işlemlere bu doğrultuda devam edilmesi” gerektiğini ifade etmiştir.

Bahse konu hususların değerlendirilmesi neticesinde:

• M1A ve M1B hatları için alınacak metro araçlarının testlerinin yapılması ancak Kirazlı- Halkalı Üniversite Metro Hattı’nın elektromekanik dahil tüm işlerinin yapılmasıyla devreye alınabileceği görülmüştür.

• Ayrıca, M1A ve M1B hatlarında yapılacak aciliyet arz eden revizyon ve elektromekanik imalatları ile Kirazlı-Halkalı Üniversite Metrosu’nun inşaat ve elektromekanik işlerinin bir bütün olarak ele alınarak yapılması gerekliliği bulunmaktadır.

Söz konusu durum muvacehesinde; “Kirazlı-Halkalı Üniversite Metro Kaba İnşaatı ve Elektromekanik Tasarım İşleri” işinin yalnızca kaba inşaat işi olarak yapılması durumunda M1A ve M1B hatlarında yapılması gereken revizyonların, Kirazlı-Halkalı Üniversite hattı ile M1A ve M1B hatlarına yeni alınacak metro araçlarının test ve devreye alma işlerinin ve Kirazlı-Halkalı Üniversite Metro Hattı’nda yapılması gereken tüm çalışmaların bütüncül olarak bu ihale kapsamında tamamlanamayacağı görüldüğünden 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 40. maddesine göre ihale iptal edilmiştir.” denildiği ve ihale iptal gerekçe raporu eklerine yer verildiği görülmüştür.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden idarelerin bu kanuna göre yapacakları ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları, ihalenin iptali hususunda ihale komisyonlarına ve dolayısıyla idarelere takdir yetkisi tanındığı, bunun yanında anılan Kanun’un 40’ıncı maddesi ile ihale komisyonu kararı üzerine, ihale yetkilisine de ihale komisyonu kararının alınmasından itibaren 5 iş günü içerisinde yapacakları inceleme sonucunda, gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle ihalenin iptal edilmesi hususunda takdir yetkisi verildiği anlaşılmakla birlikte, bu takdir yetkisi mutlak ve sınırsız bir yetki niteliğinde olmadığından, takdir yetkisinin anayasal ilkeler çerçevesinde, eşitlik ilkesine uygun şekilde, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek kullanılması, tesis edilen iptal işleminin gerekçelerinin açıkça ortaya konulması gerektiği, ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikâyet başvurularının ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı olarak inceleneceği anlaşılmaktadır.

İhalenin iptaline ilişkin komisyon kararına ek yapılan ve ihale yetkilisi tarafından yazılan gerekçeler incelendiğinde, ihalenin iptaline gerekçe olarak gösterilen hususların söz konusu yazıda özetle; “M1A ve M1B hatları için alınacak metro araçlarının testlerinin yapılması ancak Kirazlı- Halkalı Üniversite Metro Hattı’nın elektromekanik dahil tüm işlerinin yapılmasıyla devreye alınabileceği görülmüştür.

Ayrıca, M1A ve M1B hatlarında yapılacak aciliyet arz eden revizyon ve elektromekanik imalatları ile Kirazlı-Halkalı Üniversite Metrosu’nun inşaat ve elektromekanik işlerinin bir bütün olarak ele alınarak yapılması gerekliliği bulunmaktadır.

Söz konusu durum muvacehesinde; “Kirazlı-Halkalı Üniversite Metro Kaba İnşaatı ve Elektromekanik Tasarım İşleri” işinin yalnızca kaba inşaat işi olarak yapılması durumunda M1A ve M1B hatlarında yapılması gereken revizyonların, Kirazlı-Halkalı Üniversite hattı ile M1A ve M1B hatlarına yeni alınacak metro araçlarının test ve devreye alma işlerinin ve Kirazlı-Halkalı Üniversite Metro Hattı’nda yapılması gereken tüm çalışmaların bütüncül olarak bu ihale kapsamında tamamlanamayacağı” şeklinde olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan mevzuat ve idarece gönderilen ihale işlem dosyasında yer alan bilgi ve belgeler çerçevesinde ihalenin iptaline ilişkin gerekçeler incelendiğinde;

03 Mart 2017 tarihinde ihalesi yapılan ve 14 Nisan 2017 tarihinde sözleşmesi imzalanan “Kirazlı-Halkalı Metrosu İnşaat ve Elektromekanik İşleri, Yeraltı Aktarma Merkezi (Otopark) ve Depo Alanı İnşaatı İşleri” ihalesinin 15.05.2022 tarihinde tasfiye edilmesi sonucunda idarece söz konusu iş kapsamında yapılmış olan imalatların durumu ve kaba inşaat işlerinin öncelik arz etmesi hususunun göz önünde bulundurulduğu ve hattın elektromekanik imalatlarının, uzatması olduğu M1A ve M1B hatları revizyonları ile birlikte ihale edilmesinin uygun olacağının değerlendirildiği, bu nedenle sadece tasfiye edilen işin 1.Etabı olarak belirlenen başvuruya konu “Kirazlı-Halkalı Üniversite Metro Kaba İnşaatı ve Elektromekanik Tasarım İşleri” ihalesi için 20.02.2024 tarihinde ihale ilanına çıkıldığı,

Başvuruya konu ihale için ihale onayının alındığı tarihten (16.02.2024) ve aynı zamanda başvuruya konu ihalenin ilan tarihinden (20.02.2024) önce 14.02.2024 tarihinde, işletmeci firma Metro İstanbul Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından ihaleyi gerçekleştiren idareye “M1A ve M1B metro hatlarının 35 yıldır hizmet veren sinyalizasyon sisteminin, işletmenin sürdürebilirliği ve yaşanabilecek büyük çaplı problemlerin önüne geçilmesi açısından acil olarak yenilenmesi” hususlarına ilişkin yazı yazıldığı,

İdarenin (Raylı Sistem Modernizasyon ve Yenileme Şube Müdürlüğü) 05.03.2024 tarihli cevabi yazısında ise, sistemin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğinin belirtildiği ve talebin değerlendirmeye alınabilmesi için 14.02.2024 tarihinde yazılmış olan yazının içeriğinin ve talebin detaylandırılmasının talep edildiği,

İdarece başvuruya konu ihalenin 05.04.2024 tarihinde gerçekleştirilmesinden sonra Metro İstanbul Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından 09.05.2024 tarihli yazı ve ekleriyle durumun cevaben idareye bildirildiği, buna müteakip 22.05.2024 tarihinde alınan ihale komisyonu kararında ihalenin başvuru sahibi istekli üzerine bırakılmasına karar verildiği, ancak komisyon kararının altına “Gerekçe ekte yer almaktadır” denilerek ihale yetkilisi tarafından ihalenin iptal edildiğine ilişkin şerh düşüldüğü,

İhalenin iptaline ilişkin gerekçede başvuruya konu “Kirazlı-Halkalı Üniversite Metro Kaba İnşaatı ve Elektromekanik Tasarım İşleri” ihalesinde yer alan hattın, uzatması olduğu ve 35 yıldır hizmet veren M1A ve M1B hatları revizyonları ile birlikte ihale edilmesi, M1A ve M1B hatlarında yapılacak aciliyet arz eden revizyon ve elektromekanik imalatları ile başvuruya konu Kirazlı-Halkalı Üniversite Metrosu ihalesinin inşaat ve elektromekanik işlerinin bir bütün olarak ele alınarak yapılması gerekliliğinden bahsedildiği,

Ancak ihalenin iptal gerekçesinde “03 Mart 2017 tarihinde ihalesi yapılan ve 14 Nisan 2017 de sözleşmesi imzalanan Kirazlı-Halkalı Metrosu İnşaat ve Elektromekanik İşleri, Yeraltı Aktarma Merkezi (Otopark) ve Depo Alanı İnşaatı İşleri işinde, Yüklenici 15 Mayıs 2022 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan 5546 sayılı Cumhurbaşkanlığı karan ile verilen tek taraflı tasfiye hakkından faydalanarak tasfiye talebinde bulunmuştur. İdaremizce yapılan değerlendirmede hattın Elektromekanik imalatlarının, uzatması olduğu M1A ve M1B hatları revizyonları ile birlikte ihale edilmesinin uygun olacağı değerlendirildiğinden sadece 1.Etabı olan Kirazlı- Halkalı Üniversite Metro Kaba İnşaatı ve Elektromekanik Tasarım İşleri İşi ihaleye çıkılmıştır.” şeklinde ifadenin yer aldığı,

2017 yılında ihalesi yapılan ve 2022 yılında tasfiye edilen “Kirazlı-Halkalı Metrosu İnşaat ve Elektromekanik İşleri, Yeraltı Aktarma Merkezi (Otopark) ve Depo Alanı İnşaatı İşleri” ihalesinde yer alan hattın elektromekanik imalatlarının, uzatması olduğu M1A ve M1B hatları revizyonları ile birlikte ihale edilmesinin uygun olacağının idarece değerlendirilmesi neticesinde tasfiye edilen söz konusu işin sadece 1. Etabı olan “Kirazlı- Halkalı Üniversite Metro Kaba İnşaatı ve Elektromekanik Tasarım İşleri” (başvuruya konu ihale) için ihaleye çıkıldığının belirtilmiş olduğu,

İptal edilen başvuruya konu ihalenin ilanına çıkılırken, tasfiye edilen söz konusu işin elektromekanik imalatlarının, uzatması olduğu M1A ve M1B hatları revizyonları ile birlikte ihale edilmesinin uygun olacağı belirtilerek işin kısımlar halinde farklı ihaleler üzerinden yapılmasının planlandığı, dolayısıyla başvuruya konu ihale için ihale onayının alındığı tarihten (16.02.2024) ve aynı zamanda başvuruya konu ihalenin ilan tarihinden (20.02.2024) önce Metro İstanbul Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından idareye yazılan yazıda bahsedilen hususların idare için tamamen yeni bir durum olmadığı, kaldı ki 35 yıldır hizmet veren M1A ve M1B hatlarına ilişkin revizyon ihtiyacından idarenin haberdar olmamasının olağan akışa aykırı olduğu, diğer bir anlatımla iptal edilen başvuruya konu ihalenin ilanına çıkılırken, tasfiye edilen “Kirazlı-Halkalı Metrosu İnşaat ve Elektromekanik İşleri, Yeraltı Aktarma Merkezi (Otopark) ve Depo Alanı İnşaatı İşleri” işinin elektromekanik imalatlarının, uzatması olduğu M1A ve M1B hatları revizyonları ile birlikte ihale edilmesinin uygun olacağı değerlendirilerek elektromekanik imalatların başvuruya konu ihale kapsamından ayrıştırıldığı, dolayısıyla başvuruya konu ihalenin ilanına çıkılırken söz konusu işin bir bütün olarak gerçekleştirilmemesi gerekliliğinin ortaya konulduğu, iptal gerekçesinde ise tam tersi bir şekilde değerlendirme yapılarak M1A ve M1B hatlarında yapılacak aciliyet arz eden revizyon ve elektromekanik imalatları ile başvuruya konu Kirazlı-Halkalı Üniversite Metrosu’nun inşaat ve elektromekanik işlerinin bir bütün olarak ele alınarak yapılması gerekliliğinden bahsedildiği,

Diğer taraftan başvuruya konu ihalenin iptal edilme sürecinin işletmeci firma Metro İstanbul Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ile yapılan yazışmalara dayandırıldığı, ancak söz konusu yazışma sürecinin ihale ilan tarihi öncesinde 14.02.2024 tarihinde idareye yazılan yazı ile başladığı, buna karşın idarenin 05.03.2024 tarihinde anılan firma tarafından yazılan yazının detaylandırılmasını talep ettiği ve ihale sürecine devam edilerek ihalenin 05.04.2024 tarihinde gerçekleştirildiği, idarece başvuruya konu ihalenin gerçekleştirilmesinden yaklaşık bir ay sonra Metro İstanbul Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından 09.05.2024 tarihli yazı ve ekleriyle durumun cevaben idareye bildirildiği, buna müteakip 22.05.2024 tarihinde alınan ihale komisyonu kararında ihalenin başvuru sahibi istekli üzerine bırakılmasına karar verildiği, ancak komisyon kararının altına “Gerekçe ekte yer almaktadır” denilerek ihale yetkilisi tarafından ihalenin iptal edildiğine ilişkin şerh düşüldüğü görülmekte ise de esasında başvuruya konu ihalenin kapsam ve niteliği dikkate alındığında aynı idare bünyesinde yapılacak iş ve işlemlerin ihale gerçekleştirilmeden önce de tamamlanabileceği ve fakat idarece ihalenin gerçekleştirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı tekliflerin belirlenmesi sonrasında söz konusu yazışmalar gerekçe gösterilerek ihalenin iptal edildiği,

Yukarıda aktarılan tüm hususlar birlikte değerlendirildiğinde söz konusu işin bir bütün olarak gerçekleştirilmesine ilişkin gerekliliğin ihale öncesinde değerlendirilerek başvuruya konu ihaleye çıkıldığının anlaşıldığı, bu husususun ihalenin iptal gerekçesinde de belirtildiği dolayısıyla işin bir bütünlük içerisinde yapılması hususunun tam olarak sonradan ortaya çıkan bir durum olmadığı, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkeleri doğrultusunda, idarelerin ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak gerekli dikkat ve özeni göstermek suretiyle ihaleye konu ihtiyaçlarını tespit etmeleri, ihale dokümanını da bu doğrultuda hazırlamaları gerektiği, ayrıca başvuruya konu ihaleye 9 istekli tarafından teklif sunulduğu ve ekonomik açıdan en avantajlı tekliflerin de yaklaşık maliyetin altında olduğu, mevcut durumda söz konusu hususların gelinen aşamada ihalenin iptaline gerekçe olarak kullanılmasının kamu yararı ve hizmet gerekleri noktasında uygun olmadığı anlaşıldığından idarenin ihalenin iptali kararının iptali gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından 157.733,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede anılan isteklinin itirazen şikâyete konu iddiasında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde 157.733,00 TL’lik başvuru bedelinin iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. İdarenin ihalenin iptali kararının iptaline,

2. Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.