KİK Kararı: 2024/UY.I-1706 (18 Aralık 2024)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/048
Gündem No : 55
Karar Tarihi : 18.12.2024
Karar No : 2024/UY.I-1706
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Öner Nakliyat İnşaat Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi - Metin Süne İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Muş İl Özel İdaresi,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1121834 İhale Kayıt Numaralı “Muş Merkez Hükümet Konağı Yapımı” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Muş İl Özel İdaresi tarafından 10.10.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Muş Merkez Hükümet Konağı Yapımı” ihalesine ilişkin olarak Öner Nakliyat İnşaat Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi. - Metin Süne İş Ortaklığı tarafından 27.11.2024 tarih ve 172168 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 27.11.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/1516 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; başvuruya konu ihaleye teklif verildiği, 24.10.2024 tarihli ihale komisyonu kararına göre ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Evren Müh. İnş. ve Tic. A.Ş.- Sdg İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, sınır değerin üzerinde olan kendi tekliflerinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi gerektiğine ilişkin itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu,

Ancak bu süreç bitmemişken idare tarafından 22.11.2024 tarihinde gönderilen yazı ile ihalenin iptal edildiği, idarenin ihalenin iptal edilmesi konusundaki gerekçelerinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde belirtilen temel ilkelere uygun olmadığı, şöyle ki;

İdarenin ilk gerekçesi olan, iş artışı ile ilgili hususların sözleşme sürecine ilişkin olduğu, ayrıca idare tarafından iş artışı ile ilgili proje revizyonlarının neler olduğuna, değişiklik gösteren imalatların miktarları ile yeni birim fiyatlarının nasıl tespit edildiğine ve oluşabilecek toplam artış tutarının ne olduğuna ilişkin bir belirleme yapılmadığı, yapım işleri ihalelerinde proje değişikliklerinin kaçınılmaz olduğu, bu nedenle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanun’unda iş artışına ilişkin yasal sınırlara ve iş artışı sınırlarında tamamlanamayacağı tespit edilen sözleşmelerde yapılacak uygulamalara yer verildiği, bu nedenle ihalenin iptal edilmesinde söz konusu gerekçenin yerinde olmadığı,

İdarenin ikinci gerekçesinde yer alan ihale dokümanında fiyat farkı katsayılarının birbirinden farklı düzenlendiğine ilişkin gerekçesinin de yerinde olmadığı, ihale dokümanını oluşturan belgeler arasında çelişki veya farklılık olması durumunda öncelik sıralamasına göre değerlendirme yapılması gerektiği, fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamayacağı, ancak sözleşmenin imzalanması öncesinde işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde ve toplamı bire eşit olacak şekilde ağırlık oranını gösteren sabit katsayılar belirlenerek sözleşmenin imzalanabileceği, bu nedenle sözleşme sürecine ilişkin olan ve ihale iptalini gerektirmeyen bu gerekçelerle ihalenin iptal edilmesinin yerinde olmadığı, idare tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda verilen ihaleyi iptal etme yetkisinin aşıldığı, dolayısıyla idarenin ihalenin iptaline ilişkin kararının iptal edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

“Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde, “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir” hükmü,

“İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde, "... İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder. İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır...” hükmü,

“Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir.

Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir…” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Muş Hükümet Konağı Binası Yapımı

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği …

e) Miktarı: 1 Adet Bina Yapımı Muş Hükümet Konağı Binası Yapımı

1 Adet Binadan Oluşan B+Z+3 Katlı 15.665,99 m2 İnşaat Alanlı Bina Yapımı Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: MUŞ/Merkez” düzenlemesi,

“Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptal edilmesi” başlıklı 34’üncü maddesinde “34.1. İhale komisyonu kararı üzerine İdare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez.

34.2. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum, bütün isteklilere gerekçesiyle birlikte derhal bildirilir.” düzenlemesi,

“Fiyat farkı” başlıklı 46’ncı maddesinde “Fiyat Farkı Açıklamaları İmalatın aşağıda belirtilen aşamalarında uygulanacak katsayı ve endeksler şu şekilde belirlenmiştir

F = An x B x ( Pn - 1 )

Pn= a İn/İo+b1 Çn/Ço+b2 Dn/Do+b3 AYn/AYo+b4 Yn/Yo+b5 Kn/Ko+b6 Gn/Go+c Mn/Mo

Formülde yer alan;

F: Fiyat farkını (TL),

An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemleri ve ihzarat miktarlarının sözleşme birim fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), anahtar teslimi götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),

B: 0,90 sabit katsayısını,

Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile girdilerin ağırlık oranlarını temsil eden sabit katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,

ifade eder.

Endeks tablosu: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan yurt içi üretici fiyat endeksi, 2003=100, CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosudur.

Formüldeki sabit katsayılar ile temel endeksler(o) ve güncel endeksler(n):

Katsayı Endeks

a (İşçilik ağırlık oranı)

0,1982

İo, İn

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan Tüketici Fiyat Endeksi (2003=100) Harcama Gruplarına Göre Endeks Sayıları Tablosunun "Genel" sütunundaki sayı

b1 (Metalik olmayan diğer mineral ürünlerinin ağırlık oranı)

0,1486

Ço, Çn

Endeks tablosunun 23 numaralı "Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünleri" sütunundaki sayı

b2 (Demir ve çelik ürünlerinin ağırlık oranı)

0,2083

Do, Dn

Endeks tablosunun 24 numaralı "Ana Metaller" sütunundaki sayı

b3 (Akaryakıtın ağırlık oranı)

0,008

AYo, AYn

Motorin

b4 (Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranı)

0,001

Yo, Yn

Endeks tablosunun 19 numaralı "Kok ve Rafine Petrol Ürünleri" sütunundaki sayı

b5 (Ağaç ve mantar ürünlerinin ağırlık oranı)

0,0264

Ko, Kn

Endeks tablosunun 16 numaralı "Ağaç ve Mantar Ürünleri (Mobilya Hariç)" sütunundaki sayı

b6 (Diğer malzemelerin ağırlık oranı)

0,4016

Go, Gn

Endeks tablosunun "Genel" sütunundaki sayı

c (Makine ve ekipmana ait amortismanın ağırlık oranı)

0,0079

Mo, Mn

Endeks tablosunun 28.1 numaralı "Genel amaçlı makineler" sütunundaki sayı” düzenlemesi yer almaktadır.

Söz konusu düzenlemeye Sözleşme Tasarısı’nın 14’üncü maddesinde de aynı şekilde yer verilmiştir.

İhale dokümanı içerisinde yer alan “Yaklaşık Maliyete Göre Fiyat Farkı Ağırlık Oranları” başlıklı belgede fiyat farkı katsayılarıyla ilgili yer alan tablo aşağıdaki gibidir.

Katsayı Kodu

Katsayı Adı

Katsayı

a

İşçilik

0,392644

b1.1

Cam ve Cam Ürünleri

0,009073

b1.3

Kilden İnşaat Malzemesi

0,001594

b1.4

Diğer Porselen ve Seramik Ürünler

0,011129

b1.5

Çimento, Kireç ve Alçı

0,006750

b1.6

Betondan, Çimentodan ve Alçıdan Eşyalar

0,123484

b1.7

Taş (Kesilmiş, Şekil Verilmiş ve Tamamlanmış)

0,010219

b1.9

Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünler

0,008741

b2

Demir ve Çelik Ürünler

0,001098

b2.1

Ana Demir-Çelik ve Ferro Alaşımlar

0,124143

b2.2

Tüp, Boru, İçi Boş Profiller ve İlgili Bağlantı Parçaları, Çelikten

0,005785

b2.4

Değerli Ana Metaller ve Diğer Demir Dışı Metaller

0,026133

b3

Akaryakıt

0,005190

b4.2

Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri

0,000151

b5.1

Kereste, Biçilmiş ve Planyalanmış

0,000653

b5.2

Ahşap, Mantar, Hasır ve Örgü Malzemesinden (Saz, Saman vb.) ürünler

0,012607

b6

Diğer Malzemeler

0,248462

c

Makine ve Ekipmana Ait Amortisman

0,004948

c.1

Genel Amaçlı Makineler

0,001262

c.2

Diğer Genel Amaçlı Makineler

0,000638

c.4

Metal İşleme Makineleri ve Takım Tezgahları

c.5

Diğer Özel Amaçlı Makineler

0,005294

Toplam

1,000000

Başvuruya konu ihalenin “Muş Hükümet Konağı Binası Yapımı” işi olduğu, 24.10.2024 tarihli ihale komisyonu kararına göre ihalede 38 adet ihale dokümanının indirildiği, 10.10.2024 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 13 isteklinin katıldığı, 1 isteklinin teklifinin aşırı düşük olarak belirlendiği ve ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Evren Müh. İnş. Tic. A.Ş. - Sdg İnş. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, sınır değerin üzerinde teklif sunan başvuru sahibi Öner Nak. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.- Metin Süne İş Ortaklığının teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

Başvuru sahibi istekli tarafından ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine ilişkin 13.11.2024 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Bu süreç içerisinde idare tarafından ihaleye katılan isteklilere 22.11.2024 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazıda “İşe ait projede sözleşme bedelinin kanunun öngördüğü % 10'luk iş artışı sınırının çok üzerinde proje tadilatının olacağı görülmektedir. Projenin revize edilmesi ihtiyacı hasıl olmuştur. Ayrıca ihale dokümanında istekli dosyası içerisinde Fiyat Farkı Kat Sayısı Ağırlık Oranları ile İdari Şartname ve Sözleşmede verilen Fiyat Farkı Kat Sayısı Ağırlık Oranları birbirinden farklı olduğu tespit edilmiştir. Bu durumda ileride oluşabilecek maddi sorunların önüne geçmek için ihale iptal edilmiştir.” ifadelerine yer verilerek ihalenin iptal edildiği anlaşılmıştır.

Bu kapsamda idare tarafından başvuruya konu ihaleye teklif sunan isteklilerin teklifleri değerlendirildikten sonra, ihaleye katılan isteklilere 22.11.2024 tarihinde gönderilen yazıda 2 gerekçeye yer verilerek ihalenin iptal edildiği görülmüştür.

Söz konusu gerekçelerin ilkinde Kanun’un öngördüğü iş artışı sınırının üzerinde olacak şekilde proje tadilatlarının ortaya çıktığı, bu nedenle projenin revize edilmesi gerektiği ifade edilmekle birlikte, idarenin mevcut projesinin ve ihtiyaçlarının ne şekilde değiştiğine yönelik somut bir gerekçeye yer verilmediği görülmüştür.

İdarenin ikinci gerekçesinde ise, ihale dokümanında fiyat farkı ağırlık katsayılarının birbirinden farklı düzenlenmesi nedeniyle sözleşmenin yürütülmesi aşamasında oluşabilecek maddi sorunların önüne geçmek adına ihalenin iptal edildiği gerekçesine yer verilmiştir.

Bu bağlamda İdari Şartname’nin 46’ncı maddesi ve Sözleşme Tasarısı’nın 14’üncü maddesinde düzenlenen fiyat farkı ağırlık katsayılarıyla, ihale dokümanı içerisinde yer alan “Yaklaşık Maliyete Göre Fiyat Farkı Ağırlık Oranları” başlıklı belgede yer verilen fiyat farkı ağırlık katsayılarının birbirinden farklı düzenlendiği görülmüştür.

Yukarıda aktarılan Kanun hükümlerinden idare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvurularının idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı olarak inceleneceği, ihale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek bir hukuka aykırılığın tespit edilmesi halinde bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptaline karar verilebileceği ve bu durumda idarenin herhangi bir yükümlülük altına girmeyeceği ancak, idarenin isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildireceği anlaşılmaktadır. Ayrıca anılan Kanun’un 5’inci maddesinde, Kanun kapsamında yapılacak ihalelerde, idarelerin rekabeti ve kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını sağlamakla yükümlü olduğu hüküm altına alınmış olup, bu bağlamda bahse konu Kanun hükmüyle idarelere ayrıca bir sorumluluk yüklendiği anlaşılmaktadır. İdarelerin, kendilerine Kanun’la verilen bu sorumluluğu yerine getirilebilmesi için, ihale süreci içerisinde ihale işlemleri ile ilgili olarak alınacak kararlarda takdir haklarının bulunduğu, ancak bu takdir haklarının mutlak ve sınırsız olmadığı ve kamu yararı gerektiren durumlarda kullanılması gerektiği anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede, idarelerin ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak ihale dokümanını hazırlamaları gerektiği, bu bağlamda idarenin ihaleye hazırlık sürecinde öngörmüş olduğu ihtiyaçları kapsamında ihale dokümanının hazırlandığı, idarenin ihalenin iptal edilmesi gerekçeleri arasında mevcut projenin ve ihtiyaçların revize edilmesi gerektiği ifade edilmekle birlikte, proje ve ihtiyaçların ne şekilde değiştiği hususu somut şekilde ortaya konulmaksızın, sadece idarenin ihtiyaçlarının değiştiği gibi genel bir gerekçeyle ihalenin iptal edilmesinin, ihalenin iptali hususunda idareye tanınan takdir yetkisi kapsamında değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, ihale dokümanında başvuruya konu ihalede fiyat farkı verileceğinin düzenlendiği, ancak ihale dokümanı içerisinde fiyat farkı verilmesi sürecinde esas alınacak fiyat farkı ağırlık katsayılarının birbirinden farklı olacak şekilde düzenlendiği, ihale dokümanın bu haliyle kesinleştiği görülmekle birlikte, ihale dokümanında ihale mevzuatına aykırı olacak şekilde fiyat farkı verilmesine ilişkin birbirinden farklı düzenlemeler olmasının; ihale sürecinin devam etmesine engel teşkil edeceği, gerek sözleşmenin imzalanması aşamasında gerekse de sözleşmenin yürütülmesi aşamasında idare ile yüklenici arasında ihtilaflara neden olacağının açık olduğu anlaşıldığından, idarenin ihalenin iptal edilmesine yönelik söz konusu gerekçesinin ihale mevzuatına uygun olduğu ve başvuru sahibinin bu hususa ilişkin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.