KİK Kararı: 2024/UY.I-1193

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/037
Gündem No : 19
Karar Tarihi : 25.09.2024
Karar No : 2024/UY.I-1193
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Şimer Madencilik Mühendislik İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Suruç Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/844252 İhale Kayıt Numaralı “35000 m² Kilitli Parke Taşı” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Suruç Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından 21.08.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “35000 m² Kilitli Parke Taşı” ihalesine ilişkin olarak Şimer Madencilik Mühendislik İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından 10.09.2024 tarih ve 160830 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.09.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/1070 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; başvuruya konu ihalenin Suruç ilçesinin muhtelif mahalle ve yollarına parke taşı döşenmesi işi olduğu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesi hükmü gereğince ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamayacağından söz konusu ihalede, ihaleye çıkılmadan önce ödenek tahsis işlemlerinin tamamlanmış olması gerektiği, bu itibarla iptale gerekçe gösterilen Belediye bütçesinin yetersiz olması durumunun sonradan ortaya çıkan bir durum olmadığı ve ihalenin iptaline gerekçe teşkil edemeyeceği, yine ihalenin iptali kararına gerekçe olarak gösterilen "İlçemizde devam eden altyapı çalışmaları, üst yol kaplama ve iyileştirme çalışmalarının sağlıklı bir şekilde yapılmasına engel olmaktadır" durumunun; ihale onay belgesinin onaylandığı tarihte, İhale İlanı’nın yayımlandığı tarihte, ihale tarihinde, beyan edilen bilgileri tevsik eden belgelerin sunulmasına ilişkin yazının başvuru sahibine gönderildiği ve ihale komisyonu kararının onaylandığı 28.08.2024 tarihinde de mevcut olduğu, söz konusu durumların ihalenin iptal tarihi olan 05.09.2024 tarihinden önce de idarece bilindiği, 05.09.2024 tarihine kadar olan herhangi bir aşamada, ihalenin iptal yetkisinin kullanılması mümkün iken bu yola gidilmediği, mevcut durumda söz konusu hususların bu aşamada ihalenin iptaline gerekçe teşkil edemeyeceği, idarenin keyfi olarak ihaleyi iptal ettiği, netice itibarıyla idarenin ihalenin iptaline ilişkin işleminin denetlenebilir herhangi bir somut hukuka aykırılık tespitine ve değerlendirmesine dayanmadığı, mevzuata uygun olmadığı, idarenin ihalenin iptali kararının iptal edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

…

Ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamaz. ” hükmü,

Anılan Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir .” hükmü,

Aynı Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.

…

İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder .

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.” hükmü,

Bahsi geçen Kanun’un “Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir.

İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır.

İhale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren; 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamaz.” hükmü,

Söz konusu Kanun’un “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir.

Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir.

Kanunda belirtilen sürelere ve usule uyulmadan sözleşme imzalanmış olması veya itirazen şikayet başvurusundan feragat edilmesi itirazen şikayet başvurusunun incelenmesine ve 54 üncü maddede sayılan kararlardan birinin alınmasına engel teşkil etmez.

Kurul tarafından gerekli görülen hallerde tarafların ve ilgililerin dinlenmesine karar verilir. Bu durumda, Kurul tarafından tespit edilen tarihte taraflar ve ilgililer dinlenir.

Kurum, itirazen şikayete ilişkin nihai kararını, incelenen ihaleye ilişkin gerekli bilgi ve belgeler ile ihale işlem dosyasının kayıtlara alındığı tarihi izleyen yirmi gün içinde vermek zorundadır. Bu süre 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihaleler ile şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvurularında on iş günü olarak uygulanır.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 65’inci maddesinde “(1) İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum gerekçeleriyle birlikte bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. ...” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 66’ncı maddesinde “(1) Yapılan değerlendirme sonucu ihale ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır ve ihale komisyonunca alınan gerekçeli karar ihale yetkilisinin onayına sunulur.

(2) İhale kararı ihale yetkilisince onaylanmadan önce idare, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığını Kurumdan teyit ederek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır. Her iki isteklinin de yasaklı olduğunun anlaşılması durumunda ihale yetkilisince ihale kararı onaylanamaz ve ihale iptal edilir.

(3) İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

(4) İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır. ...” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Kesinleşen ihale kararının bildirilmesi” başlıklı 67’nci maddesinde “(1) Kesinleşen ihale kararı, ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil, ihaleye teklif veren bütün isteklilere, 66 ncı maddenin birinci fıkrası uyarınca alınan ihale komisyonu kararı ile birlikte bildirilir.

(2) İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır.

(3) İhale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren; Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamaz.” hükmü,

Başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: SURUÇ İLÇESİ, MUHTELİF MAHALLE VE SOKAKLARDA KULLANILMAK ÜZERE, 35.000 m² KİLİTLİ PARKE TAŞI VE DÖŞEME İŞİ

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

…

e) Miktarı: 35.000 METREKARE PARKE TAŞI DÖŞEME İŞİ.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: İDARENİN GÖSTERECEĞİ SURUÇ İLÇE SINIRINDA MUHTELİF MAHALLE VE SOKAKLAR” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “İşe başlama ve bitirme tarihi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. Sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 10 (On ) gün içinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre yer teslimi yapılarak işe başlanır.

9.2. Yüklenici taahhüdün tümünü, işyeri teslim tarihinden itibaren 120 (YüzYirmi) gün içinde tamamlayarak geçici kabule hazır hale getirmek zorundadır. Sürenin hesaplanmasında; havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan dönemi ile resmi tatil günleri dikkate alındığından, bu nedenlerle ayrıca süre uzatımı verilmez.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale dokümanından, başvuruya konu işin Suruç ilçesinin muhtelif mahalle ve sokaklarında 35.000 m² normal çimentolu beton parke taşı ile döşeme kaplaması yapılması işi olduğu anlaşılmaktadır.

İhale işlem dosyasında yer alan belgeler ile Elektronik Kamu Alımları Platformu (EKAP) veri tabanında kayıtlı bilgiler kapsamında yapılan incelemede;

21.08.2024 tarihinde gerçekleştirilen başvuruya konu ihalede, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olması öngörülen başvuru sahibi Şimer Mad. Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.den, 21.08.2024 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazıyla, beyan edilen bilgi ve belgeleri tevsik eden ve EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayan belgelerin sunulmasının talep edildiği,

Anılan istekli tarafından sunulan belgelerin uygun görülerek 29.08.2024 tarihinde onaylanan ihale komisyonu kararıyla bu isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği, kesinleşen ihale kararının aynı tarihte EKAP üzerinden isteklilere tebliğ edildiği,

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen Ekol Taş. Tem. İnş. Tar. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından 04.09.2024 tarihinde “sınır değerin yanlış hesaplandığı” hususunda idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu,

İdare tarafından 05.09.2024 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen “İhalenin İptali” konulu yazı ile “… İlçemizde devam eden altyapı çalışmaları, üst yol kaplama ve iyileştirme çalışmalarının sağlıklı bir şekilde yapılmasına engel olmaktadır. Altyapı çalışmalarının devam etmesi ve Belediyemiz bütçesinin yetersiz olması …” gerekçeleriyle ihalenin iptal edildiğinin isteklilere tebliğ edildiği, bunun üzerine başvuru sahibi tarafından ihalenin iptali işlemine karşı doğrudan Kuruma başvuruda bulunulduğu tespit edilmiştir.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden; idarelerin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre yapacakları ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları, ödeneği bulunmayan işler için ihaleye çıkılamayacağı,

İhale komisyonu kararı üzerine idarenin, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbest olduğu ancak iptal kararında iptal işleminin gerekçesinin belirtilmesi gerektiği,

İdare tarafından şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikâyet başvurularının, Kurum tarafından idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı olarak inceleneceği anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 39’uncu maddesinde ihalenin iptali konusunda idareye takdir yetkisi verilmekle birlikte aynı maddenin gerekçesinde “tekliflerin yaklaşık maliyete kıyasla çok yüksek olması veya yaklaşık maliyete göre çok yüksek olmamakla birlikte mevcut ödeneğin verilen teklifleri karşılayamaması, Kanunun temel ilkelerine uygun olmayan durumların tespiti gibi nedenlerle” ibaresine yer verilmiş olup söz konusu gerekçeden idareye verilen ihaleyi iptal yetkisinin sınırsız olmayıp kanunun temel ilkelerine uygun olarak kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğu anlaşılmaktadır.

Ayrıca anılan Kanun’da, söz konusu Kanun’un temel ilkelerinden olan saydamlık, güvenirlik ve kamuoyu denetiminin sağlanabilmesi adına, idareye, iptal işleminin gerekçesini isteklilere bildirme yükümlüğü getirilmiş olup bu yolla iptal kararlarının denetiminin yapılması mümkün olmaktadır.

Bu çerçevede ihalenin iptaline yönelik idare işleminin gerekçeleri incelendiğinde;

- “Bütçenin yetersiz olması” gerekçesine ilişkin olarak; 01.08.2024 tarihinde ihale yetkilisi tarafından onaylanan ihale onay belgesinde, başvuruya konu ihalenin yaklaşık maliyetinin 15.881.250,00 TL; kullanılabilir ödenek tutarının 19.057.500,00 TL olarak belirtildiği görülmüş olup, ihale komisyonu kararıyla ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen Şimer Mad. Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin 10.920.000,00 TL olduğu göz önünde bulundurulduğunda, mevcut ödeneğin, yaklaşık maliyetin dolayısıyla başvuru sahibi isteklinin teklifinin üzerinde olduğu anlaşılmış ve iptal gerekçesinin mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

- “Devam eden altyapı çalışmalarının, üst yol kaplama ve iyileştirme çalışmalarının sağlıklı bir şekilde yapılmasına engel olması” gerekçesine ilişkin olarak; yapım işlerinde ihtiyacın gerekliliği ve ihale edilmesine engel bir durum bulunup bulunmadığı hususları gözden geçirildikten sonra ihale yapılmasına karar verileceği, bu süreçte göz önünde bulundurulmayan ve ihale yapıldıktan sonra ortaya çıkan ihale sürecinin devamını engelleyen sebeplerin ise dayanakları ortaya konulmak suretiyle ihalenin iptaline gerekçe oluşturabileceği, ihale işlem dosyası kapsamında Kuruma gönderilen belgeler içerisinde, başvuruya konu yapım işinin yapılmasını engelleyen alt yapı çalışmalarına yönelik somut bir dayanağa (bilgi/belgeye) yer verilmemesi ve isteklilere tebliğ edilen ihalenin iptali kararında da bu gerekçe hakkında geçerli kabul edilebilecek herhangi bir hususun ortaya konulmaması nedeniyle söz konusu gerekçenin de mevzuata uygun olmadığı anlaşılmış ve ihalenin iptali kararının iptaline karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından 78.855,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede anılan isteklinin itirazen şikâyete konu iddiasında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. İdarenin ihalenin iptali kararının iptaline,

2. Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.