KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/003
Gündem No : 23
Karar Tarihi : 17.01.2024
Karar No : 2024/UY.I-109
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Sefai HEZER,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karabük Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/1377716 İhale Kayıt Numaralı “Eflani Genç Ofis Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karabük Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından 18.12.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Eflani Genç Ofis Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Sefai Hezerin 28.12.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 29.12.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 03.01.2024 tarih ve 124988 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.01.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/9 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi isteklinin Ay Yıldız Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. olarak belirlendiği, taraflarının teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı firmaya göre yüksek olması nedeniyle uygun görülmediğinin kararda belirtildiği, ekonomik açıdan avantajlı iki isteklinin sınır değer hesabına göre aşırı düşük teklif sahibi istekliler olarak belirlendiğinden bu isteklilerden İdari Şartname’nin 33.1’inci maddesi gereğince aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, aşırı düşük teklif açıklaması istenilen isteklilerden Ay Yıldız Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasının idare tarafından kabul edilmediği, Ahmet Kayan’ın ise aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edildiği ve işin bu istekli üzerinde bırakıldığının ihale komisyon kararında belirtildiği, bu karara göre taraflarının ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi durumuna geldiği, bu hususun ihale komisyon kararında yanlış yazıldığı ve kararda belirtilmediği, İdari Şartnamemin 33.1’inci maddesi gereğince sınır değer altında kalan isteklilerden istenilen aşırı düşük açıklamasının 2-3 gün gibi kısa bir sürede tamamlanmasının mümkün olmadığı, komisyon tarafından hangi kriterlerin baz alındığının kararda açıkça belirtilmediği, genel ifadeler kullanılarak açıklamanın kabul edildiği, dolasıyla ihalenin aşırı düşük açıklaması sunan isteklilerin evraklarının tekrar gözden geçirilerek uygun değil ise değerlendirme dışı bırakılarak ihalenin üzerlerinde bırakılması, 28.12.2023 tarihinde idareye yazmış olduğumuz dilekçeye idare tarafından 29.12.2023 tarihinde cevap verildiği ve idare tarafından yazdıkları gerekçelere tam anlamıyla cevap verilmediği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde “Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Anılan Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ncı maddesinde “37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.

…

İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.

İhale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığını teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır. İki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir.

İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır.

İhale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren; 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamaz.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir…açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Eflani Genç Ofis Yapım İşi…” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “35.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, teklif edilen fiyatların en düşük olanıdır…” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “ İhalenin karara bağlanması” başlıklı 36’ncı maddesinde “…36.5. Yapılan değerlendirme sonucunda ihale komisyonu tarafından ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren istekli üzerinde bırakılır.

36.6. İhale komisyonu, yapacağı değerlendirme sonucunda gerekçeli bir karar alarak ihale yetkilisinin onayına sunar.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihale süreci incelendiğinde, ihaleye 4 isteklinin teklif sunduğu, Ay Yıldız Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Ahmet Kayan’ın tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek söz konusu isteklilere 18.12.2023 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazılar ile aşırı düşük teklif açıklamalarını sunmalarının istenildiği,

Ahmet Kayan tarafından 19.12.2023 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması sunulduğu, Ay Yıldız Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ise 19.12.2023 tarihli yazı ile açıklama sunulmayacağının belirtildiği yazının sunulduğu,

21.12.2023 tarihli ihale komisyonu kararında “Ay Yıldız Yapı İnş. San. ve Tic.Ltd. Şti. firması ve Ahmet Kayan firmasından gelen aşırı düşük sorgulamasının cevapları ile ilgili olarak yapılan inceleme neticesinde Ay Yıldız Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasının aşırı düşük cevabında ihale komisyonunca kabul edilebilir bir gerekçe sunmadığı görülmüştür.

Ahmet Kayan isimli firmadan alınan aşırı düşük sorgulama cevabının incelenmesi neticesinde işin yapım yönteminin ekonomik olduğu, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşulların cevapta belirtildiği, talep edilen işin özgünlüğünün neler olduğunun belirtildiği görülmüştür.

Bu itibarla söz konusu işin Ahmet Kayan firması üzerinde bırakılmasına” şeklinde gerekçe belirtildiği, yine aynı ihale komisyonu kararında ve kesinleşen ihale kararında ekonomik açıdan en avantajlı teklifin Ay Yıldız Yapı İnş.San. ve Tic. Ltd. Şti. olarak, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifin ise Ahmet Kayan olarak belirtildiği görülmüştür.

Yukarıda aktarılan mevzuat gereği, aşırı düşük teklif açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılacağı, ihale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunacağı, kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenlerinin belirtileceği, ihale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylayacağı veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal edeceği, ihale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirileceği, ihale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verileceği anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen tespitler uyarınca, ihale komisyonu kararının gerekçesinde aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı tespit edilen Ay Yıldız Yapı İnş.San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin reddedilmesi gerektiği, dolayısıyla Ay Yıldız Yapı İnş.San. ve Tic. Ltd. Şti.nin kesinleşen ihale kararı ve ihale komisyonu kararında ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekli olarak belirlenmesinin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu nedenle Ay Yıldız Yapı İnş.San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesine yönelik süreler açısından mevzuatta açıkça belirtilen bir sürenin bulunmadığı, ayrıca ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin tespiti noktasındaki idarenin takdir yetkisinin bulunduğu, dolayısıyla ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin belirlenip belirlenmemesinin idarenin yetki ve sorumluluğu çerçevesinde değerlendirilmesi gereken bir husus olduğu anlaşılmaktadır.

Ayrıca, mevzuat gereği, ihale sonucunun bildiriminde tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verileceği, ihale komisyonu kararında açıklaması uygun bulunmayan isteklinin açıklamasının uygun bulunmama gerekçelerine yer verildiği, kaldı ki açıklaması uygun görülen isteklinin açıklamalarının değerlendirme kriterlerine de anılan karar da yer verildiği anlaşılmakta olup, söz konusu hususların yukarıda aktarılan mevzuata aykırılık teşkil etmediği sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, başvuru sahibinin aşırı düşük açıklaması sunan isteklilerin evraklarının tekrar gözden geçirilerek uygun değil ise değerlendirme dışı bırakılarak ihalenin üzerlerinde bırakılması gerektiği yönündeki iddialarının genel nitelikli hukuka aykırılık ifadelerini içerdiği ve dolaylı olarak aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklinin açıklamalarının baştan sona tamamen yeniden incelenmesi ve değerlendirilmesi talebini içerdiği anlaşılmış olup, Kurumun ihale komisyonlarının yerine geçip, resen inceleme sonucunu doğuracak şekilde işlemleri baştan sona yeniden inceleme yetkisi bulunmadığından anılan iddiaya ilişkin olarak 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden başvuruda eşit muamele yönünden incelenecek herhangi bir husus bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, Ay Yıldız Yapı İnş.San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.