KİK Kararı: 2024/UM.II-900

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/028
Gündem No : 12
Karar Tarihi : 18.07.2024
Karar No : 2024/UM.II-900
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

İzollar Grup Sosyal Hizmetler Organizasyon Taşımacılık Temizlik İnşaat Petrol Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/540815 İhale Kayıt Numaralı “Şanlıurfa Adil Bucak Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü Gıda Malzemeleri (Kahvaltılık ve Ara Öğün) Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından 20.05.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Şanlıurfa Adil Bucak Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü Gıda Malzemeleri (Kahvaltılık ve Ara Öğün) Alımı” ihalesine ilişkin olarak İzollar Grup Sosyal Hizmetler Organizasyon Taşımacılık Temizlik İnşaat Petrol Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 03.06.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.06.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 14.06.2024 tarih ve 149490 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.06.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/714 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 24.05.2024 onay tarihli ihale komisyonu kararıyla ihale üzerinde bırakılan istekli Mirzafer Gıda İth. İhr. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi gerektiği, idarece EKAP üzerinden yapılan tebligat ile anılan istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine rağmen idarenin şikayetlerine verdiği cevabi yazıda anılan isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmediğinin ifade edildiği, idarece gönderilen aşırı düşük fiyat açıklaması istenilen yazıda, hangi maliyet bileşenleri açısından açıklama yapılması gerektiğine ilişkin bir ayrıntıya yer verilmediği, önemli teklif bileşenlerinin belirlenmemesinin isteklilerin açıklamalarını sağlıklı bir şekilde yapmamasına yol açtığı, bu durumun mevzuata aykırı olduğu, ayrıca teklifi aşırı düşük teklif açıklaması uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılan Eşinler Gıda İnş. Tar. Taş. Tur. Tem. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ve ihale üzerinde bırakılan Mirzafer Gıda İth. İhr. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde yer alan hükümlere uygun olmadığı, iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. …” hükmü,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 58’inci maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal temininde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen malların özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

“Elektronik ihale” başlıklı 58/A maddesinde “(1) İhaleler, e-teklif alınmak suretiyle bu maddeye uygun olarak yapılabilir.

(9) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin tespitinde aşağıdaki esaslar dikkate alınır:

a) Diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre aşırı düşük tekliflerin bulunmadığı ihalelerde, geçerli tekliflerden ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olması öngörülen teklif sahiplerine; yeterlik bilgileri tablosunda beyan ettikleri bilgi ve belgelerden EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayanlar ile teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalara ilişkin tevsik edici belgeleri sunmaları, ayrıca ihale dokümanında öngörülmesi halinde numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin ürün örneklerini vermeleri/kurulumlarını yapmaları için makul bir süre verilir. Beyan edilen bilgi/belgeler ve teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalara ilişkin tevsik edici belgeleri sunmayan istekliler ile numune ve/veya demonstrasyon işlemlerine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmeyen isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir, sunduğu belgeler ile katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin şartları sağlayamayan istekliler ile numune ve/veya demonstrasyon değerlendirmesi başarısız sonuçlanan isteklilerin teklifleri ise değerlendirme dışı bırakılır.

b) Diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların tespit edilmesi halinde bu isteklilerden; aşırı düşük teklif açıklamaları ile birlikte yeterlik bilgileri tablosunda beyan ettikleri bilgi ve belgelerden EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayanlar ile teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalara ilişkin tevsik edici belgeleri sunmaları ve ihale dokümanında öngörülmesi halinde numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin ürün örneklerini vermeleri/kurulumlarını yapmaları istenir. Beyan edilen bilgi/belgeler ve teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalara ilişkin tevsik edici belgeleri sunmayan istekliler ile numune ve/veya demonstrasyon işlemlerine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmeyen veya aşırı düşük teklif açıklaması sunmayan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır…” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Mal alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 62/A maddesinde “62/A.1. Mal alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

62/A.1.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir. İstekliler, aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini, bu Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde belirtilen yöntemlerle açıklayabilirler.

62/A.1.2. İhale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmede açıklamaları yeterli görülmeyen veya süresi içerisinde yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Gıda Malzemeleri (Kahvaltılık, Ara Öğün) Alımı

…

e) Miktarı:

53 Kalem Gıda Malzemesi (Kahvaltılık, Ara Öğün) Alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/teslim edileceği yer: Şanlıurfa Adil Bucak Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Verilen tekliflerden diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların, ihale komisyonu tarafından tespit edilmesi halinde, bu teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu tarafından;

a) İmalat sürecinin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temininde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen malın özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak aşırı düşük teklifler değerlendirilir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin Şanlıurfa Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “Şanlıurfa Adil Bucak Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü Gıda Malzemeleri (Kahvaltılık ve Ara Öğün) Alımı” işi olduğu, bahse konu ihalenin 20.05.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirildiği, ihalede 7 adet ihale dokümanının EKAP üzerinden indirildiği, 24.05.2024 onay tarihli kesinleşen ihale komisyonu kararına göre ihaleye 5 isteklinin teklif verdiği, Eşinler Gıda İnş. Tar. Taş. Tur. Tem. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. teklifinin birim fiyat teklif cetveli uygun olmadığı ve aşırı düşük teklif açıklamasının yetersiz olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi Mirzafer Gıda İth. İhr. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi İzollar Grup Sos. Hizm. Org. Taş. Tem. İnş. Pet. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

İdare tarafından Eşinler Gıda İnş. Tar. Taş. Tur. Tem. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Mirzafer Gıda İth. İhr. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.den EKAP üzerinden gönderilen 22.05.2024 tarihli ve 99 sayılı yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması sunmalarının istenildiği, söz konusu yazıda “20.05.2024 tarihinde yapılan gıda malzemeleri ihalemizde sunmuş olduğunuz teklifin diğer tekliflere ve yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olduğu komisyonca belirlenmiştir. Söz konusu firmanız tarafından İl Müdürlüğümüze 24.05.2024 tarihine kadar aşırı düşük açıklaması verilmesi hususunda; gereğini rica ederim.” ifadelerine yer verildiği, yapılan incelemede; bahse konu aşırı düşük teklif sorgulama yazısında önemli teklif bileşenlerinin belirlenmediği ve söz konusu tebligatın ihaledeki diğer istekli olan başvuru sahibi İzollar Grup Sos. Hizm. Org. Taş. Tem. İnş. Pet. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.ye gönderilmediği tespit edilmiştir.

Akabinde idare tarafından Mirzafer Gıda İth. İhr. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.ye 23.05.2024 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen 100 sayılı yazıda “Daha önceden tarafınıza gönderilen 99 no’lu aşırı düşük açıklama tebligatı sehven gönderilmiş olup, tebligatın dikkate alınmaması” hususunun belirtildiği,

Söz konusu yazıya istinaden Eşinler Gıda İnş. Tar. Taş. Tur. Tem. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından 24.05.2024 tarihinde idareye gönderilen yazıda “20.05.2024 tarihinde yapılan gıda malzemeleri ihalenizde sunmuş olduğumuz teklifin ihale komisyonunca diğer tekliflere ve kurumunuzun belirlediği yaklaşık maliyete nazaran çok aşırı olduğu gözlemlenmiştir. Buna istinaden firmamızdan bir açıklama talep edilmiştir. Firmamız olarak ihale teklifini ihale dokümanında yer alan teknik şartnameye göre vermiştir. Teknik Şartname’de belirtilen adet teklif mektubunda paket olarak belirtilmiş ve teknik şartnamede bazı kalemlerde miktar kısmına birden fazla bilgi girişi olmuş bazı girilen bilgiler ise teklif mektubunda yer almamaktadır bu sebepten dolayı teknik şartname ve teklif mektubunda yer alan bilgiler arasında çelişki olduğu firmamız olarak gözlemlenmiş olup bu bilgiler ihale komisyon üyesine bildirilmiştir. Bu sebeple vermiş olduğumuz teklif mektubu sehven girilmiş olup teklifimiz değerlendirme dışı bırakılması; hususunda gereğini arz ederim.” ifadelerine yer verildiği tespit edilmiştir.

Diğer taraftan başvuru sahibi İzollar Grup Sos. Hizm. Org. Taş. Tem. İnş. Pet. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Mirzafer Gıda İth. İhr. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi gerektiğine yönelik idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, idarenin 05.06.2024 tarihli şikayete cevap yazısında ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak görülmeme gerekçesi olarak “…İhalede Mirzafer Gıda İth. İhr. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasının vermiş olduğu teklif ise yaklaşık maliyetin %69-70 civarında olması nedeniyle komisyon tarafından yeterli görülmüş, teklif aşırı düşük teklif olarak görülmemiştir…” ifadelerine yer verdiği görülmüştür.

Yapılan inceleme sonucunda, 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca ihale komisyonu tarafından verilen teklifler değerlendirildikten sonra, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların tespit edilmesi gerektiği, mal alımı ihalelerine yönelik olarak ihaleye verilen tekliflerin, diğer tekliflerle veya yaklaşık maliyetle kıyaslanmak suretiyle, hangisinin veya hangilerinin aşırı düşük teklif olarak belirleneceği hususunda idarenin takdir yetkisinin ve sorumluluğunun bulunduğu, bu yetki çerçevesinde idarenin; ihale üzerinde bırakılan Mirzafer Gıda İth. İhr. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifini (1.982.235,00 TL) yaklaşık maliyet (2.843.422,20 TL) ile kıyaslayarak makul olarak görmesinin mevzuata aykırılık teşkil etmediği, ayrıca idarenin takdir yetkisi kullanması açısından kamu yararı ya da temel ilkelere aykırı olduğunu gösteren bilgi ve belgenin ihale işlem dosyası içerisinde bulunmadığı, bu belirleme ve değerlendirmenin 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca yapılması gerektiği ve idareye verilen yetki çerçevesinde Mirzafer Gıda İth. İhr. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmemesinin yerinde olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin bahse konu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan idarece Eşinler Gıda İnş. Tar. Taş. Tur. Tem. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.ye 22.05.2024 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında her ne kadar önemli teklif bileşenlerine ilişkin belirleme yapılmadığı görülmüş olsa da mevzuatın aktarılan düzenlemeleri uyarınca, aşırı düşük teklif sorgulamasının önemli teklif bileşenleri belirlenerek gerçekleştirilmesi gerekmekle birlikte anılan istekliye ait teklifin aynı zamanda birim fiyat teklif cetveli uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşıldığından aşırı düşük teklif sorgulamasının önemli teklif bileşenlerinin idarece belirlenerek yenilenmesine gerek bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.