KİK Kararı: 2024/UM.II-1655 (11 Aralık 2024)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/047
Gündem No : 58
Karar Tarihi : 11.12.2024
Karar No : 2024/UM.II-1655
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Elron İnşaat Taah. ve Tic. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

T.C Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/929718 İhale Kayıt Numaralı “11 Adet Döner Köprü Temini Ve Montajı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

T.C Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından 26.08.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “11 Adet Döner Köprü Temini ve Montajı İşi” ihalesine ilişkin olarak Elron İnşaat Taah. ve Tic. A.Ş.nin 06.08.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.08.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 20.08.2024 tarih ve 157849 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.08.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Kamu İhale Kurulunun 20.11.2024 tarih ve 2024/MK-118 sayılı kararı gereğince yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/946-01 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Başvuruya konu ihaleye yapım işi olarak çıkılması gerekirken idare tarafından mal alımı şeklinde ihale edilmesinin işin mahiyetine uygun olmadığı, idarece daha önce 5 adet plaktorna ünitesinin yapımı için çıkılan 2021/284256 İKN’li “5 Adet Döner Köprü Altyapısı Yapılması Yapım İşi” ihalesinde alım türünün yapım işi olarak belirlendiği ve döner köprülerin altyapısının bu ihale ile tamamlandığı, altyapısı tamamlanan plaktorna ünitesinin daha sonra 2022/1178223 İKN ile ayrıca mal alımı olarak idare tarafından ihale edildiği ve sözleşmeye bağlandığı, ilgili ihale kapsamında çelik yarı mamul maddelerin idare tarafından verildiği, kalan kısım yüklenici tarafından yapılarak hazırlanan döner köprü yerine monte edildiği, buradan anlaşılacağı üzere ilgili iş kapsamında montaj öncesi yapım işlerinin daha önce yapılan ihale kapsamında gerçekleştirildiği, ayrıca başvuruya konu ihalede alım türünün mal alımı olarak belirlenmesi ve buna bağlı olarak ihaleye katılacak isteklilerde aranılan yeterlik kriterlerinin mal alımı ihalelerine göre belirlenmiş olması nedeniyle daha önce ihale konusu işin benzerini yapmış olan yapım müteahhitlerinin ihaleye katılımının engellendiği, ihale konusu iş kapsamında yapım işleri olduğu, alım türünün neden mal alımı olarak belirlendiğinin anlaşılamadığı, başvuruya konu ihale kapsamında olan işlerin ağırlığının yapım işlerinden oluştuğu, işin karakteristik özelliğinin yapım işi olduğu dikkate alındığında alım türünün mal alımı olarak belirlenmesinin mevzuata uygun düşmediği, dolayısıyla ihalenin iptal edilmesi gerektiği,

2. İhale dokümanındaki eksik, hatalı ve belirsiz düzenlemelerin sağlıklı bir şekilde teklif fiyatı oluşturulmasına ve işin yerine getirilmesine engel olduğu, şöyle ki;

- Plaktorna ünitesinden mevcut demiryoluna bağlantının idare tarafından mı yoksa yüklenici tarafından yapılacağının belirtilmesi, bağlantı yolunun ve ihtiyaç halinde demiryolu makasının yüklenici tarafından yapılması isteniyorsa bunun projelendirilerek uzunlukları ile teknik özelliklerinin ayrıntılı olarak düzenlenmesi ve mahal listeleri ile birim fiyat tariflerinin oluşturulması gerektiği,

- İhale dokümanında bahsedilen inşa edilecek alanlardaki drenaj, deşarj ve enerji temininin mevcut demiryolu ile nereden bağlanacağı, yapılacak sondaj çalışmalarına bağlı ortaya çıkacak kaya dolgu, jet grout, fore kazık, deep-mix vb. zemin iyileştirme yöntemi, zemin yapısı ve betonarme hesap raporunun sonucunda ortaya çıkacak betonarme yapı kesitlerinin mal alım kapsamında değerlendirilmesi, iş kapsamında yer alan söz konusu yapım iş kalemleri için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir satır açılmaması ve alt yapı işlerine yer verilmeksizin sadece “Döner Köprü Temini ve Montajı” şeklinde yapılan birim fiyat tarifine dayalı olarak teklif fiyatının oluşturulmasının mümkün olmadığı, plaktorna ünitelerinin projelendirilerek alt yapı kapsamında gerçekleştirilecek olan imalat kalemleri ve yapım tekniklerinin detaylı olarak açıklanması, mahal listelerinin oluşturulması ve bu iş kalemlerine de birim fiyat teklif cetvelinde yer verilerek her bir iş kalemi için birim fiyat alınması gerektiği, söz konusu eksikliklerin saydamlık, rekabet, eşit muamele ve ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerine aykırılık teşkil ettiği,

- Teknik Şartname’nin 1 nolu ekinde plaktorna ünitelerinin kurulacağı 11 adet işyerinin listesine yer verildiği, söz konusu iş yerlerinin çeşitli deprem bölgelerinde yer aldığı, özellikle birinci ve ikinci derece deprem bölgelerinde plaktorna ünitesi alt yapısının imalatından önce zemin etüdünün ve buna bağlı olarak zemin iyileştirilmesi ile betonarme hesaplarının ayrı ayrı yapılmasının teknik bir zorunluluk olduğu, İdari Şartname’nin 12’nci maddesi ile Teknik Şartname’nin 5.1.3’üncü maddesi düzenlemelerine yer verilmiş olsa da zemin etüdü yapılmadan ve zemin iyileştirilmesi için yapılacak imalatların miktarı belirlenmeden işin yapılacağı yerin görülmesi ve gözle muayenesi ile sağlıklı bir teklifin oluşturulmasının mümkün olmadığı, zemin iyileştirilmesi önemli bir maliyet kalemi olduğundan, zemin etüdü ve zemin iyileştirmesi olacak şekilde yaklaşık maliyetin yeniden belirlenmesi ve zemin etüdü ile zemin iyileştirilmesi iş kalemlerinin birim fiyat tariflerinin oluşturularak birim fiyat cetvelinde yapılacak düzenleme ile isteklilerin sağlıklı bir şekilde fiyat oluşturmasının mümkün hale gelebileceği,

- Teknik Şartname’nin 2.4’üncü maddesinde belirtilen enerji ihtiyacı için gösterilecek olan TCDD trafosunun nereleri beslediği ve ihtiyacı karşılayıp karşılamayacağının belli olmadığı, işin yapımı sırasında başka bir trafonun gösterilmesi halinde plaktorna ünitesi için gerekli olan elektrik bağlantısının çekilmesinin ciddi maliyet artışına neden olacağı göz önüne alındığında, söz konusu düzenlemedeki belirsizlik nedeniyle sağlıklı bir teklifin oluşturulamayacağı, ayrıca teknik olarak 3x380 volt elektrik kablosu mevcut olmadığından düzenlemenin 380 volt elektrik kablosu şeklinde yeniden yapılması gerektiği,

- Teknik Şartname’nin 4.5.1’inci maddesinde plaktorna ünitesinin ölçüleri ve teknik özelliklerine yer verilmiş olup, sözü edilen tariflerden üniteye lokomotif veya vagon ile insanın girebileceği, hafif tip ticari araçların girmesinin teknik olarak mümkün olmadığı, dolayısıyla teknik ölçülerin ve statik hesapların yeniden düzenlenmesi gerektiği,

- Teknik Şartname’nin 5.1.5’inci maddesindeki düzenlemede drenaj uygulamasının yüklenici tarafından yapılacağı öngörülmüş ise de drenaj hattının ünite bazında kaç adet olacağı ve hangi mesafede bulunan rögara çekileceğinin dokümanda belirtilmediği ve ihale aşamasında da sayı ve mesafenin ölçülmesinin mümkün olmadığı dikkate alındığında düzenlemedeki belirsizliğin teklif fiyatının oluşturulmasına engel olduğu,

- Teknik Şartname’nin 5.1.9’uncu maddesinde istenilen koşulların halihazırda TCDD’ye bağlı atölye ve diğer birimlerde uygulanmadığı, epoxy uygulamasının hem çok maliyetli olduğu hem de imalat aşamasının denetlenmesinde sorunlara yol açtığı, kaldı ki kullanılacak olan C30/37 beton dayanımının döner köprü yapımı için yeterli sınıfta olup dış etkenlere karşı dayanıklı olduğu, dolayısıyla UV dayanımlı epoxy kaplamanın maliyet artırıcı gereksiz bir imalat olduğu,

- Teknik Şartname’nin 5.1.10’uncu maddesinde plaktorna çukurunda biriken yağmur sularının uygun kanalizasyon sistemine deşarjının sağlanması için yapılacak imalat tarif edilmekte ise de her bir ünite için uygun kanalizasyon sisteminin bulunup bulunmadığının belirsiz olduğu, ayrıca temiz yağmur suyunun doğrudan kanalizasyon sistemine verilmesine ilgili belediyelerin izin vermeyeceği gibi üniteye lokomotif ve vagon girişi çıkışı sırasında oluşması muhtemel yağ atıklarının yine doğrudan kanalizasyon sistemine deşarjına belediyelerin izin vermeyeceği, buna ek olarak yağ atıklarının ancak yağ çözücü ile ayrıştırıldıktan sonra sisteme verilebileceği dikkate alındığında yapılan düzenlemenin bu haliyle uygun olmadığı ve düzenlemedeki belirsizliğin teklif fiyatının oluşturulmasına engel olduğu,

- Yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere iş kapsamında yer alan zemin etüdü, zemin iyileştirme, platform alt yapısının hazırlanması işleri, betonarme ve çelik konstrüksiyon işleri, demiryolu bağlantısı yapılması, enerji temini ve drenaj deşarj işlerinin yapım işi olmasına rağmen söz konusu işlere yönelik projenin hazırlanmadığı/verilmediği, söz konusu iş kalemlerinin miktar ve ölçülerinin belirtilmediği, Teknik Şartname’de bazı tariflere yer verilmiş ise de bu tariflerin yetersiz olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde ihale dokümanın mevcut halinin mevzuata aykırı, sağlıklı teklif oluşturulmasına ve işin yerine getirilmesine engel nitelikte olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “Bu Kanunun uygulanmasında;

Mal: Satın alınan her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır ve taşınmaz mal ve hakları,

…

Yapım: Bina, karayolu, demiryolu, otoyol, havalimanı, rıhtım, liman, tersane, köprü, tünel, metro, viyadük, spor tesisi, alt yapı, boru iletim hattı, haberleşme ve enerji nakil hattı, baraj, enerji santrali, rafineri tesisi, sulama tesisi, toprak ıslahı, taşkın koruma ve dekapaj gibi her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, ihzarat, nakliye, tamamlama, büyük onarım, restorasyon, çevre düzenlemesi, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işleri ile benzeri yapım işlerini,

…

ifade eder.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri bir arada ihale edilemez…” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 11 Adet Döner Köprü Temini ve Montajı İşi

b) Türü: Mal alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

…

e) Miktarı: İskenderun, Mersin Yenice, Çankırı, Yeşilhisar, Çerkezköy, Van, Genç, Mazıdağı, Derince, Hekimhan, Ulukışla işyerlerimizde kullanılmak üzere 11 Adet Döner Köprü Temini ve Montajı İşi satın alınacaktır.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/teslim edileceği yer: Plaktorna üniteleri, Teknik Şartname Ek-1 listede belirtilen İskenderun, Mersin Yenice, Çankırı, Yeşilhisar, Çerkezköy, Van, Genç, Mazıdağı, Derince, Hekimhan, Ulukışla işyerlerine montaj dahil anahtar teslim olarak kurulacaktır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde “…48.2. İstekliler, teknik şartnamenin belirtilen her bir plaktorna ünitesi için çukur, altyapı işleri, tüm ekipmanlar, montaj, devreye alma vb. fiyatları dahil olmak üzere anahtar teslimi; bir plaktorna için birim fiyatı ve tüm plaktornalar için toplam fiyatını verecektir. Değerlendirme de toplam fiyat üzerinden yapılacaktır…” düzenlemesi bulunmakta olup,

Başvuruya konu ihaleye ait birim fiyat teklif cetveli aşağıda yer almaktadır.

A1

B2

Sıra No

Mal Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

Tutarı

1

Döner Köprü Temini ve Montajı

adet

11

Toplam Tutar (K.D.V Hariç)

Teknik Şartname’nin “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde “Bu teknik şartname; Teşekkülümüzde mevcut muhtelif tipteki demiryolu araçlarının Plaktorna (Dönerköprü) Ünitesinden bağlantısı yapılan farklı demiryolu hatlarına manevralarının yapılması amacıyla Plaktorna ünitelerinin temini ve araç bakım servisi işyerlerine montajı ile ilgili teknik özellikler ve istekleri, muayene ve kabul işlemlerini kapsar.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teknik Açıklamalar” başlıklı 4’üncü maddesinde “…4.1.1 Plaktorna ünitesi, plaktorna çukuru içerisine monte edilecektir. Sistem; kontrol kabini ve çektirme vinci hariç komple olarak çukur içerisinde ray seviyesi altında monte edilmiş merkez destek ünitesi ve dairesel dönme yolu üzerinde dönen köprü tipinde olacaktır.

…

4.5.1- Hafif tip araçların ve insanların üzerinden geçmesi için, plaktorna ünitesi zemini üzerine yapılacak yürüme yolları ile plaktorna ünitesinin tabanının tamamı, ağır yük ve darbelere karşı mukavemetli yapıda, baklava desenli, asgari 4 mm galvanizli DKP saç ile kaplanacaktır.

...

4.16.3 Plaktorna ünitesinin alt yapısı, montajı ve çalışması için gerekli tüm elektrik, mekanik donanımlar ile bağlantı malzemeleri ve cıvata, somun, kaynak elektrot, boya vb. tüm malzemeler yüklenici tarafından temin edilecektir…” düzenlemesi,

“Beton Çukur ve Alt Yapı” başlıklı 5.1’inci maddesinde “5.1.1- Ek-1’de belirtilen işyerlerine kurulacak plaktorna ünitelerinin mevcut kurulacağı yere ve tüm ekipmanlarına uygun olarak alt yapının tamamen betonlanması ve standartlara uygun olarak düzenlenmesi yüklenici tarafından yapılacaktır.

5.1.2- Yüklenici, plaktorna ünitelerinin, zemin altına ve üstüne yerleştireceği tüm cihaz ve ekipmanlara uygun alt yapının sağlanmasından ve yerleşiminden sorumlu olacaktır.

5.1.3- Plaktorna ünitelerinin kurulacağı yerlerdeki alt yapı toprak kazılarının yapılması, zemin etüdünün yapılması ve bölge şartlarına, standartlara ve ünitenin taşıyacağı yüke göre alt yapının sıkıştırılması, tesviyesi ve zemin iyileştirmesi yüklenici tarafından yapılacaktır. Yapı ile ilgili hafriyat çalışması sonrası dolgu gerekli ise yapılacak bütün dolgular, dolgu zemin yüzeyinden itibaren en fazla 20 cm kalınlığında yatay tabakalar halinde serilip sıkıştırılacaktır...” düzenlemesi,

“Ünitenin Montajı” başlıklı 6’ncı maddesinde “6.1- Yüklenici tarafından temin edilecek teknik şartnamede belirtilen özelliklere uygun Plaktorna ünitesi ve istenilen diğer ekipmanlar, yine kendisi tarafından yapılacak betonarme alt yapı çukurunun içerisine yerleştirilecektir...” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen ihale dokümanı düzenlemelerinden; başvuruya konu ihalenin, demiryolu hatlarından plaktorna (döner köprü) ünitesi üzerine gelen çeşitli tipteki demiryolu araçlarının ünite üzerinde döndürülerek ortak bir merkezden yayılmış farklı yol pozisyonlarına göre istenilen demiryolu hattına taşınması amacıyla gerçekleştirildiği, bu kapsamda yüklenici tarafından temin edilecek her bir plaktorna ünitesi için; ünitenin monte edileceği çukur, altyapı işleri, tüm ekipmanlar, montaj, devreye alma vb. fiyatlar dahil olmak üzere anahtar teslimi toplam fiyat üzerinden teklif verileceği anlaşılmaktadır.

İhale süreci içerisinde başvuru konusu ihaleye ilişkin alınan 11.09.2024 tarih ve 2024/UM.II-1144 sayılı Kamu İhale Kurulu kararında, başvuru sahibinin, ihalenin yapım işi niteliğinde olduğu ve dolayısıyla ihaleye mal alımı olarak çıkılmasının mevzuata uygun olmadığı şeklindeki 1’inci iddiasının süre yönünden yerinde görülmeyerek reddedildiği, anılan isteklinin, ihale dokümanındaki eksik, hatalı ve belirsiz düzenlemelerin sağlıklı bir şekilde teklif fiyatı oluşturulmasına ve işin yerine getirilmesine engel olduğu şeklindeki 2’nci iddiasının incelenmesi neticesinde ise “ihalenin iptaline” karar verildiği ve kararda yer alan iptal gerekçesinde “...mevcut durumda başvuruya konu ihalenin mal alımı niteliğinde olması sebebiyle yapım işi ihalelerindeki proje ve dokümantasyon detayının bu ihalede aranmaması gerektiği düşünülse dahi mal alımı şeklinde çıkılan ve yapım işlerini içeren ihalelerde de bu düzenlemelerin isteklilerin tekliflerini oluşturması ve işin yürütülebilmesi açısından hiçbir tereddüde ve belirsizliğe mahal vermeyecek netlikte hazırlanması gerektiği...başvuruya konu ihaledeki altyapı işlerine ilişkin mevcut Teknik Şartname düzenlemelerinin isteklilerin sağlıklı bir teklif fiyatı oluşturmasına yeter düzeyde ayrıntıları içermediği, alıma konu plaktorna ünitelerinin montajının yapılacağı yerler için gerekli yapım işlerine ilişkin, zemin etüdü, zemin iyileştirmesi, enerji temini, drenaj ve deşarj gibi iş kalemlerine ilişkin detaylara yer verilerek ihale edilmesinin mümkün ve temel ilkelere uygun olduğu, söz konusu belirsizliklerin sözleşmenin yürütülmesi aşamasında da ihtilaflara neden olabileceği anlaşılmış olup ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür. İlgili karardan, ihalenin iptaline esas teşkil eden gerekçenin, yapım işlerine ilişkin düzenlemelerdeki teklif vermeye engel belirsizlikler olduğu anlaşılmıştır. Bu çerçevede anılan kararda başvuruya konu ihaleye mal alımı olarak çıkılamayacağına ilişkin bir değerlendirmenin yapılmadığı görülmüştür.

Söz konusu Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılan davada Ankara 25. İdare Mahkemesi’nin 30.10.2024 tarihli E:2024/1642 ve K:2024/1619 sayılı kararında “...İhale ilanında ‘mal alımı’ ibaresi geçmekle birlikte ilanda ihale konusu işin kapsamına ilişkin bir bilginin yer almadığı, alt yapı işlerine ilişkin olarak ihale ilanına yansıyan bir bilgininin olmadığı, ihale konusu 11 adet döner köprü ünitesinin temini ve montajı işi öncesi yapım işlerinin de işin kapsamında olduğunun ancak Teknik Şartnamenin incelenmesi sonucu tespit edilebilecek bir husus olduğu görülmektedir.

Bu durumda, davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvuru sonucunda, davacının ilk iddiasının süre yönünden reddine ilişkin ve her iddiasında haklı çıkmaması nedeniyle başvuru bedelinin iade edilmeyeceğine ilişkin 11.09.2024 tarih ve 2024/UM.II-1144 sayılı Kamu İhale Kurulu kararının dava konusu edilen kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.” ifadelerine yer verilerek söz konusu Kurul kararının 1’inci iddiaya ilişkin kısmı ile itirazen şikayet başvuru bedeli iadesinin reddine ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir.

İlgili mahkeme kararı üzerine alınan 20.11.2024 tarihli ve 2024/MK-118 sayılı Kurul kararı ile “1-Kamu İhale Kurulunun 11.09.2024 tarihli ve 2024/UM.II-1144 sayılı kararının, 1'inci iddiasına ilişkin kısmının iptaline,

2-Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, başvuru sahibinin 1'inci iddiasının esasının incelenmesine” karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu doğrultuda, esas incelemesi, başvuru sahibinin 1’inci iddiası ile sınırlı yapılmıştır. Başvuru sahibinin 1’inci iddiası esas itibarıyla, ihale konusu iş kapsamında gerçekleştirilecek işlerin ağırlığının yapım işlerinden oluştuğu, ihalenin yapım işi niteliğinde olduğu ve dolayısıyla ihaleye mal alımı olarak çıkılmasının işin mahiyetine ve mevzuata uygun düşmediği şeklindedir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesine göre “mal”, satın alınan her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır ve taşınmaz mal ve hakları ifade ederken “yapım” ise bina, karayolu, demiryolu, otoyol, havalimanı, rıhtım, liman, tersane, köprü, tünel, metro, viyadük, spor tesisi, alt yapı, boru iletim hattı, haberleşme ve enerji nakil hattı, baraj, enerji santrali, rafineri tesisi, sulama tesisi, toprak ıslahı, taşkın koruma ve dekapaj gibi her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, ihzarat, nakliye, tamamlama, büyük onarım, restorasyon, çevre düzenlemesi, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işleri ile benzer işleri ifade etmektedir. Aynı Kanun’un Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesine göre ise aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

4734 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirilen alımların, mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri ihaleleri mevzuatından hangisine göre gerçekleştirilmesi gerektiğini belirlemek için, anılan Kanun’un 4’üncü maddesinde bulunan mal, hizmet ve yapım tanımları dikkate alınarak, alımın hangisinin kapsamına girdiğinin tespit edilmesi gerekmektedir.

İhale konusunun, aralarında doğal bağlantı olan mal alımı, hizmet alımı veya yapım işlerinin en az ikisinden oluştuğu durumlarda, ihalede esas alınacak alım yönteminin belirlenmesindeki genel yaklaşım, ihale konusu işin yaklaşık maliyeti içerisinde bedel yönünden büyük paya sahip olup işin esasını teşkil eden kısmı hangi yönteme göre ihale edilecekse aralarında doğal bağlantı olan işin diğer kısımlarının bir arada bu yöntemle ihale edilmesidir.

Bu doğrultuda, başvuruya konu ihale kapsamında gerçekleştirilecek olan döner köprü ünitelerinin temini ve montajına ilişkin işlerin mal alımı niteliğinde olduğu, ünitelerin yerleştirileceği çukurların altyapılarına ilişkin toprak kazılarının yapılması, zemin etüdü, alt yapının sıkıştırılması, tesviyesi, zemin iyileştirmesi, tesisat, demiryolu ve gerekli olması halinde dolgu yapılması gibi işlerin ise yapım işi niteliğinde olduğu ve idare tarafından anılan işler arasında doğal bir bağlantı olduğu gerekçesiyle ihaleye mal alımı şeklinde çıkıldığı anlaşılmaktadır.

Yaklaşık maliyet icmalinde yer alan iş kalemleri incelendiğinde, yapım işi kapsamında değerlendirilebilecek iş kalemlerinin (inşaat, elektrik, demiryolu, makine tesisatı) toplam yaklaşık maliyet içerisindeki oranının yaklaşık olarak %36 olduğu belirlenmiş olup, mal alımı niteliğinde olan döner köprü üst yapı ünitesinin ise yaklaşık maliyetin yaklaşık olarak %64’lük bölümünü oluşturduğu görülmektedir.

Yukarıda yer verilen Teknik Şartname düzenlemeleri incelendiğinde, söz konusu ihalede toprak kazılarının yapılması, zemin etüdü, alt yapının sıkıştırılması, tesviyesi, zemin iyileştirmesi, tesisat, demiryolu ve gerekli olması halinde dolgu yapılması gibi yapım işine yönelik iş tanımlarının bulunduğu, anılan işlerin, yaklaşık maliyetin daha büyük kısmını oluşturan döner köprü ünitesinin çalışmasına yönelik işlerin sağlıklı bir şekilde yerine getirilmesinde zorunluluk arz ettiği, bu nedenle ihaleye konu işin esaslı unsurunun döner köprü ünitelerinin temini ve montajı olduğu değerlendirilmiştir.

Bu itibarla, 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesi uyarınca, idarelerin bu maddede sayılan temel ilkeleri sağlamakla yükümlü olduğu, aralarında doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımları, hizmet alımları ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği, başvuruya konu ihaleye ait ihale dokümanı incelendiğinde; işin bünyesinde hem mal hem de yapım işi niteliğinde değerlendirilebilecek kısımlar bulunduğu, ancak ihale konusu işin mal alımı niteliğindeki kısımlarının (döner köprü ünitesinin temini ve montajı) işin esaslı unsurunu oluşturduğu, Teknik Şartname’de düzenlenen yapım işlerinin, alımı planlanan ünitenin çalışması için gerekli olan döner köprü çukurunun hazırlığı işlerinden oluştuğu, buna ek olarak yaklaşık maliyetin büyük bölümünün de mal alımı niteliğindeki döner köprü üst yapı ünitesine ilişkin olduğu hususları bir arada değerlendirildiğinde idare tarafından itirazen şikâyete konu ihaleye mal alımı olarak çıkılmasında kamu ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığı ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan Ankara 25. İdare Mahkemesi’nin 30.10.2024 tarihli E:2024/1642 ve K:2024/1619 sayılı kararında itirazen şikayet başvuru bedelinin dava tarihi olan 02.10.2024 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte başvuru sahibi istekliye iadesine hükmedilmesi sebebiyle 157.733,00 TL tutarındaki itirazen şikayet başvuru bedelinin 02.10.2024 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte başvuru sahibine ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

2. Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.