KİK Kararı: 2024/UM.II-144 (17 Ocak 2024)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/003
Gündem No : 48
Karar Tarihi : 17.01.2024
Karar No : 2024/UM.II-144 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Dicle Elektrik Perakende Satış A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Anadolu Üniversitesi İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/1200230 İhale Kayıt Numaralı “2024 Yılı Elektrik Enerjisi” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Anadolu Üniversitesi İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından 29.11.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2024 Yılı Elektrik Enerjisi” ihalesine ilişkin olarak Dicle Elektrik Perakende Satış A.Ş. tarafından 25.12.2023 tarih ve 123300 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.12.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/1505 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; başvuruya konu ihalenin “kamu yararı düşünülerek ihtiyacın serbest piyasadan ikili anlaşma ile temin edilmesine” denilmek suretiyle iptal edildiği, ancak söz konusu ihalenin iptali kararının gerekçelendirilmeksizin keyfi olarak alındığı, ihalede iki geçerli teklif bulunduğu, her iki teklifin de idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin altında olduğu, bu nedenle kamu yararının gerçekleşmiş olduğu, malın sadece ikili anlaşma yoluyla daha ucuza mal edebilme ihtimali olduğundan bahisle ihalenin iptal edilmesinin dayanaktan yoksun olduğu, kaldı ki ihalenin yaklaşık maliyetinin mevzuatta belirlenen üst sınır limitini aşması ve elektrik temininde serbest tüketici sınıfında yer alması nedeniyle malın ihale yoluyla temin edilmesi gerektiği, özetle somut dayanaktan yoksun olan ihalenin iptali kararının iptal edilmesi ve ihalenin taraflarına bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. …” hükmü,

Anılan Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “… İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.

İhale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığını teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır. İki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir.

İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Kurum tarafından inceleme” başlıklı 18’inci maddesinde “… (3) Şikayet veya itirazen şikayet başvurusu üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararına karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir. …” hükmü,

Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 2024 Yılı Elektrik Enerjisi Alımı

b) Türü: Mal alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı: 1.kısım 14.646.699 kWh ve 2.kısım 1.970.378 kWh olmak üzere toplam 16.617.077 kWh elektrik enerjisi alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/teslim edileceği yer: Teknik şartname ekinde her abone numarası için belirtilmiştir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İhalenin 1’inci kısmına ait birim fiyat teklif cetveli ise aşağıdaki gibidir.

A

B

Sıra No

Mal Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat (Para birimi belirtilerek)

Tutarı (Para birimi belirtilerek)

1.KISIM

1

40Z000001639766F ETSO Kodlu Yunus Emre Kampüsü Aboneliği İçin Elektrik Enerjisi Alımı

kilowatt-saat

14.646.699

1.KISIM Toplam Tutar

Başvuruya konu ihalenin İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı Yükseköğretim Kurumları Anadolu Üniversitesi tarafından açık ihale usulüyle elektronik ortamda gerçekleştirilen “2024 Yılı Elektrik Enerjisi” işi olduğu, söz konusu ihalede 2 adet ihale dokümanı edinildiği, 29.11.2023 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 2 adet teklifin sunulduğu, idarece ihalenin henüz bir ihale komisyonu kararı alınmadan 04.12.2023 tarihinde iptal edildiği ve aynı tarihte tebliğ edildiği tespit edilmiştir.

İdare tarafından gönderilen “Bütün tekliflerin reddedilmesi sebebiyle ihalenin iptali” konulu ve 04.12.2023 tarihli ihalenin iptal kararında “Kamu yararı düşünülerek ihtiyacın serbest piyasadan ikili anlaşma ile temin edilmesine karar verildi.” ifadelerine yer verildiği, söz konusu iptale ilişkin yazı ekinde ise herhangi bir bilgi/belgeye yer verilmediği görülmüştür.

29.11.2023 tarihinde gerçekleştirilen bahse konu ihalenin şikâyete konu edilen 1’inci kısmının idarece hesaplanan yaklaşık maliyetinin 58.414.027,86 TL olduğu, ihaleye teklif sunan iki istekliden başvuru sahibi Dicle Elektrik Perakende Satış Anonim Şirketinin teklif tutarının 58.117.999,11 TL ve diğer istekli olan Cengiz Elektrik Toptan Satış Anonim Şirketinin teklif tutarının ise 58.244.253,65 TL olduğu ve söz konusu tekliflerin yaklaşık maliyetin altında olduğu görülmekle birlikte, idarece ihalenin 04.12.2023 tarihinde iptal edildiği, bahse konu iptale gerekçe olarak “kamu yararı gözetildiğinden ihtiyacın serbest piyasadan ikili anlaşma ile temin edilmesi” olduğunun ifade edildiği anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 39’uncu maddesinde, ihale komisyonu kararı üzerine idarenin, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbest olduğu, ihalenin iptal edilmesi halinde bu durumun bütün isteklilere derhal bildirileceği, idarenin bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmeyeceği ancak talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerinin talep eden isteklilere bildirileceği hüküm altına alınmış olup bu çerçevede ihaleyi yapan idarelere ihaleyi iptal etme konusunda takdir yetkisinin tanındığı ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda usule ve amaca uygun olarak kullanılması ve bu hususların değerlendirilmesinde somut olaya ilişkin koşulların dikkate alınarak Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler çerçevesinde karar verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte değerlendirilerek idarenin iptal gerekçesi ile sınırlı olarak yapılan incelemede, ihalede iki istekli tarafından doküman alındığı ve iki isteklice ihalede idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin altında teklif sunulduğu, idarenin iptal gerekçesinin kamu yararı gözetilerek ihale konusu malın serbest piyasadan daha uygun fiyatla ikili anlaşmalar kapsamında alınabileceği olarak belirtildiği, ancak söz konusu iptal kararına dayanak olarak ihale komisyonunca herhangi bir kanıtın ya da herhangi bir avantajlı maliyet hesaplamasının ortaya konulmadığı, iptal kararında ihale yapılmaksızın ikili anlaşma yapılarak alım yapılması halinde elektriğin daha uygun fiyata alınabileceğinin dayanağının idarece netleştirilmediği ve kamu yararı hususunun somutlaştırılmadığı; idarece şikâyete verilen cevapta ikili anlaşmalara ilişkin piyasadan fiyat araştırması yapıldığı ve elektriğin daha ucuza alınabileceğinin belirtildiği, ancak ikili anlaşmalara ilişkin fiyat araştırmasının mevcut ihalenin yaklaşık maliyetinin hesaplanmasından önce de yapılabileceği, bu hesaplamanın ihalede tekliflerin açılmasından sonraki bir süreçte yapılmasının Kanun’un temel ilkelerine aykırı olduğu, ihalede verilen tekliflerin de (58.117.999,11 TL ve 58.244.253,65 TL) yaklaşık maliyetin (58.414.027,86 TL) altında olduğu göz önüne alındığında serbest piyasadan malın ikili anlaşma ile daha uygun fiyatla alınacağından bahisle mezkûr ihalenin iptal edilmesinin idarenin ihaleyi iptal etme konusundaki takdir yetkisi içerisinde bulunmadığı, dolayısıyla idarece iptale ilişkin gerekçenin somut ve bilgi/belgeye dayalı bir biçimde ortaya konulmadığı sonucuna varılmış olup, idarenin ihalenin 1’inci kısmının iptali kararının iptal edilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından 82.018,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede anılan isteklinin itirazen şikâyete konu iddiasında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde 82.018,00 TL’lik başvuru bedelinin iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. İdarenin ihalenin 1’inci kısmının iptali kararının iptaline,

2. Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.