KİK Kararı: 2024/UM.I-912

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/028
Gündem No : 22
Karar Tarihi : 18.07.2024
Karar No : 2024/UM.I-912
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Sartaş Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Belpa Ankara Eğt.Sağ. Hiz. İnş. En. Gı. Te. İth. İhr. Tic. A.Ş.,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/492121 İhale Kayıt Numaralı 10 Aylık 5 Kısım Çeşitli Gıda Malzemesi Alım İşi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Belpa Ankara Eğt. Sağ. Hiz. İnş. En. Gı. Te. İth. İhr. Tic. A.Ş. tarafından 20.05.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “10 Aylık 5 Kısım Çeşitli Gıda Malzemesi Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Sartaş Gıda Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi tarafından 08.07.2024 tarih ve 151656 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.07.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/785 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

“10 Aylık 5 Kısım Çeşitli Gıda Malzemesi Alım İşi” ihalesinin 20.05.2024 tarihinde yapıldığı, ihalenin üç kısmında en avantajlı fiyat teklifi sundukları, 31.05.2024 tarihinde ihalenin iptali kararının kendilerine tebliğ edildiği ve bu iptal kararı üzerine ihaleye katılım gösteren başka bir istekli tarafından 03.06.2024 tarihinde Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusu yapıldığı, bu itirazen şikayet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulu tarafından verilen 12.06.2024 tarihli ve 2024/UM.I-794 numaralı karar ile ihalenin iptali kararının iptaline karar verildiği, KİK tarafından itirazen şikâyet başvurusunun incelemesi devam ederken idarece 11.06.2024 tarihinde 2024/782089 ve 2024/782152 ihale kayıt numaralarıyla “3g İstisna” usulü ile iki ihale düzenlendiği, şifahen 2024/492121 ihale kayıt numaralı ihaleye anılan Kurul kararına istinaden devam edilmesi gerektiği ve 2024/782089 ile 2024/782152 ihale kayıt numaralarıyla düzenlenen iki ihalenin sözleşme süreçlerinin anılan Kurul kararının gerekçeli hali tebliğ edilene kadar durdurulması gerektiğinin idareye bildirildiği, ancak ihale makamının, anılan Kurul kararının kısa hali yayınlanmış olmasına rağmen sadece beş gün içerisinde tüm ihale sürecini ve sözleşme işlemlerini hızlı bir şekilde tamamlayarak Kurul kararının kısa halini dikkate almadığı,

Anılan Kurul kararının 24.06.2024 tarihinde ihale makamına tebliğ edilmesi akabinde 26.06.2024 tarihinde kendilerinden 2024/492121 ihale kayıt numaralı ihale işlemlerine devam edilebilmesi için yeniden geçici teminat mektubu istenildiği, kendilerince geçici teminat mektubunun sunulmasının ardından 02.07.2024 tarihinde tarafımıza gönderilen tebligat ile 2024/492121 ihale kayıt numaralı ihalenin, 2024/782089 ve 2024/782152 ihale kayıt numaralarıyla yapılan ihalelerin daha düşük tutarlı olması nedeniyle yeniden iptal edildiğine ilişkin kararın kendilerine tebliğ edildiği, ihale makamı vermiş olduğu iptal kararı ile anılan Kurul kararını uygulamayarak kararın uygulamamasına ilişkin olarak hukuki bir açıklama bulmaya çalıştığı, bu nedenle idarenin verdiği ihalenin iptali kararının iptal edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

“İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.

…

İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır…” hükmü,

“Kuruma itirazen şikâyet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “ … İdare tarafından şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikâyet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir…” hükmü,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 63’üncü maddesinde “(1) İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum gerekçeleriyle birlikte bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez…” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 10 Aylık 5 Kısım Çeşitli Gıda Malzemeleri Alım İşi

b) Türü: Mal alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

…

e) Miktarı: 1.Kısım 326 kalem, 2.Kısım 22 kalem, 3.Kısım 39 kalem, 4.Kısım 8 kalem

5.Kısım 1 kalem

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/teslim edileceği yer: Ankara sınırları içerisinde İdarenin belirleyeceği yerlere 10 (on) ay boyunca teslim edilecektir.” düzenlemesi,

“Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir.

20.2. Bu ihaledeki kısım sayısı 5 dir. İhale kısımlarına ilişkin koşullar altta düzenlenmiştir;

İhale üzerinde bırakılan istekliler ile üzerinde kalan kısımların her biri için tek sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İhale kararının onaylanması veya iptali” başlıklı 37’nci maddesinde “37.1. İhale kararı ihale yetkilisince onaylanmadan önce, ihale üzerinde bırakılan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığı Kurumdan teyit edilerek buna ilişkin belge ihale kararına eklenir.

37.2. Yapılan teyit işlemi sonucunda, her iki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir.

37.3. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

37.4. İhale; kararın ihale yetkilisince onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. Sözleşmenin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 10aydır.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Konu” başlıklı 1’inci maddesinde “Bu Şartname idaremizin bağlı birimi BELPA MUTFAK için satın alınacak gıda malzemelerine ilişkin; genel istek ve gıdanın özellikleri, teslimat, kontrol ve muayene metotlarını içerir.” düzenlemesi,

“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde “İhale kısmi ihaledir. Bu iş aşağıdaki listede belirtilen gıda malzemelerinin yüklenici tarafından şartnameye uygun olarak Bel-Pa A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ve idarece belirlenen yerlere 10 ay boyunca peyder pey istenilen ürünlerin tam ve eksiksiz teslimini kapsar.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin konusunun Belpa Ankara Eğt.Sağ. Hiz. İnş. En. Gı. Te. İth. İhr. Tic. A.Ş. tarafından açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “10 Aylık 5 Kısım Çeşitli Gıda Malzemesi Alım İşi” olduğu, bahse konu ihalede 20 adet ihale dokümanı indirildiği ve 20.05.2024 tarihinde elektronik olarak yapılan ihalenin kısmi teklife açık ve 5 kısımdan oluştuğu, ihaleye 8 isteklinin e-teklif verdiği görülmüştür.

Sonrasında 21.05.2024 tarihinde Üreten Temizlik İnşaat Kimya Gıda Makine San. ve Tic. Ltd. Şti. - Öz Aras Kurumsal İthalat İhracat Limited Şirketi İş Ortaklığı tarafından ihaleye teklif veren Sartaş Gıda San. ve Tic. Ltd.Şti.nin ihale ilanı ve İdari Şartnamesinde istenilen TS 13075, TS 6914, TS 13027 belgelerinin sahte ve yanıltıcı belge olması nedeniyle ihale dışı bırakılarak geçici teminatının gelir kaydedilmesi ve yasaklama işlemi yapılması gerektiği hususunda idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu görülmüş olup, idare tarafından şikâyetin verilmesini izleyen 10 (on) gün içerisinde şikâyet hakkında bir karar alınmadığı görülmüştür.

31.05.2024 tarihli ihale komisyonu kararı ile “…5 kısımdan oluşan gıda malzemeleri alımı ihalesinin piyasadan temin edilebilen mal kalemlerinden oluştuğu. özel imalat süreci gerektiren mal alımı niteliğinde olmadığından. İdari şartnamenin 48.1 maddesinde yapılan düzenleme ile İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri olarak istenen TS 13075, TS 6914, TS 13027, ISO 9001:2015, lSO 14001:2015, ISO 22000:2018 belgelerinin, aktarılan Kamu ihale Mevzuatı hükümlerine göre ihalede yeterlik belgesi olarak istenemeyeceğinden ihalenin 4734 sayılı Kamu ihale Kanunun 39 uncu maddesi gereğince iptaline…” ifadelerine yer verilerek ihalenin iptaline karar verildiği görülmüştür.

Bunun üzerine 03.06.2024 tarihinde Üreten Temizlik İnşaat Kimya Gıda Makine San. ve Tic. Ltd. Şti. - Öz Aras Kurumsal İthalat İhracat Limited Şirketi İş Ortaklığı tarafından Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu, söz konusu başvuru üzerine Kurul tarafından alınan 12.06.2024 tarihli ve 2024/UM.I-794 sayılı karar ile idarenin ihalenin iptali kararının iptaline karar verildiği görülmüştür.

Anılan Kurul kararının idareye tebliğinden sonra idarece ihaleye teklif veren isteklilere gönderilen 26.06.2024 tarihli ve “İhale iptalinin iptali sonrası değerlendirme hk.” konulu yazı ile “İhale Komisyonu tarafından tekliflerin değerlendirilebilmesi için İdari Şartnamenin Tekliflerin Değerlendirilmesi başlıklı 31’ inci maddesi … gereğince aynı şartnamenin 26, 27 ,28’ ncı maddelerinde belirtilen kriterlere uygun olarak tarafınızca belirlenecek tutarda geçici teminatların 28/06/2024 tarihi saat 17.00’ e kadar yatırılması gerekmektedir. Gereğini rica ederim.” ifadelerine yer verildiği görülmüş olup, mezkûr yazıdan isteklilerden yeniden geçici teminat istenildiği anlaşılmıştır.

01.07.2024 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin 1., 2., 3. ve 4. kısımlarının başvuru sahibi Sartaş Gıda San. ve Tic. Ltd.Şti., 5. kısmın ise Yıldırım Öztürk üzerinde bırakıldığı, ancak ihale yetkilisi tarafından ihalenin iptaline karar verildiği ve 02.07.2024 tarihinde EKAP üzerinden isteklilere gönderildiği görülmüş olup, söz konusu iptal kararında “20.05.2024 tarihinde yapılan 2024/492121 ihale kayıt numaralı "10 aylık 5 Kısım Çeşitli Gıda Malzemesi Alım İşi" ihalesinin 31/05/2024 tarihinde iptal edilmesi üzerine şirketimizin taahhüdü altında bulunan hizmetlerin sürdürülmesi ve üretimin aksamaması gerekçesi ile Yönetim Kurulunun 03/06/2024 tarihli olurları ile aynı cins ve miktardaki malzemeler için 11/06/2024 tarihinde 2024/782089 ve 2024/782152 ihale kayıt numaralı ihale gerçekleştirilmiş olup 14.06.2024 tarihinde toplam 61.033.394,42-TL tutar üzerinden sözleşme imzalandığı, Kamu İhale Kurulunun 12.06.2024 tarihli ve 2024/UM.I-794 sayılı kararı üzerine İhale Komisyonu tarafından alınan ihale kararında belirtilen en avantajlı teklif fiyatları toplamı 71.801.097,20-TL olarak görüldüğü, devam eden sözleşme fiyatları ile 2024/492121 İKN' li ihale fiyatları arasında şirketimiz lehine toplam 10.767.702,78-TL' lik avantaj bulunduğu ve kamu yararı gözetilerek ihalenin iptal edilmesine karar verilmiştir.” ifadelerine yer verildiği,

Mezkûr karardan başvuruya konu ihalenin 31.05.2024 tarihinde iptal edilmesi üzerine idarenin taahhüdü altında bulunan hizmetlerin sürdürülmesi ve üretimin aksamaması gerekçe gösterilerek Yönetim Kurulunun 03.06.2024 tarihli olurları ile aynı cins ve miktardaki malzemeler için 11.06.2024 tarihinde 4734 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin (g) bendi kapsamında 2024/782089 ve 2024/782152 ihale kayıt numaralı ihalelerin gerçekleştirildiği ve 14.06.2024 tarihinde toplam 61.033.394,42-TL tutar üzerinden sözleşme imzalandığı, Kamu İhale Kurulunun 12.06.2024 tarihli ve 2024/UM.I-794 sayılı kararı üzerine ihale komisyonu tarafından alınan kararda belirtilen en avantajlı teklif fiyatlarının toplamının ise 71.801.097,20-TL olarak görüldüğü, devam eden sözleşme fiyatları ile başvuruya konu ihale fiyatları arasında idareleri lehine toplam 10.767.702,78-TL'lik avantaj bulunduğu ve kamu yararı gözetilerek ihalenin iptal edilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

Aktarılan mevzuat hükümleri ile ihale dokümanında yer alan düzenlemelerden; ihalenin iptal edilmesi hususunda idarelere takdir yetkisinin tanındığı, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, idarenin söz konusu yetkiyi kullanırken ölçülü olması ve kamu yararı ile hizmet gereklerini gözetmesi gerektiği, meydana gelen durumun iptali gerektirecek nitelikte ve büyüklükte olması halinde ise tesis edilen iptal işleminin gerekçelerinin idare tarafından somut bir şekilde ortaya konulmasının ve bütün isteklilere derhal bildirilmesinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde idarelerin, 4734 sayılı Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu açıktır.

İnceleme konusu ihalenin iptaline ilişkin alınan kararda özetle; başvuruya konu ihalenin 31.05.2024 tarihinde iptal edilmesi üzerine idarece aynı cins ve miktardaki malzemeler için 11.06.2024 tarihinde 4734 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin (g) bendi kapsamında ihaleler gerçekleştirildiği ve sözleşme imzalandığı, söz konusu sözleşme bedellerinin toplamının Kamu İhale Kurulunun 12.06.2024 tarihli ve 2024/UM.I-794 sayılı kararı üzerine ihale komisyonu tarafından alınan kararda belirtilen en avantajlı teklif fiyatlarının toplamının arasında idareleri lehine toplam 10.767.702,78-TL'lik avantaj bulunduğu ve kamu yararı hususlarına ilişkin tespitlerde bulunulduğu görülmüştür.

4734 sayılı Kanun’un 40’ıncı maddesinde ihale yetkilisine gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle ihalenin iptali konusunda yetki verildiği, incelenen ihalede ihalenin 31.05.2024 tarihinde iptal edilmesine karar verildiği, idarenin bu kararına karşı Kuruma yapılan itirazen şikâyet başvurusu hakkında karar verilmesi öncesinde aynı ihtiyaç için gerekçeleri ortaya konulmaksızın yeni bir ihaleye çıkılması uygun olmamakla birlikte mevcut durumda idarenin taahhüdü altında bulunan hizmetlerin sürdürülmesi ve üretimin aksamaması gerekçesi ile yeni ihalelerin gerçekleştirildiği, ihtiyacın cinsi, niteliği ve miktarı azaltılmadan yeni ihalelere konu edildiği, 4734 sayılı Kanun’un 5'inci maddesindeki temel ilkelerinden ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri çerçevesinde işin aksamadan yürütülmesinin sağlanması noktasında idarelerin görevinin bulunduğu hususları birlikte dikkate alındığında, yukarıda ayrıntılı olarak belirtilen gerekçelerle ihalenin iptal edilmesine ilişkin idare kararında ihalenin iptaline ilişkin idarelere tanınan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına ilişkin bir tespit bulunmadığından itirazen şikâyet başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.