KİK Kararı: 2024/UM.I-327 (21 Şubat 2024)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/008
Gündem No : 14
Karar Tarihi : 21.02.2024
Karar No : 2024/UM.I-327
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Cemil Özgür İnşaat San. ve Tic. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Antalya Büyükşehir Belediyesi Kırsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/1402987 İhale Kayıt Numaralı “2023 Yılı Mıcır ve Filler Alım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Antalya Büyükşehir Belediyesi Kırsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından 19.01.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2023 Yılı Mıcır ve Filler Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Cemil Özgür İnşaat Sanayi ve Tic. A.Ş.nin 31.01.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.02.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 16.02.2023 tarih ve 79511 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.02.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Kamu İhale Kurulunun 27.12.2023 tarih ve 2023/MK-249 sayılı Kurul kararı gereğince yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/288-02 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalenin bütün kısımlarının uhdelerinde kaldığı, muğlaklık taşıyan Teknik Şartname düzenlemelerinin idarece farklı yorumlanmasından dolayı yaklaşık maliyete ve diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak kalan tekliflerine yönelik ihalenin bütün kısımlarında aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği yönünde yaptıkları şikâyet başvurularının idarece uygun görülmediği, güncel mevzuata göre mal alımı ihalelerinde idareler tarafından yaklaşık maliyet ve diğer tekliflere göre aşırı düşük teklif tespit ve sorgulaması yapılabildiği, nitekim İdari Şartname’nin 33’üncü maddesinde diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilenlerden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili yazılı açıklama talep edileceğinin düzenlendiği, mal alımı ihalelerinde her ne kadar aşırı düşük teklifleri tespit edecek bir sınır değer uygulaması bulunmasa da, bu türdeki ihalelerin her seferinde en düşük fiyatı teklif eden istekli üzerinde bırakılmasının mevzuata uygun olduğu şeklinde değerlendirilme yapılmasının mevzuat tarafından öngörülen sistemin dışına çıkılmasına neden olacağı, keza, sözleşmelerin uygulanması aşamasında yaşanan ihtilaflar nedeniyle işin/alımın yarım kalması, akabinde daha yüksek bedellerle tekrar ihale edilmesi, ayrıca çok düşük fiyatlar nedeniyle ihalelerde rekabetin bozulması hususları düşünüldüğünde mal alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının denetimin muayene ve kabul aşamasında değil, ihale aşamasında yapılmasına olanak sağlaması anlamında rekabetin, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasının ve kamu hizmetinin aksamamasının da teminatı olma niteliğini taşıdığı, tekliflerini Teknik Şartnamenin 7.2 ve 7.3’üncü maddelerinde yer alan düzenlemelere istinaden Korkuteli içerisinde bulunan ruhsatlı maden ocağı sahalarından gerekli malzemelerin idarenin araçlarına yükleneceği kabulüyle hareket edilerek oluşturdukları, ancak idare görevlileriyle yapılan şifahi görüşmelerde ihalenin Korkuteli ilçesine ilişkin olan 8’inci kısmı haricindeki kısımlar için ilgili ilçelere gerçekleştirilecek olan nakliye bedelinin taraflarına ait olacağının anlaşıldığı, ihale dokümanı düzenlemelerinden diğer ilçelere gerçekleştirilecek nakliyenin taraflarına ait olacağının açık bir şekilde anlaşılmadığı, işin ifasının bu yönde gerçekleştirilmesi durumunda ocak sahasından yapılacak yükleme dışında nakliye maliyeti eklemeden vermiş oldukları tekliflerinin aşırı düşük olacağı, taraflarının teklif ettiği fiyatların her bir kısımda yaklaşık maliyetin %61 ila %64’ü arasında kaldığı, beş kısımda taraflarından başka teklif sahibinin bulunmadığı, diğer kısımlarda ise bir sonraki avantajlı teklif ile tarafları arasındaki farkın %40 ila %134 arasında gerçekleştiği, ayrıca Kurum tarafından yayımlanan resmi istatistiklere göre mal alımı ihalelerinde sözleşme bedelinin yaklaşık maliyete oranı ortalamasının 2021 yılı 12 aylık dönemde %87, 2022 yılı 6 aylık dönemde ise %94 olduğu, her bir kısımda tekliflerinin yaklaşık maliyete oranının bu oranın oldukça altında olduğu, dolayısıyla objektif istatistiki kriterlere dayalı olarak da tekliflerinin aşırı düşük kaldığının ortada olduğu, netice itibarıyla ihalenin bütün kısımlarında tekliflerine yönelik aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği, bu işlemin gerçekleştirilememesi durumunda ihalenin iptal edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 58’inci maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal temininde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen malların özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Elektronik ihale” başlıklı 58/A maddesinde “(1) İhaleler, e-teklif alınmak suretiyle bu maddeye uygun olarak yapılabilir. …

(9) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin tespitinde aşağıdaki esaslar dikkate alınır: …

b) Diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların tespit edilmesi halinde bu isteklilerden; aşırı düşük teklif açıklamaları ile birlikte yeterlik bilgileri tablosunda beyan ettikleri bilgi ve belgelerden EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayanlar ile teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalara ilişkin tevsik edici belgeleri sunmaları ve ihale dokümanında öngörülmesi halinde numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin ürün örneklerini vermeleri/kurulumlarını yapmaları istenir. Beyan edilen bilgi/belgeler ve teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalara ilişkin tevsik edici belgeleri sunmayan istekliler ile numune ve/veya demonstrasyon işlemlerine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmeyen veya aşırı düşük teklif açıklaması sunmayan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır. Sunulan bilgi ve belgeler ile aşırı düşük teklif açıklamaları çerçevesinde;

1. Yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin şartları sağlamadığı anlaşılan veya numune ve/veya demonstrasyon değerlendirmesi başarısız sonuçlanan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır.

2. Yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin şartları sağladığı anlaşılan ve numune ve/veya demonstrasyon değerlendirmesi uygun görülen isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamaları incelenir ve açıklamaları uygun görülmeyenlerin teklifleri reddedilir.

3. Aşırı düşük tüm tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması veya reddedilmesi halinde, teklif fiyatı aşırı düşük bulunmayan ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olması öngörülen teklif sahiplerine ilişkin olarak (a) bendindeki esaslar çerçevesinde değerlendirme yapılır.

4. Aşırı düşük teklifler arasından geçerli en az iki teklif kalması ve bu tekliflerin ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olarak belirlenmesinin öngörülmesi halinde, yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgi ve belgeler ile teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalara ilişkin tevsik edici belgeleri sunmaları veya ihale dokümanında öngörülmesi halinde numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin ürün örneklerini vermeleri/kurulumlarını yapmaları yeniden istenmeksizin ihale işlemlerine devam edilir.

5. Aşırı düşük teklifler arasından tek geçerli teklif kalması ve bu teklif sahibinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesinin öngörülmesi halinde bu istekliden yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgi ve belgeler ile teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalara ilişkin tevsik edici belgeleri sunması veya ihale dokümanında öngörülmesi halinde numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin ürün örneklerini vermesi/kurulumlarını yapması yeniden istenmez. İhalede ayrıca ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin belirlenmesinin öngörülmesi halinde ise bu isteklinin tespitinde (a) bendindeki esaslar uygulanarak ihale işlemlerine devam edilir.

c)… (a) ve (b) bentlerinde belirtilen işlemlere, ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve belirlenecek ise ikinci teklif sahibi tespit edilinceye kadar devam edilir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Mal alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 62/A maddesinde “62/A.1. Mal alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

62/A.1.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir. İstekliler, aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini, bu Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde belirtilen yöntemlerle açıklayabilirler.

62/A.1.2. İhale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmede açıklamaları yeterli görülmeyen veya süresi içerisinde yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” açıklaması bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde

“2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 2023 Yılı Mıcır ve Filler Alım İşi

b) Türü: Mal alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı: Toplam 36.000 ton Mıcır ve 66.500 ton Filler Malzeme alınacaktır.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/teslim edileceği yer: İşe başlama yapıldıktan sonra malzemeler idarenin ihtiyacı doğrultusunda teslim alınacak ve Malzemeler teklif cetvelinde yer alan miktar kadar, ilçe sınırları içerisindeki kantarı bulunan üretim tesisinden veya stok sahasından teslim alınacaktır.” düzenlemesi,

“Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Verilen tekliflerden diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların, ihale komisyonu tarafından tespit edilmesi halinde, bu teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu tarafından;

a) İmalat sürecinin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temininde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen malın özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak aşırı düşük teklifler değerlendirilir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Kırsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından 2022/1402987 İhale Kayıt Numaralı “2023 Yılı Mıcır ve Filler Alım İşi” ihalesinin e-teklif alınarak açık ihale usulü ile gerçekleştirildiği, söz konusu ihalenin kısmi teklife açık olduğu ve 11 kısma ayrıldığı, 23.01.2023 onay tarihli ihale komisyonu kararıyla bütün kısımlarda başvuru sahibi istekli Cemil Özgür İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

Bunun üzerine Cemil Özgür İnş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından 16.02.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, bu başvuruya ilişkin olarak 08.03.2023 tarihli ve 2023/UM.I-454 sayılı Kamu İhale Kurulu kararının alındığı, anılan kararla “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verildiği, davacı Cemil Özgür İnş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından 08.03.2023 tarihli ve 2023/UM.I-454 sayılı Kamu İhale Kurulu kararının yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle açılan davada Ankara 17. İdare Mahkemesinin 17.04.2023 tarihli ve E:2023/465, K:2023/940 sayılı kararı üzerine alınan 07.06.2023 tarihli ve 2023/MK-129 sayılı Kurul kararı ile “1 - Kamu İhale Kurulunun 08.03.2023 tarihli ve 2023/UM.I-454 sayılı kararının “Teknik Şartname düzenlemelerinin muğlaklık taşıdığına ilişkin süresinde başvuruda bulunulmadığı” değerlendirmelerinin iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, başvuru sahibinin “Teknik Şartname düzenlemelerinin muğlaklık taşıdığı” iddiasının esasının incelenmesine” karar verildiği anlaşılmıştır.

- Söz konusu Kurul kararı üzerine esas incelemesi başvuru sahibinin “Teknik Şartname düzenlemelerinin muğlaklık taşıdığı” iddiası ile sınırlı yapılarak 22.06.2023 tarihli ve 2023/UM.I-925 sayılı Kamu İhale Kurulu kararının alındığı, bahse konu kararla “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verildiği görülmüştür.

- Davacı Cemil Özgür İnş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından Ankara 17. İdare Mahkemesinin 17.04.2023 tarihli ve E:2023/465, K:2023/940 sayılı kararının temyizi üzerine verilen Danıştay Onüçüncü Dairesinin 10.07.2023 tarihli ve E:2023/2000, K:2023/3437 sayılı kararı ile “… 2. Ankara 17. İdare Mahkemesi'nin 17/04/2023 tarih ve E:2023/465, K:2023/940 sayılı kararının, davacının ihale dokümanına yönelik başvurusunun süre yönünden reddine dair kısmı bakımından dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA, bu kısım yönünden DAVANIN REDDİNE, …

4. Mahkeme kararının dava konusu Kurul kararının, anılan ihalede idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması hususundaki başvurunun reddi yönünden hüküm kurulmayan kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

5. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine, …” karar verildiği,

- Danıştay Onüçüncü Dairesi kararı gereklerini yerine getirmek üzere alınan 09.08.2023 tarihli ve 2023/MK-192 sayılı Kurul kararı ile “1- Kamu İhale Kurulunun 07.06.2023 tarihli ve 2023/MK-129 sayılı Kurul kararı ile bu karar gereğince yapılan inceleme sonucu alınan 22.06.2023 tarih ve 2023/UM.I-925 sayılı kararının iptaline,

2- Anılan Danıştay kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, Kamu İhale Kurulunun 08.03.2023 tarihli ve 2023/UM.I-454 sayılı kararının hukuken geçerliliğini koruduğuna,” karar verildiği anlaşılmıştır.

- Danıştay Onüçüncü Dairesinin 10.07.2023 tarihli ve E:2023/2000, K:2023/3437 sayılı kararı ile bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Ankara 17. İdare Mahkemesine gönderildiği, bunun üzerine Ankara 17. İdare Mahkemesinin 31.10.2023 tarihli ve E:2023/1503, K:2023/1971 sayılı kararı üzerine alınan 27.12.2023 tarihli ve 2023/MK-249 sayılı Kurul kararı ile “1- Kamu İhale Kurulunun 08.03.2023 tarihli ve 2023/UM.I-454 sayılı kararının başvuru sahibinin yaklaşık maliyete veya diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak kalan tekliflerine yönelik ihalenin bütün kısımlarında aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği iddiasına ilişkin olarak yapılan değerlendirmelerin iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, başvuru sahibinin yaklaşık maliyete veya diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak kalan tekliflerine yönelik ihalenin bütün kısımlarında aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği iddiasına ilişkin olarak esasın yeniden incelenmesine” karar verildiği anlaşılmıştır. Söz konusu Kurul kararı üzerine esas incelemesi başvuru sahibinin “yaklaşık maliyete veya diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak kalan tekliflerine yönelik ihalenin bütün kısımlarında aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği” iddiası ile sınırlı yapılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinde ve Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 58’inci maddesinde, ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra “diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete” göre aşırı düşük teklifleri tespit edeceğinin belirtildiği görülmüştür. Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde yapılacak olan mal alımı ihalelerinde idare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi durumunda idarelerin aşırı düşük teklifleri nasıl belirleyecekleri Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 58’inci maddesinde, e-ihale yöntemiyle gerçekleştirilmiş ihalelerde anılan Yönetmelik’in 58/A maddesinde ve Kamu ihale Genel Tebliği’nin 62/A maddesinde düzenlenmiştir.

Kanun, Yönetmelik ve Tebliğ maddelerinde mal alımı ihalelerine ilişkin aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit etmesi gerektiği, öte yandan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ile Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı ilgili maddeleri uyarınca ve Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen yöntemler çerçevesinde sınır değer hesaplanarak teklifi aşırı düşük olanların tespit edilmesi gerektiği, ancak mal alımlarında sınır değer hesaplama yöntemine ilişkin sınırlayıcı bir düzenleme bulunmadığı, dolayısıyla mal alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespitinin diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete kıyaslanmak suretiyle idarece belirlenmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.

İdare tarafından aşırı düşük teklifler belirlendikten sonra bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği, aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesinin zorunlu olduğu, aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verileceği, isteklilerin aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde belirtilen yöntemlerle açıklayabileceği, ihale komisyonunun; imalat sürecinin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal temininde kullanacağı avantajlı koşullar, teklif edilen malların özgünlüğü gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği ve bu değerlendirme sonucunda açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede, 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi ve İdari Şartname’nin 33.1’inci maddesi uyarınca ihale komisyonu tarafından ihaleye verilen teklifler değerlendirildikten sonra, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların tespit edilmesi gerektiği, mal alımı ihalelerine yönelik olarak ihaleye verilen tekliflerin, diğer tekliflerle veya yaklaşık maliyetle kıyaslanmak suretiyle, hangisinin veya hangilerinin aşırı düşük teklif olarak belirleneceği hususunda idarenin takdir yetkisinin bulunduğu,

Bu yetki çerçevesinde idarenin; söz konusu ihalede tüm kısımlarda geçerli teklif sunan isteklilerin teklif bedelleri ile kısımların yaklaşık maliyet bedelleri göz önünde bulundurularak başvuru sahibi isteklinin teklifini tüm kısımlarda aşırı düşük teklif olarak değerlendirmediği, ihalenin 1 ve 4’üncü kısımlarına 4 isteklinin, 2, 5 ve 8’inci kısımlarına 3 isteklinin, 7’nci kısmına 2 isteklinin, 3, 6, 9, 10 ve 11’inci kısımlarına ise sadece başvuru sahibi isteklinin teklif verdiği, ilgili mevzuat hükümleri gereği kısmi teklife açık ihalelerde teklif değerlendirilmesi işlemlerinin her kısım için ayrı ayrı yapılması gerektiği, alım konusunu oluşturan kısımlar bazında ayrı ayrı olmak üzere başvuru sahibinin teklifinin diğer isteklilerin teklif bedelleri ve/veya kısımların yaklaşık maliyet bedellerine göre değerlendirilmesi neticesinde de başvuru sahibi isteklinin teklifinin ihalenin tüm kısımlarında aşırı düşük teklif olarak değerlendirilemeyeceği ve idarece yapılan işlemin mevzuata aykırılık teşkil etmediği anlaşıldığından idarenin anılan yetki çerçevesinde ihalenin tüm kısımlarında başvuru sahibinin tekliflerini aşırı düşük olarak değerlendirmeden ihaleyi sonuçlandırması işleminde mevzuata aykırılık tespit edilmemiş olup başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.