KİK Kararı: 2024/UH.IV-1101

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/035
Gündem No : 22
Karar Tarihi : 11.09.2024
Karar No : 2024/UH.IV-1101
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Halil ÇALIK,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/892553 İhale Kayıt Numaralı “36 Ay Süre ile 297 Adet İş Aracı Bakım Onarım Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 20.08.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “36 Ay Süre ile 297 Adet İş Aracı Bakım Onarım Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak başvuru sahibince 02.09.2024 tarih ve 159593 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile başvuruda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/1020 sayılı dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde ön inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Ön inceleme raporu ve ekleri incelendi.

Başvuru dilekçesinde özetle;

1. İhale ilanı’nın 4.4.1’inci maddesinde yer alan "Kamu veya özel sektörde gerçekleştirilmiş her türlü Ağır Vasıta Bakımı ve Onanını işi benzer iş olarak kabul edilecektir." şeklindeki benzer iş tanımının, kısmi teklife izin verilmemesi hususuyla birlikte değerlendirildiğinde ihale konusu işin hacminin büyüklüğünden dolayı yeterli iş deneyim belgesi olan firma sayısının kısıtlı olması nedeniyle katılım ve rekabeti engelleyerek kamu zararına neden olacağı,

2. Fiyat farkına ilişkin olarak Sözleşme Tasarısı ve İdari Şartname’de b3 kat sayısının 0,89 olarak belirlendiği, ancak söz konusu işin %80’inden fazlasının yedek parça ve mal alımı olduğu, mal alımlarında ortalama yüklenici karının %25 olduğu ve fiyat farkının yüklenici karından arındırılması gerektiği, bu nedenle fiyat farkına ilişkin düzenlemenin hatalı olduğu,

3. Teknik Şartname’nin 4.2’nci maddesinde belirtilen araçlara ilişkin "...Seyyar tamir araçlarının her türlü kullanım, yakıt, sigorta, vize, bakım vb. masrafları yükleniciye aittir." düzenlemesi bulunmasına rağmen Sözleşme Tasarısı’nın 14.2’nci maddesinde yer alan tabloda b1 (Akaryakıt ağırlık oranı) katsayısının 0 olarak belirlenmesinin fiyat farkının sağlıklı olarak hesaplanmasına engel olacağı,

4. Sözleşme Tasarısı’nın 15.1’inci maddesinde alt yüklenici çalıştırılabileceğinin belirtildiği, ancak hem teklif fiyata dâhil olan giderlerin sayıldığı İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde hem de alt yükleniciye yaptırılabilecek işlerin sayıldığı Sözleşme Tasarısı’nın 15.1’inci maddesindeki iş kalemleri arasında bir ayrıştırma yapılmasının mümkün olmadığı, zira bakım onarım giderleri için birim fiyat teklif cetvelinde “km” birim bazlı olarak teklif verilmesinin öngörüldüğü, bu durumun birçok alt iş kaleminden oluşan ihalede bu kalemler bakımından ayrı ayrı değerlendirme yapılmasını imkânsız kıldığı, bu nedenle alt yüklenici çalıştırılması düşünülse dahi yüklenici tarafından alt yükleniciyle yapılacak sözleşmenin fiyatlamasının yapılması, yapılan bu fiyatlamanın uygun olup olmadığının idarece kontrolü, iş sonunda alt yüklenici için düzenlenecek iş bitirme belgesinin bedelinin belirlenmesinin mümkün olmayacağı, bu durumun sağlıklı teklif oluşturulmasını ve sözleşmenin sağlıklı yürütülmesini engelleyeceği,

5. Sözleşme Tasarısı’nın 33.1’inci maddesinin Teknik Şartname’ye atıfla boş bırakılmasının tip sözleşmeye ve mevzuata aykırı olduğu,

6. Sözleşme Tasarısı’nın 34’üncü maddesinde yer alan "Garanti ile ilgili şartlar" kısmının boş bırakıldığı ve Teknik Şartname’de ihale kapsamında kullanılacak malzeme ve yedek parça için garanti süresinin ön görülmediği, garanti süresi öngörülmemesinin kamunun menfaatleri ile örtüşmediği, bu durumun tekliflerin değerlendirilmesi sırasında isteklilere eşit muamele edilmesini ve rekabetin sağlanmasını engellediği,

7. Teknik Şartname’nin 4.1’inci maddesinde yer alan düzenlemenin isteklileri karşılıklı ticari akitler yapmaya zorlayacağı, 30 km mesafede hali hazırda bulunan atölyeler haricinde hiçbir şirketin yeterlilik kriterini sağlamayacağı, isteklilerin yeterlik alabilmesi için sadece bölgede bulunan mevcut atölyeler ile kiralama yapması gerektiğinden bu durumun rekabeti engelleyeceği ve kamu zararına neden olacağı,

8. Teknik Şartname’nin 5.2 ve 5.3’üncü maddelerinde iş kapsamında çalıştırılacak personel sınıfları ve sayılarının belirtildiği, ihale kapsamında teknik personel ve tamir ustası olarak adlandırılan vasıflı personelin çalıştırılacağının anlaşıldığı, ancak İdari Şartname ve Teknik Şartname’de bu personelin niteliklerine ilişkin bir açıklama olmadığından ilgili düzenlemenin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 40’ıncı maddesinin ikinci fıkrasına aykırı olduğu.

9. İhale konusu iş kapsamında araçların periyodik bakımlarının ve lastik değişimlerinin yüklenici tarafından gerçekleştirileceğinin belirtildiği, bu durumda işe başlama tarihinden sonra ilk periyodik bakım ve lastik değişiminin ne zaman yapılacağı oldukça önem arz ettiğinden, isteklilerin teklif oluşturmak adına her bir aracın periyodik bakımlarının ve lastik değişiminin hangi tarihlerde yapılacağını bilmeleri gerektiği, ancak Teknik Şartname’de bu hususlarla ilgili hiçbir açıklama bulunmadığı,

10. Teknik Şartname’nin 4.12’nci maddesinde "Lastik diş derinliğinin izin verilen yasal sınırların altında kalması, lastiğin herhangi bir sebeple kullanılamaz durumda olması halinde lastikler yüklenici tarafından temin edilecek ve değişimi yapılacaktır. Yüklenici lastik değişimi, balans ayarı ve patlak lastik onarımları için ek ücret talep etmeyecektir. İş araçlarının patlak lastik onarımları bulunduğu yerde yapılacaktır.", 4.14’üncü maddesinde "Ömrünü tamamlamış lastikler yerine takılacak olan lastikler TSE standartlarına uygun olacaktır." ve 4.15’inci maddesinde "Ağır vasıta araçlarda ömrünü tamamlamış lastiklerin yerine takılacak olan yeni lastikler aynı cinste olacaktır. Örneğin sökülen lastikler hafriyat tipi ise takılacak olan lastikler de hafriyat tipi olacaktır." düzenlemelerine yer verildiği, anılan düzenlemeler uyarınca yükleniciden araçların lastiklerinin temininin istenildiği, ancak yüklenicinin lastik maliyetlerini belirleyebilmesi için her hangi bir veriye yer verilmediği, bu nedenle yapılan düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu,

11. İhale dokümanında yer alan düzenlemelerden personel ile ilgili tüm hak ve alacaklardan (ihbar ve kıdem tazminatı) yüklenicinin sorumlu olduğunun anlaşıldığı, ancak bu durumun mevzuata aykırı olduğu,

12-İhale konusu işte binlerce kalem söz konusu olmasına rağmen birim fiyat teklif cetvelinde sadece km üzerinden teklif alınmasının, tekliflerin hazırlanması ve tekliflerin değerlendirilmesi açısından telafisi güç sorunlara neden olacağı, ihalenin yapılabilmesi için ihtiyaç listesinin hazırlanması ve bu ihtiyaç listesine göre her bir kalem için fiyat tespiti ve yaklaşık maliyetin oluşturulması gerektiği, araçların arıza ve kaza sayılarına yer verilmediğinden araçların km’si üzerinden bir fiyatlandırmanın şaibeli olacağı, ihale dokümanı kapsamında kullanılacak yedek parça sayısı ve yapılacak bakım onarım sayısına ilişkin hiçbir somut bilginin olmadığı, söz konusu ihalede yüklü miktarda malzeme ve yedek parça alınacak olmasına rağmen Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.22’nci maddesinde aranan hiçbir unsurun yerine getirilmediği ve malzeme için ayrı satır açılmadığı,

13. Birim fiyat teklif cetvelinin düzenleme şeklinin aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ve benzer iş kıyaslaması yapılmasını engelleyeceği, ihale kapsamında onlarca iş kaleminin "bakım onarım" altında birleştirildiği ve "km" bazlı birim fiyat belirlendiğinden bakım onarım altındaki alt kalemlerin hiçbirinin bakım onarım içerisindeki tutar ve oranlarının belli olmadığı, bu durumda ihaleye katılacak olan isteklilerce sunulacak iş deneyim belgelerinin ihaleye uygun olup olmadığı yönünde değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı,

14. Yaklaşık maliyete ilişkin belgeler incelendiğinde ihale konusu işin önemli bir kısmının personel hizmet alımı işine ait olduğunun görüleceği, bu nedenle söz konusu ihalenin 696 sayılı KHK'ya aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği,

15. Söz konusu ihale kapsamında gerekli iş deneyim belgesine sahip firma sayısının Türkiye genelinde sınırlı olduğu dikkate alındığında söz konusun işin hali hazırdaki yüklenici uhdesinde kalacağı ve bu kapsamdaki tüm ihalelerin aynı firmaların uhdesinde kalıyor olması nedeniyle ihalenin iptal edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “İstekli olabilecek: İhale konusu alanda faaliyet gösteren ve ihale veya ön yeterlik dokümanı satın almış gerçek veya tüzel kişiyi ya da bunların oluşturdukları ortak girişimi...” hükmü,

Anılan Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler.

Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır.

Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır...” hükmü,

Aynı maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendinde “Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikâyete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikâyet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine karar verilir.” hükmü yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları ise Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.

(2) Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir;

…

c) Başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih.

…

(3) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihi başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih olarak belirtilir. Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümlerine yönelik başvurularda, dokümanın (EKAP üzerinden e-imza kullanılarak indirildiği tarih, başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih olarak belirtilir.

…

(11) İlana ve ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik elden veya posta yoluyla yapılan başvurularda, şikayet dilekçesi ekine ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin belge eklenmesi zorunludur. EKAP üzerinden e-imza kullanılarak (e-şikayet) gönderilen dilekçelerde ise ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin EKAP’ta yer alan belge veya bu belgeye ait bilgiler dilekçe ekine EKAP’tan aktarılır.” hükmüne,

Anılan Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) Başvurular öncelikle;

…

c) Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı,

ç) Başvuru sahibinin, varsa vekil ya da temsilcisinin; adı, soyadı, unvanı, adresi, imzası ile başvuruda bulunmaya yetkili olunduğuna dair belgelerin ve imza beyannamesinin aslı veya yetkili mercilerce onaylı örneğinin bulunup bulunmadığı,

…

yönlerinden sırasıyla incelenir.

…

(4) Yapılan ön inceleme sonucunda, bir aykırılığın tespit edilmesi halinde bu hususa ilişkin ön inceleme raporu düzenlenir.” hükmüne,

Aynı Yönetmelik’in “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinde ise “(1) 16’ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir.” hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in ekinde yer alan “Şikâyet Başvuru Dilekçesi Örneği”nin Ekler kısmındaki “Not” başlığı altında “3- İlana ve ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik başvurularda, şikâyet dilekçesi ekine ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin belge eklenmesi zorunludur.” açıklaması yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamalarından, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, istekli olabileceklerin ihale konusu alanda faaliyet gösteren ve ihale veya ön yeterlik dokümanı edinmiş gerçek veya tüzel kişiyi ya da bunların oluşturdukları ortak girişim ve konsorsiyumu ifade ettiği anlaşılmaktadır.

İhale ilanına, ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik olarak başvuruların ihale tarihinden önce yapılması gerektiği, bu aşamada başvuru sahibinin istekli olabilecek statüsünde olduğu, istekli olabileceklerin ise ihale konusu alanda faaliyet göstermesi gerektiği açıktır. Bu bağlamda, bu hususu tevsik etmek için İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in 8’inci maddesinin 11’inci fıkrası ile gerçek veya tüzel kişi tarafından ihale ilanına, ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik olarak yapılan başvurularda, başvuru ehliyetini haiz olup olmadığının tespiti amacıyla şikâyet dilekçesi ekine ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin belge eklenmesi zorunluluğu getirilmiş, e-şikâyet yoluyla gönderilen dilekçelerde ise faaliyete ilişkin istekli tarafından EKAP'a yüklenen belgenin veya belgeye ait bilgilerin dilekçe ekinde sunulacağı kurala bağlanmış, ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğinin hangi belgelerle tevsik edileceği hususunda ise kısıtlayıcı bir belirleme yapılmamıştır.

Dolayısıyla ilana ve ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik EKAP üzerinden e-imza kullanılarak (e-şikayet) gönderilen idareye şikayet dilekçelerinde ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin EKAP’a yüklenen belgenin veya bu belgeye ait bilgilerin dilekçe ekinde sunulması gerekmektedir.

Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesinin ön koşulu, idareye usulüne uygun olarak şikâyet başvurusunda bulunulmasıdır.

Yapılan inceleme neticesinde başvuru sahibi tarafından ihale dokümanına yönelik olarak 14.08.2024 tarihinde idareye EKAP üzerinden e-şikâyet başvurusunda bulunulduğu, şikâyet dilekçesi ekinde yer alan “Faaliyet Konusu İşe İlişkin Belgeler” başlıklı belgede teyit bilgisi olarak 13.11.2019 tarihli, 9950 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi’nin 1504’üncü sayfasına atıf yapıldığı görülmüştür. Söz konusu sayfa incelendiğinde “Amaç Konu” hususuna yönelik bilgilerin tescil edildiği, ihale konusu işin adının “36 Ay Süre İle 297 Adet İş Aracı Bakım Onarım Hizmet Alımı” olduğu, ancak başvuru sahibi isteklinin ihale konusu alanda faaliyet gösterdiğine ilişkin herhangi bir ifadenin bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla ihale dokümanına yönelik olarak EKAP üzerinden e-imza kullanılarak idareye e-şikâyette bulunan başvuru sahibi tarafından ilgili mevzuat hükümleri gereği e-şikâyet dilekçesi ekinde sunulan belgede, ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğini tevsik eden bilgilerin yer almadığı görüldüğünden şikâyet başvurusunun İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin onbirinci fıkrasına uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun şekil yönünden reddi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Başvurunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.