KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/023
Gündem No : 20
Karar Tarihi : 05.06.2024
Karar No : 2024/UH.II-740
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Kalkan Temizlik Yemek Gıda İnşaat Tarım Taş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Vakıflar Genel Müdürlüğü Ankara Vakıflar Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/107771 İhale Kayıt Numaralı “Ankara Vakıflar Bölge Müdürlüğü Aşevinde Sıcak Yemek Hazırlama ve Dağıtımı” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Vakıflar Genel Müdürlüğü Ankara Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından 29.02.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Ankara Vakıflar Bölge Müdürlüğü Aşevinde Sıcak Yemek Hazırlama ve Dağıtımı” ihalesine ilişkin olarak Kalkan Temizlik Yemek Gıda İnşaat Tarım Taş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından 22.05.2024 tarih ve 145809 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.05.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/611 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihaleye ilişkin olarak yapılan itirazen şikayet başvuruları neticesinde alınan 25.04.2024 tarihli 2024/UH.II-619 ve 2024/UH.II-620 sayılı Kurul kararları ile düzeltici işlem tesis edilmesine karar verildiği, bu doğrultuda idarenin kendilerini aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tuttuğu, teklif açıklamalarına ilişkin değerlendirmelerin yapılmasını beklerken, idarenin ihalenin iptaline karar verdiği ancak söz konusu iptal kararında somut bir gerekçenin bulunmadığı ve Kurul kararlarının sadece şeklen uygulandığı belirtilen gerekçelerle ihalenin iptali kararının yerinde olmadığı ve iptal edilmesi gerektiği iddiasına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü yer almakta olup, söz konusu maddenin gerekçesinde “Tekliflerin yaklaşık maliyete kıyasla çok yüksek olması veya yaklaşık maliyete göre çok yüksek olmamakla birlikte mevcut ödeneğin verilen teklifleri karşılayamaması, Kanunun temel ilkelerine uygun olmayan durumların tespiti gibi nedenlerle, ihale yetkilisinin onayından önceki herhangi bir aşamada ihale komisyonunun kararı üzerine idareye uluslararası mevzuata paralel bir şekilde ihaleyi iptal etme yetkisi verilerek, buna ilişkin hükümler düzenlenmiştir” ifadelerine yer verilmiştir.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde “Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş;

a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,

Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20 'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.

Birim fiyat sözleşme ile yürütülen yapım işlerinde, Cumhurbaşkanı bu oranı sözleşme bazında % 40 'a kadar artırmaya yetkilidir.

İşin bu şartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Ancak bu durumda, işin tamamının ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesi zorunludur.

Sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde, yüklenici işi bitirmek zorundadır. Bu durumda yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderleri ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i geçici kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödenir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 64’üncü maddesinde “(1) İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum gerekçeleriyle birlikte bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez.” hükmü,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 53’üncü maddesinde “Birim fiyat sözleşmelerde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle sözleşme konusu işte bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan işin;

a) Sözleşmeye esas iş tanımı içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,

şartlarıyla sözleşme bedelinin % 20'sine kadar oran dahilinde, sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılması konusunda idare yetkilidir. Bu durumda işin süresi, bu artışla orantılı olarak işin ilgili kısmı veya tamamı için uzatılır. İşin bu şartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Ancak bu durumda, işin tamamının ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesi zorunludur.

Sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde, yüklenici işi bitirmek zorundadır. Bu durumda yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderleri ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödenir.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Ankara Vakıflar Bölge Müdürlüğü Aşevinde Sıcak Yemek Hazırlama ve Dağıtımı

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı: 621.600 kişilik menü (3 çeşit) sıcak yemek alımı muhtaç ailelere hazırlanıp, dağıtımı işi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Ankara ilinde idareye ait örnek mahallesi No 13 Altındağ/ANKARA adresinde bulunan aşevi mutfağı ve dağıtım Ankara ilçeler” düzenlemesi,

“Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

“Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Ulaşım, sigorta, nakliye, dağıtım, vergi, resim ve harçlar yükleniciye aittir

Aşçı 2

Temizlik Personeli 3

En az ilkokul mezunu 0

Bulaşıkçı 3

Aşçı Yardımcısı 2

Mutfak Personeli 2

Diyetisyen 1

Dağıtım ve yükleme Personeli 8

621.600 kişilik menü (3 çeşit) sıcak yemek alımı muhtaç ailelere hazırlanıp, dağıtımı işi

4 adet kombivan araç

1 adet binek otomobil araç

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir. %2” düzenlemesi,

“Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptal edilmesi” başlıklı 34’üncü maddesinde “34.1. İhale komisyonu kararı üzerine İdare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez.

34.2. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum, bütün isteklilere gerekçesiyle birlikte derhal bildirilir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Tanım” başlıklı 1’inci maddesinde “Ankara ilinde idareye ait örnek mahallesi No 13 Altındağ/ANKARA adresinde bulunan aşevi mutfağında, haftanın 7 günü idarenin temin edeceği mutfak malzemeleri ile hazırlanıp (Resmi Tatiller ve Bayram günleri dahil) Günlük 2100 (ikibinyüz) toplam 621.600 (altıyüzyirmibirbinaltıyüz) kişilik 3 çeşit sıcak yemek alımı, idare tarafından belirlenecek muhtaç ailelerin evlerine ve aşevi içerisinde bulunan yemekhane bölümünde dağıtımı

Dağıtımı ve Servis Hizmeti Yapılacak Yerler:

- Ankara İlinde idarenin belirleyeceği Merkez ilçelerde haftanın 7 günü günlük 2000 kişilik adrese teslim sıcak yemek dağıtılacak olup. Çoğunluğu aynı aile bireylerinden oluşmaktadır. İdarenin yapacağı tespitlere göre 2-4, 4-6, 6-8 kişilik ailelere idarenin temin edeceği sefer tasları ile ev adreslerine teslimi yapılacaktır. 592.000 kişilik toplam.” düzenlemesi,

“Ev Adreslerine ve Aşevine Yemek Dağıtımı” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. Ev adreslerine yemek dağıtımı yüklenici personellerince yapılacak olup idarenin belirlediği adreslere yüklenici tarafından evlere dağıtılacak yemekler için 4 adet Kombivan tipi araç kullanılacak olup, araçlar en fazla 7 yaşında olacaktır. Aşevi hizmetlerinde kullanılmak üzere 1 adet en fazla 5 yaşında binek otomobil bulundurulacaktır. Kasko, Sigorta, Vergi, Yakıt bakım onarım, personel vs. tüm giderleri yükleniciye ait olacaktır. Araçlarda Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait logo ve giydirmeler bulundurulacak, tasarımlara idare karar verecektir. Bir Araç aylık olarak ortalama 3000 km yol yapacaktır.

…

7.5 Yemek, öğleden önce pişirilmeye başlanılıp saat 10:30 da üretim alanından servisler aracılığıyla dağıtılmaya başlanılacak en geç 13:30 saatine kadar teslimat tamamlanacaktır. Yemek pişirme bitişi ile son haneye teslim süresi en fazla 3 saat olacak şekilde gerçekleşmelidir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İncelemeye konu ihalenin Ankara Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen aşevinde sıcak yemek hazırlama ve dağıtımı işi olduğu, iş kapsamında Ankara ilinde idareye ait aşevi mutfağında, haftanın 7 günü günlük 2100 adet olmak üzere toplam 621.600 kişilik 3 çeşit sıcak yemek alımı ve idare tarafından belirlenecek muhtaç ailelerin evlerine ve aşevi içerisinde bulunan yemekhane bölümünde yemek dağıtımı işlerinin yapılacağı, ihalede 53 adet ihale dokümanı indirildiği, 29.02.2024 tarihinde yapılan ihaleye 35 isteklinin katıldığı, 04.03.2024 tarihli ihale komisyonu kararı ile başvuru sahibi dahil olmak üzere 18 isteklinin teklifinin, Yeterlik Bilgileri Tablosu’nda beyan edilen işletme kayıt belgesinin, Teknik Şartname’nin 15.9’uncu maddesinde yer alan “… yemekler Ankara ilinde yüklenici adına işletme kayıt belgesi ve hizmet yeterlilik belgesi bulunan bir mutfaktan temin edilecektir.” düzenlemesine uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, 5 isteklinin teklifinin ise farklı gerekçelerle uygun bulunmadığı ve değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin anılan komisyon kararı ile Öz Gaziantep Lokantacılık San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı tespit edilmiştir.

Anılan komisyon kararına ilişkin olarak, başvuru sahibi istekli ve Öz Aras Kurumsal İth. İhr. Ltd. Şti. tarafından yapılan itirazen şikayet başvuruları neticesinde sırasıyla, 25.04.2024 tarihli 2024/UH.II-619 ve 2024/UH.II-620 sayılı Kurul kararlarının alındığı, söz konusu Kurul kararlarında ihalede düzeltici işlem tesis edilmesine karar verildiği, düzeltici işlem doğrultusunda 06.05.2024 tarihli ihale komisyonu kararı alındığı ve sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin 10.05.2024 tarihli yazılar ile aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, idarenin 20.05.2024 tarihli son ihale komisyonu kararında ise, aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin bir değerlendirme yapılmaksızın, bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptal edilmesine karar verildiği tespit edilmiştir.

20.05.2024 tarihli ihale komisyonu kararında, ihale sürecinde yaşanan gecikmeler nedeniyle, ihale konusu işin tanımında belirtilen, 621.600 öğün ve 296 günlük yemek hazırlama ve dağıtımı işinin yılsonuna kadar ancak 113.000 öğün ve 226 günlük yemek hazırlama ve dağıtımı hizmeti kadarlık kısmının alınabileceği bu sebeple de işin fiilen hizmet alınabilecek kısmının işin toplam miktarının %80’inin altına düştüğü, 4735 sayılı Kanun’un 24’üncü maddesinde yer verilen hüküm nedeniyle bu durumda idarenin tazmin yükümlüğü oluşacağı gerekçesiyle ve ihalenin sürecinin uzaması nedeniyle ihaleye konu hizmetin bir kısmının doğrudan temin yoluyla yürütüldüğü, bu esnada işin sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesi için en az 8 yemek dağıtım aracının gerekli olduğunun anlaşıldığı ancak incelemeye konu ihalede sadece 4 yemek dağıtım aracı istenilmiş olduğu bu durumda ihale konusu işin mevcut araç sayısı ile yürütülmesinin sağlıklı olmadığı gerekçesiyle bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptaline karar verildiği görülmüştür.

İncelemeye konu ihaleye ilişkin olarak alınan 25.04.2024 tarihli 2024/UH.II-619 ve 2024/UH.II-620 sayılı Kurul kararlarında, karar metninde belirtilen isteklilerin tekliflerinin yeniden değerlendirmeye alınmasına ve aşırı düşük teklif sorgulama aşamasının ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak yeniden yapılmasına karar verildiği, kararlar üzerine 06.05.2024 tarih ve 4 sayılı ihale komisyonu kararı alındığı, söz konusu Kurul kararlarında belirtilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirmeye alınarak, 10.05.2024 tarihli yazılar ile aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapıldığı dolayısıyla idare tarafından anılan Kurul kararları doğrultusunda işlem tesis edildiği anlaşılmıştır.

4735 sayılı Kanun’un 24’üncü maddesinde, sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde, yüklenicinin işi bitirmek zorunda olduğu, bu durumda yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderler ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'inin geçici kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödeneceğinin hüküm altına alındığı, söz konusu mali yükümlülüğün sözleşme bedeli esas alınarak belirleneceği bununla birlikte İdari Şartname’de ihale sonucunda sözleşmenin, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden imzalanacağının düzenlendiği, sözleşmeye esas bedelin işin bitiş tarihi dikkate alınarak ihale konusu işin kalan kısmı üzerinden belirleneceği, 4735 sayılı Kanun’un ilgili maddesinde belirtilen mali yükümlülüğün de işin kalan kısmı esas alınarak belirlenen sözleşme bedeline ilişkin olduğu, ihale sürecinin uzaması nedeniyle işin bir kısmını fiilen gerçekleştirilemeyecek olması hususunun doğrudan bir mali yükümlülüğe neden olmayacağı anlaşıldığından ihalenin iptaline ilişkin idarenin ilk gerekçesinin yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

İdarenin, ihalenin iptaline ilişkin ikinci gerekçesine ilişkin olarak yapılan incelemede, ihaleye konu işin, aşevi mutfağında hazırlanan yemeğin muhtaç ailelerin evlerine ve aşevi içerisinde bulunan yemekhane bölümünde dağıtımı olmak üzere iki kısımdan oluştuğu, aşevi mutfağında hazırlanan yemeğin muhtaç ailelerin evlerine dağıtımı kısmının yaklaşık maliyetin yaklaşık %95’lik kısmını oluşturduğu, Teknik Şartname’de yemeğin muhtaç ailelerin evlerine dağıtımı işi için 4 adet kombivan tipi araç çalıştırılmasının öngörüldüğü, aşevi mutfağından teslim alınan yemeklerin muhtaç ailelerin evlerine teslimi için 3 saatlik kısıtlı bir süre tanındığı dikkate alındığında, yemek taşıma hizmeti kullanılacak araçların sayısının, ihale konusu hizmetin ifasında önemli bir rol oynadığı, idare tarafından doğrudan temin hizmeti alınarak sürdürülen hizmet sürecinde, öngörülen araç sayısının yetersiz olduğu yönündeki tespitinin ihaleye konu hizmetin sağlıklı bir şekilde yürütülmesine engel nitelikte olduğu anlaşıldığından ihalenin mevcut araç sayısının yetersiz olduğu gerekçesiyle bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptalinin yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.