KİK Kararı: 2024/UH.II-37 (4 Ocak 2024)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/001
Gündem No : 37
Karar Tarihi : 04.01.2024
Karar No : 2024/UH.II-37
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Çiçek Titus Turizm Seyahat Emlak İthalat İhracat İnşaat Uluslar Arası Nakliyat Tekstil Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Zeytin Dalı Gümrük Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/1176960 İhale Kayıt Numaralı “İskenderun ve Serinyolda İkamet Eden Zeytin Dalı Gümrük Kapısında Görevli Ticaret Bakanlığı Personelinin Zeytin Dalı Gümrük Sahasına Taşınması İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Zeytin Dalı Gümrük Müdürlüğü tarafından 27.11.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İskenderun ve Serinyolda İkamet Eden Zeytin Dalı Gümrük Kapısında Görevli Ticaret Bakanlığı Personelinin Zeytin Dalı Gümrük Sahasına Taşınması İşi” ihalesine ilişkin olarak Çiçek Titus Turizm Seyahat Emlak İthalat İhracat İnşaat Uluslar Arası Nakliyat Tekstil Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. nin 11.12.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 12.12.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 15.12.2023 tarih ve 122098 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.12.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/1433 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

- İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı, ihale kapsamında kullanılacak araçların zorunlu trafik sigorta ve kasko sigorta poliçe giderleri için açıklama yapılmadığı, yapıldı ise de isteklinin yaptığı açıklamalar incelendiğinde, işin başlama veya bitiş sürelerinin dikkate alınmadığı, alınan fiyat tekliflerinin sözleşme sürelerini kapsamadığı, bu haliyle sunulan fiyat tekliflerinin mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil ettiği, poliçelerin sigorta acentelerinden alındığı, poliçe ekinde sigorta şirketinin bölge müdürlüğü veya genel müdürlük teyidi ve bu yazıda yetkili şahıs veya şahısların imzasının yer almadığı, bu yüzden açıklamanın eksik ve hatalı olduğu

- Söz konusu hizmet alımı ihalesinde kullanılacak araç sürücüleri için; ihale üzerinde bırakılan isteklinin yapmış olduğu işçilik hesaplamasında idarece belirlenen çalışma süresine uyulmadığı, bu sebeple eksik işçilik (SGK gideri, hafta sonu çalışma, izin, maaş vb.) maliyeti hesapladığı, kıdem tazminatı, iş sağlığı ve güvenliği eğitimi, iş yeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi giderlerinin hesaplanmadığı, bu haliyle yapılan işçilik hesaplamalarının mevzuata aykırı olduğu ve gerçek işçilik maliyetlerini yansıtmadığı, ayrıca araç sürücülerinin maliyet hesabının eksik ve yanlış olduğu,

- Bakım gideri olarak araçların periyodik olarak yapılması gereken, yağ değişimi ve yağ filtre değişimi, antifriz maliyeti, mazot filtresi ve mazot filtre değişimi, hava filtresi, yazın klima gazı ve bakımı işlerinin maliyetlerinin dikkate alınmadığı, sadece bakım gideri olarak açıklanmasının mevzuata aykırı olduğu, bu giderlerin kalem kalem belirtilerek maliyet açıklamalarında dikkate alınması gerektiği, ihale uhdesinde kalan istekli tarafından bu giderlerin izahatının yapılmamasının ve sunulan açıklamaların yetkili servislerden alınmamış olmasının açıklamaların eksik, yanıltıcı ve hatalı olduğunu göstereceği, bu haliyle yapılan bakım giderleri hesaplamalarının mevzuata aykırı olduğu ve gerçek maliyetleri yansıtmadığı, açıklamalar için sunulan fiyat tekliflerinde standart formda yer alan ibarelerin yazılmadığı, söz konusu fiyat tekliflerinde Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağının sunulmadığı meslek mensubu imzası ve kaşesinin yer almadığı,

-Araçlara ait akü, lastik ve lastik değişim giderlerini tevsik etmek üzere sunulması gereken fiyat teklifinin eksik alındığı, yetkili satış-servis olduklarına dair belge bulunmadığı, Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağının sunulmadığı, teklifin altında Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1’inci maddesinde yer alan ibarenin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği halde teklif formların altında böyle bir ibarenin olmadığı, araçlara ait lastiğin otomobil, minibüs, midibüs, otobüs sınıfında olacağından, araç sınıfına sahip lastik ebat ve çapının farklılıklar göstereceği, araca takılacak olan akünün araca uygun akü olmadığı, yüzeysel bir açıklama yapıldığı, açıklamaların yürürlükteki mevzuat hükümlerine aykırı olduğu, ayrıca lastik giderinin yazlık ve kışlık ayrımı olmadan açıklandığı,

- Araçların motorlu taşıtlar vergisi, fenni muayene ve egzoz gideri tevsikinde kullanılan belgeler incelendiğinde, yapılan açıklamalarda araçların model ve cinsi ve kapasitelerinin dikkate alınmadığı, maliyetleri düşürmek için bu yola başvurulduğu, motorlu taşıtlar vergisi için yapılan açıklamaların yürürlükte ki mevzuat hükümlerine aykırı olduğu, sözleşme giderlerinin hesaplanmasında damga vergisi, ihale kararı damga vergisi hesaplamaya dahil edilmediğinden eksik, hatalı ve mevzuata aykırı bir açıklama sunulduğu,

- İhale üzerinde bırakılan isteklinin, bu işi kendi öz mal araçları ile mi veya kiralama yolu ile gerçekleştireceğine dair herhangi bir belge sunmadığı, araç model ve kapasitesi dikkate alınmadan amortisman giderinin ne şekilde yapıldığına yönelik herhangi bir bilgi ve belgenin sunulmadığı,

- Araçların akaryakıt giderleri ile ilgili olarak sunulan belgeler mevzuata aykırı şekilde akaryakıt istasyonundan alınan fiyat teklifinin hatalı ve mevzuata aykırı bir açıklama sunulduğu araçların servis güzergâhlarının belirtildiği ancak mesafelerinin verilmemesi sebebiyle, güzergâh üzerinden mesafe hesabı yapıldığı ancak sadece tek yön kullanıldığı, araçların gidiş dönüş şeklinde hesaplanması ile akaryakıt maliyeti artacağından isteklinin savunmasında kendi lehine avantaj sağlamaya çalıştığı, bu açıklama yönteminin gidiş dönüş olarak hesaplanması gerekirken sadece gidiş olarak hesaplanması nedeniyle hatalı bir açıklama olduğu,

-Açıklamaya konu belgelerde yer alan fiyat tekliflerinde mali müşavir onayı olmadığı, Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağının sunulmadığı ve fatura bilgilerinin de girilmediği, tarih ve sıra sayısının belirtilmediği, mevzuat gereği belirtilmesi gereken ibarenin yer almadığı, kaşeleme işleminin gerçekleştirilmediği hatalı ve mevzuata aykırı bir açıklama sunulduğu iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’nci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “… 79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

…

79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir. …” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: İskenderun ve Serinyolda İkamet Eden Zeytin Dalı Gümrük Kapısında Görevli Ticaret Bakanlığı Personelinin Zeytin Dalı Gümrük Sahasına Taşınması İşi b) Türü: Hizmet alımı

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

29+1 Kapasiteli 1 (bir) adet Midibüs ve 19+1 Kapasiteli 2 (iki) adet Minibüs tipi Aracın Şoförlü ve Akaryakıtlı Olarak Kiralanması

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Zeytin Dalı Gümrük Müdürlüğü” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Her Türlü Sigorta, Vergiler ( KDV Hariç Diğer Vergiler), Resim, Harç vb. Giderlerin Tamamı Verilecek Teklif Fiyata Dahildir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin “İskenderun ve Serinyolda İkamet Eden Zeytin Dalı Gümrük Kapısında Görevli Ticaret Bakanlığı Personelinin Zeytin Dalı Gümrük Sahasına Taşınması İşi” olduğu, birim fiyat teklif almak suretiyle 27.11.2023 tarihinde gerçekleştirilen ihalede 5 adet doküman indirildiği, ihaleye 3 istekli tarafından teklif verildiği, söz konusu ihalede yaklaşık maliyetin 5.423.291,67 TL, sınır değerin 3.040.488,30 TL olarak hesaplandığı, idare tarafından teklifi sınır değerin altında olan Mustafa Acar’ın aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu ve açıklamalarının uygun bulunarak 01.12.2023 tarihli ihale komisyonu kararıyla, ihalenin üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibinin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hüküm ve açıklamalarından; ihale komisyonu tarafından tekliflerin 4734 sayılı Kanun’un 37’nci maddesine göre değerlendirilmesinin ardından aşırı düşük teklif sorgulaması yapılan ihalelerde aşırı düşük tekliflerin ve bu tekliflerde önemli olan bileşenlerin belirlenmesinin zorunlu olduğu ve teklifinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden, sadece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili açıklama istenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

İdare tarafından 27.11.2023 tarihinde EKAP üzerinden tebliğ edilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında “Müdürlüğümüzce 27.11.2023 tarihinde düzenlenen 2023/1176960 Kayıt Numaralı İhale için verdiğiniz teklif sınır değer olan 3.040.488,30 TL’nin altında kaldığı tespit edilmiştir. 4734 Sayılı Kamu ihale Kanununa Bağlı Hizmet Alımları İhale Uygulama Yönetmeliğinin Sınır Değer ve Aşırı Düşük Teklifler başlıklı 59. Maddesinin 2. Fıkrasına istinaden sınır değerin altında kalan teklifinize ait ayrıntılı yazılı açıklamanızın 2 gün içinde tarafımıza gönderilmesi hususunda;” ifadelerinin yer verildiği, söz konusu yazıda önemli teklif bileşenlerinin belirtilmediği görülmüş olup, bu durumun ihale konusu işin niteliği ve ihale dokümanı kapsamında yapılan düzenlemeler dikkate alındığında, başvuruya konu ihalede istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasının sunulmasına ve sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesine imkân tanımadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla idarece sınır değerin altında teklif veren Mustafa Acar’a gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında önemli teklif bileşeni ve/veya bileşenlerinin belirlenmediği, dolayısıyla idarece aşırı düşük teklif sorgulamasının kamu ihale mevzuatına uygun yapılmadığı anlaşıldığından, idare tarafından teklifte önemli olduğu tespit edilen maliyet bileşeni ve/veya bileşenlerinin açık ve tereddüde mahal vermeyecek şekilde belirlenerek, aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, teklifi sınır değerin altında olan geçerli teklif sahibi istekliye idarece teklifte önemli kabul edilen maliyet bileşenlerinin açık ve tereddüde mahal vermeyecek şekilde belirtilerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.