KİK Kararı: 2024/UH.II-362 (28 Şubat 2024)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/009
Gündem No : 15
Karar Tarihi : 28.02.2024
Karar No : 2024/UH.II-362
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Meteor Kurumsal Hizmetler Temizlik Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Adana Büyükşehir Belediyesi Satınalma Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/1286444 İhale Kayıt Numaralı “Abb Sorumluluğunda Bulunan Alanların Temizliği İçin Kullanılacak Araçların Çalıştırılması İşi” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Adana Büyükşehir Belediyesi Satınalma Dairesi Başkanlığı tarafından 18.12.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Abb Sorumluluğunda Bulunan Alanların Temizliği İçin Kullanılacak Araçların Çalıştırılması İşi” ihalesine ilişkin olarak Meteor Kurumsal Hizmetler Temizlik Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından 02.02.2024 tarih ve 130090 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 02.02.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/163 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; 27.12.2023 tarihinde EKAP üzerinden taraflarına gönderilen ihale komisyonu kararında ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif sahibi istekli olarak belirlenen Öner Nakliye Turizm İnşaat Otomotiv Temizlik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı yönünde şikayet başvurusunda bulundukları, başvurunun idarece reddedilmesi üzerine itirazen şikayet başvurusunda bulundukları ve Kamu İhale Kurulu tarafından 25.01.2024 tarih ve 2024/UH.II-168 Kurul kararı ile “düzeltici işlem belirlenmesi” yönünde işlem tesis edildiği,

Buna müteakip düzeltici işleme ait gerekçeli karar henüz yayınlanmadan 30.01.2024 tarihinde idare tarafından ihalenin iptal edildiğinin belirtildiği,

Ancak mevzuata göre söz konusu ihalenin temel ilkelere uygun olarak gerçekleştirildiği, tekliflerin alınması, yeterliklerin değerlendirilmesi ve akabinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihale neticelendirildikten sonra Kamu İhale Kurulu tarafından verilen “düzeltici işlem” kararını müteakip karar gerekçeleri dahi açıklanmadığı aşamada ihalenin iptal edilmesinin mevzuata uygun olmadığı,

Söz konusu ihalenin soyut ve dayanaksız şekilde, hizmet gerekleri ve kamu yararı gözetilmeden, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 39’uncu maddesinin verdiği yetki aşılarak iptal edilmesinin mevzuata aykırı olduğu İddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “…İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır…” hükmü,

Söz konusu Kanun’un “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir.

…

Kurul tarafından verilen bütün kararlar, karar tarihini izleyen beş iş günü içinde taraflara tebligata çıkarılır ve tebligata çıkarıldığı tarihi izleyen beş gün içinde Kurumun internet sayfasında yayınlanır. Kararlara erişim ücrete tabi tutulamaz.

İdareler hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorundadır.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kararların uygulanması” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) İdare, hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorundadır.

(2) Hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının eksik veya yanlış uygulandığını iddia eden ilgililer bu hususa ilişkin başvuruyu itirazen şikayet başvurusu olarak doğrudan Kuruma yaparlar.

(3) Kurul tarafından alınan kararların hiç uygulanmaması halinde ilgililer tarafından doğrudan Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulabilir.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: ABB Sorumluluğunda Bulunan Alanların Temizliği İçin Kullanılacak Araçların Çalıştırılması İşi

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

Muhtelif Türde Toplam 50 Adet Araç (Şoförsüz Personel Çalıştırmaya Dayalı Olmayan), 9 Adet Makine Çalıştırılması

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Adana İl Sınırları” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptal edilmesi” başlıklı 34’üncü maddesinde “34.1. İhale komisyonu kararı üzerine İdare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez.

34.2. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum, bütün isteklilere gerekçesiyle birlikte derhal bildirilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin Adana Büyükşehir Belediyesi Satınalma Dairesi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen “2023/1286444 İhale Kayıt Numaralı ABB Sorumluluğunda Bulunan Alanların Temizliği İçin Kullanılacak Araçların Çalıştırılması İşi” olduğu, bahse konu ihalenin 18.12.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirildiği, ihalede 26 adet ihale dokümanının EKAP üzerinden indirildiği, 27.12.2023 tarihli ihale komisyonu kararına göre ihaleye 11 isteklinin teklif verdiği, bu isteklilerden İsa Araç Kiralama Hiz. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Ağaoğlu Danışmanlık İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.nin geçici teminatları uygun olmadığı ve iş deneyimini tevsik eden bilgi/belge beyan etmedikleri, Zanka Kurumsal Yönetim Hiz. A.Ş.nin geçici teminatı uygun olmadığı ve geçici teminat makbuzunun başka idare adına olduğu, Kar. Mersan Karo Mermer Elekt. ve San. Ltd. Şti.nin geçici teminatı uygun olmadığı ve geçici teminat makbuzunu yüklemediği, Ayşah İnşaat Temizlik Sağlık San. Ltd. Şti.nin geçici teminatı uygun olmadığı ve iş deneyimini tevsik eden bilgi/belge, iş hacmi ve bilanço bilgilerini beyan etmediği, Bilginay Temizlik San. Ltd. Şti. ve Çevlog Ayrıştırma ve Geri Kazanım Lojistik A.Ş.nin teklif tutarları yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu için tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, idare tarafından belirlenen sınır değer tutarının altında teklif veren Öner Nakliye Tur. İnş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. den aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği ve sorgulama sonucunda sunulan açıklamanın idare tarafından uygun görüldüğü, ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi Öner Nakliye Tur. İnş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Meteor Kurumsal Hiz. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Söz konusu ihale komisyonu kararından sonra başvuru sahibi tarafından Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, başvuru üzerine alınan 25.01.2024 tarihli ve 2024/UM.II-168 sayılı Kurul kararında “…Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmayan Öner Nakliye Tur. İnş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.” ifadelerine yer verilerek “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verildiği görülmüştür.

İdarece 25.01.2024 tarihli ve 2024/UM.II-168 sayılı Kurul kararı sonrasında isteklilere EKAP üzerinden 30.01.2024 tarihinde tebliğ edilen kararda “30/01/2024 tarih ve E-25033195-930-463020 sayılı Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığının yazısı ve eki gerekçe raporu yazısına istinaden ihale İptal edilmiştir.” ifadelerinin yer aldığı, başvuru sahibin talebi üzerine 02.01.2024 tarihinde iptal gerekçesinin EKAP üzerinden tebliğ edildiği, söz konusu yazıda ise “Bu süreç içerisinde, sorumluluk alanımızda bulunan bölgelerin temizliği ile ilgili ihtiyaç listesinde belirtilen bazı araçların iş gücüne ihtiyaç kalmadığı, bazı araçların ise arttırılması gerektiği görülmüş, hizmetin gerekliliğine göre yeni ihtiyaçlar meydana gelmiştir.

İhtiyaçtan kaynaklı meydana gelen yeni iş kalemlerinin eklenmesi ve mevcut iş kalemlerinden bazılarının çıkarılması, iş artışı veya eksilişinin mevcut iş kalemleri dışında farklı iş kalemlerinin eklenmesi ve yeni fiyat tespiti zorunluluğunun ortaya çıkması, bu durumun idare ve yüklenici arasında uzlaşmazlığa sebebiyet verebileceği ve ayrıca iş artışı ve eksilişinin mevzuatın izin verdiği üzerine çıkabileceği kanaati ile ihale iş ve işlemleri devam eden 2023/1286444 İKN’li, işin iptal edilerek yeni ihtiyaç doğrultusunda oluşturulacak ihtiyaç listesinin araçlara ve teknik şartnameye göre güncellenerek işin ihale edilmesinde, kamu yararı olduğu değerlendirilmektedir.

4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5.maddesinde "İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde, saydamlığı, rekabetin eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda açıklanan gerekçeler ile yürütülen 2023/1286444 İKN’li, "Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluğunda Bulunan Alanların Temizliği İçin Kullanılacak Araçların Çalıştırılması Hizmet Alımı İşi” İşinin iptal edilerek dosyanın tarafımıza gönderilmesi gerekmektedir.” ifadelerine yer verilerek ihalenin idare tarafından iptal edildiği görülmüştür.

Bunun üzerine, başvuru sahibinin 02.02.2024 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile iptal kararına karşı doğrudan itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Gerekli incelemenin yapılabilmesi için ihaleyi yapan idareden 09.02.2024 tarihli ve E-84252536-101.01.02-49521 sayılı Kurum yazısında “…Bahse konu kararda yer alan, “ihtiyaçtan kaynaklı meydana gelen yeni iş kalemlerinin eklenmesi ve mevcut iş kalemlerinden bazılarının çıkarılması, iş artışı veya eksilişinin mevcut iş kalemleri dışında farklı iş kalemlerinin eklenmesi ve yeni fiyat tespiti zorunluluğunun ortaya çıkması, bu durumun idare ve yüklenici arasında uzlaşmazlığa sebebiyet verebileceği ve ayrıca iş artışı ve eksilişinin mevzuatın izin verdiği üzerine çıkabileceği” yönündeki gerekçede belirtilen iş kalemlerinde meydana gelen değişikliklere yönelik somut tespit ve değerlendirmelerinizin olup olmadığı, tespit, değerlendirme ve hesaplamalarınız varsa bu hususlara dayanak bilgi ve belgelerin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 53'üncü maddesinin (b) bendinde yer alan … hükmü gereğince en geç üç (3) iş günü içinde Kurumumuza gönderilmesi” ifadelerine yer verilerek bilgi ve belge talep edilmiştir.

İdarenin 15.02.2024 tarihli ve E-10401481-622.02-470537 sayılı cevabi yazısında “…Söz konusu hizmet alımı işinin uygulama birimi olan Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığından gelen 09/02/2024 tarih ve E-25033195-934.02.02-467750 sayılı yazı ile hizmetin aksamaması için yeniden oluşturulan ihtiyaç listesi ve ihtiyaç listesine göre hazırlanmış Teknik Şartnameye istinaden 60gün süre ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 21/b maddesine göre 2024/194095 IKN’li Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluğunda Bulunan Alanların Temizliği İçin Kullanılacak Araçların 60 Gün Süreyle Çalıştırılması İşi ile sisteme giriş yapılmıştır.

Yeniden ihtiyaca göre oluşturulan İhtiyaç Listesi ve Teknik Şartnamesi yazımız ekinde EKAP sistemine yüklenmiştir…” ifadeleri bulunmaktadır. Söz konusu yazının ekinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/b maddesine göre yapılacak 2024/194095 IKN’li ihaleye ait ihtiyaç listesi ve Teknik Şartname’nin yer aldığı görülmüştür.

Bahse konu ihtiyaç listesi ve Teknik Şartname incelendiğinde; ihale konusu işte toplamda 60 adet araç ve makinanın çalıştırılacağı, şikâyete konu ihaleye ait ihale dokümanında yer alan 59 araçtan yüksek basınçlı kompakt genel temizlik aracı (2 adet) ve ekskavatörün (1 adet) 2024/194095 IKN’li ihaleye ait ihtiyaç listesinde olmadığı, damperli kamyon (en az 6 ton kapasiteli), tamir bakım aracı ve arazözün ( en az 13 ton kapasiteli ) ihtiyaç listesine eklendiği, vakumlu yol süpürme aracı adedinin 5’ten 2’ye düşürüldüğü ve zemin temizleme makinesi adedinin 2’den 4’e yükseltildiği, diğer araç ve makinaların aynı şekilde korunduğu tespit edilmiştir.

Ancak incelemeye konu olan “2023/1286444 İhale Kayıt Numaralı ABB Sorumluluğunda Bulunan Alanların Temizliği İçin Kullanılacak Araçların Çalıştırılması İşi” ihalesinin iptal edilmesine gerekçe olarak gösterilen “ihtiyaçtan kaynaklı meydana gelen iş kalemlerinin eklenmesi ve mevcut iş kalemlerinden bazılarının çıkarılması, iş artışı veya eksilişinin mevcut iş kalemleri dışında farklı iş kalemlerinin eklenmesi ve yeni fiyat tespiti zorunluluğunun ortaya çıkması, bu durumun idare ve yüklenici arasında uzlaşmazlığa sebebiyet verebileceği ve ayrıca iş artışı ve eksilişinin mevzuatın izin verdiği üzerine çıkabileceği” hususuna yönelik somut tespit, değerlendirme ve hesaplamalar idareden 09.02.2024 tarihli ve E-84252536-101.01.02-49521 sayılı Kurum yazısı ile istenilmiş olmasına rağmen, idare tarafından ihtiyacın neden ve ne şekilde değiştiği, iş kalemlerine ilişkin iş artışı ve iş eksilişinin hangi mertebede olduğuna yönelik somut tespit, değerlendirme ve hesaplama yapıldığına ilişkin açıklama sunulmadığı ve dayanak bilgi ve belgelerin gönderilmediği tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesi uyarınca idareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. İhalenin iptali konusunda idarelerin takdir yetkisi bulunmakta ise de, bu yetki mutlak ve sınırsız olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır.

Bu ilkeler çerçevesinde idarenin iptal gerekçeleri incelendiğinde, idarenin 25.01.2024 tarihli ve 2024/UM.II-168 sayılı Kurul kararı üzerine başvuru konusu ihaleye ilişkin ihtiyaç listesinde belirtilen bazı araçların iş gücüne ihtiyaç kalmadığı, bazı araçların ise arttırılması gerektiği, hizmetin gerekliliğine göre yeni ihtiyaçların meydana geldiği gibi hususlar gerekçe gösterilerek idarece ihalenin iptal edildiği, ancak ihtiyacın neden ve ne şekilde değiştiği ve değişiklik doğuran iş kalemlerine ilişkin gerekçe olarak gösterilen iş artışı ve iş eksilişine yönelik herhangi bir somut tespit, değerlendirme ve hesaplama yapılmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla idarece belirtilen yeni ihtiyaçların ortaya çıkması ve değişen ihtiyaca göre araç ve ekipmanın nitelik ve sayısının kamu ihale mevzuatında düzenlenen iş artışı veya iş eksilişi sınırları içerisinde incelemeye konu ihale kapsamında gördürülemediğine yönelik somut bir tespitin bulunmadığı ve idarenin ihale konusu işi iptal etme gerekçesinin somut verilere dayanmadığı görüldüğünden söz konusu gerekçenin bu haliyle öne sürülerek ihalenin iptal edilmesi işleminin mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından 118.286,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede anılan isteklinin itirazen şikâyete konu iddiasında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde 118.286,00 TL’lik başvuru bedelinin iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. İdarenin ihalenin iptali kararının iptaline,

2. Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.