KİK Kararı: 2024/UH.II-1467

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/044
Gündem No : 32
Karar Tarihi : 20.11.2024
Karar No : 2024/UH.II-1467
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Gold Dan. Hizm. Turz. İnş. Pet. Tar. San. Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğü 2'nci Hava Bkm. Fb. Müd.(Birlik),

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1235611 İhale Kayıt Numaralı “4 Kısım Personel Taşıma Servis Kiralama” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğü 2'nci Hava Bkm. Fb. Müd. (Birlik) tarafından 25.10.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “4 Kısım Personel Taşıma Servis Kiralama” ihalesine ilişkin olarak Gold Dan. Hizm. Turz. İnş. Pet. Tar. San. Tic. Ltd. Şti.nin 21.10.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 23.10.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 31.10.2024 tarih ve 168686 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 31.10.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/1344 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

Sözleşme Tasarısı’nın 20.1’inci maddesinde “20.1. Bu alımda aylık hak edişler oranında kısmi kabul yapılacaktır.” düzenlemesinin, Tip İdari Şartname’nin 30 numaralı dipnotunda da “(2) İhale konusu işte kısmi kabul yapılması öngörülmüyorsa “20.1. Bu işte kısmi kabul yapılmayacaktır.” yazılacaktır.” açıklamasının yer aldığı, idare tarafından hem kısmi kabulün ne şekilde yapılacağının açıkça düzenlendiği hem de “Bu işte kısmi kabul yapılmayacaktır.” açıklamasına yer verilmediği, ayrıca Sözleşme Tasarısı’nın 12.1.3’üncü maddesinde de “12.1.3. Ödeme için aranacak belgeler aşağıda belirtilmiştir;

…

ç) Hizmet İşleri Kabul Teklif Belgesi (Kontrol Teşkilatınca tanzim edilecek),

d) Hizmet İşleri Kabul Tutanağı (Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Komisyonunca tanzim edilecek)…” düzenlemenin yer aldığı, bu kapsamda aylık hak edişleri alabilmek için, aylık olarak düzenlenecek kabul belgelerinin de bulunmasının zorunlu hale getirildiği, ihale konusu işin süreklilik arz eden personel taşıma işi olduğu ve süreklilik arz eden personel taşıma işinde kısmi kabul yapılmasının mümkün olmadığı, kaldı ki böyle bir işte, hak ediş ödemelerinin de aylık olarak düzenlenecek kabul teklif belgesi ile kabul tutanağının sunulması şartına bağlanmasının hukuka aykırı olduğu,

İdari Şartname’nin 48.38’inci maddesinde “Hava Bakım Fabrika Müdürlüğü ve 2’nci Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü güvenlik ve ihtiyaç doğrultusunda her bölge ve güzergahta her sefer için en fazla 14 (ondört) kilometreye kadar yapılan artışlarda yüklenici tarafından ilave ücret talep edilmeyecektir.” düzenlemesinin ve 48.54’üncü maddesinde ise “İdari, güvenlik ve ihtiyaç doğrultusunda idare tarafından her bölge, güzergâh ve her sefer için en fazla 14 (ondört) kilometreye kadar yapılan artışlarda yüklenici tarafından ilave ücret talep edilmeyecektir.” düzenlemesinin yer aldığı, anılan düzenleme uyarınca, her bir güzergah için 14 km kadar iş artışı yapılabilecek ancak yüklenicinin, bu artışlar için ilave ücret talep etmeyeceği, oysa ihalenin dört kısmında da birçok güzergah mesafesinin azami 20-25 kilometre aralığında kaldığının görüldüğü, dolayısıyla idarece yapılan bu düzenleme nedeniyle, güzergahlarda 14 kilometre artış yapılmasının, %50’yi geçecek şekilde iş artışına sebep olacağı, zira 20 kilometrelik bir güzergahta %50’yi aşacak oranda artış olması, sadece bir “sapma” değil bir iş artışı olduğu, idarece iş artışı yapılması halinde bunun bedelinin ödeneceği ise, 4735 sayılı Kanun’da ve sözleşmede açıkça yazıldığı, bu düzenlemenin, hem 4735 sayılı Kanun’un 24’üncü maddesine hem de sözleşme hükümlerine aykırı olduğu,
İdari Şartname’de yer alan “488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ve Maliye Bakanlığının ilgili tebliği uyarınca damga vergisinin ödendiğini gösteren makbuz sureti sözleşme yapılırken idareye teslim edilecektir.” şeklindeki düzenlemenin, sözleşme imzalanmadan önceki aşamada, 4734 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinde sayılmayan belgelerin idareye sunulmasının zorunlu kılınması yönünde olduğundan mevzuata aykırı olduğu,
İdari Şartname’de 48.5.4’üncü maddesinde yer alan “Teknik şartnamenin 3.2.5. maddesi: Araçların yaşlarıyla ilgili olarak; Midibüs ve minibüslerde model 2007 (2007 model dâhil) ve üzeri olacaktır. Araçlar Beyaz renk olacaktır. Toplam servis aracı midibüs (27-29 kişilik) ve minibüs (16-19 kişilik) araç olacak şekilde ihaleyi alan yüklenicinin % 20 oranında öz malı olacaktır.” düzenlemedeki öz malların hangi boyuttaki araç için geçerli olduğunun belirsiz olduğu, başka bir deyişle, midibüslerin mi (27-29 kişilik) yoksa minibüslerin mi (16-19 kişilik) yüzde 20 oranında öz mal olacağının belirsiz olduğu, bu hususun sözleşmenin ifası aşamasında sorunlara, yüklenicinin cezai işleme maruz kalmasına ve sözleşmenin feshine neden olabileceği, bu nedenle anılan düzenlemenin idarece hangi araçların öz mal olması isteniyorsa açıkça belirtilecek şekilde yeniden yapılması ve belirsizliğin giderilmesi gerektiği,
İhale dokümanında yer alan “12.1.2. Ödemelerin gecikmesi/aksaması, Yüklenici firmanın taahhüdünü yapmaması için sebep olarak gösterilemez.” şeklindeki düzenlemenin, Türk Borçlar Kanunu’nun karşılıklı edim içeren sözleşmelere ilişkin düzenlemelerine aykırı olması ve hiçbir ödeme almasa da yükleniciyi işe devam etmeye zorlayarak iflasa sürükleyecek bir hüküm olması bakımından hukuka aykırı olduğu,
İhalenin kısmi teklife açık olarak ve dört ayrı kısım halinde çıkıldığı, diğer yandan her bir kısımda çalışacak araç ve personel sayısının da birbirinden farklı olduğu, her bir kısım içindeki işçilik ve yakıt maliyetinin ağırlığının da farklı olduğu, dolayısıyla böyle bir durumda, her bir kısma özel maliyetlerin ağırlığına uygun olarak fiyat farkı katsayısı belirlenmesi gerektiği, ancak İdari Şartname’nin fiyat farkına ilişkin düzenlemesinde “Tüm Kısımlar için:” denilerek, her bir maliyet kalemi için tek bir fiyat farkı katsayısı belirlendiği, bu nedenle, fiyat farkı ödemelerinin bazı kısımlarda olması gerekenden daha düşük bazı kısımlarda ise olması gerekenden daha yüksek hesaplanacağı, açıklanan nedenlerle, kısmi teklife açık olan ihalede her bir kısmın gider kalemlerinin ağırlıklarını yansıtacak şekilde ayrı ayrı fiyat farkı katsayısı belirlenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Denetim, muayene ve kabul işlemleri” başlıklı 11’inci maddesinde “…Taahhüdün tamamlanan ve müstakil kullanıma elverişli bölümleri için kısmî kabul yapılabilir.” hükmü,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Kısmi kabul” başlıklı 45’inci maddesinde “İşin kısımlar halinde ve değişik zamanlarda tamamlanacağı sözleşmede öngörülmüşse, tamamlanan ve müstakil kullanıma elverişli olan kısımlar için, idarenin isteği üzerine ve işin bütününün kabulünün yapıldığı anlamına gelmemek şartıyla 44 üncü madde hükümlerine uygun olarak kısmi kabul yapılabilir. Ancak, sözleşme konusu hizmetin, aynı işin tekrarı şeklinde gerçekleştirildiği yemek, temizlik, güvenlik ve personel taşıma gibi süreklilik arz eden hizmet işlerinde kısmi kabul yapılamaz…” hükmü,

Hizmet Alımları Tip Sözleşmesi’nin “Teslim, Muayene ve Kabul İşlemlerine İlişkin Şartlar” başlıklı 20’nci maddesinin 30 no’lu dipnotunda “İhale konusu işte kısmi kabul yapılması öngörülüyorsa, bu maddede kısmi kabul yapılacağı yazılacak ve işin hangi kısımlarının hangi tarihlerde tamamlanacağı da belirtilecektir.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: -

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

4 Kısım 71 Kalem Personel Taşıma Servis Kiralama Hizmet Alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: 2'nci Hava Bkm. Fb.Md.Lüğü Melikgazi/Kayseri (1. Ve 2.Kısım)-2'nci Ana Bkm. Fb.Md.Lüğü Kocasinan/Kayseri (3. Ve 4.Kısım)” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Teslim, muayene ve kabul işlemlerine ilişkin şartlar” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu alımda aylık hak edişler oranında kısmi kabul yapılacaktır.

20.2. Sözleşme konusu iş tamamlandığında Yüklenici, (işin/ilgili kısmın) teslim alınarak kabul işlemlerinin yapılması için bu talebini içeren bir dilekçe ile İdareye başvuracaktır. Bunun üzerine (yapılan iş/ilgili kısım), her türlü masrafı Yükleniciye ait olmak üzere 2'nci Hava Bkm. Fb.Md.Lüğü Melikgazi/Kayseri - 2'nci Ana Bkm. Fb. Md.Lüğü Kocasinan/Kayseri adresinde ve başvuru yazısının İdareye ulaştığı tarihten itibaren 5 (Beş) iş günü içinde teslim alınır. Yüklenici, işin teslimi için sözleşme ve ekleri uyarınca üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmemesi nedeniyle oluşan zarardan sorumludur. Süreklilik arz eden işlerde, Kontrol Teşkilatı ile Yüklenicinin, işin yapılmasına ilişkin olarak hizmetin ifa edildiği dönemler itibariyle birlikte tutacakları kayıtlar, işin o dönem içerisinde yapılan kısmının teslimi anlamına gelir. Ancak Yüklenici kayıt tutmaktan ve/veya tutulan kayıtları imzalamaktan imtina ederse Kontrol Teşkilatının kayıtları esas alınır ve bu kayıtların doğruluğu Yüklenici tarafından kabul edilmiş sayılır."

20.3. Teslim alınan işin muayene ve kabul işlemleri, "Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliği" ile Hizmet İşleri Genel Şartnamesinde yer alan hükümlere göre işin kabule elverişli şekilde teslim edildiği tarihten itibaren 30 iş günü içinde yapılarak kesin hesap raporu çıkarılır.” düzenlemesi,

İhale konusu işe ait birim fiyat teklif cetveli; kısmi teklife açık ve 4 kısımdan oluşan “Personel Taşıma Servis Kiralama” işi kapsamında servis hizmeti sunulacak bölgelerde sefer bazlı 251 gün üzerinden teklif verilecek şekilde düzenlenmiştir.

Sözleşme Tasarısı’nın 20.1’inci maddesinde, başvuru konusu ihalede kısmi kabul yapılacağının ve kabul işlemlerinin aylık olarak yapılacağının düzenlendiği tespit edilmiştir.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na göre ihalelerde taahhüdün tamamlanan ve müstakil kullanıma elverişli bölümleri için kısmî kabul yapılabileceğinin ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 45’inci maddesine göre sözleşme konusu hizmetin, aynı işin tekrarı şeklinde gerçekleştirildiği yemek, temizlik, güvenlik ve personel taşıma gibi süreklilik arz eden hizmet işlerinde kısmi kabul yapılamayacağının hüküm altına alındığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, başvuru konusu ihalede işin konusunun “4 Kısım Personel Taşıma Servis Kiralama” işi olduğu, söz konusu hizmetin aynı işin tekrarı şeklinde gerçekleştirilen süreklilik arz eden nitelikte olduğu değerlendirildiğinden, Sözleşme Tasarısı’nın 20.1’inci maddesindeki düzenlemenin Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 45’inci maddesine uygun olmadığı ve başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde “…48.38. 2 nci Hava Bakım Fabrika Müdürlüğü ve 2 nci Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü, güvenlik ve ihtiyaç doğrultusunda her bölge ve güzergahta her sefer için en fazla 14 (ondört) kilometreye kadar yapılan artışlarda yüklenici tarafından ilave ücret talep edilmeyecektir. Yüklenici çalıştığı bölge ve güzergahlardaki araçların üzerine çalıştığı bölgeyi gösteren, zemin sert beyaz mika ve vinil siyah yazı (16 cm * 32 cm) ebatlarında olmak üzere güzergah tabelasını hazırlayarak, araçlara asmak suretiyle personel bilgilendirilir…48.54. İdari, güvenlik ve ihtiyaç doğrultusunda idare tarafından her bölge, güzergâh ve her sefer için en fazla 14 (ondört) kilometreye kadar yapılan artışlarda yüklenici tarafından ilave ücret talep edilmeyecektir…” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale konusu işin kısmi teklife açık ve 4 kısımdan oluşan 12 ay süreli personel taşıma işi olduğu, 1’inci kısımda 20, 2’nci kısımda 25, 3 ve 4’üncü kısımlarında 13 aracın işin yürütümü esnasında kullanılacağı ve söz konusu araçların midibüs (27-29 kişilik) ve minibüs (16-19 kişilik) şeklinde olması gerektiği, personel servis hizmetinin yerine getirileceği bölgelere ait güzergah listesinde geliş-gidiş güzergah mesafesinin asgari 14 km azami ise 46 km olarak belirlendiği görülmüştür.

İdari Şartname’nin 48.38 ve 48.54’üncü maddelerine bakıldığında; ihale konusu işin yürütülmesi kapsamında idari, güvenlik ve ihtiyaç doğrultusunda servis hizmetinin yerine getirileceği her bölge ve güzergahta her sefer için en fazla 14 (ondört) kilometreye kadar yapılan artışlarda yüklenici tarafından ilave ücret talep edilmeyeceği şeklinde düzenleme yer almaktadır.

İdarece iddia konusu hususa yönelik verilen şikayete cevap yazısında; ihale konusu iş kapsamında yer alan ulaşım güzergâhları üzerindeki yolların herhangi bir sebeple kapalı olması (yol tamiratı, elektrik, doğalgaz, su, kanalizasyon, PTT çalışmaları, Belediyenin müsaade ettiği çalışmalar veya buzlanma ile trafik kazası vb.) halinde idare ve kontrol teşkilatının onayı alınarak geçici olarak personelin iş yerine sağlıklı, hızlı ve güvenli bir şekilde getirilmesi maksadıyla, 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde kaynakların etkin ve verimli kullanılması için güzergah birleştirilmesi, ayrıca 17 Mayıs 2024 tarihli 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirlerine ilişkin (Personel Servis Hizmetine İlişkin Giderler) başlıklı yazıda “personel servis hizmetinde en etkin ve ekonomik yöntemler tercih edilmek” ifade edilen husus dikkate alınarak bazı güzergâhlarda kısmi olarak sadece zaruri hallerin ortaya çıkması durumunda en fazla 14 km artışa gidilmesi kapsamında ihale dokümanında düzenleme yapıldığı şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.

Yukarıda aktarılan tespitler neticesinde, İdari Şartname’de düzenlenen servis hizmetinin yerine getirileceği her bölge ve güzergahta her sefer için en fazla 14 km’ye kadar yapılan artışlarda yüklenici tarafından ilave artış talep edilmemesi koşulunun gerçekleşmesi için güvenlik ve ihtiyaç olması durumunun meydana gelmesi gerektiği, söz konusu hususun ihale konusu işin yürütümü sırasında sürekli uygulanması gerekli olan bir durum olmadığı, şöyle ki idarenin şikayete cevabında yer verdiği açıklamalar da ihtiyaç olması halinin; ulaşım güzergâhları üzerindeki yolların yol tamiratı, elektrik, doğalgaz, su, kanalizasyon, PTT çalışmaları, belediyenin müsaade ettiği çalışmalar veya buzlanma ile trafik kazası vb. işlerin ortaya çıkması ile tasarruf genelgesi kapsamında güzergah birleştirilmesi şeklinde bazı güzergahlarda kısmi olarak sadece zaruri hallerin ortaya çıkması durumunda en fazla 14 km’ye kadar artışa gidilmesi kapsamında uygulanacağı şeklinde belirtildiği, bir başka ifadeyle bahse konu düzenlemenin gerekli şartların gerçekleşmesi halinde ihale konusu işin niteliği gereği aksama olmaksızın güvenli ve sağlıklı bir şekilde yerine getirilmesini temin etmek üzere yapılmış bir düzenleme şeklinde olduğu ve işin yürütümü esnasında sürekli uygulama imkanı bulacak bir düzenleme olmadığı, bu çerçevede basiretli tacir sahibi isteklilerin bahse konu güvenlik ve ihtiyaç olması koşullarını göz önünde bulundurarak tekliflerini hazırlamalarına engel teşkil edecek bir düzenleme olmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “…Bu madde kapsamında istenen belgelerden hangilerinin taahhütname olarak sunulabileceği Kurum tarafından belirlenir. Gerçeğe aykırı hususlar içeren taahhütname sunulması veya ihale üzerinde kalan istekli tarafından taahhüt altına alınan durumu tevsik eden belgelerin sözleşme imzalanmadan önce verilmemesi halinde bu durumda olanlar ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “İhale üzerinde kalan isteklinin sözleşmeye davet edilmesi” başlıklı 67’nci maddesinde “(1) Kanunun 41 inci maddesinde belirtilen sürelerin bitimini, ön mali kontrol yapılması gereken hallerde ise bu kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan istekliye, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususu bildirilir. Yabancı istekliler için bu süreye oniki gün ilave edilir.

(2) Sözleşmenin imzalanacağı tarihte, sözleşme imzalanmadan önce ihale sonuç bilgileri Kuruma gönderilmek suretiyle ihale üzerinde kalan isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit edilmesi zorunludur.

(3) Mücbir sebep halleri dışında, ihale üzerinde kalan istekli, yasal yükümlülüklerini yerine getirerek sözleşme imzalamak zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde, ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilerek Kanunun 58 inci maddesi hükümleri uygulanır. Ancak, ( )… Kanunun 10 uncu maddesi kapsamında taahhüt altına alınan durumu tevsik etmek üzere idareye sunulan bilgi ve/veya belgelerin taahhüt edilen duruma aykırı hususlar içermesi halinde, ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilmekle birlikte, hakkında Kanunun 58 inci maddesi hükümleri uygulanmaz.” hükmü,

İdari Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde “…48.4.3. 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ve Maliye Bakanlığının ilgili tebliği uyarınca damga vergisinin ödendiğini gösteren makbuz sureti sözleşme yapılırken idareye teslim edilecektir…” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10’uncu maddesinde yer verilen ve ihaleye katılım aşamasında aranan belgelerden kurum tarafından taahhütname sunulmasına imkân tanınanlara ilişkin olarak kanıtlayıcı belgeler ile yine Kanun’un bahse konu maddesi kapsamında sayılan diğer belgelerin ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sözleşme imzalanmadan önce idareye sunulacağı, söz konusu belgelerin sözleşme imzalanmadan önce idareye verilmemesi veya sunulan bilgi ve/veya belgelerin taahhüt edilen durumlara aykırı hususlar içermesi halinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin ihale dışı bırakılarak geçici teminatının gelir kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.

Uyuşmazlığa konu ihaleye ait İdari Şartname’nin aktarılan 48.4.3’üncü maddesinden, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ve Maliye Bakanlığının ilgili tebliği uyarınca damga vergisinin ödendiğini gösteren makbuz suretinin sözleşme yapılırken idareye teslim edilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Kamu ihale mevzuatında sözleşme imzalanmadan önce sunulması gereken belgelerin ve bu belgelerin sunulmaması halinde hangi yaptırımların uygulanacağının belirli olduğu, ancak iddia konusu edilen belgenin ihale konusu işe yönelik imzalanacak sözleşme kapsamında ilgili mevzuat gereği yatırılması gereken sözleşme damga vergisinin yatırılmasına dayanak teşkil eden belge niteliğinde olduğu ve bu belgenin sözleşmeden önce sunulması gereken bir belge kapsamında değil söz konusu damga vergisinin yatırıldığını gösteren belgenin (makbuz suretinin) sözleşme yapılırken idareye teslim edilmesi gereken bir belge olduğu anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde “…48.5.4. Teknik şartnamenin 3.2.5. maddesi: Araçların yaşlarıyla ilgili olarak; Midibüs ve minibüslerde model 2007 (2007 model dâhil) ve üzeri olacaktır. Araçlar Beyaz renk olacaktır. Toplam servis aracı midibüs (27-29 kişilik) ve minibüs (16-19 kişilik) araç olacak şekilde ihaleyi alan yüklenicinin % 20 oranında öz malı olacaktır…” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Teknik İstekler” başlıklı 3.2’nci maddesinde “…3.2.5. Araçların yaş üst sınırı, ihale dokümanında belirtildiği gibi olacaktır…” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerinde, ihale konusu işte kullanılacak araçların yaş üst sınırının ihale dokümanında belirtildiği gibi olacağı, bu kapsamda midibüs ve minibüslerin 2007 model (2007 model dâhil) ve üzeri olacağı, araçların beyaz renk olacağı, toplam servis araçlarının midibüs (27-29 kişilik) ve minibüs (16-19 kişilik) araç olacak şekilde ihaleyi alan yüklenicinin % 20 oranında öz malı olacağı şeklinde düzenlenmiştir.

Bu çerçevede, idare tarafından araçların niteliğine göre bir ayrım yapılmaksızın ihale konusu işte kullanılacak tüm araçların üzerinden yüklenicinin %20’si oranında öz malı olacağı şeklindeki düzenlemenin tüm araçlar dikkate alınarak ihale konusu işin yürütümü aşamasında sağlanması gereken bir koşul olduğu ve ihaleye katılacak olan isteklilerin söz konusu düzenlemeyi dikkate alarak teklif hazırlamasında tereddüt duyulacak bir durumun olmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Hakediş ödemeleri” başlıklı 42’nci maddesinde “a) Sözleşme bedelinin iş süresince dönemler itibariyle ödenmesi :

Sözleşme konusu hizmetin yüklenici tarafından belli bir süre boyunca devamlı olarak verilmesi (4 üncü maddede tanımlanan sürekli nitelikte bir iş olması) veya işin bölümlere ayrılabilir olması durumunda sözleşmede belirtilen aralıklarla, kesin ödeme mahiyetinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş ödemeleri yapılır. Yüklenici tarafından yapılan işlerin bedelleri, sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler (emekli olan ancak yüklenici bünyesinde çalışmaya devam eden personel için prime esas kazançlar üzerinden kesilen sosyal güvenlik destek primi ve benzeri) de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.

İdarenin isteği halinde yüklenici, kesin hesapları kontrol teşkilatının denetimi altında olmak üzere işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için bu kesinleştirilmiş miktarlar dikkate alınır.

Hakediş raporlarının düzenlenmesi aşağıdaki esaslara göre yapılır.

1- Toplam Bedel Üzerinden Birim Fiyat Sözleşmelerde;

Geçici hakediş raporları yüklenicinin başvurusu üzerine, sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça ayda bir defa düzenlenir. Gelecek yıllara sari olmayan sözleşmelerde yaptırılan işler için, son hakediş raporu bütçe yılının sonuna rastlayan ayın yirminci (20.) günü düzenlenir.

İşe başladığından beri meydana getirilen işler, kontrol teşkilatı tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte hesaplanır ve bulunan miktarlar, teklif edilen birim fiyatlarla çarpılmak suretiyle sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna geçirilir.

Düzenlenen hakediş raporunun işleme konulabilmesi için, yüklenici veya işbaşında bulunan vekili tarafından imzalanmış olması gereklidir.

Yüklenici veya vekili, bildirilen günde, hakedişe esas hesaplamaların yapılmasında hazır bulunmazsa kontrol teşkilatı hesaplamaları tek başına yaparak hakediş raporunu düzenler ve yüklenicinin bu husustaki itirazları kabul edilmez.

Hakediş raporu düzenlendikten sonra bir hafta içinde yüklenici raporu imzalamazsa kontrol teşkilatı, hakediş raporunu idareye gönderir ve rapor yüklenici tarafından imzalanıncaya kadar idarede hiçbir işlem yapılmaksızın bekletilir. Yüklenici hakediş raporlarını zamanında imzalamazsa, ödemede meydana gelecek gecikmeden dolayı hiçbir şikayet ve istekte bulunamaz.

Hazırlanan ve iki tarafça imzalanmış bulunan geçici hakediş raporu, tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, yetkili makamlar tarafından düzeltilebilir. Ancak bu düzeltme sırasında eski rakam ve yazıların okunabilir şekilde çizilmiş olarak hakediş raporunda bulunması ve düzeltme yapan yetkililerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak bu düzeltmeler yeniden sayfa düzenlemeyi gerektirecek ölçüde fazla ise, esas sayfa üzerinde düzeltmenin yapıldığına ilişkin açıklama bulunmak şartı ile, yeniden ayrı bir sayfa düzenlenip hakediş raporuna eklenir.

Her hakediş tutarına, eğer sözleşmede öngörülmüşse eklenecek miktar dahil edilir. Bulunan miktardan, bir önceki hakediş tutarı çıkarılarak bulunan miktara, ilgili mevzuata göre hesaplanacak Katma Değer Vergisi (KDV) eklenir. Bu miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda, eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa otuz gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır…” hükmü,

Sözleşme Tasarısı’nın “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinde “12.1. Sözleşme bedeli (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlara ilişkin bedel dahil) 1'nci Komando Tugay K.lığı Saymanlık Md.lüğünce ve Genel Şartnamenin hatalı, kusurlu ve eksik işlere ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda öngörülen plan ve şartlar çerçevesinde ödenecektir:

Ödeme Planı ve Şartları: Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği ve Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmet Yönetmeliği hükümlerine göre gerekli evraklar tamam olmak koşulu ile ödemeler, idarelerce (2'nci Hv.Bkm.Fb.Md.lüğü - 2'nci Ana Bkm.Fb.Md.lüğü), dönemsel (birer aylık) hakedişler (geçici hakediş) şeklinde yapılacaktır. İşin yapıldığı her ay sonunda, o ay içinde verilmiş olan personel taşıma hizmetine ait bedele, KDV’de dâhil edilerek bulunan tutar üzerinden varsa cezalar ve kesintiler düşüldükten sonra düzenlenen hakediş raporuna istinaden yüklenicinin keseceği fatura karşılığında ilgili fabrikanın Mali Kaynaklar Yönetim Şube Müdürlüğünce gerçekleştirme işleminin tamamlanmasıyla, ait olduğu yılın bütçesinden Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usuller ve serbest bırakılan ödenekler çerçevesinde Kayseri 1'inci Komanda Tugayı Saymanlık Müdürlüğü'nce ödemeler yapılacaktır. Ödeme emrinin nakit saymanlığına geç intikali ve nakit yetersizliği/yokluğu vb. nedenlerle hakedişlerin ödenmesi geciktiği takdirde yüklenici personel taşıma hizmetini hiçbir şekilde aksatmayacağı gibi ek ücret, fark/zam veya herhangi bir hak talebinde bulunmayacak ve hizmete devam edecektir.

12.1.1. Hakediş tutarları Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde ödenecektir.

12.1.2. Ödemelerin gecikmesi/aksaması, Yüklenici firmanın taahhüdünü yapmaması için sebep olarak gösterilemez.

12.1.3. Ödeme için aranacak belgeler aşağıda belirtilmiştir;

a) Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinde tanımlandığı şekilde taahhüt dosyası,

b) Hakediş Tutarından Kesilecek Dönemsel Ceza Döküm Çizelgesi,

c) Hakediş İcmali,

ç) Hizmet İşleri Kabul Teklif Belgesi (Kontrol Teşkilatınca tanzim edilecek),

d) Hizmet İşleri Kabul Tutanağı (Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Komisyonunca tanzim edilecek),

e) Hizmet İşleri Hakediş Raporu (Kontrol Teşkilatınca tanzim edilecek),

f) Fatura,

g) Diğer belgeler (varsa)

ğ) Ceza onayı ve tutanakları (varsa),

Hizmetin kabulü sözleşme konusu iş tamamlandığında “Hizmet İşleri Genel Şartnamesi” hükümlerine göre yapılacaktır. Kabul, Sözleşme konusu iş tamamlandığında işin bitmesini müteakip Hizmet İşleri Kabul Teklif Belgesi ve Hizmet İşleri Kabul Tutanağı ile yapılacaktır.

12.1.4. Her ne sebeple olursa olsun iş tanımına göre yapılmayan hizmetin ücretleri ödenmeyecektir. Fatura üzerinde taşıma sefer sayısı, KDV hariç taşıma ücreti, toplam ücret, KDV ve KDV dâhil toplam bedel kayıtlı olacaktır. KDV tevkifatı yapılacak olup, faturada yansıtılacaktır.

12.1.1. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır.

12.2. Yüklenici iş programına göre daha fazla iş yaparsa, İdare bu fazla işin bedelini imkan bulduğu takdirde öder.

12.3. Yüklenici yapılan işe ilişkin hakediş ve alacaklarını idarenin yazılı izni olmaksızın başkalarına devir veya temlik edemez. Temliknamelerin noterlikçe düzenlenmesi ve idare tarafından istenilen kayıt ve şartları taşıması zorunludur.” düzenlemesi yer almaktadır.

Sözleşme Tasarısı’nın 12.1.2’nci maddesinde; ödemelerin gecikmesi ya da aksaması halinin yüklenici firmanın taahhüdünü yapmaması için sebep olarak gösterilemeyeceği düzenlemesi yer almaktadır.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 42’nci maddesinde; hakediş raporunun yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda tahakkuka bağlanacağı, eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa otuz gün içinde tahakkuka bağlanarak bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılması gerektiği düzenlenmiştir.

Yapılan inceleme neticesinde; ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinde ödemenin, mevzuat hükümleri doğrultusunda otuz gün içinde tahakkuka bağlanarak bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde yapılacağının belirtildiği, bunun yanında ödemenin gecikmesi ya da aksaması halinin, yüklenici firmanın taahhüdünü yapmaması için sebep olarak gösterilemeyeceği belirtilmekle birlikte başvuruya konu düzenlemede ayrıca hakedişin uygun olması için gerekli şartlara ve ödeme için ihtiyaç duyulan belgelere yönelik ayrıntılara yer verildiği, dolayısıyla idare tarafından ödemelerin mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılacağı belirtilmekle birlikte ödemenin gecikmesi/aksaması halinin gerçekleşmesi kesin olan bir durum olmadığı ve işin yürütümü esnasında ortaya çıkacak muhtemel bir duruma yönelik olduğu ve idarece ihale konusu işin aksamaması için yapılan bir düzenleme kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, bu çerçevede isteklilerin ihale konusu işin yürütülmesi esnasında ve hakediş ödemeleri sırasında çıkabilecek problemleri göz önüne alarak teklif bedellerini buna göre oluşturmaları gerektiği ve iddia konusu edilen düzenlemenin teklif vermeye engel teşkil etmediği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) Fiyat farkı aşağıdaki formüllere göre hesaplanır:

…

c) Diğer hizmet alımlarında;

F = An x B x ( Pn-1)

İn AYn Yn Gn Mn

Pn = a1 + a2 —— + b1 —— + b2 —— + b3 —— + c ——

İo AYo Yo Go Mo

(2) Formüllerde yer alan;

a) F: Fiyat farkını (TL),

b) B: 0,90 sabit katsayısını,

c) An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),

ç) Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a1, a2, b1, b2, b3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,

d) a1: Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden ve 6 ncı maddeye göre fiyat farkı hesaplanan sabit bir katsayıyı,

e) a2: Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

f) b1: Akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

g) b2: Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

ğ) b3: Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı

h) c: Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

ı) So: Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan ve ihale tarihinin içinde bulunduğu ayda geçerli fiyatı,

i) Sn: Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan ve sözleşmeye göre hizmetin gerçekleştirilmesi gereken ayda geçerli fiyatı,

j) Eo: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan 2003=100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları Endeksleri-Madde Sepeti ve Ortalama Fiyatlar Tablosunda yer alan ve ihale tarihinin içinde bulunduğu ayda geçerli ortalama fiyatı,

k) En: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan 2003=100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları Endeksleri-Madde Sepeti ve Ortalama Fiyatlar Tablosunda yer alan ve sözleşmeye göre hizmetin gerçekleştirilmesi gereken ayda geçerli ortalama fiyatı,

ifade eder.

(3) Ağırlık oranlarına ilişkin sabit katsayıların, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi ve her sabit katsayı için dördüncü fıkraya göre hesaplamaya esas endeksin belirlenmesi zorunludur. Katsayıların belirlenmesinde öncelikle a2, b1, b2, b3 ve c katsayıları belirlendikten sonra bunların toplamı birden çıkarılarak bulunan sayı a1 katsayısı olarak alınır.

(4) Formüldeki temel endeksler (o) ve güncel endeksler (n)’den;

a) İo, İn: İşçilikle ilgili temel asgari ücreti ve güncel asgari ücreti,

b) AYo: Akaryakıt ürünleri için ihale tarihindeki satış fiyatını,

AYn: Akaryakıt ürünleri için uygulama ayına ait ortalama satış fiyatını,

c) Go, Gn: İhale konusu hizmet kapsamında yer alan malzeme ve diğer hizmetler için fiyat farkı hesabına esas sayı veya sayıları,

ç) Yo, Yn: Diğer katı ve sıvı yakıtlar için, Endeks Tablosunun 19 numaralı “Kok ve Rafine Petrol Ürünleri”, 19.1 numaralı “Kok Fırını Ürünleri”, 19.2 numaralı “Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

d) Mo, Mn: Makine ve ekipmana ait amortisman için, Endeks Tablosunun 28 numaralı “Makine ve Ekipmanlar b.y.s.”, 28.1 numaralı “Genel Amaçlı Makineler”, 28.2 numaralı “Diğer Genel Amaçlı Makineler”, 28.3 numaralı “Tarım ve Ormancılık Makineleri”, 28.4 numaralı “Metal İşleme Makineleri ve Takım Tezgahları”, 28.9 numaralı “Diğer Özel Amaçlı Makineler” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

ifade eder.

(5) Yukarıdaki endekslerden Go ve Gn için idarece; Endeks Tablosundan alt sektörler itibarıyla malzeme ve diğer hizmetlerin niteliği ve gereklerine uygun olan endeksin tespit edilerek ihale dokümanında belirtilmesi zorunludur. İdarelerin bu tespiti yapamamaları durumunda ise Go ve Gn endeksleri için Endeks Tablosunun “Genel” sütunundaki sayılar esas alınır. Ancak malzemeli yemek hizmeti alımlarında Endeks Tablosunun 10 numaralı “Gıda Ürünleri” sütunundaki sayı veya bu endeksin alt endekslerinde belirtilen sayılardan uygun olan birinin veya birkaçının ihale dokümanında belirtilmesi gerekir.

…

(7) İşin gerçekleştirilmesinde kullanılacak malzeme ve makine ile ekipmanın niteliği dikkate alınarak, fiyat farkı hesabına esas b1, b2, b3 ve c değerleri için aynı anda birden fazla endeks de belirlenebilir. Bu durumda, her bir endeksin nispi ağırlığı da belirlenir.

(8) Yukarıdaki endekslerden birinin veya birkaçının sözleşmenin uygulanması sırasında Türkiye İstatistik Kurumu tarafından değiştirilmesi halinde, değiştirilen endekse eşdeğer yeni bir endeks belirlenir ise bu endeks; yeni bir endeks belirlenmez ise, Endeks Tablosunun “Genel” sütunundaki sayı esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.” hükmü,

“Uygulama esasları” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Bu Esaslara tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerekir. Bu hizmet alımı ihalelerinde aşağıdaki hususlar çerçevesinde düzenleme yapılır.

a) Sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesi zorunludur.

b) Sözleşme süresi 365 takvim gününü aşmayan;

İhale dokümanında personel sayısı belirlenerek haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı düzenlenen hizmet alımlarında, sadece 6 ncı maddeye göre veya idarelerin takdirine bağlı olarak tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilir.

2 ) Diğer hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilebilir.

(2)) Sözleşmelerde yer alan fiyat farkına ilişkin usul ve esaslarda sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz...” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımlarında fiyat farkı” başlıklı 81’nci maddesinde “…81.2. 81.1 inci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, fiyat farkı hesaplanması öngörülen hizmet alımı ihalelerinde, işte kullanılan tüm girdilere ilişkin ağırlık oranlarını gösterir sabit katsayıların işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde ve tüm katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenmesi ve ihale dokümanında gösterilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda işin niteliği, girdilerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranı ve işlevi gibi hususlar dikkate alınarak asli unsurlar ile bunlara ilişkin ağırlık oranı katsayıları belirlenir. Asli unsur olarak belirlenmeyen diğer tüm girdilerin malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden b3 katsayısı/alt katsayısı (b3,1 b3,2, …, b3,n) kapsamında olduğu kabul edilir.

Örneğin, malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtımı hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin düzenlemelerde, işçilik (a1 ve/veya a2), nakliye varsa bu kapsamda kullanılan akaryakıt (b1) ve yemek yapımında kullanılan ana girdiler (yemek malzemeleri, kumanya vb. b3,1) asli unsur olarak belirlenir ve asli unsur olarak belirlenmeyen makine ve ekipman ile enerji gibi diğer tali girdilerin tamamının (b3,2) kapsamında olduğu kabul edilir.

Malzeme hariç yemek hazırlama ve dağıtımı hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin düzenlemelerde, işçilik (a1 ve/veya a2) ve nakliye varsa bu kapsamda kullanılan akaryakıt (b1) girdilerinin her biri asli unsur olarak belirlenir ve asli unsur olarak belirlenmeyen makine ve ekipman ile enerji gibi diğer tali girdilerin tamamının (b3) kapsamında olduğu kabul edilir.

Araç/iş makinesi kiralama hizmet alımı ihalelerinde kısmi ve/veya tam zamanlı şoför/operatör çalıştırılması halinde işçilik (a1 ve/veya a2), araç/iş makinelerinin yaşına ve işin süresine bağlı olarak amortisman (c) girdileri asli unsur olarak belirlenir ve asli unsur olarak belirlenmeyen bakım onarım, yedek parça, kasko ve sigorta gibi tali girdilerin tamamının (b3) kapsamında olduğu kabul edilir.

Personel taşıma hizmet alımı ihalelerinde kısmi ve/veya tam zamanlı şoför çalıştırılması halinde işçilik (a1 ve/veya a2), akaryakıt (idare tarafından karşılanmaması halinde b1), araçların yaşına ve işin süresine bağlı olarak amortisman (c) girdileri asli unsur olarak belirlenir ve asli unsur olarak belirlenmeyen bakım onarım, yedek parça, kasko ve sigorta gibi tali girdilerin tamamının (b3) kapsamında olduğu kabul edilir.

Yazılım veya bilgi yönetim sistemi hizmeti alımı ihalelerinde kısmi ve/veya tam zamanlı işçilik (a1 ve/veya a2), varsa donanım dahil makine ve ekipmanın amortisman (c) girdileri asli unsur olarak belirlenir ve asli unsur olarak belirlenmeyen bakım onarım, sigorta ve enerji gibi tali girdilerin tamamının (b3) kapsamında olduğu kabul edilir.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir.

20.2. Bu ihaledeki kısım sayısı 4 dir. İhale kısımlarına ilişkin koşullar altta düzenlenmiştir;

20.2.1. İsteklilerce her bir iş kısmına ayrı ayrı teklif vermek suretiyle işin tamamına teklif verebileceği gibi; ihale dokümanında belirtilen kısımlara ayrı ayrı teklif verebilecektir. İşin tamamına ya da bir veya birden fazla kısma teklif verilmesi halinde ekli örneğe uygun teklif mektubu ve eki birim fiyat teklif cetveli her bir kısım için kısım numaraları ve kısımlara teklif edilen fiyatları da içerecek şekilde teklif verilecektir.

20.2.2. İstekliler, teklif ettiği kısımların toplam bedeli üzerinden geçici teminat sunacaktır.

20.2.3. Bu iş için idare bazında sözleşme imzalanacak ve kesin teminat alınacaktır. 1. ve 2.kısımlar 2?nci Hava Bakım Fabrika Müdürlüğünün ihtiyacı, 3. ve 4.kısımlar ise 2?nci Ana Bakım Fabrika Müdürlüğünün ihtiyacıdır.

20.2.4. İhale konusu işin tamamı bir istekliye ihale edilirse, hizmetin gerçekleştirileceği idare bazında; 1. ve 2. kısımlar için ayrı sözleşme imzalanacak ve kesin teminat yatırılacak, 3. ve 4.kısımları için ise ayrı sözleşme imzalanacak ve kesin teminat yatırılacaktır.

20.2.5. İhale konusu işin sadece bir kısmı bir istekliye ihale edilirse; ihale edilen bir kısım için Kesin Teminat yatırılacak ve tek bir sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

“Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Tahmil, tahliye, personel ücretleri, ulaşım, muayene (kontrol teşkilatının yol ve özlük giderleri hariç) kabul ve her türlü sigorta vb. giderler teklif fiyata dâhildir. Servis araçlarının sigorta ve periyodik trafik muayeneleri ile yıllık bakım, onarım ve servis hizmetleri için yapılacak giderler, yüklenici tarafından istihdam edilen tüm personelin Sosyal Güvenlik Kurumu (Emekli Sandığı, Bağ-Kur ve SSK), vergi daireleri ve diğer resmi kurum ve kuruluşlar ile odalar, dernekler vb. gibi yerlerle olan ilişkilerinin düzenlenmesi, buralarda yapılacak yasal işlemlerin ifası ile bunlara ait tüm giderler yükleniciye ait olup teklif fiyatına dahildir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

“Fiyat farkı” başlıklı 46’ncı maddesinde “46.1. İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıdaki esaslara göre fiyat farkı hesaplanacaktır.

46.1.1.

Tüm Kısımlar için:
Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır:
F = An x B x ( Pn-1)
Pn=a1+a2 İn/İo+b1 AYn/AYo+b2 Yn/Yo+b3 Gn/Go+c Mn/Mo
Formülde yer alan;
F: Fiyat farkını (TL),
B: 0,90 sabit katsayısını,
An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),
Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a1, a2, b1, b2, b3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,

ifade eder.
Endeks tablosu: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan yurt içi üretici fiyat endeksi, 2003=100, CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosudur.

Formüldeki sabit katsayılar ile temel endeksler(o) ve güncel endeksler(n):

Katsayı

Endeks

a1 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranı)

a2 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranı)

0,1

İo, İn

Temel asgari ücret ile güncel asgari ücrettir.

b1 (Akaryakıtın ağırlık oranı)

0,7

AYo, AYn

Motorin

b2 (Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranı)

b3 (Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranı)

c (Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranı)

0,2

Mo, Mn

Endeks tablosunun 28.2 numaralı "Diğer Genel Amaçlı Makineler" sütunundaki sayı

Fiyat Farkı Açıklamaları

Fiyat farkı uygulaması 31.08.2013 tarihli, 287514 sayılı Resmi Gazete, 2013/5215 sayılı karar ile yürürlüğe giren 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların 5 inci maddesinin Diğer Hizmet Alımları başlıklı c bendi kapsamında yapılacaktır.

Yukarıdaki endekslerden birinin veya birkaçının sözleşmenin uygulanması sırasında Türkiye İstatistik Kurumu tarafından değiştirilmesi halinde, değiştirilen endekse eşdeğer yeni bir endeks belirlenir ise bu endeks; yeni bir endeks belirlenmez ise "4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar" da belirlenen diğer endekslerden uygun olanı esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.

Fiyat farkı uygulanan işlerde, zorunlu nedenler dışında, hak edişlerin uygulama ayını takip eden ay içerisinde ve uygulama ayına ait endeksler/fiyatlar belli olduktan sonra düzenlenmesi esastır. Uygulama ayına ait endeksler/fiyatlar belli olmadan hak edişin düzenlendiği hallerde, fiyat farkı hesabı hak edişle birlikte yapılmaz, uygulama ayına ait endeksler belli olduktan sonra ayrıca hesaplanır.

Birim fiyat sözleşmelerde hizmetin miktarında artma ya da azalma tespit edildiği taktirde, artan ya da azalan miktar (hizmet hangi ayda yapılmış olursa olsun) işin bitiş tarihini geçmemek üzere artış ya da azalışın kesinleştiği ayın fiyat farkı katsayısı (Pn) esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.

Yükleniciye, 4735 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebeplerle veya sözleşmenin ifasının gecikmesine idarenin kusurunun sebep olduğu durumlarda süre uzatımı verilmesi halinde, uzatılan süreye göre yüklenici tarafından hazırlanan ve idarece onaylanan revize iş programına uygun olarak yapılan işler için fiyat farkı hesaplanır.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşme bedeline dahil olan giderler” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. Taahhüdün (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dâhil) yerine getirilmesine ilişkin yürürlükteki ilgili mevzuat ve sözleşme hükümleri gereğince; ihaleye, sözleşmeye ve taahhüdün tamamının (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dâhil) yapılmasına ait ödenecek bütün vergi (KDV hariç), resim, harç, sözleşmenin çoğaltılması da dâhil sözleşme giderleri, ulaşım, muayene (Kontrol Teşkilatının yol ve özlük giderleri hariç) kabul, işçilik ve her türlü sigorta giderleri vb. sözleşme bedeline dahildir. İlgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak Katma Değer Vergisi, sözleşme bedeline dahil olmayıp İdare tarafından Yükleniciye ödenecektir.” düzenlemesi,

“İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşe başlama tarihi 01.01.2025; işi bitirme tarihi 31.12.2025

9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi,

“Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı 14’üncü maddesinde “14.1. Yüklenici, gerek sözleşme süresi, gerekse uzatılan süre içinde, sözleşmenin tamamen ifasına kadar, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerde artışa gidilmesi veya yeni mali yükümlülüklerin ihdası gibi nedenlerle fiyat farkı verilmesi talebinde bulunamaz.

14.2. Bu sözleşme kapsamında yapılan işler için fiyat farkı hesaplanacaktır.

Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a1, a2, b1, b2, b3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,

Katsayı

Endeks

a1 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranı)

a2 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranı)

0,1

İo, İn

Temel asgari ücret ile güncel asgari ücrettir.

b1 (Akaryakıtın ağırlık oranı)

0,7

AYo, AYn

Motorin

b2 (Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranı)

b3 (Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranı)

c (Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranı)

0,2

Mo, Mn

Endeks tablosunun 28.2 numaralı "Diğer Genel Amaçlı Makineler" sütunundaki sayı

Fiyat Farkı Açıklamaları

14.3. Sözleşmede yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemelerinden fiyat farkının 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’inci maddesinde yer alan formüller kullanılarak hesaplanması gerektiği, a1 katsayısının, haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını, a2 katsayısının, haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını, b1 katsayısının, akaryakıtın ağırlık oranını, b2 katsayısının, diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını, b3 katsayısının, malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını ve c katsayısının ise makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını ifade ettiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’a tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde, bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerektiği ve sözleşme süresi 365 takvim gününü aşmayan hizmet alımı ihalelerinde İhale dokümanında personel sayısı belirlenerek haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı düzenlenen hizmet alımlarında, sadece 6’ncı maddeye göre veya idarelerin takdirine bağlı olarak tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verileceği, diğer hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilebileceği anlaşılmaktadır.

İhale konusu işin kısmi teklife açık ve 4 kısımdan oluşan 12 ay süreli personel taşıma işi olduğu, 1’inci kısımda 20, 2’nci kısımda 25, 3 ve 4’üncü kısımlarda 13 aracın işin yürütümü esnasında kullanılacağı ve söz konusu araçların midibüs (27-29 kişilik) ve minibüs (16-19 kişilik) şeklinde olması gerektiği görülmüştür.

İdari Şartname’nin 46’ncı maddesinde a2 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranı) katsayısının 0,1 şeklinde, b1 (Akaryakıtın ağırlık oranı) katsayısının 0,7 ve c (malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranı) katsayının 0,2 olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 18/05/2024 tarihli ve 32550 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve 15.06.2024 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren “Hizmet alımlarında fiyat farkı” başlıklı 81’inci maddesine ek madde olarak konulan 81.2’nci maddesinde, 81.1’inci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, fiyat farkı hesaplanması öngörülen hizmet alımı ihalelerinde, işte kullanılan tüm girdilere ilişkin ağırlık oranlarını gösterir sabit katsayıların işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde ve tüm katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenmesi ve ihale dokümanında gösterilmesi gerektiği, bu kapsamda işin niteliği, girdilerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranı ve işlevi gibi hususlar dikkate alınarak asli unsurlar ile bunlara ilişkin ağırlık oranı katsayıları belirleneceği, asli unsur olarak belirlenmeyen diğer tüm girdilerin malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden b3 katsayısı/alt katsayısı (b3,1 b3,2, …, b3,n) kapsamında olduğunun kabul edileceği ifade edildikten sonra örnekleme yoluyla hangi hizmet alımı ihalelerinde hangi girdilere ilişkin katsayıların belirlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Anılan Tebliğ’in aktarılan maddesinde personel taşıma hizmet alımı ihalelerinde kısmi ve/veya tam zamanlı şoför çalıştırılması halinde işçilik (a1 ve/veya a2), akaryakıt (idare tarafından karşılanmaması halinde b1), araçların yaşına ve işin süresine bağlı olarak amortisman (c) girdileri asli unsur olarak belirlenir ve asli unsur olarak belirlenmeyen bakım onarım, yedek parça, kasko ve sigorta gibi tali girdilerin tamamının (b3) kapsamında olduğunun kabul edileceği ifade edilmiştir.

4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’a göre fiyat farkı uygulanacak ihalelerin ihale dokümanında bu hususa ilişkin düzenlemeye yer verilmesi ve fiyat farkı hesabında anılan Esaslar’ın 5’inci maddesinde yer alan formülün kullanılması gerektiği, idarece İdari Şartname’nin 46’ncı maddesindeki tabloda fiyat farkı hesabında uygulanacak katsayı ve endekslere yer verildiği görülmüştür.

Yapılan tespitler neticesinde, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 18/05/2024 tarihli ve 32550 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 15.06.2024 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren “Hizmet alımlarında fiyat farkı” başlıklı 81’inci maddesine ek madde olarak konulan 81.2’nci maddesine göre personel taşıma hizmet alımı ihalelerinde kısmi ve/veya tam zamanlı şoför çalıştırılması halinde işçilik (a1 ve/veya a2), akaryakıt (idare tarafından karşılanmaması halinde b1), araçların yaşına ve işin süresine bağlı olarak amortisman (c) girdileri asli unsur olarak belirlenir ve asli unsur olarak belirlenmeyen bakım onarım, yedek parça, kasko ve sigorta gibi tali girdilerin tamamının (b3) kapsamında olduğunun kabul edileceği belirtilmiş olup, bu bağlamda kısmi teklife açık ihalede anılan Tebliğ’de fiyat farkına yönelik belirtilen bahse konu açıklamalar doğrultusunda idarenin girdilere ilişkin sabit katsayıların belirlenmesindeki takdir yetkisini de kullanmak suretiyle işin niteliği ve işte kullanılan girdiler dikkate alınarak tüm kısımlardaki personel servis hizmetinin yerine getirilmesinde kullanılacak benzer nitelikteki girdiler olan; akaryakıt girdisi katsayısı b1, haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin katsayısı a2 ve amortisman girdisi katsayısı c katsayının belirlendiği ve tüm katsayıların toplamının bire (1.00) eşit olduğu anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.

KİK Kararı: 2024/UH.II-1467

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin