KİK Kararı: 2024/UH.I-659

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/019
Gündem No : 50
Karar Tarihi : 16.05.2024
Karar No : 2024/UH.I-659
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Horizon Org. Tan. Tur. Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ),

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/62723 İhale Kayıt Numaralı “Hava Trafik Kontrolörleri (Atc), Havacılık Bilgi Yönetimi (Aım) ve Hava Trafik Emniyeti Elektronik (Atsep) Personelinin Konaklama ve Eğitim Salonu Hizmeti” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ) tarafından 06.03.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Hava Trafik Kontrolörleri (Atc), Havacılık Bilgi Yönetimi (Aım) ve Hava Trafik Emniyeti Elektronik (Atsep) Personelinin Konaklama ve Eğitim Salonu Hizmeti” ihalesine ilişkin olarak Horizon Org. Tan. Tur. Tic. Ltd. Şti.nin 15.04.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 19.04.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 29.04.2024 tarih ve 142578 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.04.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/536 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale uhdesinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı şöyle ki;

-Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fiyat tekliflerinin üzerinde fiyat teklifini veren üçüncü kişi ile ilgili meslek mensubunun imza ve kaşesinin bulunmadığı, anılan isteklinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesinde sayılan yöntemler dışından bir açıklama yöntemi kullandığı,

-Fiyat tekliflerinin kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1’inci maddesinde yer alan ilgili beyanı içermediği,

-Fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden tutanaklara ilişkin ifadelerin fiyat tekliflerinde yer almadığı, ifadelerin yanlış yazıldığı, tutanaklarda fiyat teklifini veren üçüncü kişinin ve ilgili meslek mensubunun imza ve kaşesinin bulunmadığı, tutanakların ekinde meslek mensubu yetki belgesinin ve üçüncü kişiye ait imza sirkülerinin sunulmadığı, fiyat tekliflerini veren üçüncü kişilerin teklife konu alanda faaliyet göstermedikleri,

-Tutanakların hangi geçici vergi beyanname dönemine ilişkin hazırlandığı bilgisine yer verilmediği,

-Fiyat tekliflerinde yer alan birim fiyatların tutanaklarda yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının yahut ağırlıklı ortalama birim maliyetin %80’inin altında olduğu, tutanaklarda yer alan fiyatlar ile fiyat teklifinde yer alan fiyatların farklı olduğu, tutanaklarda yer alan tarihlerin teklif geçerlik süresini karşılamadığı,

2)Teknik Şartname’nin 7’nci maddesinde konaklama yapılacak otelin toplantı salonunun minimum 3.8 metre tavan yüksekliğe sahip olmasının istenildiği, ihale uhdesinde kalan istekli tarafından teklif edilen tesisin bu özelliği haiz bulunmadığı, söz konusu hususa ilişkin bir araştırma yapılmadan ekonomik açıdan en avantajlı teklif belirlenmesinin haksız rekabet oluşturacağı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Verilen hizmetin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi

79.1. Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer aşağıdaki kurallara göre tespit edilir.

79.1.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı sınır değer olarak kabul edilir.

79.1.2. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değer;

SD: Sınır değeri,

YM: Yaklaşık maliyeti,

n: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif sayısını,

T1, T2, T3….Tn: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan (Ek ibare: 29.06.2017-30109 R.G./2. md.) ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif bedellerini,

R: Sınır Değer Tespit Katsayısını

79.1.3. 79.1.2 nci maddede yer alan R değeri her yıl 1 Şubat tarihinden geçerli olmak üzere Kurum tarafından belirlenir ve ilan edilir. İhalenin konusu veya işin niteliğine göre Kurum tarafından farklı R değerleri belirlenebilir.

79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir…” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “a) Adı: Hava Trafik Kontrolörleri (ATC),Havacılık Bilgi Yönetimi (AIM) ve Hava Trafik Emniyeti Elektronik (ATSEP) Personelinin Konaklama ve Eğitim Salonu Hizmet Alımı

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

27 grupta toplam 3330 katılımcı personel için Konaklama ve Eğitim Salonu Hizmet Alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Antalya ve ilçeleri (Personelin büyük bir kısmının havayolu ile ulaşım sağlayacağından, havalimanına yakınlığı açısından Lara, Kundu, Belek ve Kemer İlçelerinde bir tesis belirlenecektir.) ” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İdarece 13.03.2024 tarihinde teklifi aşırı düşük teklif olarak belirlenen isteklilere “1-Tek Kişilik Oda (6 Gün, 270 Kişi),

2-Çift Kişilik Oda (6 Gün, 3060 Kişi),

3-Seminer Salonu (5 Gün, 3 Adet, 150'şer Kişilik),

4- Yeme-İçme (6 Gün, 3 Öğün+Ara Öğünler+ Minibar),

5-Seminer Arası İkram (5 Gün, Günlük 4 Kez),

6-Teknik Şartnamede Belirtilen Diğer Hizmetler (5 Gün, Personel, Personel Transfer, Kırtasiye, Eğitim Ekipmanı Vb.) Olarak Belirlenmiştir.

Cevabi açıklamalar yapılırken, İdari Şartnamenin 25.3.1 nci maddesi ile Teknik Şartnamenin 9.6 ncı maddesinde belirtildiği üzere, Kurum personeli tarafından peşin ödenecek olan harcırah miktarı; I sayılı cetvele tabi 50 personel için günlük 1092 TL, II sayılı cetvele tabi 3280 personel için günlük 1209 TL olarak dikkate alınacaktır.” ifadelerini içeren aşırı düşük teklif sorgulama yazısı gönderilmiş ve akabinde ihale uhdesinde bırakılan Fyn Tur. Org. Eml. Gıd. Med. Bil. Tek. Kuy. Mad. Tar. Hay. Tem. Pet. İnş. Taş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmuştur.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinde, ihale komisyonunun, verilen tekliflerin değerlendirilmesinden sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca ihale komisyonunca, anılan maddede belirtilen hususlar kapsamında yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınmak suretiyle aşırı düşük tekliflerin değerlendirileceği belirtilmiş olup bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği açıklanmıştır.

Bu çerçevede Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde, ihale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerine ilişkin olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi yönünde ayrıntılı açıklamalara yer verildiği, buna göre ihale ilanında ve dokümanında teklif fiyatı sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, teklif fiyatı sınır değerin altında kalan isteklilerin aşırı düşük teklif olarak tespit edileceği ve bu teklif sahiplerinden de teklifte önemli olduğu idarece belirlenen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak talep edileceği hükme bağlanmıştır.

Bu kapsamda idarelerin aşırı düşük teklif sahiplerine gönderdiği aşırı düşük teklif açıklaması talep yazılarının kapsamının önemli olduğu, ihale komisyonu tarafından, teklifi aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilere gönderilen aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazılarda, işin niteliğine göre isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmek suretiyle açıklama istenilmesinin gerektiği anlaşılmış, başvuruya konu ihalede ise idarece teklifi aşırı düşük sahibi isteklilere gönderilen yazıda yer alan ifadelere bakıldığında, yapılacak açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin net ve tereddüt oluşturmayacak bir şekilde belirlenmediği, bilhassa teknik şartnamede belirtilen diğer hizmetler bileşeninin kapsamı içinde “ve benzeri” ifadesi kullanıldığı bu bağlamda söz konusu bileşenin ayrıntılarının net bir biçimde ortaya konulmadığı görülmüştür.

Yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemeleri gereğince, gerek istekliler tarafından aşırı düşük tekliflerin sağlıklı bir şekilde açıklanabilmesi gerekse idarelerce bu açıklamaların eşit muamele ilkesi çerçevesinde sağlıklı bir şekilde değerlendirilebilmesi bakımından mevzuata uygun bir aşırı düşük teklif sorgulama işleminin gerçekleştirilmiş olmasının gerektiği, ancak incelenen ihalede ihale komisyonu tarafından, açıklamaya esas olacak önemli teklif bileşenlerinin net bir biçimde belirlenmemesi sebebiyle usulüne uygun gerçekleştirilmiş bir aşırı düşük teklif sorgulama işleminin mevcut olmadığı görülmüş olup, bu durumun da aşırı düşük teklif açıklamalarının sağlıklı bir şekilde hazırlanması ve sunulan açıklamaların da objektif kriterlere göre değerlendirilmesi imkânını ortadan kaldırdığı göz önünde bulundurulduğunda, aşırı düşük teklif sorgulaması işleminin mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından idarece aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, açıklamaya esas olacak önemli teklif bileşenlerinin açıkça belirtilmesi suretiyle teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden yeniden aşırı düşük teklifine ilişkin açıklama istenilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Eğitime Katılanların Konaklaması” başlıklı 7’nci maddesinde “7.5. Konaklama yapılacak otelin eğitim salonunun, minimum 3.8m tavan yüksekliğine sahip olması, yüklenici tarafından sağlanacaktır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İlgili düzenlemeden idarece, yüklenicinin konaklama yapılacak otele ait eğitim salonunun tavan yüksekliğinin minimum 3.8 metre olmasını sağlamasının istenildiği anlaşılmıştır.

İsteklilerce, ihale dokümanında yer alan tüm düzenlemeler kabul edilerek teklif verildiği, bu doğrultuda ilgili düzenlemelerin şartlarının yerine getirilmesi sorumluluğunun isteklilerde olduğu, ayrıca ilgili düzenlemede yer alan ifadelerden söz konusu hususun işin sözleşmenin yürütülmesi aşamasında idarece denetlenecek bir husus olduğu anlaşıldığından başvuru sahibi isteklinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde “başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması” koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, idare tarafından açıklamaya esas olacak önemli teklif bileşenlerinin açıkça belirtilmesi suretiyle teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.