KİK Kararı: 2024/UH.I-324 (21 Şubat 2024)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/008
Gündem No : 10
Karar Tarihi : 21.02.2024
Karar No : 2024/UH.I-324
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Turkuaz Atık Yönetimi Yakıt ve Enerji Anonim Şirketi,

VEKİLİ:

Av. Aleyna EMEKSİZ

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Antalya Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/1207665 İhale Kayıt Numaralı “Arıtma Çamuru Nakli ve Bertarafı Hizmet Alımı İşi” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Antalya Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 04.12.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Arıtma Çamuru Nakli ve Bertarafı Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Turkuaz Atık Yönetimi Yakıt ve Enerji Anonim Şirketi tarafından 09.02.2024 tarih ve 131445 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.02.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/211 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihale komisyonunun 08.01.2024 tarihli kararı ile 2 isteklinin teklifinin yeterlik kriterlerini sağlamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer üç isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetin altında olmadığı ve gerekli rekabetin sağlanmadığı gerekçesiyle kabul edilebilir nitelikte görülmeyerek reddedildiği ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3’üncü maddesi dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin iptal edilmesine karar verildiği, ancak tekliflerinin yaklaşık maliyete eşit olduğu, yaklaşık maliyete eşit olan teklifin yorum yoluyla yaklaşık maliyetin üzerinde olarak nitelendirilmesinin uygun olmadığı, dolayısıyla idarece anılan Tebliğ’in 16.3’üncü maddesi gereği değerlendirme yapılmasının ve ihalenin iptal edilip edilmesi hususunda takdir hakkı kullanılmasının mümkün olmadığı, ihaleye ilişkin yaklaşık maliyet belirlenmeden önce, idarece yapılan piyasa araştırmasında idareye 02.10.2023 tarihinde, birim fiyat (TL/ton) olarak 2.200,00 TL birim fiyat bildirildiği, 04.12.2023 tarihinde elektronik olarak yapılan ihalede ise 50,00 TL’lik bir artış (güncelleme) yapılarak 2.250,00 TL birim fiyat (TL/ton) teklif verildiği, teklif ile idarenin belirlediği yaklaşık maliyet tutarının aynı olmasının, işin ciddi yapıldığının ve işin maliyetini basiretli tacir olarak doğru hesaplandığının açık bir göstergesi olduğu, ayrıca ihaleye yeterli sayıda teklif verildiği, teklifleri geçerli olan istekliler arasında organik bağ ya da temsil ilişkisi olmadığı hususları dikkate alındığında, 3 geçerli teklifin bulunduğu ihalede idarece rekabetin sağlanmadığı yönünde gösterilen iptal gerekçesinin de gerçek dışı olduğu, şikayet başvurusu üzerine idarece alınan kararda 19.318.500,00 TL ile en düşük teklifi veren Ağaoğlu Danışmanlık İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti.nin belgelerinin tam olması durumunda işin yarı fiyatına yapılacağı, dolayısıyla ihalenin iptal edilmesi ile kamu yararı oluştuğu hususunun ifade edildiği, söz konusu gerekçenin de hukuka ve kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu, ihalenin iptal edilmesi ile kamu zararı oluştuğu, ihalenin iptali kararının keyfi nitelikte olduğu, asıl amacın kendilerine ihale verilmemesi olduğu iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tekliflerin alınması ve değerlendirilmesi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.3. Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler

16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” açıklaması yer almaktadır.

Antalya Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından birim fiyat teklif alınmak suretiyle yapılan “Arıtma Çamuru Nakli ve Bertarafı Hizmet Alımı” ihalesinde birim fiyat teklif cetvelinin tek satırdan oluştuğu, miktarın 14.310,00 ton olarak belirlendiği, yaklaşık maliyetin hazırlanırken yapılan piyasa araştırmasında 3 firmadan fiyat teklifi alındığı, firmalar tarafından sunulan birim fiyatların 2.200,00 TL (başvuru sahibi tarafından verilen teklif), 2.150,00 TL ve 2.400,00 TL şeklinde olduğu, idarece anılan tekliflerin ortalaması (2.250,00 TL) alınarak yaklaşık maliyetin toplam 32.197.500,00 TL (14.310,00 ton x 2.250,00 TL) olarak belirlendiği,

04.12.2023 tarihinde yapılan ihaleye 5 isteklinin katıldığı, istekliler tarafından teklif edilen fiyatlara aşağıda yer verilmiştir.

İstekli

Birim fiyat

Toplam teklif

Ağaoğlu Danışmanlık İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.

1.350,00

19.318.500,00

Turkuaz Atık Yönetimi Yakıt ve Enerji A.Ş.

2.250,00

32.197.500,00

Arme Enerji İnşaat Limited Şirketi-Hfk Hafriyat İnşaat Madencilik Petrol Ürünleri Tarım ve Hayvancılık San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı

2.300,00

32.913.000,00

Heltaş Nakliyat İnşaat Gıda Turizm Petrol ve San. Tic. Ltd. Şti.

3.090,00

44.217.900,00

İsa Araç Kiralama Hizmetleri Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.

5.000,00

71.550.000,00

08.01.2024 tarihinde ihale yetkilisince onaylanan aynı tarihli ihale komisyonu kararı ile Ağaoğlu Danışmanlık İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. ve İsa Araç Kiralama Hizmetleri Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin geçici teminat tutarının yetersiz olduğu, yeterlik bilgileri tablosunda bilanço, ciro ve iş deneyim bilgilerinin beyan edilmediği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer üç isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetin altında olmadığı ve gerekli rekabetin sağlanmadığı gerekçesiyle kabul edilebilir nitelikte görülmeyerek reddedildiği ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3’üncü maddesi dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin iptal edilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

Şikâyet başvurusu üzerine idarece alınan kararda idarece iptal yetkisinin temel ilkelere uygun şekilde kamu yararı ve gerekleri gözetilerek kullanıldığı, 19.318.500,00 TL ile en düşük teklifi veren Ağaoğlu Danışmanlık İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti.nin belgelerinin tam olması durumunda işin yarı fiyatına yapılacağı, dolayısıyla ihalenin iptal edilmesi ile kamu yararı oluştuğu, öte yandan şu anda kış mevsimi olduğundan ve turizm sezonu olmadığından fazla çamur bertarafı işinde yoğunluk olmadığı, söz konusu ihalede başvuru sahibinin teklifinin yaklaşık maliyetin altında olmadığı ve gerekli rekabetin sağlanmadığı, teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında kamu ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığı, ayrıca teklifinin hali hazırda devam eden “Arıtma Çamuru Nakli ve Bertarafı Hizmet Alımı” işindeki birim fiyatından çok yüksek olduğu ifade edilerek şikâyet başvurusu reddedilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un 39’uncu maddesinde, ihale komisyonu kararı üzerine idarece, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbest olduğu, ihalenin iptal edilmesi halinde bu durumun bütün isteklilere derhal bildirileceği, idarenin bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmeyeceği, ancak talepte bulunması halinde ihalenin iptal edilme gerekçelerinin talep eden isteklilere bildirileceği hüküm altına alınmış olup bu çerçevede ihaleyi yapan idarelere ihaleyi iptal etme konusunda takdir yetkisinin tanındığı, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda usule ve amaca uygun olarak kullanılması ve bu hususların değerlendirilmesinde somut olaya ilişkin koşulların dikkate alınarak karar verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3’üncü maddesinde yaklaşık maliyetin üzerinde fiyat teklif edilmesi halinde ihale komisyonunun, yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen herhangi bir husus olup olmadığını, yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını, verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese edeceği ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ise ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahip olduğu, diğer taraftan yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında tekliflerin kamu yararı ve hizmet gereklerine göre kabul edilebileceği ve bu durumda sorumluluğun idareye ait olduğu belirtilmiştir.

Başvuruya konu ihalede yaklaşık maliyetin 32.197.500,00 TL olduğu, ihaleye 5 istekli tarafından teklif sunulduğu, verilen tekliflerin sırasıyla 19.318.500,00 TL, 32.197.500,00 TL, 32.913.000,00 TL, 44.217.900,00 TL ve 71.550.000,00 TL olduğu, idarece yapılan teklif değerlendirmesi sonucunda ihaleye en düşük ve en yüksek teklif veren isteklilerin tekliflerin değerlendirme dışı bırakıldığı, iki isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu, başvuru sahibinin teklifinin ise yaklaşık maliyet ile aynı olduğu anlaşılmıştır.

İncelemeye konu ihalede, yaklaşık maliyetin üzerinde teklif veren Arme Enerji İnşaat Limited Şirketi-Hfk Hafriyat İnşaat Madencilik Petrol Ürünleri Tarım ve Hayvancılık San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı ile Heltaş Nakliyat İnşaat Gıda Turizm Petrol ve San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3’üncü maddesi çerçevesinde idarece uygun görülmediği, anılan Tebliğ maddesindeki açıklamalara göre yaklaşık maliyetin üzerinde olan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılıp bırakılmayacağının idarenin takdir ve sorumluluğunda olduğu dikkate alındığında, idarenin bu yöndeki işleminde kamu ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan, başvuru sahibinin teklifinin yaklaşık maliyetin üzerinde olmadığı görülmüş olmakla birlikte, idareler tarafından 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkelerden “rekabetin sağlanması” “ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasının sağlanması” ilkelerinin gözetilmesi gerektiği, bu çerçevede yaklaşık maliyete eşit olan başvuru sahibinin teklifinin anılan Kanun’un 5’inci maddesi gereğince ve kamu yararı ile hizmet gerekleri gözetilerek uygun görülmemesi işleminde de kamu ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Netice itibarıyla, bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptal edilmesinde kamu ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.