KİK Kararı: 2024/UH.I-322 (21 Şubat 2024)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/008
Gündem No : 8
Karar Tarihi : 21.02.2024
Karar No : 2024/UH.I-322
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Dıruı Rna Laboratuar Sistemleri ve Sağlık Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Eskişehir İl Sağlık Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/1179185 İhale Kayıt Numaralı “Sonuç Karşılığı Laboratuvar Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Eskişehir İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 01.12.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Sonuç Karşılığı Laboratuvar Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Dıruı Rna Laboratuar Sistemleri ve Sağlık Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi’nin 22.01.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 23.01.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 02.02.2024 tarih ve 130195 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 02.02.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/171 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında tutanaklarda bulunması gereken teklif bileşenlerine yer verilmediği, fiyat tekliflerindeki birim fiyatın; Ek-O.5 tutanaklarında tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin ve Ek-O.6 tutanaklarında tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında kaldığı, fiyat teklifleri üzerinde bulunması gereken ve mali müşavirler tarafından yazılması zorunlu olan beyanların ve onayların bulunmadığı, teklifin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınmadığı, son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ait verilerin kullanılmadığı, Ek-O.7. formu ile ilgili olarak maliyetlere dayanak alınarak yapılan açıklamada teklif edilen birim fiyatın ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olduğu, isteklinin ilgili beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılacak mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmamış olduğu, mali müşavirler tarafından yazılması zorunlu olan beyanların ve onayların bulunmadığı, son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ait veriler kullanılmadığı, satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamada teklif edilen birim fiyatın ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında kaldığı, isteklinin faaliyet alanında malın ticaretinin olmadığı, mali müşavirler tarafından yazılması zorunlu olan beyanların ve onayların bulunmadığı, son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ait veriler kullanılmadığı, söz konusu satışa ilişkin fatura örneği ile ilgili olarak; Mikromed Tıbbi Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklif etmiş olduğu cihazların, piyasaya yeni girmiş marka-model cihazlar olduğu, açıklama konusu bu mala ilişkin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere satış yapmış olması ve satılan malın idarece kabul edilmiş olmasının mümkün olmayacağı, açıklama konusu mala ilişkin teklif bileşenleri giderlerine yönelik fatura örneklerinin eksik sunulduğu, bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile belgelendirme yapılmadığı, meslek mensubuna ilişkin kaşe kullanılmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nde “79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. (Değişik ibare: 30/09/2020-31260 R.G./21. md.) Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.2. (Değişik madde: 25/01/2017-29959 R.G./11. md.) Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu yöntemle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

…

79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, (Ek ibare: 12/06/2015-29384 R.G./3. md.; Mülga ibare: 13.06.2019-30800 R.G/14. md., yürürlük: 23.06.2019) YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”

79.2.4. Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

79.2.5. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenir…” düzenlemesi yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi,

“Sonuç Karşılığı İdrar Analiz Testi Teknik Şartnamesi”nde “Yunus Emre Hastanesi, Sivrihisar ve Çifteler Devlet Hastanelerinde kullanılmak üzere aşağıda belirtilen test miktarları için sonuç karşılığı idrar cihazı ve stribi temin edilecektir.

Yunusemre Devlet Hastanesi-İdrar Tetkiki: 330.000 Test

Sivrihisar D.H.- İdrar Stribi: 20.000 Test

Çifteler D.H. – İdrar Stribi: 20.000 Test” düzenlemesi yer almaktadır.

İdare tarafından aşırı düşük sorgulama yazısında önemli bileşen olarak “1-Personel Giderleri (Tüm Özlük Giderleri), 2-Tıbbi Sarf Malzeme Giderleri, 3-Diğer Sarf Malzeme ve benzeri giderler, 4-Bakım Onarım Giderleri, 5-Cihaz Kurulum Maliyetleri”nin belirlenmiş olduğu, ihalenin 6’ncı kısmı üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında (Ek.O-7) Maliyet / Satış Tutarı Tespit Tutanağı’na ve eklerine yer verildiği, ilgili tutanakta belirtilen maliyetler üzerinden açıklama yapıldığı görülmüştür.

İhalenin 6’ncı kısmı üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında fiyat teklifi ve EK-O.5, EK.O.6 tutanaklarının kullanılmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddiaları yerinde bulunmamıştır.

Anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında EK-O.7 tutanağının sunulduğu, tutanakta meslek mensubunca herhangi bir ortalama satış tutarı veya maliyet tutarı tespitine yer verilmediği, “EKLİ LİSTE” şeklinde bilgiye yer verildiği ve ilgili tutanakta idare tarafından önemli teklif bileşenleri olarak belirtilen giderler üzerinden herhangi bir açıklama yapılmadığı, birim ticari mal maliyeti, ihale vergileri, cihaz kiralama maliyeti, dış kalite, şartnamede talep edilen diğer sarflar ve yüklenici karı olarak ifade edilen bileşenler ile açıklama yapılmaya çalışıldığı görülmüş ve aşırı düşük teklif açıklamasını idare tarafından belirlenen önemli bileşenlere uygun olarak yapmayan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması sonucuna varılmıştır.

Ayrıca ihale tarihinin 01.12.2023 olduğu, dolayısıyla son geçici vergi beyanname döneminin Temmuz-Ağustos-Eylül 2023 olduğu, fatura ve yevmiye kayıtlarına ilişkin listede ise Ekim ve Kasım 2023 tarihlerine ilişkin birçok kayıt olduğu, dolayısıyla ilgili Maliyet Tutarı Tespit Tutanağı’nın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.4’üncü maddesine uygun olarak doldurulmadığı ve Teknik Şartname’de Sivirihisar ve Çifteler Devlet Hastanesi için toplam 40.000 İdrar Stribi istenildiği belirtilmiş olmasına rağmen, ilgili tutanakta toplam 5315 urinalysis strip için açıklama yapıldığı görülmüş, dolayısıyla son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olma şartını karşılayamadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bununla birlikte yapılan incelemede, 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinin (j) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca şikâyette bulunanlarca yatırılması zorunlu olan başvuru bedelinin 157.733,00 TL olarak yatırıldığı ancak başvurunun ihalenin 6’ncı kısmına yönelik olduğu, bu kısma ilişkin başvuru bedelinin 78.855,00 TL olduğu dikkate alındığında fazla ödendiği anlaşılan 78.878,00 TL’nin başvuru sahibinin yazılı talebi halinde iadesine karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin 6’ncı kısmı üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. Fazla ödenen başvuru bedelinin başvuru sahibinin yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.