KİK Kararı: 2024/UH.I-1730 (25 Aralık 2024)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/049
Gündem No : 18
Karar Tarihi : 25.12.2024
Karar No : 2024/UH.I-1730
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Yayla Catering Yemek Sanayi Gıda İnşaat Temizlik Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi 3. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1288828 İhale Kayıt Numaralı “TCDD 3 Bölge Destek Hizmetleri Servis Müdürlüğü, İzmir İli Merkezinde Çalışan İşçi, Kadrolu ve Sözleşmeli Memur Personeline Ait İaşe Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi 3. Bölge Müdürlüğü tarafından 05.11.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “TCDD 3 Bölge Destek Hizmetleri Servis Müdürlüğü, İzmir İli Merkezinde Çalışan İşçi, Kadrolu ve Sözleşmeli Memur Personeline Ait İaşe Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Yayla Catering Yemek Sanayi Gıda İnşaat Temizlik Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin 02.12.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.12.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 13.12.2024 tarih ve 173324 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.12.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/1654 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale üzerinde bırakılan isteklinin ihale tarihi itibariyle geçerli gıda üretim izin belgesi veya işletme kayıt belgesi bulunmadığından teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

2. İhale dokümanında iki haftalık örnek menüde yer alacak yemeklerin çiğ girdilerinin yer almadığı, teklifi sınır değerin altında olan istekliye aşırı düşük teklif açıklama yapmasına imkân sağlayacak şekilde iki haftalık örnek menü verilmediği ve açıklama isteme yazısı ekinde de listeler gönderilmediğinden isteklinin hangi veriler üzerinden açıklama yaptığının belirsiz olduğu ve yapılan açıklamanın denetimine elverişliliğini de ortadan kaldırdığı, eşit şartlar altında isteklilerin açıklama sunması ve idarenin açıklamaları değerlendirmesi mümkün olmadığından iki haftalık örnek menüde yer alan yemeklerin her birinin ana çiğ girdi miktarları belirtilmek suretiyle isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesinin gerektiği,

Diğer taraftan, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının;

a) Malzemeli yemek sunumu hesap cetvelinde belirtilen ana girdi ile işçilik maliyeti toplamının mevzuatta öngörülen oranlar arasında olmadığı,

b) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.2 ve 79.2.2.3’üncü maddeleri uyarınca kullanılan fiyatlara ilişkin belgelerin üzerinde tarih bulunmadığından ilgili fiyatların ilan ve ihale tarihi arasında olup olmadığının teyit edilemeyeceği,

c) Kırmızı et, tavuk eti, koçbaşı nohut, gönen pirinç, tavuk but, tavuk pirzola gibi ürünlerin fiyatları ticaret borsası bültenlerinde bulunduğu halde üçüncü kişilerden fiyat teklifi alındığı,

ç) Maliyet/satış tutarı tespit tutanağında beyan edilen faturaların Gelir İdaresi Başkanlığından sorgulandığında ihale tarihinden sonra geçmişe dönük olarak düzenlendiğinin görüleceği, faturaların ihale tarihinden önce gerçek bir ticarete dayanak oluşturulmadığı, vergi dairesine beyan edilmediği ve sonrasında iptal edildiğinden yaptırım uygulanması gerektiği, ihale konusu işte kullanılması öngörülen mal miktarının en az yarısı kadar alım veya en 1/20’si kadar satış yapılmadığı,

d) Tutanaklarının ilan/ihale tarihinden önceki üç ay veya bundan önceki üç aylık döneme ait olması gerektiği kuralına uyulmadan düzenlendiği, üzerlerinde meslek mensubu ve üçüncü kişiye ilişkin imza, kaşe ve mühür bulunmadığı, fatura bilgileri tablosunda fatura ile açıklama yapılan ana girdilerin tamamının yer almadığı, ekinde meslek mensubuna ait geçerli bir faaliyet belgesi eklenmediği, eklenen belgeler asıl olmayıp üzerlerinde “aslı gibidir” onayının da bulunmadığı, faaliyet belgelerinin geçerlik süresinin de dolduğu,

e) Ticaret borsası fiyatlarının ihale tarihinden önceki son 12 aydan daha önce veya ihale tarihinden sonraya ait olduğu,

f) Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri üzerinde bulunması gereken standart metnin yer almadığı, dayanağı tutanakların usulüne uygun düzenlenip sunulmadığı, tarih ve sayı bilgilerinin uyumlu olmadığı, teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınmadığı, tespite konu yevmiye defteri ile işletme defteri bilgisinin usulüne uygun gösterilmediği, fatura bilgileri tablosuna işlenen faturaların tarihleri tutanakta gösterilen dönemle uyumlu olmadığı, faturalara konu mal ve hizmetlerin Teknik Şartname’de belirtilen ve malzemeli yemek sunumu hesap cetvelindeki mal ve hizmetlerle uyumlu olmadığı, tespit tutanakları üzerindeki bilgiler ile fatura bilgileri tablosunda belirtilen bilgilerin uyumlu olmadığı,

g) Personel gideri üzerine ihale kararı ve sözleşme damga vergileri ile KİK payı hesaplanması gerektiği, işçilik tutarı üzerine sözleşme ve genel gider tutarının eklenmeyerek mevzuata uygun açıklama yapılmadığı, işin yürütülmesinde çalışacak her personel için ayrı ayrı ücret hesaplamasının yapılmadığı, yemeklerin taşınması için gerekli olan araçlarda çalışacak şoförlerin hesaplamaya dâhil edilmeyerek işçilik giderinin eksik hesaplandığı, işçilik maliyetlerine personel yemek giderinin eklenmediği,

ğ) 300 gr temizlenmiş şekilde balık eti, baldo pirinç, en az 8 mm nohut ve dermason kuru fasulye için ihale dokümanında belirlenen özellikler yerine sıradan ürünlerin fiyatının kullanıldığı gerekçeleriyle uygun olmadığından teklifinin reddedilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde, tekliflerin ayrıntılı değerlendirilmesi aşamasında, isteklilerin tekliflerinin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı incelenerek uygun olmadığı belirlenen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı hükme bağlanmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “(4) İhale konusu işin yerine getirilmesi için alınması zorunlu olan ve ilgili mevzuatında o iş için özel olarak düzenlenen sicil, izin, ruhsat vb. belgelerin adaylar veya istekliler tarafından sunulmasına ilişkin hükümlere, ilan ve ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamede yer verilir. İş ortaklarının her birinin söz konusu belgeleri ayrı ayrı sunması, konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmına ilişkin belgeleri sunması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.

...

ı) İhale konusu işin ya da malın satış faaliyetinin yerine getirilebilmesi için ilgili mevzuat gereğince alınması zorunlu olan sicil, izin, ruhsat, faaliyet belgesi vb. belgeler:

Belge Adı

Açıklama

Ortak Girişimlerde

Gıda Üretim İzin Belgesi veya İşletme Kayıt Belgesi

Gıda Üretim İzin Belgesi veya İşletme Kayıt Belgesi

Tüm ortakların sunması gerekmektedir.

...” düzenlemesine yer verilmiştir.

İsteklilerin tekliflerinin değerlendirilmesi sonrası alınan 26.11.2024 tarihli ihale komisyonu kararından; ihalenin Tim 1 Yemek Hizmetleri Gıda Temizlik Sanayi ve Ticaret A.Ş. - Mirim Yemek A.Ş. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı ve başvuru sahibinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Anılan isteklinin iş ortaklığı beyannamesinden; pilot ortak olarak %99 orana sahip Tim 1 Yemek Hizmetleri Gıda Temizlik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve özel ortak olarak %1 orana sahip Mirim Yemek A.Ş.nin belirlendiği anlaşılmıştır.

Pilot ortağın yeterlik bilgileri tablosu üzerinden ulaşılan TR-35-K-101975 numaralı işletme kayıt belgesinin; Konak İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından 18.05.2023 tarihinde Tim 1 Yemek Hizmetleri Gıda Temizlik Sanayi ve Ticaret A.Ş. adına düzenlenen “Gıda Üretimi Yapan İşletmeler” faaliyet konulu olduğu görülmüştür.

Özel ortağın yeterlik bilgileri tablosu üzerinden erişilen TR-06-K-070385 numaralı işletme kayıt belgesinin; Yenimahalle İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünce 16.06.2021 tarihinde Mirim Yemek A.Ş. adına düzenlen ve 03.03.2023 tarihinde değişiklik yapılan “Depo, Gıda Satış ve Diğer Perakende Faaliyet Gösteren İşletmeler” faaliyet konulu olduğu görülmüştür.

Başvuru konusu ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak isteklilerden “Gıda Üretim İzin Belgesi veya İşletme Kayıt Belgesi” istenildiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ortakları tarafından yeterlik bilgileri tablolarında işletme kayıt belgelerine yer verildiği, “www.ggbs.tarim.gov.tr” adresinden yapılan sorgulamada işletme kayıt belgelerinin aktif durumda kayıtlı bulunduğu bilgisine ulaşıldığı ve istenilen yeterlik kriterinin istekli tarafından sağlandığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde ihale komisyonu tarafından teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle ile ilgili teklifi aşırı düşük olan isteklilerden açıklama istenileceği, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, ihale komisyonunca Kamu İhale Kurumunun ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespitine ve değerlendirilmesine yönelik yapılan düzenlemelerinin esas alınacağı hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.2.6. Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.

Bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan istekli öncelikle ‘ana girdi’, ‘işçilik’ ve ‘yardımcı gider’ oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini hazırlayarak açıklaması kapsamında sunar. Açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için ‘(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı’ oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekir. Oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

...

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde, kırmızı et; beyaz et; balık; kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılamaz. Ancak 79.2.2 nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabilir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde sadece iki haftalık örnek menüdeki ana girdiler ve işçilik giderleri dikkate alınarak açıklama yapılmalıdır. İsteklilerin örnek menüdeki girdiler ve işçilik gideri kullanılarak teklif ettikleri birim fiyatı açıklamaları gerekmekte olup toplam miktar ve tutar açıklaması yapılmayacaktır. Örneğin normal kahvaltı, diyet kahvaltı, ara öğün, normal yemek ve diyet yemek gibi birim fiyatları içeren bir ihalede, isteklilerin teklif ettikleri birim fiyatı; örnek menüyü ve bu menünün üretimi için gerekli işçilik tutarını kullanarak tevsik etmeleri durumunda açıklama uygun kabul edilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceğine ilişkin düzenleme yapılmıştır.

Teknik Şartname’nin “Kişi Başına Verilecek Gıda Maddeleri ve Miktarını Gösterir Gramaj Cetveli (2025 Yılı İçin)” başlıklı Ek-1 Tablosunda; muhtelif yemeklerde bulunması istenilen et, balık, tavuk, karaciğer, pirinç, bulgur, ayçiçek yağı, zeytinyağı, şeker, un, şehriye, kuru fasulye, mercimek, nohut, soğan, yumurta, havuç, patates gibi iaşe maddelerinin asgari miktarlarına genel olarak yer verilmiştir.

Teknik Şartname’nin “2025 Yılı Ocak Ayı Örnek Yemek Listesi” başlıklı Ek-4 Tablosunda; 01.01.2025-31.01.2025 tarihleri arasına ilişkin 4 çeşitten oluşan örnek yemek menüleri yer almaktadır.

Başvuru konusu ihalenin 02.01.2024-31.12.2025 tarihleri arasında yüklenici tarafından idare mutfağında üretilecek 81.110 adet malzeme dâhil yemeğin idarece belirlenen yerlerde personele servis edilmesine ilişkin yemek hizmeti alımı olduğu anlaşılmıştır.

İhale komisyonu tarafından isteklilerin teklifleri yeterlik kriterleri açısından değerlendirildikten sonra teklifi sınır değerin altında kalan geçerli teklif sahibi 7 istekliye EKAP üzerinden gönderilen 08.11.2024 tarihli yazıda “Kamu İhale Genel Tebliğine göre Teknik Şartnamenin 1.1 maddesinde belirtilen 5 ayrı yemekhane dağıtım noktasında, aynı anda yemek dağıtımı, servis öncesi ve sonrası temizlik ve hazırlık, bulaşık vb. hizmetleri yapmak üzere her servis noktasında ayrı ayrı bulunmak şartıyla yeteri kadar personel (yemek sayıları dikkate alınarak), Teknik Şartnamenin 1.2 maddesine göre memur kafeteryasında satış işlemleri ve koordinasyon için 1 personel, üretim yerlerinde aşçı, aşçı yardımcısı, gıda mühendisi, şoför ile yeterli sayıdaki diğer çalışanları içeren işçilik maliyet hesaplaması, Teknik Şartname eki Ek-4 aylık örnek yemek menüsünden 13.1.2025(dâhil)-25.1.2025(dâhil) tarihlerindeki 12 günlük örnek yemek menüsü üzerinden, Teknik Şartname eki Ek.1 asgari gramajlar ve Teknik Şartnamesindeki diğer teknik özellikler dikkate alınarak çiğ girdi maliyetleri ile Teknik Şartnamesinde belirtilen ve Kamu İhale Genel Tebliğine göre istenen diğer maliyetleri belgeleriyle birlikte açıklayınız.” ifadelerine yer verilerek aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği görülmüştür.

Bunun üzerine aşırı düşük teklif açıklaması sunmayan 6 isteklinin teklifinin reddedildiği, ihalenin açıklama sunan Tim 1 Yemek Hizmetleri Gıda Temizlik Sanayi ve Ticaret A.Ş. - Mirim Yemek A.Ş. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı ve başvuru sahibinin ise sınır değerin üzerinde geçerli ilk teklif veren olduğu anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesi gereği malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde idare tarafından aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlenmesi ve menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarlarının belirtilmesi, teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen istekliler tarafından da sadece iki haftalık örnek menüdeki yemeklerin ana girdileri ve işçilik giderleri dikkate alınarak açıklama yapılması, diğer bir ifadeyle örnek menüdeki yemeklerin girdileri ve işçilik gideri kullanılarak teklif edilen birim fiyatın açıklanması gerektiği anlaşılmaktadır.

İhaleye ait Teknik Şartname’de işin yürütülmesi sürecinde çeşitli yemeklerde kişi başına verilecek gıda maddeleri ve asgari miktarlarına genel olarak yer verildiği, ancak aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılacak iki haftalık örnek menüdeki yemeklerin içeriklerine ve çiğ girdi miktarlarına ilişkin düzenleme bulunmadığı, diğer bir anlatımla iki haftalık örnek menü içerisindeki her bir yemeği oluşturan ana girdiler ile miktarlarının yer almadığı görülmektedir.

Başvuruya konu ihalenin dokümanında iki haftalık örnek menünün yer aldığı ancak söz konusu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarlarına yer verilmediği, Teknik Şartname’de örnek menüye yer verilip, yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarlarına yer verilmemesinin istekliler tarafından sağlıklı teklif oluşturulmasına engel teşkil edeceği gibi eşit şartlar altında ihale dokümanına uygun aşırı düşük teklif açıklaması yapılması ve isteklilerin açıklamalarının mevzuata uygunluğunun denetlenmesi imkânını da ortadan kaldırdığı anlaşıldığından mevcut ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.” hükmü bulunmaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde “başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması” koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin aktarılan hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.