KİK Kararı: 2024/UH.I-1586 (4 Aralık 2024)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/046
Gündem No : 36
Karar Tarihi : 04.12.2024
Karar No : 2024/UH.I-1586
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Tunsa Tarım Ür. ve Oto. San. Tic. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1399022 İhale Kayıt Numaralı “Sürücüsüz ve Yakıtsız Hizmet Aracı Kiralanması” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından 19.11.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Sürücüsüz ve Yakıtsız Hizmet Aracı Kiralanması” ihalesine ilişkin olarak Tunsa Tarım Ür. ve Oto. San. Tic. A.Ş.nin 13.11.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 15.11.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 25.11.2024 tarih ve 171976 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.11.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/1498 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Teknik Şartname’nin 4.4.1’inci maddesinde yer alan “Tüm araçlar teslim tarihinde, (0 km ile maksimum 10.000 km) (0-3) yaş arasında olacaktır…” şeklindeki düzenlemenin ihalede daha yeni araçların kiralanmasını alınmasını gerekli kılacağı ve bunun da teklif maliyetlerinin yükselmesine sebep olacağı, söz konusu düzenlemenin objektif bir kriter olarak değerlendirilemeyeceği ve rekabet ilkesi açısından uygun olmadığı,

2. Teknik Şartname’nin 4.4.23’üncü, 4.4.41’inci, 4.4.42’nci ve 4.4.43’üncü maddelerinde yer alan düzenlemeler ile araçlarda kullanıcı hatası ile oluşabilecek hasarlar ve değer kaybı gibi tüm zarar ziyan yükümlülüğünün yükleniciye atfedildiği, kullanıcı kaynaklı oluşabilecek hasarların sorumluluğunun idareye bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir.

İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.

Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.

Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Teknik Şartname” başlıklı 16'ncı maddesinde “(1) İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dâhil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur. Bu şartnamelerde yerli isteklilerin katılımını engelleyici düzenlemelere yer verilemez.

(2) Teknik şartnamede, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamede teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde “veya dengi” ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir…” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Sürücüsüz ve Yakıtsız Hizmet Aracı Kiralanması Hizmet Alımı

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

…

e) Miktarı: 180 Adet Sürücüsüz ve Yakıtsız Hizmet Aracı Kiralanması Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü İkitelli Garaj” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin 4.4.1’inci maddesinde “Tüm araçlar teslim tarihinde, (0 km ile maksimum 10.000 km) (0-3) yaş arasında olacaktır…” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihaleye ilişkin Birim Fiyat Teklif Cetveli’nin aşağıdaki gibi olduğu görülmüştür:

A1

B2

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen4 Birim Fiyat

Tutarı

1

Birinci Grup Araçlar (Binek Tip Araç) Teklif edilen Birim Fiyat 1 adet aracın 1 aylık kira bedeli olacaktır.) (18 araç x 24 ay = 432)

araç x ay

432

2

İkinci Grup Araçlar (Binek Tip Araç) Teklif edilen Birim Fiyat 1 adet aracın 1 aylık kira bedeli olacaktır.) (50 araç x 24 ay = 1.200)

araç x ay

1.200

3

Üçüncü Grup Araçlar (Binek Araçlar) Teklif edilen Birim Fiyat 1 adet aracın 1 aylık kira bedeli olacaktır.) (62 araç x 24 ay = 1.488)

araç x ay

1.488

4

Dördüncü Grup Araçlar (Arazi Tipi Araçlar) Teklif edilen Birim Fiyat 1 adet aracın 1 aylık kira bedeli olacaktır.) (16 araç x 24 ay = 384)

araç x ay

384

5

Beşinci Grup Araçlar (BB-N1 KAPALI KASA KAMYONET) Teklif edilen Birim Fiyat 1 adet aracın 1 aylık kira bedeli olacaktır.) (10 araç x 24 ay = 240)

araç x ay

240

6

Altıncı Grup Araçlar (BB-N1 KAPALI KASA KAMYONET) Teklif edilen Birim Fiyat 1 adet aracın 1 aylık kira bedeli olacaktır.) (4 araç x 24 ay = 96)

araç x ay

96

7

Yedinci Grup Araçlar (BB-N1 KAPALI KASA KAMYONET) Teklif edilen Birim Fiyat 1 adet aracın 1 aylık kira bedeli olacaktır.) (3 araç x 24 ay = 72)

araç x ay

72

8

Sekizinci Grup Araçlar (BB-NI Çift Kabin Çift Teker Kamyon) Teklif edilen Birim Fiyat 1 adet aracın 1 aylık kira bedeli olacaktır.) (4 araç x 24ay = 96)

araç x ay

96

9

Dokuzuncu Grup Araçlar (BB-NI Çift Kabin Tek Teker Kamyon) Teklif edilen Birim Fiyat 1 adet aracın 1 aylık kira bedeli olacaktır.) (5 araç x 24ay = 120)

araç x ay

120

10

Onuncu Grup Araçlar (Motorsiklet) Teklif edilen Birim Fiyat 1 adet aracın 1 aylık kira bedeli olacaktır.) (8 araç x 24 ay = 192)

araç x ay

192

TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)

Yapılan incelemede, başvuruya konu ihalenin İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “Sürücüsüz ve Yakıtsız Hizmet Aracı Kiralanması” işi olduğu, birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihalede 22 adet ihale dokümanının indirildiği ve ihaleye 8 isteklinin katıldığı; 130 adet binek tip araç, 16 adet arazi tipi araç, 17 adet BB-N1 kapalı kasa kamyonet, 9 adet BB-NI çift kabin çiftteker kamyon ve 8 adet motosiklet olmak üzere toplam 180 adet aracın sürücüsüz ve yakıt hariç olarak 24 ay süresince kiralanacağı,

Teknik Şartname’nin yukarıda aktarılan 4.4.1’inci maddesinde yer alan düzenleme incelendiğinde, kiralanacak tüm araçların teslim tarihinde “0 km ile maksimum 10.000 km” ve” 0-3 yaş arasında” olması koşullarının arandığı anlaşılmıştır.

Aktarılan mevzuat çerçevesinde, teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlamasının zorunlu olduğu, bu bağlamda teknik kriterlerin idarenin ihtiyaçları doğrultusunda belirleneceğinin aşikâr olduğu ve idarelerin gereksinimlerini 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler doğrultusunda belirlemekle yükümlü olduğu, işin yürütülmesi sırasında kullanılacak araçların ve özelliklerinin, işin niteliği gözetilmek suretiyle belirlenmesi bakımından yetki ve sorumluluğun idarede olduğu, bu doğrultuda idarenin ihale konusu hizmet ile ilgili tecrübelerinden de faydalanarak ihale konusu hizmetin niteliğine ve ihale konusu hizmet işi kapsamında kullanılacak olan araçların özelliklerine ilişkin düzenleme yapabileceği açıktır.

İhale dokümanı düzenlemeleri ile araçlar için istenilen şartların belirlenmesinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde yer alan temel ilkelere uyulması noktasında idarenin yükümlülüklerinin bulunduğu ve ihtiyacı olan hususların tespiti noktasında da belli bir serbestiye sahip olduğu, ancak yapılacak düzenlemelerin ihaleye katılımı daraltmamasının esas olduğu anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, şikâyete konu ihalede tüm araçlar için getirilen maksimum 10.000 km sınırının araçların niteliği, kullanım koşulları ve amacı dikkate alındığında düşük olduğu, söz konusu kilometre sınırının idarenin kendisine tanınan takdir yetkisi kapsamında değerlendirilebilmesinin mümkün olmadığı ve bu sınırlama ile ihalede rekabet ilkesinin ihlal edileceği değerlendirilmektedir. Nitekim idarece ihale dokümanında yer alan kilometre sınırına ilişkin şikâyete cevabında, ekonomik olarak uygun olan ve işletme maliyetlerinin fazla olamayacağı 0-3 yaş ve 10.000 km’ye kadar kullanılmış araçların, kilometresinin düşük olması ve her türlü bakım, tamir, lastik, yakıt vb. maliyetlerinin düşük olacağı ifade edilmiş ise de en fazla 10.000 km sınırı belirlenmesinin sebebinin, makul ve geçerli bir gerekçe ile ortaya konulmadığı, mevcut koşulun ihalede daha az kullanılmış bir aracın kiralanmasını/satın alınmasını gerekli kılacağı ve bunun da teklif maliyetlerinin yükselmesine sebep olacağı, bu koşulun araca ilişkin belirlenen 3 yaş koşulunu da anlamsız kılacağı, idarece yapılan düzenlemenin bu şartlar altında objektif bir kriter olarak değerlendirilemeyeceği, rekabet ilkesi açısından uygun olmadığı ve ihaleye katılımı kısıtlayıcı nitelikte olduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde “Bu Kanun’a göre düzenlenecek sözleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez.

Bu Kanun’da belirtilen haller dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez.

Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur.” hükmü,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin;

“Yüklenicinin genel sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde “Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir.

Yüklenici, işin görülmesi sırasında ilgili mevzuatın izin vermediği insan ve çevre sağlığına zarar verici nitelikte malzeme kullanamaz veya yöntem uygulayamaz. İlgili mevzuatın izin verdiği malzeme ve yöntemler ise, öngörülmüş tedbirler alınarak ve usulüne uygun şekilde kullanılabilir. Bu yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde yüklenici, idarenin ve üçüncü şahısların tüm zararlarını karşılamak zorundadır.

Yüklenici, bu Genel Şartnamede öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumludur.” hükmü,

“Mevzuata uygunluk” başlıklı 12’nci maddesinde “İlgili bütün bildirimlerin ve bütün ödemelerin yapılması da dahil olmak üzere yüklenici,

…

(b) Malları veya hakları, işler dolayısıyla herhangi bir şekilde etkilenen veya etkilenebilecek olan kamu kurum ve kuruluşlarının düzenlemelerine uyacak ve bu hükümlerin ihlali nedeniyle ortaya çıkabilecek bütün sorumluluk ve cezalardan dolayı idarenin zararını karşılayacaktır.” hükmü,

“Kamu düzenine ve mallarına zarar vermeme” başlıklı 15’inci maddesinde “Yüklenici işlerin yürütülmesi, tamamlanması ve işlerde olabilecek aksaklıkların giderilmesi için gereken bütün işlemlerde, sözleşme koşullarına uygun davranma yükümlülüğü içerisinde;

(a) Kamu düzenine ve kamusal yaşamın gereklerine uygun davranacak,

(b) Kamunun mülkiyeti veya hüküm ve tasarrufu altındaki taşınır ve taşınmaz mallar ile özel kişilerin mülkiyetindeki taşınır veya taşınmaz mallara, kamusal kullanıma tahsis edilmiş veya bırakılmış yol, meydan, park gibi orta mallarına ve kamu hizmetinde kullanılan mallara zarar vermeyecek, bunların kullanımına ve bunlara ulaşılmasına engel olmayacaktır.

Belirtilen hükümlerin ihlal edilmesi nedeniyle idarenin maruz kalabileceği tüm zarar, ceza, tazminat ve benzeri sorumluluklar ile bunların mali sonuçlarından doğacak giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır.” hükmü,

“İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 19’uncu maddesinde “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenici sorumludur.

Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gereken bütün önlemleri almak ve kontrol teşkilatı tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için verilecek talimatların hepsine uymak zorundadır.

Yüklenici, işin devamı süresince iş yerinde yapılacak çalışmalarda her türlü güvenlik önlemini almak zorundadır. İş sahasında veya çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması nedeniyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Ayrıca yüklenici, işyerinde kullanılan ekipmanın neden olabileceği kazalardan korunma usullerini ve önlemlerini çalışanlara öğretmek zorundadır. Bu konularda gerek kontrol teşkilatı tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir…” hükmü,

“Yüklenicinin kusuru dışındaki hasar ve zararlar” başlıklı 20’nci maddesinde “Olağanüstü haller ve doğal afetlerin işyerlerinde ve yapılan işlerde meydana getireceği hasar ve zararlar ile sigortalanabilir riskler sigorta kapsamında olsun veya olmasın yüklenici bu hasar ve zararlar için idareden hiç bir bedel isteyemez. Ancak bu hasar ve zararlar nedeniyle meydana gelecek gecikmeler için yükleniciye gerekli süre uzatımı verilir.

Savaş, yurt içinde seferberlik, ayaklanma, iç savaş ve bunlara benzer olaylar veya yüklenici ve varsa alt yüklenici tarafından kullanılmadıkça bir nükleer yakıttan kaynaklanan radyasyonlar ve bunların gerektirdiği önlemler sonucunda meydana gelecek riskler gibi sigortalanması mümkün olmayan türden riskler ile idarenin işlerin tamamlanmış kısımlarını teslim alarak kullanmasından dolayı doğacak riskler idareye aittir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 76’ncı maddesinde “76.1. Hizmet alımı ihalelerinde iş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanmasına ilişkin düzenleme Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19 uncu maddesi ile tip idari şartnamelerin “teklif fiyata dâhil olan giderler” maddesi ve tip sözleşmenin 21 inci maddesinde yer almaktadır.

…

76.4. İstekliler tarafından ilgili mevzuatı gereğince yapılması gereken sigorta giderleri, tip idari şartnamelerin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” maddesi kapsamında teklif fiyatına dâhil edilecektir. İhale dokümanında iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasının ayrıca istendiği durumlarda sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlenmesi gerekmektedir.

Sigorta türleri belirtilmesine rağmen sigorta teminatının kapsamı ve limitinin belirlenmediği hallerde iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının asgari limitler dâhilinde istendiği kabul edilecektir. Sigorta türü veya türlerinin belirlenmediği hallerde ise, iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının istenmediği kabul edilmek suretiyle teklifler değerlendirilecektir...” açıklaması,

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Yukarıda belirtilen giderlerin dışında ihale dokümanında belirtilen hususların şartnamesine uygun olarak yerine getirilebilmesi için gerekli bütün giderler yükleniciye aittir.

Tüm araçların yakıtları, köprü, otoyol ve tünel vs. ücretli geçişleri için gereken harcamaları (HGS, OGS vb.) idaremizce karşılanacaktır ve istekliler tarafından teklif birim fiyata dâhil edilmeyecektir.

Teknik Şartnamede özellikleri ve sayıları belirtilen giydirme, siren ve anons sistemi, tepe lambası, araç takip sistemi ve park yapmayı kolaylaştırıcı donanım vb. giderler teklif fiyata dâhil edilecektir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “İş ve işyerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddesinde “21.1. İş ve işyerlerinin korunmasına ilişkin sorumluluk Genel Şartnamenin 19 uncu maddesinde düzenlenen esaslar dâhilinde yükleniciye aittir.

21.2. Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri:

21.2.1. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin;

4.4.23’üncü maddesinde “Araçlar trafiğe çıkmaya hazır bir şekilde teslim edilecektir. Hizmet süresi sonunda ise, yıpranmış olduğu gerekçesi ile herhangi bir hak talep etmeden yüklenici “Araç İade Tutanağı” ile araçları teslim alacaktır. Taraflar bu tutanakları karşılıklı olarak imzalayacaktır.” düzenlemesi,

4.4.28’inci maddesinde “Yüklenici; idareye kiraladığı araçların “Tam Kasko Sigorta”larını (şoför hatasına bakılmaksızın ve çok kullanıcıyı kapsayacak şekilde) kaza, hırsızlık, yangın, tabi afetler, terör, sabotaj vb. riskleri ve her türlü zarar-ziyanı kapsayacak şekilde yaptırmak zorundadır.” düzenlemesi,

4.4.30’uncu maddesinde “Tüm araçlara genişletilmiş full kasko sigortası yapılacak olup; İhtiyari mali sorumluluk teminatı sınırsız olacaktır.” düzenlemesi,

4.4.41’inci maddesinde “Araçların zorunlu trafik sigortaları ile kasko (tam full kasko) sigortaları yüklenici tarafından tüm araçlara yaptırılacaktır. Araç hasarını kasko karşılamadığı durumlarda bu sorumluluk yükleniciye ait olacaktır.” düzenlemesi,

4.4.42’nci maddesinde “Araçtaki sürücü ve yolcuların yaralanma ve ölümü halinde ödenecek tazminat miktarları kasko sigortasında belirtilecektir. Araç üzerindeki bütün aksesuar sigorta kapsamı içinde olacaktır. Kasko sigortası kullanıcıyı ve her türlü zarar ve ziyanı kapsayacak şekilde yapılacak, kaza-hasar, beyan vb. raporu tutulan durumlarda ve kazaya karışan tüm araçların (karşı taraftaki araçlar ve kişiler dâhil); değer kaybı, iş kaybı, kazanç kaybı gibi durumlarda İdare’den ve kullanıcıdan zarar ve ziyanlar için herhangi bir bedel talep edilmeyecektir.” düzenlemesi,

4.4.43. maddesinde “Herhangi bir neden olmasa dahi Teknik Şartnamede ve sigorta poliçesinde sehven unutulan bir teminat olduğu takdirde hasar meydana gelirse ve sigorta şirketi karşılamaz ise hasar bedeli yüklenici tarafından karşılanır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdari Şartname’nin 25.1’inci maddesinde, sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhil edilmiştir.

Teknik Şartname’nin yukarıda aktarılan maddelerinde ise, yüklenicinin şoför hatasına bakılmaksızın ve çok kullanıcıyı kapsayacak şekilde, araçların “tam kasko sigorta”larını kaza, hırsızlık, yangın, tabi afetler, terör, sabotaj vb. riskleri ve her türlü zarar ziyanı kapsayacak şekilde yaptırmak zorunda olduğu; tüm araçlara yaptırılacak olan genişletilmiş full kasko sigortasının araç hasarını karşılamadığı durumlarda, bu sorumluluğun yükleniciye ait olacağı; kasko sigortasının “kullanıcıyı ve her türlü zarar ve ziyanı” kapsayacak şekilde yapılacağı, kaza-hasar, beyan vb. raporu tutulan durumlarda ve kazaya karışan tüm araçların (karşı taraftaki araçlar ve kişiler dâhil); değer kaybı, iş kaybı, kazanç kaybı gibi durumlarda idareden ve kullanıcıdan söz konusu zarar ve ziyanlar için herhangi bir bedel talep edilmeyeceği; herhangi bir neden olmasa dahi Teknik Şartname’de ve sigorta poliçesinde sehven unutulan bir teminat olduğu takdirde hasar meydana gelirse ve sigorta şirketi bu hasarı karşılamazsa, söz konusu hasarın da yüklenici tarafından karşılanacağı düzenlenmiştir.

Kaza olması durumunda tüm sorumluluğun yükleniciye ait olduğu, yüklenicinin araç ile ilgili oluşacak değer kaybından veya şoförden kaynaklı hatalardan dolayı, idareden ve kullanıcıdan herhangi bir bedel talep edemeyeceği hususu açıkça düzenlenmiştir.

Yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemeleri uyarınca, yüklenicilerin işin görülmesi esnasında Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl etmek suretiyle, idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumlu olacağı belirli kılınmış olup idarenin de takip, gözetim ve denetim sorumluluğu bulunmaktadır.

Bu bağlamda, her ne kadar yüklenicinin ilgili mevzuata göre alınması zorunlu olan güvenlik ve sağlık tedbirlerini almakla yükümlü olduğu açık olsa da, şikâyete konu edilen Teknik Şartname düzenlemeleri ile Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin genel hükümlerinin kapsamının dışına çıkıldığı, idarenin personelinin kusurundan doğacak zararların da yüklenicinin sorumluluğu kapsamına alındığı, ihalede şoförlerin yüklenici tarafından temin edilmeyeceği, araçları idare personelinin kullanılacağı dikkate alındığında, şikâyete konu düzenlemelerin mevzuata aykırı olduğu ve istekilerin sağlıklı teklif oluşturmasını engeller nitelikte olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından 157.733,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede, anılan isteklinin itirazen şikâyete konu iddialarında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde 157.733,00 TL’lik başvuru bedelinin iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

2. Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.