KİK Kararı: 2024/UH.I-1583 (4 Aralık 2024)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/046
Gündem No : 32
Karar Tarihi : 04.12.2024
Karar No : 2024/UH.I-1583
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

İsa Araç Kiralama Hizmetleri Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Hazine ve Maliye Bakanlığı İstanbul Sektörel-2 Denetim Daire Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1196117 İhale Kayıt Numaralı “Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı İstanbul Sektörel-2 Denetim Daire Başkanlığı 2025 Yılı İçin “Malzemeli Öğle Yemeği Hazırlanması Taşınması ve Servis Hizmeti” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Hazine ve Maliye Bakanlığı İstanbul Sektörel-2 Denetim Daire Başkanlığı tarafından 07.11.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı İstanbul Sektörel-2 Denetim Daire Başkanlığı 2025 Yılı İçin “Malzemeli Öğle Yemeği Hazırlanması Taşınması ve Servis Hizmeti” ihalesine ilişkin olarak İsa Araç Kiralama Hizmetleri Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 01.11.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.11.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 18.11.2024 tarih ve 171502 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.11.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/1439 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, Teknik Şartname’nin “Yemeklerin Üretileceği, Servis ve Taşıma Yapılacağı Yerler” başlıklı bölümünün 6'ncı maddesinde yer alan “Yemek üretimi yapılan yemekhanemizin mücbir sebeplerden dolayı kullanılamayacağı durumlarda, hizmetin kaliteli ve sunumunun zamanında sağlanabilmesi açısından yüklenicinin İstanbul İl sınırları içerisinde mutfakları veya üretim tesislerinin olması zorunlu olup, bu şartın yerine getirilmesi hususu sözleşme aşamasında talep edilecektir.” düzenlemesinin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 41'nci maddesi ile Kamu İhale Genel Tebliği'nin 9'uncu maddelerinde yer alan düzenlemelere aykırılık teşkil ettiği, ayrıca mücbir sebeplerle idare mutfağında yemek üretimi yapılamadığında yüklenici tarafından kiralanacak herhangi üretim tesisinde de üretim yapılması mümkün iken kiralama seçeneğinin dışlanmasının rekabeti daraltıcı nitelikte olduğu, diğer taraftan 4734 sayılı Kanun'da sözleşme aşamasında sunulması gereken belgeler belirlendiğinden, anılan düzenleme ile getirilen söz konusu şartın yerine getirilmesinin sözleşmenin imzalanması aşamasında talep edilmesin de mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “…Bu madde kapsamında istenen belgelerden hangilerinin taahhütname olarak sunulabileceği Kurum tarafından belirlenir. Gerçeğe aykırı hususlar içeren taahhütname sunulması veya ihale üzerinde kalan istekli tarafından taahhüt altına alınan durumu tevsik eden belgelerin sözleşme imzalanmadan önce verilmemesi halinde bu durumda olanlar ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler ve kapasite raporu” başlıklı 41’inci maddesinde “(1) İşin yapılabilmesi için gerekli görülen makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin bilgilere sözleşme tasarısında yer verilir. Ancak, söz konusu makine, teçhizat ve diğer ekipman yeterlik kriteri olarak belirlenemez. İşin niteliğinin gerektirdiği hallerde, kendi malı olması gerekli görülen makine, teçhizat ve diğer ekipman fiyat dışı unsur olarak belirlenebilir. İdari şartnamede, fiyat dışı unsur olarak belirlenen makine, teçhizat ve diğer ekipmanın sayısı, niteliği ve teknik kriterlere yönelik düzenlemelere yer verilir. Fiyat dışı unsur değerlendirmesi yapılabilmesi için, kendi malı olduğunu gösteren belgeler ile teknik kriterleri tevsik eden belgelerin teklif ile birlikte sunulması gerekir. Kendi malı makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin fiyat dışı unsurun, fiyat ve fiyat dışı unsurlar dahil hesaplanan toplam değerlendirme puanı içindeki ağırlığı yüzde biri geçemez. Söz konusu oranı arttırmaya veya azaltmaya ya da alım konusuna göre farklı oranlar belirlemeye Kurum yetkilidir

(2) İsteklinin kendi malı olan makine, teçhizat ve diğer ekipman; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilir. Tevsik işleminin aslına uygunluğunun noter tarafından onaylanmış ruhsat örneklerinin sunularak yapılması halinde, örnek çıkarma işleminin ilan veya davet tarihinden sonra yapılmış olması zorunludur.

(3) Geçici ithalle getirilmiş veya finansal kiralama yoluyla edinilmiş makine ve ekipman, kira sözleşmesinin sunulması ve ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar olan kiralarının ödendiğinin belgelenmesi şartı ile isteklinin kendi malı sayılır.…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “İhale üzerinde kalan isteklinin sözleşmeye davet edilmesi” başlıklı 67’nci maddesinde “(1) Kanunun 41 inci maddesinde belirtilen sürelerin bitimini, ön mali kontrol yapılması gereken hallerde ise bu kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan istekliye, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususu bildirilir. Yabancı istekliler için bu süreye oniki gün ilave edilir.

(2) Sözleşmenin imzalanacağı tarihte, sözleşme imzalanmadan önce ihale sonuç bilgileri Kuruma gönderilmek suretiyle ihale üzerinde kalan isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit edilmesi zorunludur.

(3) Mücbir sebep halleri dışında, ihale üzerinde kalan istekli, yasal yükümlülüklerini yerine getirerek sözleşme imzalamak zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde, ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilerek Kanunun 58 inci maddesi hükümleri uygulanır. Ancak, ( )… Kanunun 10 uncu maddesi kapsamında taahhüt altına alınan durumu tevsik etmek üzere idareye sunulan bilgi ve/veya belgelerin taahhüt edilen duruma aykırı hususlar içermesi halinde, ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilmekle birlikte, hakkında Kanunun 58 inci maddesi hükümleri uygulanmaz.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1.İhale konusu işte kullanılacak tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın, fiyat dışı unsur olarak belirlenmemesi veya danışmanlık hizmet alımlarında yeterlik kriteri olarak aranmaması durumlarında aday veya isteklilerden başvuru veya teklifleri kapsamında (taahhütname, yapı araçları taahhütnamesi, kira sözleşmesi vb.) herhangi bir belge sunmaları istenmez.

9.2. Yapım işi ihalelerinde, ihale konusu işin yürütülmesi için işyerinde bulundurulması öngörülen; tesis, makine, teçhizat ve ekipmana ilişkin bilgilere sözleşme tasarısında yer verilecektir.” açıklaması,

Teknik Şartname’nin “Yemeklerin Üretileceği, Servis ve Taşıma Yapılacağı Yerler” başlıklı bölümünün 6'ncı maddesinde “Yemek üretimi yapılan yemekhanemizin mücbir sebeplerden dolayı kullanılamayacağı durumlarda, hizmetin kaliteli ve sunumunun zamanında sağlanabilmesi açısından yüklenicinin İstanbul İl sınırları içerisinde mutfakları veya üretim tesislerinin olması zorunlu olup, bu şartın yerine getirilmesi hususu sözleşme aşamasında talep edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartnamede yapılan düzenleme ile idare mutfağının mücbir sebeplerden dolayı kullanılamayacağı durumlar için, yüklenicinin İstanbul il sınırları içerisinde mutfakları veya üretim tesislerinin olması zorunluluğu getirilmiş olup, bu hususun sözleşme aşamasında talep edileceği belirtilmiştir.

Şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından verilen cevapta “İhaleye katılma şartları İdari Şartnamenin 7’nci maddesinde yazılı olanlar ile sınırlıdır. Ayrıca İdari Şartname’nin 7’nci maddesindeki düzenlemede, yeterlik belgeleri arasında belirtilen gıda üretim izin belgesi veya işletme kayıt belgesinin İstanbul ili sınırları içerisinde bir mutfak veya üretim tesisine ait olmasının şart koşulmadığı, Teknik Şartnamede yer alan yüklenicinin İstanbul ili sınırları içerisinde mutfakları veya üretim tesislerinin olması zorunluluğuna ilişkin belgelendirmenin, kiralama ve benzeri yollarla sözleşme aşamasında yapılabileceği, bunun yanında anılan Teknik Şartname düzenlemesinde, idare mutfağında herhangi bir nedenle yemek üretilememesi durumunda hizmetin sürekliliği dikkate alınarak sözleşme aşamasında tevsik edilebilecek İstanbul ili sınırları içerisinde mutfak veya üretim tesisinin bulundurulması istenilerek istisnai bir durumun düzenlendiği, söz konusu düzenlemenin tekliflerin verilmesine engel bir niteliğinin bulunmadığı, mevzuata aykırı olmadığı, rekabeti engelleyici ve/veya katılımı daraltıcı bir nitelik taşımadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası uygun bulunmamıştır.

Bu noktada başvuru sahibinin iddia ettiği gibi, “üretim tesisinin kendi malı olması” gibi bir şart da bulunmamaktadır. Zira yüklenicinin sözleşme aşamasında İstanbul il sınırları içerisinde kiralama veya işletme kaydı bulunan mutfaklarının olması, 4 ayrı adreste sunulacak olan yemek servisi hizmetinin aksamaması için yeterlidir. Bu durum, İdarenin mutfağında herhangi bir mücbir sebeple yemek üretilememesi durumunda hizmetin sürdürülmesi ve sözleşmenin devam etmesi açısından önem arz etmektedir.” ifadelerine yer verilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından, mücbir sebeplerle idare mutfağında yemek üretimi yapılamadığında yüklenici tarafından kiralanacak herhangi üretim tesisinde de üretim yapılması mümkün iken kiralama seçeneğinin dışlanmasının rekabeti daraltıcı nitelikte olduğu ileri sürülmekte ise de, idare tarafından şikâyet başvurusuna verilen cevapta anılan düzenlemenin kiralama yoluyla edinim seçeneğini dışlamadığının ifade edildiği görüldüğünden, bu hususun uyuşmazlığın esasına etki edecek nitelikte olmadığı sonucuna varılmıştır.

Yemek üretimi yapılan yemekhanenin mücbir sebeplerden dolayı kullanılamayacağı durumlarda kullanılmak üzere yüklenicinin İstanbul İl sınırları içerisinde mutfakları veya üretim tesislerinin olması zorunluluğu getirildiği, bu hususa ilişkin belgelerin ise sözleşme aşamasında talep edileceği, ihale dokümanı ile talep edilen alternatif mutfağın üretimi yapılan yemekhanenin mücbir sebeplerden dolayı kullanılamayacağı durumlarda hizmetin aksatılmaması amacıyla kullanılacağının açık bir biçimde belirtildiği, alternatif mutfağa sahip olunduğuna veya bu tip bir mutfağın kiralandığına ilişkin belgelerin yalnızca yükleniciden sözleşme imzalandıktan sonra talep edilen belge mahiyetinde olduğu, bu kapsamda alternatif mutfağa ilişkin söz konusu düzenlemenin yeterlik kriteri mahiyetinde olmadığı, bahse konu düzenlemelerin ihaleye katılımı daraltmadığı ve rekabeti engellemediği, bu bakımdan yapılan düzenlemenin mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, başvuru sahibi tarafından 4734 sayılı Kanun'un 10’uncu maddesinde sözleşme aşamasında sunulması gereken belgeler belirlendiğinden bahisle, anılan düzenleme ile getirilen söz konusu şartın yerine getirilmesinin sözleşmenin imzalanması aşamasında talep edilmesinin de mevzuata aykırı olduğu ileri sürülmekte ise de, gerek düzenleme metninde ve gerek başvuru sahibinin şikâyet başvurusuna verilen cevapta, söz konusu şartın yerine getirildiğine dair belgelerin sözleşme imzalanmadan önce değil sözleşmenin yürütülmesi aşamasında idareye sunulması gerektiği ifade edildiğinden başvuru sahibinin aksi yöndeki iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıdaki tespit ve değerlendirmeler neticesinde başvuru sahibinin iddiasının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde “başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması” koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.