KİK Kararı: 2024/UH.I-1354

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/041
Gündem No : 21
Karar Tarihi : 23.10.2024
Karar No : 2024/UH.I-1354
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Mehmet Gül - Zekeriya Avcı İnş. Taah. Makina Kiralama Hazır Beton Tur. Pet. Kim. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Batman Belediyesi Su ve Kanalizasyon Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/977908 İhale Kayıt Numaralı “İş Makineleri ve Kamyon Kiralama Hizmet Alım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Batman Belediyesi Su ve Kanalizasyon Müdürlüğü tarafından 29.08.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İş Makineleri ve Kamyon Kiralama Hizmet Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Mehmet Gül - Zekeriya Avcı İnş. Taah. Makina Kiralama Hazır Beton Tur. Pet. Kim. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının 17.09.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 25.09.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 03.10.2024 tarih ve 164460 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.10.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/1194 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklama istenilecek önemli teklif bileşenlerinin mevzuata uygun olarak belirlenmediği, bu kapsamda belirlenen “Araçların yıllık periyodik bakım ve onarım giderleri (yağlama vb.)” kaleminde yer alan “vb” ifadesinin belirsizlik içerdiği, ayrıca hizmet alımına konu edilen ekskavatör, kepçe ve kamyon için yıllık periyodik bakımın söz konusu olmadığı, ayrıca bir diğer önemli teklif bileşeninin “Diğer giderler (Araç takip sistemi, araç giydirme Teknik Şartname’de belirtilen diğer giderler” olarak belirlendiği ancak doküman kapsamında araç giydirme hususuna ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmadığı, anılan kalemde belirtilen “Teknik Şartname’de belirtilen diğer giderler” ifadesinin belirsizliğe neden olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. …” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler…” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: İş Makineleri ve Kamyon Kiralama Hizmet Alım İşi

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

…

e) Miktarı: 3 Kalem; 7 Adet Damperli Kamyon, 6 Adet Kırıcılı Beko Loder Kepçe, 1 Adet Lastikli Ekskavatör; İş Makineleri ve Kamyon Kiralama Hizmet Alım İşi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Batman Belediyesi'nin belirlediği alan veya alanlar” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

KDV Hariç Olmak Üzere, Her Türlü Vergi Resim Harç ile Nakliye, Ulaşım, İndirme, Yükleme, Sigorta Vb. Giderler Dahildir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “İşin Konusu” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1 Çalıştırılacak araçların, cinsi, model yılı, miktarı ve çalıştırılacak gün sayısı aşağıdaki gibi olacaktır.

No:

İş Kaleminin Adı

Miktarı (Adet)

Süresi (Gün/Ay)

1

Damperli kamyon

7 adet

300 günlük

2

Kırıcılı Beko Loder Kepçe

6 adet

300 günlük

3

Lastikli Ekskavatör

1 adet

300 günlük

…” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teknik Özellikler” başlıklı 4.1’inci maddesinde “4.1.1 Damperli Kamyon

1. Kamyon günde 10 saat çalışacaktır.

…

10. Araçların akaryakıt giderleri hariç şoför, her türlü bakım-onarım, lastik, yedek parça, yağlama ücretleri v.b gibi giderler yükleniciye ait olacaktır. Kamyonun lastikleri bakımlı ve yeni olacaktır.

…

4.1.2 Kırıcılı Beko Loder (Kazici Yükleyici Kepçe)

1. İş Makinesi günde 10 saat çalışacaktır.

…

13. Araçların akaryakıt giderleri hariç şoför, her türlü bakım-onarım, lastik, yedek parça, yağlama ücretleri v.b gibi giderler yükleniciye ait olacaktır.

…

4.1.3 Lastikli Ekskavatör

1. Lastikli Ekskavatör günde 10 saat çalışacaktır. Yakıt Belediyeye aittir.

…

8.Araçların akaryakıt giderleri hariç şoför, her türlü bakım-onarım, lastik, yedek parça, yağlama ücretleri v.b gibi giderler yükleniciye ait olacaktır. …” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Diğer Şartlar” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1- İhale kapsamında idareye bağlı birimlerde görev alan hizmet araçları, her göreve çıkışlarında ''Görevli Hizmet Aracı'' yazılı levha taşıyacaklardır. Bu levha görev dışında kesinlikle kullanılmayacak ve işten ayrılan ya da değiştirilen araçların görevli levhaları ilgili birim amirine geri verilecek ve yerine yeni araç temin edilmesi durumunda bu görev yazıları yeniden düzenlenecektir. Bu kartların iade edilmemesi durumunda doğabilecek sonuçlardan Yüklenici sorumlu olacaktır. …” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin 7 adet damperli kamyon, 6 adet kırıcılı beko loder kepçe ve 1 adet lastikli ekskavatör kiralanması işini ihtiva ettiği, 11 isteklinin katıldığı ihalede 9 isteklinin teklifinin aşırı düşük olarak tespit edildiği, bu kapsamda açıklama sunan 2 isteklinin teklifinin, mevzuata uygun açıklama yapılmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin sınır değer üzerinde teklif veren Özok Mak. Müt. Müh. Pet. İnş. Gıda Tar. Nak. Taah. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. uhdesinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

İhale işlem dosyası üzerinde yapılan inceleme neticesinde; idare tarafından, sınır değerin altında teklif sunduğu tespit edilen isteklilere 12.09.2024 tarihinde tebliğ edilen “Beyan edilen bilgileri tevsik eden belgelerin ve aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması” konulu yazıda “… Bu Kapsamda aşağıda açıklanması istenilen önemli teklif bileşenlerinin, ihale konusu iş ile ilgili Hizmet Alım ihaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili maddeleri gereğince, yazılı açıklamanızı 17.09.2024 tarihi mesai bitimine kadar komisyonumuza ulaştırmanız gerekmektedir.

İhale için:

Araçların kiralama giderleri veya kendi malı ise Amortisman giderleri

Araçların zorunlu mali trafik sigortası, motorlu taşıtlar vergisi

Kasko,

Vergiler (Sözleşme ve Karar Damga Vergisi, K.İ.K. Payı)

Araçların Yıllık Periyodik bakım ve onarım giderleri (yağlama vb.),

Araçlara lastik değişim giderleri,

Araçların Fenni muayene ve egzoz emisyon ölçüm giderleri,

Çalıştırılacak Şoför (isçilik, yemek, fazla mesai) giderleri,

Diğer Giderler (Araç Takip sistemi, araç giydirme Teknik şartnamede belirtilen diğer giderler.)” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamalarından teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili aşırı düşük teklif açıklaması talep edileceği, aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin idarenin takdir yetkisi kapsamında olmak üzere, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesinin zorunlu olduğu, aşırı düşük teklif sahibi istekliler tarafından Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesinde sayılan yöntemler kullanılarak açıklama yapılabileceği anlaşılmaktadır.

İdare tarafından, sınır değerin altında teklif sunan isteklilere tebliğ edilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında belirtilen “Araçların Yıllık Periyodik bakım ve onarım giderleri (yağlama vb.)” önemli teklif bileşenine ilişkin olarak periyodik bakım ve onarım giderleri bakımından açıklamanın araçların günde 10 saat olmak üzere 300 gün çalıştırılacağı göz önünde bulundurularak yapılabileceği, dolayısıyla bu hususta herhangi bir belirsizlik bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının bu kısmının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Ancak, bahse konu önemli teklif bileşeninde “yağlama vb.” ifadesine de yer verildiği, idare tarafından şikayet başvurusuna verilen cevabi yazıda anılan ifadenin bakım onarıma ilişkin örnek verme amacı taşıdığı ifade edilmekle birlikte Teknik Şartname’nin ilgili maddelerinde yağlama giderinin bakım ve onarım giderlerinden harici bir gider olarak belirtildiği, dolayısıyla “yağlama vb.” ifadesinin belirsizlik içerdiği,

Öte yandan başvuruya konu edilen bir diğer önemli teklif bileşeninin “Diğer Giderler (Araç Takip sistemi, araç giydirme Teknik şartnamede belirtilen diğer giderler.)” şeklinde belirlendiği, doküman düzenlemeleri kapsamında anılan kalemde belirtilen “araç giydirme” hususuna işaret eden herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, idare tarafından şikayet başvurusuna verilen cevabi yazıda anılan ifadenin “Görevli Hizmet Aracı'' yazılı levha olduğu belirtildiği ancak bahse konu önemli teklif bileşeninde “diğer giderler” ifadesine de yer verildiği, dolayısıyla başvuruya konu edilen önemli teklif bileşenlerinde açıklamaya konu edilmek istenen unsurların gerekli ayrıntı ve netliğe sahip olmadığı anlaşılmıştır.

Netice itibariyle, idare tarafından aşırı düşük teklif açıklamasına konu edilen başvuruya konu önemli teklif bileşenlerinin aşırı düşük teklif açıklamasının hazırlanması, değerlendirilmesi ve incelenmesine olanak tanımadığı anlaşıldığından, idare tarafından teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin isteklileri tereddüte düşürmeyecek şekilde aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında somut ve net bir şekilde belirtilmesi suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, idare tarafından teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin isteklileri tereddüte düşürmeyecek şekilde aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında somut ve net bir şekilde belirtilmesi suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.