KİK Kararı: 2024/UH.I-1275

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/039
Gündem No : 31
Karar Tarihi : 09.10.2024
Karar No : 2024/UH.I-1275
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Karalar Müth. Müh. Taş. Gıda Elekt. Pet. Tem. Tur. Taah. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Van Büyükşehir Belediyesi Makine İkmal Bakım ve Onarım Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/963202 İhale Kayıt Numaralı “Araç Kiralama ve Şoför Hizmet Alım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Van Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Makine İkmal Bakım ve Onarım Dairesi Başkanlığı tarafından 09.09.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Araç Kiralama ve Şoför Hizmet Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Karalar Müth. Müh. Taş. Gıda Elekt. Pet. Tem. Tur. Taah. ve Tic. Ltd. Şti.nin 03.09.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.09.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 16.09.2024 tarih ve 161476 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.09.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/1103 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

İhale dokümanında yetki belgelerine ilişkin düzenlemelerin çelişki yarattığı, şöyle ki; İdari Şartname’nin 7.1.ı maddesinde A1, K1 ve D2 yetki belgelerinin yeterlik kriteri olarak istendiği, Teknik Şartname’nin 3.10’uncu maddesinde de A1, K1 ve D2 yetki belgelerinin aslı veya noter tasdikli suretini teklifleri kapsamında sunmaları gerektiğinin düzenlendiği, yetki belgelerinin, özellikle K1 yetki belgesi hususunda yapılmış olan düzenlemelerin hatalı olduğu ve birbiri ile çelişki arz ettiği, İdari Şartname’de yeterlik kriteri olarak yer verilen yetki belgelerine (A1, K1 ve D2) ve kriterlerine ihale ilanında yer verilmediği, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’ndan alınmış bir K1 yetki belgesinin aslı veya noter onaylı suretinin sunulmasının istenmesinin, Karayolu Taşıma Kanunu ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği çerçevesindeki ilgili düzenlemeler dikkate alındığında, ilgili mevzuatına aykırı olduğu, ilgili mevzuatı çerçevesinde otomobillerle ticari ve tarifesiz olarak yurtiçi yolcu taşımacılığı yapacak kişilere düzenlenen A1, yolcu taşımacılığı kapsamında B2, D2, D4, eşya taşımacılığı kapsamında C2, K1, L1, L2, R1 veya R2 yetki belgelerinden herhangi birinin istenmesi gerektiği, yürütülecek iş kapsamında yalnızca K1 yetki belgesinin istenilmesinin ihaleye katılımı daralttığı, diğer taraftan, D2 yetki belgesi ile ilgili olarak, taşıma mevzuatı gereği birbirini ikame eden B2 ve D4 yetki belgesi sahiplerinin de ihaleye katılımına imkan sağlayacak şekilde bir düzenleme yapılması gerektiği, bu nedenle ihalede birbiri yerine geçebilecek ve kabul edilmesi ile ilgili mevzuatı gereği zorunlu belgeler belirtilmeksizin sadece K1 ve D2 yetki belgelerinin istenilmesinin uygun olmadığı,

Diğer taraftan, İdari Şartname’de yeterlik kriteri olarak K1 yetki belgesinin istenildiği, ancak Teknik Şartname’de K1* yıldızlı belgenin kabul edilemeyeceğinin düzenlendiği, bu hususunda da mevzuata aykırılık taşıdığı, ilgili mevzuatı kapsamında K1* yetki belgesinin sadece il içi ve/veya şehir içi taşımacılık faaliyetinde bulunabilme sınırlamasını kaldırdığı, bu kapsamda K1* yetki belgesi ile K1 taşıma yetki belgesinin aynı işleve sahip olduğu, bu nedenle K1* belgesinin kabul edilemeyeceğine ilişkin bir düzenleme yapılmasının mevzuata aykırı olduğu,

Araçların modellerinin yüksek belirlenmesi ilişkin yapılan düzenlemelerin mevzuata aykırılık teşkil ettiği, şöyle ki; Teknik Şartname’nin “Kiralanacak araçların teknik özellikleri” başlıklı 2’nci maddesinde binek otomobilin, 19+1 minibüsün, 4x2 pick up, 4x4 pick up, 3+1 camlı panelin 2020 model, 4+1 camlı panelin, 2+1 kapalı kasa panelin 2018 model, 13+1 minibüs, 4+1 çift kabin kamyonet ve 2+1 tek kabin kamyonetin 2016 model olacağının düzenlendiği, anılan Şartname’de yapılan bu düzenlemenin ihaleye katılımı sınırlandırdığı ve 2024/7 sayılı ve “Tasarruf Tedbirleri” konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nin “Resmî Taşıtların Edinilmesi ve Kullanılması” hükümlerine çerçevesine uygun olarak düzenlenmesi gerektiği, diğer taraftan ihale kapsamında çalıştırılacak araçlar ile ilgili olarak aynı tip ve kategorideki araçlar için farklı model yılları ve teknik özellikler belirlenmesinin de ihaleye katılımı daraltacağı ve rekabeti engelleyeceği, ayrıca mevcut işi sürdüren yükleniciye avantaj sağlayacağı, 2020, 2018 ve 2016 model ve üstü araçlar için teklif istenmesinin anılan Genelge gereği çalıştırılması gereken ve amaca uygun daha düşük modelli araçlara göre idareye maliyetinin çok yüksek olacağı, bu kapsamda da daha yeni modelli olarak teklif istenen araçların kasko değerinin daha yüksek olacağı, ilgili Genelge’ye rağmen daha düşük modelli araçların çalıştırılmaması durumunun da kamu zararına sebebiyet vereceği,
Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde yapılan düzenlemelerin çelişki yaratığı ve mevzuata aykırılık içerdiği, şöyle ki; hem Sözleşme Tasarısı’nda hem de Teknik Şartname’de sözleşme bedeli üzerinden ayrı ayrı ceza kesileceği düzenlemesinin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu, Sözleşme Tasarısının 16.1.5’inci maddesinde “Bu sözleşmenin 16.1.2’nci ve 16.1.3’üncü maddelerinde yer verilen aykırılıklar kapsamında somut fiillere yer verilmemesi halinde, söz konusu maddelerde yer alan cezalar ve/veya fesih yaptırımları uygulanamaz.” dikkate alındığında Teknik Şartname’de düzenlenen cezai müeyyidelerin hiçbir şart altında uygulanamayacağı,

Diğer taraftan, Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesine ait tablonun ikinci satırında herhangi bir ceza oranı belirtilmediği, bir üst satırda binde 1 ve anılan Tasarı’nın 16.1.1’inci maddesinde de onbinde 3 oranlarının düzenlendiği, bu kapsamda 2’nci satırdaki aykırılık için hangi oranda ceza kesileceğinin belli olmadığı,

Anılan Tasarı’nın 16.1.3’üncü maddesinde düzenlenen ağır aykırılık halinin ihalede rekabeti daraltacağı, şöyle ki anılan Tasarı’nın 10.2’nci maddesinde sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 7 gün içinde işe başlanacağının düzenlendiği, aynı Tasarı’nın 16.1.3’üncü maddesinde de sözleşmede belirtilen tüm araçların işe başlatılmaması durumunun ağır aykırılık hali olarak düzenlendiği, ihale tarihinin “09.09.2024” tarihi olduğu ve yüklenici ile sözleşme imzalanabilmesi için beklenilmesi gereken yasal süreler de dikkate alındığında sözleşmenin imzalanma tarihi ile işe başlama tarihi arasındaki sürenin kısa bir süre olacağı, ayrıca ihale konusu iş kapsamında çalıştırılması istenilen 145 adet aracın ayrıntılı teknik özellikleri olan nitelikli araçlar olduğu, yüklenici tarafından temin edilecek araçların belgeleriyle birlikte sözleşmenin imzalanmasını müteakip 7 (yedi) gün içerisinde idareye teslim edileceği, araçların tamamının işe başlama tarihinde idareye teslim edilmemesi sonucunda, 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin idarece feshedileceği göz önüne alındığında, araçların teslimi için belirlenen sürenin makul olmadığı, bu durumun halen işi yürüten firmaya avantaj sağladığı da dikkate alındığında, düzenlemenin ihaleye katılımı zorlaştırıcı ve engelleyici nitelik taşıdığı, bu nedenlerle de mevcut düzenlemenin temel ilkelere aykırılık içerdiği ve ihalenin iptal edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun “Yetki belgesi alma zorunluluğu ve taşıma hizmeti” başlıklı 5’inci maddesinde “Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur.” hükmü,

08.01.2018 tarihli ve 30295 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “(1) 4925 sayılı Kanunda belirtilen tanımlara ek olarak bu Yönetmelikte geçen;

...

üüü) Yetki belgesi: Bu Yönetmelik kapsamında faaliyette bulunacak gerçek ve tüzel kişilere çalışma izni veren ve Bakanlıkça düzenlenen belgeyi,

...

ifade eder.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Yetki belgesi alma zorunluluğu” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) Bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yetki belgesi türleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) A türü yetki belgesi: Otomobille (ticari tarifeli veya tarifesiz olarak, (yurt içi veya uluslararası yolcu taşımacılığı yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:

a) A1 Yetki Belgesi: Yurtiçi (tarifeli veya tarifesiz yapacaklara,

b) A2 Yetki Belgesi: Uluslararası tarifesiz yapacaklara verilir.

(2) B türü yetki belgesi: Otobüsle yurtiçi ve/veya uluslararası yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Bu belgelere 24 üncü maddenin ikinci fıkrasının (m) bendindeki şartları haiz otomobiller de kaydedilebilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:

…

b) B2 yetki belgesi: Ticari ve tarifesiz yapacaklara,

…

verilir.

(3) C türü yetki belgesi: Yurtiçi ve/veya uluslararası eşya taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:

…

b) C2 yetki belgesi: Ticari amaçla yapacaklara,

…

verilir.

(4) D türü yetki belgesi: Otobüsle tarifeli veya tarifesiz yurtiçi yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Bu belgelere 24 üncü maddenin ikinci fıkrasının (m) bendindeki şartları haiz otomobiller de kaydedilebilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:

…

b) D2 yetki belgesi: Ticari ve tarifesiz olarak yapacaklara,

…

ç) D4 yetki belgesi: Ticari olarak, taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak yapacaklara,

verilir.

…

(8) K türü yetki belgesi: Yurtiçi eşya taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:

a) K1 yetki belgesi: Ticari amaçla eşya taşımacılığı yapacaklara,

…

verilir.

(9) L türü yetki belgesi: Ticari amaçla lojistik işletmeciliği yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Faaliyetin şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:

a) L1 yetki belgesi: Yurtiçi yapacaklara,

b) L2 yetki belgesi: Yurtiçi ve/veya uluslararası yapacaklara,

verilir.

...

(13) R türü yetki belgesi: Ticari amaçla eşya taşımacılığı alanında taşıma işleri organizatörlüğü yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Faaliyetin şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:

a) R1 yetki belgesi: Yurtiçi yapacaklara,

b) R2 yetki belgesi: Yurtiçi ve/veya uluslararası yapacaklara,

verilir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Mevzuata uygun taşımacılık, yetki belgelerinin devredilemeyeceği ve genel yasaklar” başlıklı 9’uncu maddesinde “(1) Karayolu taşımacılık faaliyetlerinin ikili ve çok taraflı uluslararası anlaşma ve sözleşmelere, Kanuna, bu Yönetmeliğe ve ilgili diğer mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesi esastır.

(2) Yetki belgeleri, satılamaz ve devredilemez.

(3) Bir taşıt belgesine kayıtlı olmayan taşıtların terminallere, yükleme veya boşaltma noktalarına girişlerine ve çıkışlarına, sınır kapılarından ise çıkışlarına, 66 ncı maddede belirtilen yetkili görevliler tarafından izin verilmez. Bu durumdaki taşıtlarda bulunan yolcuların ve eşyaların aktarılmasına ise, taşıtlar uygun yerlere alınarak izin verilir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Yetki belgesi sahiplerinin ortak yükümlülükleri” başlıklı 40’ıncı maddesinde “…(17) Yetki belgesi sahipleri, almış oldukları yetki belgesinin kapsamı dışında faaliyette bulunamazlar. Bu fıkraya aykırı hareket edenlere, Kanunun 26’ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası uygulanır…” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “...(4) İhale konusu işin yerine getirilmesi için alınması zorunlu olan ve ilgili mevzuatında o iş için özel olarak düzenlenen sicil, izin, ruhsat vb. belgelerin adaylar veya istekliler tarafından sunulmasına ilişkin hükümlere, ilan ve ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamede yer verilir. İş ortaklarının her birinin söz konusu belgeleri ayrı ayrı sunması, konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmına ilişkin belgeleri sunması zorunludur.” hükmü,

İhale İlanı’nın “İhaleye katılabilme şartları ve istenilen belgeler ile yeterlik değerlendirmesinde uygulanacak kriterler” başlıklı 4’üncü maddesinde “4.1.1.3. İhale konusu işin yerine getirilmesi için alınması zorunlu olan ve ilgili mevzuatında o iş için özel olarak düzenlenen sicil, izin, ruhsat vb. belgeler,

Karayolu Taşıma Yönetmeliği Yetki Belgeleri” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı ikinci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Araç Kiralama ve Şoför Hizmet Alım İşi

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

142 Adet Araç ve 82 Şoför ile 24 Ay Süreli Hizmet Alım İşi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Van Büyükşehir Belediyesi, Makine İkmal Bakım ve Onarım Dairesi Başkanlığı” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “...ı) İhale konusu işin ya da malın satış faaliyetinin yerine getirilebilmesi için ilgili mevzuat gereğince alınması zorunlu olan sicil, izin, ruhsat, faaliyet belgesi vb. belgeler:

Belge Adı

Açıklama

Ortak Girişimlerde

Karayolu Taşıma Yönetmeliği Yetki Belgeleri

İhale konusu hizmetin yerine getirilmesinde, Ulaştırma Bakanlığının Karayolu Taşıma Yönetmeliği hükmü gereğince istekliler; A1, K1 ve D2 yetki belgelerine sahip olacaklardır ve söz konusu belgelerin bilgilerini yeterlilik bilgi tablosunda sunacaklardır.

Tüm ortakların sunması gerekmektedir.”

…” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “İşin adı ve kapsamı” başlıklı 1’inci maddesinde “İşin Adı: Van Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı hizmet alanlarında çalıştırılmak üzere gerektiğinde Van ili dışındaki yapılacak seyahat ve görevlerde kullanılacak olan; Yakıtı idareye ait olmak kaydıyla, şoförlü ve şoförsüz, sözleşme süresince her gün (gün içerisinde istenilen saat, hafta sonu ve resmî tatiller dahil) kullanılmak üzere aşağıda özellikleri ve miktarı belirtilen dizel yakıt kullanan araç kiralanması hizmet alımı işidir.

1.2 İşin kapsamı: Van Büyükşehir Belediyesi hizmetlerinde 2 (İki) yıl süre ile resmi hizmetler, kontroller ve nöbetçi taşıt olarak kullanılmak üzere toplam 142 adet araç kiralama ve 82 adet şoför hizmeti alınacaktır. Hizmet alımı suretiyle taşıt edinilmesinde yalnızca yakıtı idarece karşılanacak olup, bunun dışında yazlık ve kışlık lastik değişimi, Adblue, yağ, katkı maddesi, cam suyu, bakım - onarım ve benzeri giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır. Bu Şartname ve ekleri "İdari Şartname" ile “sözleşmenin" bir parçası olup, her biri diğerinin tamamlayıcısı olarak birlikle kullanılır. İş kapsamında çalıştırılacak olan taşıtların çalışma süreleri (işe başlama ve bitiş tarihleri) İdare tarafından belirlenecektir. Kiralanacak araçlar bu şartnamenin aşağıda yazılan birim ve alanlarda çalıştırılır. Başkanlık Makamı, Genel Sekreterlik, Daire Başkanlıkları ve bağlı şube müdürlükleri, Belediyeye bağlı işletmeler, ortaklık ve diğer kuruluşları, Bunlara ilişkin tesis, bina, şantiye, atölye, bakım onarım ve müştemilatları ile Van Büyükşehir Belediyesine ait faaliyet, çalışma alanları ve tüm işyerleri ile il dışı görevlendirmelerini kapsar.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Hizmet alımı şartları” başlıklı 3’üncü maddesinde “…3.10 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununa göre ilgili Bakanlıkça hazırlanan mevzuatta belirtilen ticari faaliyetlerde kullanılacak araçlar için uygun yetki belgelerini yüklenici/istekli almakla yükümlüdür. Ayrıca, cari kanun ve resmi düzenlemelerle zorunlu kılınan veya ileride zorunlu kılınacak belgelerin alınması da yüklenici/isteklinin sorumluluğundadır. Yüklenici, Ulaştırma Bakanlığı’ndan alınmış A1 Yetki Belgesi, K1 Yetki belgesi (K1* Yıldızlı belge kabul edilmeyecektir) ve D2 Yetki belgesinin aslını veya noter tasdikli suretini teklifleri kapsamında sunacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru sahibinin söz konusu ihalede sadece K1 yetki belgesi istenilmesinin mevzuata aykırı olduğu iddiasına yönelik yapılan incelemede, 23.09.2020 tarihli ve 2020/UH.II-1576 sayılı Kurul kararında benzer bir iddiaya ilişkin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğünden bilgi istendiği ve Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğünün 14.09.2020 tarihli ve E.50863 sayılı yazısında “… Bilindiği üzere, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Yönetmeliğine göre; taşımacılık işi ile iştigal eden her firmanın, faaliyet alanına göre yetki belgesi alması ve operasyonlarında kullandığı her bir taşıtı (özmal veya sözleşmeli), yetki belgesi eki taşıt belgesine ilave ettirilerek taşıt kartını alması; ülkedeki taşıma düzeninin sağlanması, taşımada kullanılan taşıtların tespiti ve takibi, yapılan taşımalarda ülke ekonomisine maksimum verimin sağlanması ile 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun amacı çerçevesinde bir zorunluluk olup, kapsam dışı bırakılan taşımalar, anılan Yönetmeliğin 2’nci maddesinde açıkça belirtilmiştir.

Bununla birlikte, Karayolu Taşıma Yönetmeliği çerçevesinde, adlarına yetki belgesi düzenlenmiş firmaların, almış oldukları yetki belgelerinin faaliyetlerine uygun olması anılan Yönetmeliğin 5 inci maddesi gereği zorunludur.

Yukarıda belirtilen açıklamalar çerçevesinde, Kamu Kurum ve Kuruluşlarının düzenlemiş olduğu taşıma ihalelerinde, ihaleye iştirak edecek firmalardan; ihaleye konu taşıma faaliyetinin niteliği, mahiyeti, büyüklüğü (taşıması yapılacak eşyanın ağırlığı) ve gerekli taşıt sayısı göz önünde bulundurularak, Karayolu Taşıma Kanunu ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği çerçevesinde düzenlenen C2, K1, L1, L2, M1, M2, N1, N2, P1, P2 yetki belgelerinden, uygun türdeki yetki belgesinin istenilmesi gerekmektedir.

Bununla birlikte, Karayolu Taşıma Yönetmeliği çerçevesinde düzenlenen yetki belgelerinin kapsamları ve faaliyet gösterebilecekleri alanlar da dikkate alınarak;

C2 yetki belgesine sahip firmaların K1,
L1 veya L2 yetki belgesine sahip firmaların C2, K1, N1 veya N2,
M1 veya M2 yetki belgesine sahip firmaların P1 veya P2,
N1 veya N2 yetki belgesine sahip firmaların C2 veya K1,

yetki belgesi kapsamında da faaliyet gösterebileceklerinin (uluslararası taşımalar sadece C2, L2 ve M2 yetki belgesi ile yapılabilmektedir) göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

Bu itibarla; ilgi yazınızda belirtilen taşıma ihalesine ilişkin hazırlanan İdari Şartname'de belirtilen taşıtların, yapılacak taşımanın niteliği göz önünde bulundurularak, uygun olan bir yetki belgesi eki taşıt belgesinde kayıtlı bulunmaları gerekmekle birlikte, söz konusu ihalenin, sadece K türü (K1) yetki belgesi düzenlenmiş firmalarla sınırlandırılmasının uygun olmayacağı mütalaa edilmektedir.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Söz konusu yazıya göre taşıma faaliyetleri için araç kiralanması işleri kapsamında yapılan ihalelerde sadece K türü (K1) yetki belgesinin istenilmesinin ihaleye katılımı daraltıcı nitelikte olduğu anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede, başvuruya konu ihalenin de Van Büyükşehir Belediyesinin “Araç Kiralama ve Şoför Hizmet Alım İşi” işi olduğu, yukarıda yer verilen yazı doğrultusunda, söz konusu ihalede A1 yetki belgesi ve D2 yetki belgesi kapsamı dışındaki taşıma faaliyeti için kullanılacak araçlarda sadece (K1) yetki belgesinin istenilmesinin ihaleye katılımı daraltıcı nitelikte olduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, İdare Şartname’nin 7’nci maddesinde isteklilerin A1, K1 ve D2 yetki belgelerine sahip olmaları gerektiğinin yeterlik kriteri olarak düzenlendiği, İhale İlanı’nın “İhaleye katılabilme şartları ve istenilen belgeler ile yeterlik değerlendirmesinde uygulanacak kriterler” başlıklı 4.1.1.3’üncü maddesinde de yetki belgeleri ismen zikredilmese de “Karayolu Taşıma Yönetmeliği Yetki Belgeleri” ifadesine yer verildiği görülmüş olup, İdari Şartname’de yeterlik kriteri olarak belirtilen belgelerin İhale İlanı’nda da işaret edildiği anlaşılmıştır.

Öte yandan, K1 yetki belgesi ve yıldızlı K1* yetki belgesi arasında temel farkın, taşıma kapasitesi ve işletme özelliklerine göre belirlenen sınırlamalar olduğu, her iki belgenin de Türkiye'de ticari amaçla kara yolu taşıma faaliyetlerinde kullanılan belgeler olduğu, ancak yıldızlı K1* yetki belgesine sahip olanların yalnızca merkezin bulunduğu il sınırları içerisinde çalışabilecekleri, Teknik Şartname’nin “İşin adı ve kapsamı” başlıklı 1’inci maddesinde de Van ili dışındaki seyahat ve görevlendirmelerinin bulunduğu, dolayısıyla doküman düzenlemelerinde K1* yıldızlı belgenin kabul edilmeyeceğine ilişkin düzenlemenin mevzuata aykırı olmadığı ve başvuru sahibinin bu kapsamdaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur...” hükmü,

Anılan Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir.

İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.

Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.

Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik Şartname” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur. Bu şartnamelerde yerli isteklilerin katılımını engelleyici düzenlemelere yer verilemez.

(2) Teknik şartnamede, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamede teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.

(3) Teknik şartnamenin idare tarafından hazırlanması esastır. Ancak, işin özelliğinin gerektirdiği hallerde ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla teknik şartname, Kanun hükümlerine uygun olarak danışmanlık hizmet sunucularına hazırlattırılabilir.

(4) İhale konusu işte kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipmanın teknik özellikleri, öncelikle yerli malının da kullanılmasını sağlayacak şekilde belirlenir. Bunlara ilişkin kullanım kılavuzlarına yönelik teknik şartnamede düzenleme yapılabilir.” hükmü,

Cumhurbaşkanlığının 17.05.2024 tarihli ve “Tasarruf Tedbirleri” konulu 2024/7 sayılı Genelgesi’nde “… Bu Genelge kapsamında edinimine izin verilen taşıtlar, kullanım süreci ve maliyet analizleri dikkate alınarak en ekonomik yöntemle temin edilecektir. Hizmet aracı olarak kullanılacak taşıtlarda baz veya standart donanımlı, yerli ve elektrikli, binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 1600 cc ve altındaki motor hacimli, işletme maliyetleri düşük ve ekonomik olan taşıtlar tercih edilecektir. Ayrıca hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtlarda model yılı yeni araçları yerine ekonomik olması durumunda binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 10 yaşını, diğer taşıtlarda 15 yaşını doldurmamış olmak kaydıyla model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verilecektir.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Kiralanacak taşıtların teknik özellikleri” başlıklı 2’nci maddesinde;

Sıra no

Taşıt Türü

Adet

Taşıt alt türü

Taşıt alt türü adedi

Oturma kapasitesi

Model Yılı

Motor hacmi (cc)

Vites

Özellikler

Binek otomobil

Yakıtı idare tarafından karşılanacaktır.

Otomobil

4+1

En az 2020

En az 1460 cc

Otomatik

…

Minibüs

Yakıtı idare tarafından karşılanacaktır.

Minibüs

En az 13+1

En az 2016

En az 1995 cc

Otomatik veya manuel

…

Minibüs

Yakıtı idare tarafından karşılanacaktır.

Minibüs

En az 19+1

En az 2020

En az 1195 cc

Otomatik veya manuel

…

Pick up

Yakıtı idare tarafından karşılanacaktır.

4x2 Pikap

4+1

En az 2020

En az 2265 cc

Otomatik veya manuel

…

Çift kabin kamyonet

4+1

En az 2016

En az 1995

Otomatik veya manuel

…

Tek kabin kamyonet

2+1

En az 2016

En az 1995 cc

Otomatik veya manuel

…

Pick up

Yakıtı idare tarafından karşılanacaktır.

4x4 Pikap

4+1

En az 2020

En az 2265 cc

Otomatik veya manuel

…

Panel

4+1 Camlı panel

4+1

En az 2018

En az 1500 cc

Otomatik veya manuel

…

3+1 Camlı panel

3+1

En az 2020

En az 1200 cc

Otomatik veya manuel

…

2+1 Kaplı kasa panel

2+1

En az 2018

En az 1900 cc

Otomatik veya manuel

…

Toplam

142

düzenlemesi yer almaktadır.

İhale konusu işin; muhtelif binek otomobil, minibüs, pick up ile panelden oluşan toplam 142 aracın 24 ay süre ile kiralanması işi olduğu, işin ifasında kullanılacak araçlara ilişkin model aralığının genel manada en az 2016 - 2020 yılları olarak belirlendiği, bu kapsamda 142 adet araçtan 90 adedinin en az 2020 model, 12 adedinin en az 2018 model, 40 adedinin en az 2018 model olmasının istendiği, ayrıca idare tarafından 12 adet binek otomobil için en az 1460 cc motor hacmi şartının istenildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, ihale konusu işin özellikleri göz önünde bulundurulmak suretiyle teknik şartnamelerde belirlenecek kriterlerin idarelerin asgari ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olarak rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacak şekilde hazırlanması gerekmektedir.

Bunun yanı sıra, idarenin ihtiyacını karşılarken ihale konusu hizmet alımında hizmetin teknolojik gerekliliklerini ve performansını belirleme yetkisi bulunmaktadır.

Bu bağlamda, idarelerin gerek ihtiyacı olan alımın tespiti, gerek ihale konusu hizmet alımının miktar ve niteliklerini dikkate alarak teknik şartnamelerde hangi kriterleri belirleyip belirleyemeyecekleri, gerekse de belirledikleri kriterlerin ihtiyacı karşılamada yeterli olup olmadığı noktasında belli bir serbestiye sahip oldukları açıktır. Ancak, alımın konusuna ilişkin teknik kriter ve özellikleri belirleme hususundaki bu takdir yetkisi yukarıda yer verilen Kanun maddesi ile belli ölçüde sınırlandırılmıştır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ile başvuruya konu doküman düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde; araçların model ve motor hacmine yönelik Teknik Şartname düzenlemelerinin, idarenin ihtiyaçları ve takdir yetkisi doğrultusunda yapılan bir idari tasarruf olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

Öte yandan Cumhurbaşkanlığının 17.05.2024 tarihli ve “Tasarruf Tedbirleri” konulu 2024/7 sayılı Genelgesi’nde, resmi taşıtların ediniminde ve kullanımında kullanım süresi ve maliyet analizleri dikkate alınarak en ekonomik yöntemin tercih edilmesinin istenildiği, hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtlarda model yılına ilişkin olarak ise, yeni araçlar yerine ekonomik olması durumunda binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 10 yaşını, diğer taşıtlarda 15 yaşını doldurmamış olmak kaydıyla model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verilmesinin istenildiği, binek araçlar için 1600 cc ve altındaki motor hacimli araçlara öncelik verilmesinin istendiği görülmüştür.

Bu çerçevede, anılan Genelge maddesi gereği, araçların kullanım süresi ve maliyet analizleri dikkate alınarak en ekonomik yöntemle edinilmesinin istenildiği ancak bu hususun açık bir model yılı veya eski model yılı araçlar ile sağlanması zorunluluğuna dair bir hususun belirtilmediği, ihale konusu işte çalıştırılacak binek araçlar ve 3+1 camlı panel için en az 2020 model, diğer muhtelif araçlar için de en az 2016 ve 2018 model olmasının idare tarafından istenildiği, işin başlangıç tarihinin 2024 yılı, süresinin 24 ay olduğu ve işin bitim tarihi ve işin yapılacağı süre birlikte dikkate alındığında idare tarafından yeni model araç istendiğinden bahsedilemeyeceği, idarece yapılan düzenleme ile kiralanacak araçlar için istenilen asgari model yılı sınırlamasının idarenin ihtiyacı ve kamu yararı doğrultusunda hizmetin gerekleri çerçevesinde belirlendiği, doküman düzenlemelerine göre araçların temini yönünden bu hizmet sektöründe faaliyet gösteren firmalardan ihaleye teklif vereceklerin ihale hazırlık sürecine girebileceği ve istekliler tarafından ihale konusu işte çalıştırılacak 142 adet araçtan, binek otomobil ve 3+1 camlı panel için 2020, 2021, 2022 ve 2023 model yıllarındaki araçların teklif edilebileceği, diğer araçlar için de benzer durumun mevcut olduğu, bu itibarla söz konusu düzenlemelerin ihaleye teklif verilmesine engel teşkil etmediği anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, iddiaya konu edilen motor hacimlerinin işin ifasında kullanılacak binek araçlar için istendiği, binek araçlar bakımından makul seviyelerde motor hacmi aralıklarına yer verildiği (en az 1460 cc) ayrıca bahse konu motor hacmi aralıklarının anılan genelgede yer verilen motor hacmi aralıklarında (1600 cc ve altı) olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının da yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, başvuru sahibinin ihale kapsamında çalıştırılacak araçlar ile ilgili olarak aynı tip ve kategorideki araçlar için farklı model yılları ve teknik özellikler belirlenmesinin de ihaleye katılımı daraltacağı ve rekabeti engelleyeceği, ayrıca mevcut işi sürdüren yükleniciye avantaj sağlayacağına yönelik iddiası incelendiğinde, Teknik Şartname’de kiralanacak araçların teknik özellikleri başlıklı maddesinde, 2 adet minibüs tipine ilişkin olarak, bir grup minibüsün en az 2016 model, 13+1 oturma kapasiteli, en az 1995 cc motor hacimli 21 adet olarak istendiği, diğer grup minibüsün en az 2016 model, 19+1 oturma kapasiteli, en az 1195 cc motor hacimli 2 adet olarak istendiği, pick up’lar ile ilgili olarak, 4x2 pikap, 4x4 pikap, çift kabin kamyonet ve tek kabin kamyonet olarak, farklı model yılları, farklı motor güçleri ve oturma kapasitelerinin istendiği, son olarak da panel grubu araçlara bakıldığında ise, 4+1 camlı, 3+1 camlı ve 2+1 kapalı kasa panel grubu olarak, farklı oturma kapasiteleri, farklı modeller, farklı motor güçlerine ve teknik özelliklere sahip araçların istendiği,

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ile başvuruya konu doküman düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde; araçların model, tür ve motor hacmine yönelik Teknik Şartname düzenlemelerinin, idarenin ihtiyaçları ve takdir yetkisi doğrultusunda değerlendirilmesi gerektiği, şikâyet konu hususla ilgili olarak, idare tarafından farklı tip, farklı kategori ve farklı özelliklere sahip araçların istenildiğinin anlaşıldığı, nitekim idare tarafından hazırlanan birim fiyat teklif cetvelinde de her farklı tür araç için ayrı satır açıldığı, söz konusu hususun istekli olabilecekler tarafından bir belirsizliğe yol açmayacağı ve bahse konu husus ile ilgili olarak mevzuata aykırılık teşkil eden bir durum bulunmadığı görülmüş olup, başvuru sahibinin bu kapsamdaki iddiasının da yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Tip sözleşmeler” başlıklı 5’inci maddesinde “Bu Kanunun uygulanmasında uygulama birliğini sağlamak üzere mal veya hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin Tip Sözleşmeler Resmi Gazetede yayımlanır.

İdarelerce yapılacak sözleşmeler Tip Sözleşme hükümleri esas alınarak düzenlenir. Mal ve hizmet alımlarında, Kurumun uygun görüşü alınmak kaydıyla istekliler tarafından hazırlanması mutat olan sözleşmeler kullanılabilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sözleşme tasarısı” başlıklı 17’nci maddesinde “(1) İdare, sözleşme tasarısını bu Yönetmeliğin ekinde yer alan tip sözleşmeyi esas alarak hazırlar.

(2) Tip sözleşmede boş bırakılan veya dipnota alınan hususlar, işin özelliğine ve sözleşme türüne (götürü bedel/birim fiyat) göre 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmayacak şekilde düzenlenir.

(3) İdare, tip sözleşmede düzenlenmeyen, ancak işin özelliğine göre düzenlenmesine gerek duyulan hususları, 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla, maddeler halinde düzenleyerek “Diğer Hususlar” bölümüne ekleyebilir.

(4) İhalelerde, Kurumun uygun görüşü alınmak kaydıyla istekliler tarafından hazırlanması mutat olan sözleşmeler kullanılabilir.

(5) Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlarla ilgili olarak sözleşme tasarısı dışındaki diğer ihale dokümanında yapılan düzenlemeler dikkate alınmaz.” hükmü,

Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir.

16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin [bu kısma % 1’den fazla olmamak üzere oran yazılacaktır.]’dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır.

16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. 26.1.Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de… 26.2 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Özel Aykırılık Halleri

Aykırılık Hali

İlk Sözleşme Bedeli Üzerinden Kesilecek Ceza Oranı

Aykırılık Sayısı26.3

…

16.1.3. Aşağıdaki tabloda yer alan ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Ağır Aykırılık Halleri 26.4

….

16.1.4. Bu sözleşme kapsamında kesilecek cezaların toplam tutarı hiçbir durumda ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçemez. Toplam ceza tutarının ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçtiğinin anlaşılması durumunda bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

16.1.5. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci ve 16.1.3 üncü maddelerinde yer verilen aykırılıklar kapsamında somut fiillere yer verilmemesi halinde, söz konusu maddelerde yer alan cezalar ve/veya fesih yaptırımları uygulanamaz. Ayrıca, aynı aykırılığın 16.1.2 nci ve 16.1.3 üncü maddelerde birlikte sayıldığı hallerde, sözleşme uygulamasında 16.1.3 üncü madde dikkate alınır.

16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir.

16.3. Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesi gereğince en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için ilk sözleşme bedeli üzerinden 16.1.1 inci maddede belirtilen ceza oranında (kısmi kabul öngörülmüşse süresinde tamamlanmayan kısmın ilk sözleşme bedeli üzerinden) gecikme cezası uygulanır. Yapılacak ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Gecikmenin yol açtığı aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir.

16.3.1. İşin tamamının ya da varsa kısmi kabule konu kısmının süresinde bitirilmemesi haline ilişkin olarak 16.1.2 nci veya 16.1.3 üncü maddelerde yapılan düzenlemeler uygulanmaz.

16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” hükmü,

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 24 (YirmiDört) aydır

9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi,

Anılan Tasarı’nın “İşin yapılma yeri, işyeri teslim ve işe başlama tarihi” başlıklı 10’uncu maddesinde “10.1. İşin yapılacağı yer/yerler: Bu madde boş bırakılmıştır.

10.2. İşyerinin teslimine ilişkin esaslar ve işe başlama tarihi: İşyeri teslimi yapılmayacak ve sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 7 (Yedi) gün içinde işe başlanacaktır.” düzenlemesi,

Aynı Tasarı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir.

16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin On Binde 3'dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır.

16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 30 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Özel Aykırılık Halleri

Aykırılık Hali

İlk Sözleşme
Bedeli
Üzerinden
Kesilecek
Ceza
Oranı

Aykırılık
Sayısı

Sürücülü araçlar için, sürücülerin araç başında bulunmaması aykırılık hali olarak kabul edilecektir.

Binde
1

Araçların tamir bakım vb. nedenlerle 1 günden fazla sefer dışı kalması aykırılık hali olarak kabul edilecektir.

Ağır Aykırılık Halleri

Sözleşmede belirtilen tüm araçların işe başlatılmaması durumu ağır aykırılık hali olarak kabul edilecektir.

16.1.3.1. Sözleşmenin feshine yol açan ağır aykırılık hali nedeniyle ayrıca ilk sözleşme bedelinin %2?si oranında ceza uygulanacaktır. Ağır aykırılık hallerine ilişkin bu madde dışında ceza oranı belirlenmiş olması halinde söz konusu düzenleme dikkate alınmayacak ve ilk sözleşme bedelinin %2'si oranı dışında ceza uygulanmayacaktır.

16.1.4. Bu sözleşme kapsamında kesilecek cezaların toplam tutarı hiçbir durumda ilk sözleşme bedelinin % 30?unu geçemez. Toplam ceza tutarının ilk sözleşme bedelinin % 30?unu geçtiğinin anlaşılması durumunda bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Teknik Şartname’nin “Usulsüz, aykırı işlemler ve cezai şartlar” başlıklı 8’inci maddesinde “8.1. Hak ve menfaat devri: Yüklenici, idarenin yazılı izni olmadan sözleşme ile ilgili hak ve menfaatlerini devredemez.

8.2. Araç değişikliği: Yüklenici, idarenin onayı olmadan araç değiştiremez. Değiştirilen araç, sözleşme hükümlerine uygun olmalı ve onaya sunulmadan çalıştırılamaz.

8.3. İşe Gelmeme Durumları: İşe çıkmayan sürücüden her bir gün için 1 günlük yevmiye kesilir. İşe gelmeme gün sayısı 3 günü geçtiğinde, her bir gün için iki kat yevmiye kesintisi uygulanır.

8.4. İzinsiz Çıkışlar: Araçların mesai saatlerinde izinsiz dışarıya çıktığı tespit edildiğinde, her bir araç için Günlük sözleşme bedelinin %0.06'sı oranında ceza kesilir.

8.5. Göreve Gitmeme: Göreve gitmeyen her araç için yevmiye kesintisi yapılır, sonraki günlerde gitmemesi halinde her gün için 2 Günlük yevmiye kesilir.

8.6. Yakıt Sistemi Değişikliği: Sözleşme süresi içinde aracın yakıt sisteminde değişiklik yapılması halinde, her bir gün için sözleşme bedelinin %0.06'sı oranında ceza uygulanır ve araç değiştirilir.

8.7. Tamir ve Bakım: Araçların tamir veya bakım nedeniyle 2 gün sefer dışı kalması halinde 1 Günlük yevmiye kesilir. 1 günden fazla süren tamir ve bakım durumlarında geçici araç temin edilmezse, çalışılmayan her gün için 2 yevmiye kesilir.

8.8. Şartnameye Uygunsuzluk: Şartnameye uymayan taşıt veya şoför çalıştırılmadığından, 2 Günlük yevmiye tutarında ceza kesilir.

8.9. Görev Yeri Değişikliği: İdare, sürücü ve taşıtın görev yerini değiştirme yetkisine sahiptir. Yüklenici, idarenin uygun bulmadığı taşıt ve sürücüleri 5 gün içinde değiştirmezse, gecikilen her gün için 2 günlük yevmiye cezası uygulanır.

8.10 Cezaların kesilmesi: Hizmet süresi içinde belirlenen cezalar o ayın hakedişinden kesilir. Cezai uygulama için idare tarafından tanzim edilmiş olan tutanak yeterlidir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinin 16.1.2 numaralı bendinde, cezaya konu olacak aykırılık hallerinin, bunlara ilişkin ceza oranlarının ve tekrarlanabilecek asgari ceza sayısının ilgili bentte bulunan tablo kapsamında idarece belirlenmesi; aynı maddenin 16.1.3 numaralı bendinde ise 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin idarece feshedileceği aykırılık hallerinin yine idarece belirlenebileceği, bu bağlamda başvuru konusu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2 numaralı bendinde özel aykırılık hallerine ilişkin tabloya yer verildiği, ilgili tabloda 2 adet özel aykırılık halinin (Sürücülü araçlar için, sürücülerin araç başında bulunmaması aykırılık hali olarak kabul edilecektir. - Araçların tamir bakım vb. nedenlerle 1 günden fazla sefer dışı kalması aykırılık hali olarak kabul edilecektir.) belirlendiği anlaşılmıştır.

Teknik Şartname’nin usulsüz, aykırı işlemler ve cezai şartları düzenleyen 8’inci maddesinde ise izinsiz çıkışlar, göreve gitmeme, yakıt sistemi değişikliği, tamir ve bakım, şartnameye uygunsuzluk ve görev yeri değişikliği başlıkları altında bir takım cezai müeyyidelerin belirlendiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sözleşme Tasarısı” başlıklı 17’nci maddesinin beşinci fıkrasında; cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlarla ilgili olarak sözleşme tasarısı dışındaki diğer ihale dokümanında yapılan düzenlemelerin dikkate alınmayacağının hüküm altına alındığı, öte yandan şikâyete konu ihaleye ait Teknik Şartname’nin “Usulsüz, aykırı işlemler ve cezai şartlar” başlıklı bölümünde ise ceza ve müeyyidelere ilişkin düzenlemelere yer verildiği görülmüştür. Ancak anılan Yönetmelik’te de belirtildiği üzere cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshi ile ilgili hususlarla ilgili olarak Sözleşme Tasarısı dışındaki düzenlemelerin dikkate alınmayacağının açıkça düzenlendiği, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Anılan Tasarı’nın 16.1.2’nci maddesinde yer alan özel aykırılık hallerini düzenleyen tablonun 1 numaralı aykırılık halinde, sürücülü araçlar için, sürücülerin araç başında bulunmamasının bir özel aykırılık hali olduğu, ilk sözleşme bedeli üzerinden kesilecek ceza oranının binde 1 olduğu, 2 numaralı aykırılık halinde araçların tamir bakım vb. nedenlerle 1 günden fazla sefer dışı kalması durumunun düzenlendiği, ancak sözleşme bedeli üzerinden kesilecek ceza oranının “1” olarak belirtildiği, aykırılık sayısının ise 20 olarak belirtildiği, anılan hususa ilişkin olarak 2 numaralı özel aykırılık halinde kesilecek ceza oranının hangi oranda olacağının düzenlenmediği, bu hususun anılan aykırılık halinde hangi oranda ceza kesileceği konusunda çelişki yaratacağının açık olduğu, dolayısıyla başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, Sözleşme Tasarısı’nda, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 7 gün içinde işe başlanılacağı ve işin süresini, işe başlama tarihinden itibaren 24 (yirmi dört) ay olduğunun düzenlendiği, anılan Tasarı’nın ağır aykırılık hallerini düzenleyen 16.1.3’üncü maddesinde sözleşmede belirtilen tüm araçların işe başlatılmaması durumunun bir ağır aykırılık olarak belirtildiği, bu aykırılığın gerçekleşmesi durumunda 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceğinin düzenlendiği, başvuru konusu ihalenin, ihale tarihinin 09.09.2024 olduğu, başvuru sahibinin ihale dokümanını indirdiği tarihin 03.09.2024 olduğu, işe başlama süresinin belirlenmesinin, hizmetin acil yapılma gerekliliği ve işin önemi açısından idarenin takdirinde olduğu, dolayısıyla işe başlama süresinin idarenin ihtiyaçları ve takdir yetkisi doğrultusunda yapılan bir idari tasarruf olduğu, ihale konusu alanda faaliyet gösteren ve basiretli tacir olma yükümlülüğünü haiz isteklilerin tüm süreçleri göz önünde bulundurarak tekliflerini hazırlamaları gerektiği, bu kapsamda, sözleşmenin imzalanabilmesi için beklenilmesi gereken yasal süreler de dikkate alındığında, idarece öngörülen sürelerde ihaleye katılımı zorlaştırıcı veya teklif vermeyi engelleyici bir durum bulunmadığı ve itirazen şikâyete konu ihalede söz konusu sürelerin makul süreler olarak kabul edilmesi gerektiği tespit edilmiş olup, başvuru sahibinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.

KİK Kararı: 2024/UH.I-1275

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin