KİK Kararı: 2024/UH.I-1248

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/038
Gündem No : 37
Karar Tarihi : 02.10.2024
Karar No : 2024/UH.I-1248
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Kösedağ İnşaat İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Ağrı Şeker Fabrikası Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/880371 İhale Kayıt Numaralı “Meydan Tahmil Tahliye” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Ağrı Şeker Fabrikası Müdürlüğü tarafından 31.07.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Meydan Tahmil Tahliye” ihalesine ilişkin olarak Kösedağ İnşaat İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi tarafından 18.09.2024 tarih ve 162031 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.09.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/1118 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; 19.08.2024 tarihli ihale komisyon kararında ekonomik açıdan en avantajlı istekli olarak belirlendikleri, ancak 13.09.2024 tarihinde idarece bütün tekliflerin reddedilmesi sebebiyle ihalenin iptaline karar verildiği, ihalenin iptaline ilişkin kararın Kamu İhale Kurulu’nun ve Danıştay’ın konuyla ilgili içtihatlarına açıkça aykırılık teşkil ettiği, şöyle ki iptal kararında iptal gerekçesi sunulmadığı, yalnızca “….ihale usulünün değişmesine ve iptaline…” şeklinde bir ifadeye yer verildiği, ihaleye temel ihale usulü olan açık ihale usulüyle çıkıldığı, dolayısıyla ihale usulü ile ilgili herhangi bir haklı gerekçenin söz konusu olmadığı, ihtiyaç ortadan kalkmadığı sürece ihale usulü ve benzeri nedenler gerekçe gösterilerek ihalenin iptali yoluna gidilmesinin aykırılık oluşturacağı, bu itibarla mevzuatın idarelere tanıdığı takdir yetkisi aşılarak ve daha önce alınan komisyon kararı yok sayılarak ihalenin iptaline karar verildiği, bu nedenlerle ihalenin iptaline ilişkin kararın iptaline karar verilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

Aynı Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

“İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “…İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır…” hükmü,

“Kuruma itirazen şikâyet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “İdareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikâyet ve itirazen şikâyet üzerine alınanlar itirazen şikâyete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir…” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Meydan tahmil tahliye

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

…

e) Miktarı: 45.000 ton meydan tahliye işi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Ağrı şeker fabrikası” düzenlemesi,

“Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptal edilmesi” başlıklı 34’üncü maddesinde “34.1. İhale komisyonu kararı üzerine İdare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez.

34.2. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum, bütün isteklilere gerekçesiyle birlikte derhal bildirilir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “İşin Konusu ve Süresi” başlıklı 2’nci maddesinde “2024/2025 yılı kampanya dönemi için öngörülen yaklaşık 105 (yüzbeş) takvim günü sürecinde tahmini miktarları aşağıda belirtilen, yaklaşık 45.000 ton (± % 20 toleranslı) olmak üzere kireçtaşı, kok kömürü ve diğer malzemelerin (yaprak, ot, kuyruk, çamur, kum, taş... v.b.) tahmil tahliye işidir. Bu malzemelerin, yer silosundan kullanma yerine 24 saat süre içerisinde belirli aralıklarla getirilmesi, fabrika sahasına gelen kok kömürünün gösterilen sahaya boşaltılması ve istif ile tanzim edilmesi, istenilen malzemelerin bunkerlere dökülerek veya itilerek verilmesidir.…” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İşin Kapsamı” başlıklı 3’üncü maddesinde “Yapılacak işlerin listesi aşağıdaki tabloda verilmiştir. Listede adı verilen işler yapılacaktır.

Taşınacak Malzeme

Miktar ( Ton )

Taşıma Mesafesi (Yaklaşıktır.)

Kireç Taşı

20.000

200 m

Kok Kömürü

1.500

50 m

Kireç Cürufu

2.400

200 m

Kireçtaşı Balastı

1.900

200 m

Kok Tozu

200

100 m

Taş Tutucu Taşı

4.000

250 m

Silo ve Kanal Temizliğinde çıkan atık

6.000

250 m

Diğer Atıklar

9.000

250 m

Toplam

45.000

” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 105 (YüzBeş) gündür.

9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyası incelendiğinde, ihalenin Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Ağrı Şeker Fabrikası Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “Meydan Tahmil Tahliye” hizmet alımı işi olduğu, bahse konu ihalede EKAP üzerinden 15 adet ihale dokümanının indirildiği ve 31.07.2024 tarihinde elektronik olarak yapılan ihaleye 6 isteklinin e-teklif verdiği, 5 isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması nedeniyle idare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, idarece yapılan değerlendirme sonucunda Abdulnasır Güven, Kandemirler Muş Vip Turizm İnşaat Nakliye Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi ile Emir Oğlu İnşaat Madencilik Hurdacılık Temizlik Nakliye İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin tekliflerinin aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmaması nedeniyle reddedildiği, ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülen Kösedağ İnşaat İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi üzerine bırakıldığı, Kösedağ Group Yapı Anonim Şirketinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği ve buna ilişkin ihale komisyonu kararının 19.08.2024 tarihinde onaylandığı tespit edilmiştir.

Ancak 13.09.2024 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen “Bütün tekliflerin reddedilmesi sebebiyle ihalenin iptali” konulu bildirim yazısında “Fabrikamız Meydan Tahmil Tahliye Açık İhale Usulü ile 31.07.2024 Çarşamba günü saat 10:00 ‘da fabrikamız toplantı salonunda yapılacağının ihale ilanı Kamu İhale Bülteninde Türk Şeker Web sitesinde yayımlatılmış olup, İhale saatine kadar Ekap üzerinden 6 (Altı) Adet e-imzalı doküman satın alınmıştır.

31.07.2024 Çarşamba günü saat 10:00 ‘da toplanan İhale Komisyonumuza 6 (Altı) adet e-teklifi tutanakla tespit etmiş olup, yaklaşık maliyet açıklandıktan sonra verilen e-tekliflerde açılarak ihaleye başlanmıştır. Parasal teklif veren istekliler ve teklif bedelleri açıklanarak tutanağa bağlanmış ve teklif değerlendirilmek üzere birinci oturuma başlanmıştır.

Birinci oturumda isteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilmiş ve yapılan kontrol neticesinde; herhangi bir eksikliğe rastlanmamış ve ikinci oturuma başlanmıştır.

İkinci oturumda ihale usulümüzün değişmesine ve iptaline ihale komisyonumuzca karar verilmiştir.” gerekçelerine yer verilerek ihalenin iptaline karar verildiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesi uyarınca idareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden, idare tarafından bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptaline karar verilebileceği ve bu durumda idarenin herhangi bir yükümlülük altına girmeyeceği, söz konusu hükümle ihaleyi yapan idarelere ihaleyi iptal etme konusunda takdir yetkisi tanınmış olduğu anlaşılmakta ise de, bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmayıp Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler çerçevesinde ve kamu yararı ile hizmet gerekleri doğrultusunda usule ve amaca uygun olarak kullanılması gerektiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan başvuruya konu ihaleye ilişkin olarak alınan Kamu İhale Kurulu’nun 02.10.2024 tarihli ve 2024/UH.I-1247 sayılı kararında başvuru sahibi Kösedağ İnşaat İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Kösedağ Group Yapı Anonim Şirketinin aynı IP adresinden ihale dokümanı indirerek istekli olabilecek sıfatını haiz olmalarının, hayatın olağan akışına uygun olduğu kabulünün mümkün bulunmadığı, bu isteklilerin birbirlerine ait teklif bilgilerinden haberdar olabileceği, ayrıca başvuruya konu ihalenin elektronik ihale olarak gerçekleştirilmesi sebebiyle tekliflerin elektronik ortamda oluşturulduğu, bu durumun bahsi geçen isteklilerin aynı ihaleye katılmalarının rekabeti ve ihale kararını etkileyebilecek davranış olduğu yönünde “kuvvetli karine” teşkil ettiği değerlendirilmiş, dolayısıyla istekliler tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 17'nci maddesinin (b) bendi hükmüne aykırı şekilde ihaleye teklif verildiğinin anlaşıldığı, anılan isteklilerin tekliflerinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 10'uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (j) bendi uyarınca değerlendirme dışı bırakılmalarına karar verildiği,

Başvuruya konu ihalede, ihale usulünün değişmesi gerekçesiyle iptaline karar verildiğinin ifade edildiği, idarelerin ihaleyi iptal etmekte Kanunla kendisine verilen takdir hakkını, kaynakların uygun şartlarla karşılanması ve rekabet ilkelerine uygun, gerekli ve geçerli sebeplere dayalı olarak kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun şekilde kullanması gerektiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, mevcut durumda idarenin ihalenin iptal edilmesinde idarelere tanınan söz konusu yetkinin belirtilen çerçeve dışında kullanıldığını gösteren bir husus bulunmadığı, mezkûr gerekçeyle ihalenin iptal edilmesi işleminin mevzuata aykırı olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.