KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/038
Gündem No : 27
Karar Tarihi : 02.10.2024
Karar No : 2024/UH.I-1238
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Konya Turizm Oto Nakliyat ve Petrol Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Konya Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/828974 İhale Kayıt Numaralı “Araç ve İş Makinesi Kiralanması” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Konya Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından 29.07.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Araç ve İş Makinesi Kiralanması” ihalesine ilişkin olarak Konya Turizm Oto Nakliyat ve Petrol Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti.nin 09.09.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 11.09.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 18.09.2024 tarih ve 161910 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan aynı tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/1115 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, sundukları aşırı düşük teklif açıklamasının idarece hukuka aykırı şekilde muhtelif gerekçeler öne sürülerek uygun bulunmadığı ve tekliflerinin reddedildiği, açıklamalarının mevzuata uygun olduğu, kaldı ki idarece teklifin esasına ilişkin olmayan hususlarda eksikliklerin tamamlatılabileceği, idare işleminin kamu zararına yol açtığı iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinin ikinci fıkrasında “Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde “79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

…

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapmış olması gerekir.

İsteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.

…

79.2.7. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.

…

79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.

…

79.3.4. Hizmet alım ihalelerinde herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumunda, isteklilerce sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmelerin ekine ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu yazının yetkili kişilerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınması zorunlu değildir. Sigorta giderinin tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsaması gerekmektedir. Ancak birden fazla yılı kapsayan ya da ihale tarihi ile işin başlangıç tarihinin farklı yıllara ait olduğu işlerde ilk yıl için alınan sigorta teklifinin ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi “On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)” tablosundaki oran esas alınmak suretiyle güncellenerek diğer yıllar için kullanılması mümkündür. Örneğin; sözleşme süresi 3 yıl, ihale tarihi 1/11/2019, işe başlama tarihi 1/1/2020 olan bir ihalede, ihale tarihi itibarıyla yıllık 100 TL olan sigorta prim tutarı maliyet kalemi, Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi on iki aylık ortalamalara göre değişim oranı tablosunda en son açıklanmış olan 2019 yılı Eylül ayı değişim oranı (%26,44) üzerinden; 2020 yılı için (100 TL1,2644) 126,44 TL; 2021 yılı için (126,44 TL1,2644) 159,87 TL; 2022 yılı için (159,87 TL*1,2644) 202,14 TL olarak hesaplanacaktır.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin ikinci maddesinde ihale konusu iş “Araç ve İş Makinesi Kiralanması” olarak tanımlanmış, uyuşmazlığın ihalenin üçüncü kısmına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Teklifi sınır değerin altında kalan başvuru sahibine idarece gönderilen yazıda önemli teklif bileşenlerinin aşağıdaki şekilde belirlendiği görülmüştür;

- Zorunlu mali sorumluluk sigortası giderleri,

- Araç muayene giderleri,

- Egzoz emisyon ölçümü giderleri,

- Periyodik bakım, lastik ve akü giderleri,

- Motorlu taşıtlar vergisi giderleri,

- Saatlik ve km bedelli araçlar için yakıt giderleri,

- Şoförlü araç/iş makineleri için sürücü giderleri,

- Sözleşme ve genel giderler.

İhale komisyonu kararında başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin olarak “-Teklife konu alanda faaliyet gösteren üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerine, meslek mensubu tarafından satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) dayanak alınarak açıklama yapılacağına ilişkin “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak kaşelenip, imzalanmasına rağmen teklif ekinde dayanak olarak Ek-O.5 “Maliyet Tespit Tutanağı”nın sunulduğu,

- Saatlik ve km bedelli araçların yakıt giderine ilişkin açıklamada fiyat teklifini hazırlayan firma tarafından icmal tablosunda yakıt giderine ilişkin ayrı bir bedel belirtilmesine rağmen araçların akaryakıt hesaplamalarının tevsiki amacıyla araç katalogları veya ilgili yetkili teknik servislerden alınan belgelerin sunulmadığı ve ayrıca mevzuatta düzenlenen Tebliğ’in 79.2.7. maddesinde yer alan “İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez…” şeklindeki açıklamasına uygun olup olmadığı ile ilgili de bir belgelendirme yapılmadığı,

- Periyodik bakım, lastik ve akü giderlerine ilişkin olarak fiyat teklifini hazırlayan firma tarafından icmal tablosunda bir bedel belirtilmesine rağmen bu giderlerin kendi içerisinde ayrı ayrı tutarına ve dayanaklarına ait herhangi bir bilgi veya belgelendirmeye yer verilmediği,

- Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.4’üncü maddesi gereği zorunlu mali sorumluluk sigortası giderleri ile ilgili olarak sigorta acentelerinden veya sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçelerin sunulması gerekirken bunun yerine Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin internet sitesi üzerinden çıktısı alınan “Trafik Sigortası Azami Brüt Prim Tablosu”nun araç kiralama teklifi veren firma ile serbest muhasebeci mali müşavir tarafından kaşelenerek imzalanan suretinin sunulduğu hususları tespit edilmiş olup aşırı düşük teklif açıklaması Kamu İhale Genel Tebliğinin 79. maddesine uygun olmadığından...” teklifin reddedildiği görülmüştür.

İdarenin ilk gerekçesine ilişkin olarak yapılan incelemede, başvuru sahibi tarafından sunulan yapılan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında araç ve iş makinası kiralama maliyetine ilişkin sunulan fiyat teklifi üzerinde “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (15.08.2024) tarih ve (001) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibarelerinin yer aldığı, ancak fiyat teklifi ekinde, satış tutarı tespit tutanağı yerine maliyet tespit tutanağının sunulduğu, dolayısıyla fiyat tekliflerine dayanak teşkil ettiği ifade edilen satış tutarı tespit tutanağının aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulmadığı anlaşıldığından, idarece teklifin bu gerekçeyle reddi işleminde mevzuata aykırılık görülmemiş ve başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bununla beraber sunulan açıklamada, Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yazılı 79.2.7. maddesinde belirtilen EPDK tarafından yayımlanan akaryakıt fiyatlarına ve periyodik bakım, lastik ve akü giderlerine ilişkin olarak herhangi bir belgelendirme yapılmadığı, ayrıca araçların sigorta giderlerinin tevsiki için sunulan belgenin aynı Tebliğ’in 79.3.4. maddesinde yazılı şekil şartlarını taşımadığı görülmüş, idarece anılan gerekçelerle de teklifin reddedilmesi işleminde mevzuata aykırılık tespit edilmemiştir.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan evrakın uygun olmadığı, ihale sürecinde yeterlik kriterlerine ilişkin bilgi eksikliklerinin idarece tamamlattırılmasına ilişkin Kanun’un yukarıda yazılı 37’nci maddesinin uygulama alanının bahse konu durumda söz konusu olmadığı ve başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının da yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.