KİK Kararı: 2024/UH.I-1236

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/038
Gündem No : 25
Karar Tarihi : 02.10.2024
Karar No : 2024/UH.I-1236
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Demirhan Turizm Sanayi ve Taşımacılık Ticaret Limited Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/822878 İhale Kayıt Numaralı “Sağlık Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Sürücüsüz Araç Kiralama Hizmeti” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından 05.08.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Sağlık Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Sürücüsüz Araç Kiralama Hizmeti” ihalesine ilişkin olarak Demirhan Turizm Sanayi Ve Taşımacılık Ticaret Limited Şirketi’nin 02.09.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 03.09.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 09.09.2024 tarih ve 160462 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.09.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/1059 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının aşağıda belirtilen gerekçelerle uygun olmadığı,

-Teknik şartnamede araçların adet, koltuk sayısı ve model yılı özelliklerine yer verildiği, model yıllarını ve koltuk kapasitelerini sağlamayan araçlar için eksik sayılarla amortisman maliyeti açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu, isteklinin Serbest Muhasebeci Mali Müşaviri tarafından düzenlenmiş bulunan Amortisman Payı Tespit Tutanağı ile tevsik edilmek suretiyle açıklaması gerektiği, özmal olarak maliyetlerini açıkladığı araçlardan bazılarına ait maliyetleri satın alma fiyat teklifi ile açıklamasının kabulü de mümkün olmadığı,

-Teknik şartnamede araçların adet, koltuk sayısı ve model yılı özelliklerine yer verildiği, model yıllarını ve koltuk kapasitelerini sağlamayan araçlar için eksik sayılarla kiralama maliyeti açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu, hizmet alımı kapsamında 15 adet araç kiralanacağının düzenlendiği, özelde kiralama fiyat teklifi yönünden ancak genelde diğer tüm fiyat tekliflerinde Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2.2.1'inci maddesinde belirtilen beyan yazılmadığı, SMMM ve YMM tarafından imzalanması ve kaşelenmesi gereken fiyat tekliflerinin serbest muhasebeciler tarafından kaşelenmesi ve imzalanmasının mevzuata aykırı olduğu, kiralama fiyat teklifinde belirtilen araçların eksik, model yılı farklılaştırılmış ya da hiç yer verilmemiş olduğu, kiralama fiyat teklifinde yer verilen kiralama süreleri ile araçların iş süresince çalışacakları toplam sürelere ilişkin verilerin uyuşmadığı, tek bir araç yönünden bir gün ve bir adet üzerinden alınan kiralama fiyat teklifleri ile işin tamamı için maliyet tevsikinin mümkün bulunmadığı,

-Bakım onarım ve sigorta gibi bazı maliyet bileşenlerinin kiralama maliyetinin içerisine dahil edilmek suretiyle fiyat teklifi alınmasının uygun olmadığı, araçların özelliklerinin (marka-model-kapasite) ve bakım onarım adetlerinin bakım onarım fiyat teklifinde tam olarak yer almadığı, işin gerçekleştirileceği araçlar ile bakım onarımı yapılacak araçların farklı olduğu ve bakım onarım maliyetlerinin tevsik edilmediği, periyodik bakım onarım aralığını tevsik eden hiçbir belgenin yer almadığı, araçların kaç kilometrede bir bakıma gireceklerine ilişkin hiçbir yetkili servis yazısının dosyaya eklenmediği, hiçbir veriye dayanmadan bakım onarım adetlerinin eksik bir şekilde hesaplandığı, bakım onarım fiyat teklifinin Tebliğ'in 79.2.2.1'inci maddesine aykırı şekilde, beyan yazılmadığı, SMMM ve YMM tarafından imzalanması ve kaşelenmesi gereken fiyat tekliflerinin serbest muhasebeciler tarafından kaşelenmesi ve imzalanmasının mevzuata aykırı olduğu, kiralama ve bakım onarım fiyat tekliflerinin alındığı şirketlerin faaliyet alanları içerisinde kiralama, bakım, onarım ve satışın bulunmadığı, bakım onarım fiyat teklifinde bakım, onarım ve yedek parça maliyet kalemlerinin tek bir satırda birlikte fiyatlandırıldığı, her bir girdi kalemine yönelik ayrıştırma yapılarak ayrı ayrı fiyatlandırılmadığı, ayrıca fiyat teklifi içerisinde yedek parça maliyetlerinin açıklanmış olduğu, ancak periyodik bakım kapsamında sunulan bakım işçiliğine ilişkin hiçbir açıklama yapılmadığı, bakım onarıma ilişkin daha düşük miktarlar üzerinden yapılan açıklamanın uygun olmadığı,

-Fiyat teklifleri ekinde tespit tutanağı sunulmadığı, sunulan tespit tutanaklarının tarih ve sayılarının fiyat teklifi ile uyuşmadığı, fiyat teklifleri ve tespit tutanaklarının fiyat teklifi sunan şirketi temsile yetkisi bulunmayan kişilerce imzalandığı, tespit tutanağına dayanak teşkil eden faturaların 2024 Ocak-2024 Haziran aralığında bulunması gerekirken kiralama ve bakım fiyat teklifine konu faturalarda Temmuz-Ağustos 2024 aylarına ait faturaların kullanıldığı, “fatura bilgileri tablosunu” içermediği, tutanağa konu edilen mal/hizmetlerin ortalama satış tutarının hesaplandığı toplam tutar ve toplam miktar bilgileri ile tutanağın son kısmında yer alan “Fatura Bilgileri Tablosunda” yer alan tutar ve miktar toplamlarının uyuşmadığı, fiyat tekliflerinde tespit tutanağında hesaplanan ortalama tutarların %80’inden daha düşük değerde fiyatların teklif edildiği, fatura tarihlerinin tespit tutanağının 3 numaralı kısmında belirtilen “Geçici Vergi Beyanname Dönemi” ile uyuşmadığı, satış tutarı tespit tutanağı içerisinde yer alan Fatura Bilgileri Tablosu'nda belirtilen yani faturanın konusunu oluşturan malın/hizmet kısmının boş bırakıldığı, farklı konulu işlere ilişkin olduğu, sigorta fiyat teklifinde Genel Müdürlük & Bölge Müdürlüğü teyidinin bulunmadığı, daha önceki tarihlerde kesilmiş poliçeler ile işin süresini kapsamayan sigorta süreleri üzerinden açıklama yapıldığı, sigorta fiyat teklifinde bu araçların marka, model ve adetlerinin tam olarak yer almadığı,

-Lift montaj - proje fiyat teklifinde belirtilen araçların eksik, model yılı farklılaştırılmış ya da hiç yer verilmediği, tek bir araç üzerinden alınan lift montaj - proje fiyat teklifinin işin tamamı için maliyet tevsikinin mümkün olmadığı, kiralama fiyat teklifinde, lift montaj - proje maliyet bileşenlerinin kiralama maliyetinin içerisine dahil edilmek suretiyle fiyat teklifi alındığı, SMMM ve YMM tarafından imzalanması ve kaşelenmesi gereken fiyat tekliflerinin serbest muhasebeciler tarafından kaşelenmesi ve imzalanmasının uygun olmadığı, fiyat tekliflerinin alındığı firmaların faaliyet alanlarında lift montaj yapım hizmeti bulunmadığı, lift montaj, proje ve ruhsatlandırma maliyet açıklamasında, maliyet kalemlerinin tek bir satırda birlikte fiyatlandırıldığı, her bir girdi kalemine yönelik ayrıştırma yapılarak ayrı ayrı fiyatlandırılmamasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde “79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.2. Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu yöntemle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

…

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”

79.2.4. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur.

Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur.

79.2.5. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenir.

…

79.2.7. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmezMotorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.

79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.

79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.

79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir.

79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur.

79.3.4. Hizmet alım ihalelerinde herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumunda, isteklilerce sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmelerin ekine ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu yazının yetkili kişilerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınması zorunlu değildir. Sigorta giderinin tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsaması gerekmektedir….” açıklaması yer almaktadır.

İdare tarafından 07.08.2024 tarihinde aşırı düşük teklif sunan isteklilerden “1) Araç edinim maliyeti gideri,
2 ) 14 +1 engelli asansörlü minibüslere yapılacak lift montaj / proje / ruhsat giderleri maliyeti,
3 ) Kasko gideri,
4 ) Zorunlu mali trafik sigortası gideri,
5 ) Araç periyodik bakım gideri” bileşenlerine ilişkin açıklama yapılması istenilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından Tuncay Nak. Hayv. San. ve Tic. Ltd. Şti.’den alınmış olan 15 adet 14+1 kişilik engelli asansörlü minibüse ilişkin fiyat teklifinin sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinin teklifte önemli olan bileşenlerden araç edinim gideri, lift montaj / proje / ruhsat giderleri, araç periyodik bakım giderini karşılayacak şekilde alındığının teklif açıklama yazısında beyan edildiği, fiyat teklifinin üzerinde Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2.2.1'inci maddesinde belirtilen beyanın yer aldığı, fiyat teklifinin SMMM tarafından kaşelenip imzalanmış olduğu, fiyat teklifinin süresinin (365 gün) işin süresi ile uyumlu olduğu, ekinde tarih ve sayı belirtilmemiş olan Satış Tutarı Tespit Tutanağı’nda “Fatura Bilgileri Tablosu”nda “Ekli” ifadesinin yer aldığı görülmüştür. Ekli fatura listesinde muhtelif konularda alış faturalarının dökümü olduğu anlaşılmıştır.

15 adet, 2022 model, Citroen marka, y tipi, 14+1 kişilik engelli asansörlü minibüsün kasko ve sigorta bedeline ilişkin sunulan fiyat teklifinin Axa Oyak Sigorta’dan alınmış ve Bakırköy Bölge Müdürlüğü tarafından onaylanmış olduğu görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından amortismana ilişkin açıklama yapılmadığı, kasko ve sigorta giderleri için bölge müdürlüğü onaylı belgelerin sunulduğu görüldüğünden başvuru sahibinin bu hususlara ilişkin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında önemli bileşen olarak gösterilen lift montaj-proje-ruhsat giderleri ile araç periyodik bakım giderlerine ilişkin ayrıca bir açıklama yapılmadan, araç edinim maliyet giderine ilişkin alınan fiyat teklifinin içerisinde bu maliyet unsurları olacak şekilde açıklama yapılmış olduğu, fiyat teklifi alınan firmanın açıklama ekindeki faaliyet belgesi ve Ticaret Sicil Gazetesi’nde belirtilen faaliyet alanları içerisinde araç kiralama, montaj-proje-ruhsatlandırma, periyodik bakım yapmaya ilişkin herhangi bir ibare olmadığı, dolayısıyla Tebliğ’in 79.2.2.1’inci maddesinde belirtilen alanda faaliyet gösteren firmalardan alınma şartını taşımadığı,

Ayrıca, Satış Tutarı Tespit Tutanağı ekinde yer alan fatura listesinde belirtilen faturaların satış faturaları değil muhtelif konuları ihtiva eden alış faturaları olduğu, fiyat teklifini veren şirket tarafından satış tutarı tutanağı ekinde yer verilmesi gereken fiyat teklifine konu işle ilgili satış faturaları listesine yer verilmediği de anlaşıldığından söz konusu isteklinin teklifinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan, ihalenin şikâyete konu kısmının/kısımlarının yaklaşık maliyeti dikkate alındığında 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi uyarınca ödenmesi gereken itirazen şikâyet başvuru bedelinin 78.855,00 TL olduğu, başvuru sahibi tarafından toplam yaklaşık maliyet üzerinden 118.286,00 TL’nin Kurum hesaplarına yatırıldığı, bu nedenle fazla ödendiği tespit edilen 39.341,00 TL’nin yazılı talebi halinde başvuru sahibine iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin itirazen şikayet konusu ikinci kısmında ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. Fazla ödenen başvuru bedelinin başvuru sahibinin yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.