KİK Kararı: 2024/UH.I-1023

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2024/033
Gündem No : 19
Karar Tarihi : 21.08.2024
Karar No : 2024/UH.I-1023
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Keskinler Global Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Çankırı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/868863 İhale Kayıt Numaralı “Çankırı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı Kömür Yükleme, Boşaltma ve Nakliye Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Çankırı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı tarafından 18.07.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Çankırı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı Kömür Yükleme, Boşaltma ve Nakliye Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Keskinler Global Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 24.07.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 30.07.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 05.08.2024 tarih ve 155309 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.08.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/871 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından işin yürütülmesinde kullanılacak araçların sayısı ve kapasitelerinin mevzuatına uygun şekilde belgelendirilmediği, kendi malı araçlarına yönelik kabul edilebilir açıklama yapılmadığı, kiralanması öngörülen araçlara ilişkin açıklama yönteminin mevzuata uygun olmadığı, ihale konusu işin yerine getirilmesinde çalışacak işçi ücretleri ile depolama alanında kullanılacak elektrik ve su giderine yönelik herhangi bir maliyet öngörülmediği ve mevzuata uygun tevsik edici belge sunulmadığı, akaryakıt giderine ilişkin araçların sayı ve kapasitesine göre mevzuata uygun açıklama yapılmadığı, kısmi ve tam zamanlı çalışacak şoför ve işçi maliyetleri işin niteliği dikkate alınarak belirlenmediği, saatlik brüt asgari ücretin altında işçilik gideri öngörüldüğü, ulusal bayram ve genel tatil günleri için maliyet hesaplanmadığı, afiş, yazı ve kantar, yazlık ve kışlık lastik, değişim maliyeti, elektrik ve su ile sigorta benzeri giderlere yönelik mevzuata uygun açıklama yapılmadığı, araçların motorlu taşıtlar vergisi, trafik sigortası, muayene ve periyodik bakımına ilişkin mevzuata uygun şekilde gider öngörülmeyerek tevsik edici belge sunulmadığı, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ve eki tutanakların mevzuata uygun düzenlenmediği gerekçeleriyle aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğundan teklifinin reddedilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde; ihale komisyonunca isteklilerin teklifleri değerlendirildikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği ve bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “...79.2.İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından ‘Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.’ ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından ‘Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.’ ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.2. Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu yöntemle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

...

79.2.2.6. Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşların Uyguladığı Fiyatlar: İlgili mevzuatı uyarınca, belirli mal veya hizmetlerin kamuya sunulması konusunda lehine sınırlama bulunan kuruluşların tedarikçisi oldukları mallar veya sunucusu oldukları hizmetler için uyguladıkları fiyatlar ile açıklama yapılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

...

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

79.2.4. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur.

...

79.2.5. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenir.

...

79.2.7. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.

79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.

79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.

79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir.

79.3.3. Kurumca hazırlanan İşçilik Hesaplama Modülüne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dâhil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur.

79.3.4. Hizmet alım ihalelerinde herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumunda, isteklilerce sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmelerin ekine ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu yazının yetkili kişilerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınması zorunlu değildir. Sigorta giderinin tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsaması gerekmektedir. Ancak birden fazla yılı kapsayan ya da ihale tarihi ile işin başlangıç tarihinin farklı yıllara ait olduğu işlerde ilk yıl için alınan sigorta teklifinin ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi ‘On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)’ tablosundaki oran esas alınmak suretiyle güncellenerek diğer yıllar için kullanılması mümkündür. ...

79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, ancak sözleşme ve genel giderler içerisinde yer alan açıklamanın yapıldığı tarihte geçerli olan oran ve tutarlar üzerinden hesaplanan ihale kararı damga vergisi ve sözleşme damga vergisi ile Kanunun 53 üncü maddesinin (j) bendinin 1 numaralı alt bendinde belirtilen tutarı aşan sözleşmelerde sözleşme bedelinin onbinde beşi oranındaki Kurum payı ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.

79.3.6. İhale dokümanında fiyat farkı verileceğine ilişkin düzenleme bulunmayan ve birden fazla yılı kapsayan ya da ihale tarihi ile işin başlangıç tarihinin farklı yıllara ait olduğu işlere ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında idarece önemli bir bileşen olarak belirtilen ve istekliler tarafından ihale tarihi itibarıyla artış oranı ve/veya tutarı tespit edilemeyen motorlu taşıtlar vergisi, araç muayene işlemleri gibi giderler ile mali yükümlülükler ve/veya tarife bedellerinin, sonraki yıllara ilişkin bedelleri, ilk yıl için öngörülen bedelin, ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi ‘On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)’ tablosundaki oran üzerinden güncellenerek hesaplanır. ...” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Çankırı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı 990 Ton Kömür Yükleme, Boşaltma ve Nakliye Hizmet Alımı

...

e) Miktarı: 990 Ton kömürün Valilik Kömür Deposunda istiflenmesi, Çankırı Merkeze bağlı 14 mahallede ve 51 köyde bulanan hak sahibi vatandaşlara dağıtımı işi

...

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Çankırı Valiliği Kömür Deposu Buğday Pazarı Mah. Acı Çay Kenarı-Vakıf Mütevelli Heyetince belirlenen il merkezine bağlı mahalle ve köy adresleri” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir.

...

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. 990 ton torbalanmış kömürün idarece tespit edilen hak sahiplerinin adreslerine teslim edilmesi, işçilik, nakliye, kömürün indirilmesi, yüklenmesi, istiflenmesi, yüklenici tarafından çalıştırılacak işçilerin ücretleri, SGK primleri ve diğer tüm giderleri ile Katma Değer Vergisi dışındaki tüm vergi, resim, harç giderler ile teknik şartnamede belirtilen diğer giderler teklif edilecek fiyata dâhildir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesine,

Teknik Şartname’nin “Çalışma Şekli ve Koşulları” başlıklı maddesinde “1- İstekli bu iş için yeteri kadar sigortalı işçi bulundurmak zorundadır. Yüklenici firma çalıştıracağı personelin dosyasının bir suretini İdareye teslim edecek, idarece uygun görülmeyen personel çalıştırılmayacaktır. Yüklenici, çalıştırdığı personelin ücret, vergi ve SGK primleri gibi personelle ilgili ödemekle yükümlü olduğu yasal ödemelerin ödendiğine dair belgeleri yasal süreleri içerisinde idareye ibraz etmek zorundadır.

...

4- Nakliyede kullanılacak en az 1 adet kamyon (En az 10 ton taşıma kapasiteli), en az 1 adet kamyonet, pick up, traktör vb. araçlar olacaktır. Araçların zorunlu trafik sigortası ve çalışma belgeleri gibi her türlü yasal yükümlülükleri yükleniciye aittir. …

5- Araçların yakıt ikmali yüklenici firma tarafından yapılacaktır. Kiralanan araçların bakımı yapılmış, lastikleri aşınmamış olacaktır. Araçlarda her türlü araç üstü avadanlık Y.S.C. çeki demiri, patinaj zinciri ve ilk yardım çantası bulundurulacaktır. Aracın yolda veya görev günü arızalanması halinde yüklenici tarafından mutlaka zaman kaybedilmeden yerine yeni araç temin edilecektir.

9- Yüklenici işin yapılması için Vakıfça istenilen miktardaki işçileri mesai günlerinde veya dışında Vakıf tarafından istenilen yerde hazır bulunduracaktır. Mesai saati gözetmeksizin 7 gün 24 saat teslimat yapmakla yükümlüdür.

10- Yüklenici mesai saatleri dışında yapılması icap eden işlerin olması durumunda, İdarenin istediği kadar işçiyi istenilen saat ve yerde bulundurmak zorundadır. Yüklenici mesai saatinde başladığı işi, idarenin istemesi halinde aynı gün bitirmek zorundadır. Aksi takdirde meydana gelecek her türlü zarar ve ziyandan yüklenici sorumlu olacaktır.

...

14- Dağıtım öncesi gelen kömürün elektronik ortamda tartımı yapılacak. Bu işlemler vakıf başkanlığımızca görevlendirilecek personel nezaretinde gerçekleştirilecektir. Tartı ücreti de firmaya ait olacaktır.

...

20- Yüklenici tarafından teslim alınan kömürlerin her türlü sorumluluğu yükleniciye aittir. Yüklenici hırsızlık, yangın vb. her türlü olumsuz durumlara karşı tedbir alması gerekmektedir. İşyeri tesliminden sonra Kömür tevzi ve tahsisi deposunda kömür ile ilgili meydana gelebilecek hasar ve giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır.

21- İşe başlama ve iş bitirme tarihleri arasında Çankırı Valiliği Kömür Deposunda kullanılan elektrik ve su ücretleri yüklenici firma tarafından karşılanacaktır.

22- Dağıtım araçlarının ön kısmına açıkça görülecek şekilde beyaz zemin üzerine kırmızı yazılı ‘Çankırı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı 2024 Yılı Kömür Dağıtım Aracı’ ibaresi yazılı afiş yüklenici firma tarafından yazdırılacak ve dağıtım aracına asılacaktır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Başvuru konusu ihaleye 4 isteklinin katıldığı ve ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmeler sonucunda Kutluay Kömür Tur. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.ne EKAP üzerinden gönderilen 18.07.2024 tarihli yazıda “... Çankırı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı 990 Ton Kömür Yükleme, Boşaltma ve Nakliye Hizmet Alımı ihalesinde, ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifinizi aşırı düşük teklif olarak tespit etmiş olup, teklifinizi oluşturan maliyet bileşenleri ile ilgili açıklamalarınızı yazılı olarak belgeleri ile birlikte, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.2.2 maddesine uygun olarak, 23.07.2024 tarihine kadar idaremize sunmanız gerekmektedir. ...” ifadelerine yer verilerek istekliden teklifine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği görülmüştür.

23.03.2024 tarihli ihale komisyonu kararıyla ihaleye 441.540,00 TL teklif sunan Kutluay Kömür Tur. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 19.07.2024 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak ihalenin üzerinde bırakılmasına ve 708.840,00 TL teklif veren başvuru sahibinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmesine karar verilmiştir.

Yukarıdaki mevzuat alıntılarından; ihale komisyonu tarafından isteklilerin teklifleri değerlendirildikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklifi aşırı düşük olan istekliler belirlenerek teklifleri reddetmeden önce teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle ilgili yazılı açıklama istenileceği, istekliler tarafından aşırı düşük tekliflerine ilişkin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesinde belirtilen yöntemler kullanılarak belgeye dayalı açıklama yapılacağı ve yapılan açıklamalar Tebliğ’in 79’uncu maddesine göre değerlendirilerek mevzuata uygun açıklama sunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği anlaşılmıştır.

Kömür yükleme, boşaltma ve nakliye hizmeti alımı olan başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde işçilik ücretleri ve nakliye ile Teknik Şartname’de belirtilen araç, akaryakıt gibi çeşitli giderlerin teklif fiyata dâhil edildiği görüldüğünden isteklilerin tekliflerin oluşturan farklı maliyet bileşenlerinin bulunduğu anlaşılmaktadır.

İsteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarını geçerli şekilde yapabilmeleri ve isteklilerin açıklamalarının sağlıklı değerlendirilebilmesi için idareler tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun olarak yapılması gerektiği, mevcut ihalenin aşırı düşük teklif sorgulama yazısında açıklama istenilen önemli teklif bileşenlerine açıkça yer verilmediği, diğer bir anlatımla ihale konusu işin yerine getirilebilmesi için teklif fiyata dâhil olan giderlerinden hangilerinin önemli teklif bileşeni tespit edilerek açıklamaya esas alınacağının belirtilmediği dolayısıyla isteklilerin geçerli açıklama yapılabilme ve idarece açıklamaların sağlıklı değerlendirebilme imkânının bulunmadığı anlaşıldığından idare tarafından teklif fiyata dâhil giderler arasından isteklilerin açıklamalarına esas olacak önemli teklif bileşenleri belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.” hükmü bulunmaktadır.

Başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıdaki tespit ve değerlendirmeler neticesinde başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için anılan Kanunun öngördüğü şekilde “başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması” koşulunun gerçekleşmediği dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin aktarılan hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, idare tarafından teklif fiyata dâhil giderler arasından isteklilerin açıklamalarına esas olacak önemli teklif bileşenleri belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.