KİK Kararı: 2023/UY.II-1263 (27 Eylül 2023)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2023/048
Gündem No : 21
Karar Tarihi : 27.09.2023
Karar No : 2023/UY.II-1263
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Hasan DEMİR,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri 7. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/497129 İhale Kayıt Numaralı “Samsun-Büyükşehir Havza İlçe Merkezi Tersakan Irmağı Havzası 3 Kısım” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri 7. Bölge Müdürlüğü tarafından 05.07.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Samsun-Büyükşehir Havza İlçe Merkezi Tersakan Irmağı Havzası 3 Kısım” ihalesine ilişkin olarak Hasan Demir’nin 15.08.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 23.08.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 31.08.2023 tarih ve 106456 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 31.08.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/1011 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından sunulan iş deneyim belgelerinin pilot ortak ve özel ortak için ihale konusu işte karşılanması gereken oranları karşılamadığı,

2. İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının ortaklarına ilişkin olarak EKAP’ta yer alan bilgilerin eksik ve hatalı olduğu, bu bilgilerin son durumu göstermediği, anılan iş ortaklığının ortaklarına ait yeterlik bilgileri tablolarında ortaklara ve ortaklık oranlarına ait bilgiler, imza sirküleri, vekâletname ve imza beyannamesi bilgileri, teklif vermeye yetkili olunduğuna ilişkin bilgiler, vergi kimlik numarası bilgisi ile şirketin ortaklık yapısı ve yönetiminde bulunan görevlilerin son durumunu gösteren ticaret sicili gazeteleri veya bu hususları tevsik edici diğer belgelere ilişkin bilgiler kısmında hiçbir beyana yer verilmediği veya eksik ve hatalı bir şekilde beyan edildiği,

Yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgileri tevsiken sunulan belgelerin eksik ve hatalı sunulduğu, ayrıca söz konusu belgelerin, belgelerin sunuluş şekline uygun olarak sunulmadığı, teklif mektubunun yetkisiz kişilerce imzalandığı, iş ortaklığının pilot ortağına ait pay defteri ile yönetim kurulu karar defterinin usulüne uygun şekilde düzenlenmediği, şirkete ait pay defterinin, Türk Ticaret Kanunu’nun 499’uncu maddesinde yer alan hüküm gereğince pay sahiplerinin tamamını içermediği, söz konusu defterde pay sahiplerinin ad ve soyadı, T.C. kimlik numarası, unvan ve adres bilgilerinin bulunmadığı, pay defterinin açılış onayı ve pay devirlerine ilişkin tescil işlemlerinin yapılmadığı, anonim şirketin tek ortaklı bir yapıya dönüştüğü halde bu hususun usulüne uygun olarak tescil ve ilan edilmediği, yapılan pay devirlerinin de şirket ana sözleşmesine uygun şekilde gerçekleştirilmediği, yönetim kurulu karar defterindeki tasdik işlemlerinin eksik olduğu, pay defteri ile yönetim kurulu karar defterinin tüm sayfalarının EKAP’a yüklenmediği,

3. İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki;

a) Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan belgelerin, belgelerin sunuluş şekline uygun olmadığı,

b) İdarenin gönderdiği analiz girdi miktarlarının ve birimlerinin değiştirildiği,

c) Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının ihale ilan tarihi itibarıyla yayımlanmış cari yıl rayiç fiyatlarının kullanılması gerekirken, bir önceki yıla ait olan fiyatların kullanıldığı, bu suretle cari yıl birim fiyatlarının altında kalan fiyatların teklif edildiği, ayrıca cari yıl birim fiyat listesinde yer almayan ancak geçmiş yıllarda birim fiyatı yayımlanmış olan pozlara ilişkin rayiçlerin kullanıldığı, rayiç fiyatları kullanılan pozlar ile açıklama yapılması istenen pozların birbiriyle uyumlu olmadığı,

d) Analizlerde aritmetik hata yapıldığı, yuvarlamadan ve aritmetik hatalardan kaynaklanan hesaplama hatalarının düzeltilmesi durumunda, iş ortaklığının düzeltilmiş analiz fiyatlarının, o iş kalemine ait teklif edilen birim fiyatın üzerinde kaldığı, açıklama istenen ve istenmeyen analiz girdileri için farklı fiyatlar belirlemek suretiyle, teklif edilen fiyatın tutturulmaya çalışıldığı, açıklama istenemeyen fiyatlarda dahi farklı fiyatlar belirlenemeyeceği, şöyle ki iş ortaklığı tarafından belirlenen kar oranının kendilerince belirlendiği veya beyan edildiği dikkate alındığında kar oranının sabit bir değer olması gerektiği ve idare tarafından re’sen düzeltilemeyeceği,

e) Açıklama istenmeyen analiz girdilerine 0,01 TL veya daha az fiyat teklif edilmesi nedeniyle bazı analiz girdilerinin tutarlarının 0,00 TL olarak hesaplandığı,

f) İşçilik giderine ilişkin yapılan açıklamanın yürürlükteki asgari ücretin altında olduğu,

g) Beton girdileri için fiyat teklifi alınan firmaların üretim tesisi mesafelerinin, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.16’ncı maddesinde belirtilen mesafelere uygun olmadığı, betonun ortalama 2 saat içinde özelliğini kaybettiği, Karayolu Trafik Yönetmeliği gereğince kamyon azami hızı 60 km kabul edildiğinde; işin yapılacağı yer ile üretim tesisi arasının en fazla 120 km olması gerekirken fiyat teklifi alınan firmanın üretim sahası ile işin yapılacağı yer arasındaki mesafenin çok daha fazla olduğu,

h) Nakliye girdilerinin idarenin belirlediğinden farklı alınamayacağı, iş ortaklığının açıklama yapılacak iş kalemleri kapsamında yer alan nakliye girdilerine ilişkin olarak idarece verilen nakliye formüllerini kullanmadığı, bu formüllerdeki değerleri değiştirdiği, (K) katsayısını 2023 yılı için belirlenen tutardan daha düşük aldığı, nakliye mesafelerinin düşürülmek suretiyle haksız avantaj sağlandığı, nakliye girdisinin fiyatının açıklanması amacıyla sunulan tüm belgelerin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenmiş veya onaylanmış belge niteliğinde olmadığı, ortalama taşıma mesafelerinin tespiti için sunulan itinerer hesaplamalarında yer verilen ocak bilgilerinde eksiklik ve hataların bulunduğu, hangi ocaktan, nereye (depo alanına veya dolgu alanına) ve ne miktarda malzeme taşınacağına ilişkin herhangi bir açıklamanın yapılmadığı, kullanılacak ocağa ilişkin sunulan ruhsat ve işletme izin belgelerinin sürelerinin dolduğu veya iptal edildiği,

ı) Motorin girdisinin birim fiyatının EPDK tarafından litre olarak yayımlanmış olmasına rağmen analizlerde söz konusu girdinin ölçü biriminin kg olarak belirlendiği, buna göre litre birim fiyatının kg’a dönüştürülmesi aşamasında motorinin yoğunluk katsayısının 0,820 - 0,845 kg/LT aralığında olduğu dikkate alındığında istekli tarafından motorin birim fiyatının litreden kg’a dönüştürürken 0,820 - 0,845 aralığında bir katsayının esas alınarak hesaplama yapması gerekirken 0,850 katsayısı esas alınarak birim fiyat belirlendiği,

i) Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesine uygun olmadığı,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesi gereğince üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabileceğinden hiçbir makine girdisi için fiyat teklifi alınamayacağı, ayrıca kendi malı makinelerini kullandıkları girdilerde amortisman hesabı ve miktarlarını hatalı belirledikleri, Makine parkı listesi SMMM değil Serbest Muhasebeci tarafından onaylanmadığı,

Demir için alınan fiyat tekliflerinin ince ve kalın demir ayrımına gidilmeksizin tek bir satış tutarı tespit tutanağı üzerinden alındığı, yani “10.130.1704 - Beton çelik çubuğu, nervürlü Ø 8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C)” için ayrı, “10.130.1705- Beton çelik çubuğu nervürlü ø 14-32 mm. (S420, B420B-C, B500B-C)” için ayrı fiyat teklifleri alınması gerektiği, ancak iş ortaklığı tarafından tek bir fiyat teklifi üzerinden açıklama yapıldığı, ayrıca demirin özelliklerine “Fatura Bilgileri Tablosu”nda yer verilmediği, kullanılan demirin mevzuat gereği nervürlü olması gerektiği, ancak alınan teklifte bunun belirtilmediği, yani alınan teklifin nervürlü mü veya s420 mi olup olmadığının anlaşılmadığı, bunun da fiyatlandırmada büyük önem arz ettiği,

Alınan çimento fiyat tekliflerinde çimento özelliklerinin belli olmadığı, örneğin “TERSAKAN-15” iş kalemi girdisindeki çimentonun özelliklerinin “ Portland çimentosu (Torbalı) TS EN 197-1 CEM I 42.5 R)” olması gerektiği, ancak alınan fiyat teklifi torbalı mı yoksa dökme çimento mu veya “CEM I” mi “CEM II” mi veya “42.5 R” mi “42.5 N” olduğunun belli olmadığı,

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan tutanaklardaki malzeme miktarlarının yaklaşık maliyetindeki miktarların 1/20’sinin altında olduğu,

Fiyat teklifleri eki tutanakta fiyat teklifi veren mükellefin defter tasdik bilgilerinin yazılmadığı ve yanlış bilgilere yer verildiği,

Fiyat teklifleri ekinde yer alan tutanakların SMMM onaylı olmadığı,

Maliyet/satış/stok tespit tutanaklarını imzalayan SMMM’nin fiyat tekliflerini veren mükellefi temsile yetkili olduğuna dair belgelerin açıklama ekinde sunulmadığı,

Fiyat tekliflerinde malzeme özelliğine yer verilmesi gerekirken, fiyat teklifine konu malzemenin girdiler arasında yer alan ile birebir aynı özellikleri taşıyıp taşımadığının anlaşılamadığı, bu durumun iş ortaklığına avantaj sağladığı,

Fiyat tekliflerinin ortaklık adına alınmadığı, sadece tek ortak adına alındığı, bir kısmında ise hangi firma için alındığının belli olmadığı, bu hususun ortaklığa fiyat verildiği anlamı taşımadığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) Aday veya isteklilerden, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri, ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur.

(2) Aday veya istekliler tarafından, iş deneyimlerini tevsik için;

a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

b) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetlenen ya da yönetilen,

c) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen,

ç) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen işlerde;ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetlenen ya da yönetilen,

d) Devredilen işlerde, devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80’inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

işlerle ilgili deneyimlerini gösteren belgeler sunulur.

(3) Geçici kabul tarihi veya gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaştığı tarihin, ilk ilan veya davet tarihi ile ihale veya son başvuru tarihi arasında olduğu işler de ikinci fıkra kapsamında değerlendirilir.

…

işlerle ilgili deneyimlerini gösteren belgeler sunulur.

…

(6) İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80’ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20’sini sağlaması zorunludur. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise, her bir ortağın kendi kısmı için istenen asgari iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.

(7) İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının tamamını sağlaması halinde; diğer ortaklar, istenen asgari iş deneyim tutarının % 40’ından az olmamak üzere, benzer işe ait olmayan bir yapım işine ilişkin belge sunabilirler. Bu durumda; yeterlikleri tespit edilenler arasından belli sayıda adayın davet edilmesinin öngörüldüğü belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılan ihalelerde, benzer işe ait olmayan yapım işine ilişkin iş deneyimleri, kısa listenin oluşturulmasında yapılan puanlamada dikkate alınmaz.

…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde “(1) Aday ve isteklilerin ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili iş deneyimlerinin değerlendirilmesinde; tek sözleşmeye dayalı olarak alınmış iş deneyim belgeleri dikkate alınır. Birden fazla iş deneyimi toplanarak değerlendirilemez.

(2) İhale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz. Ancak, iş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe uygun olması halinde iş deneyim belgesi tutarının tamamı değerlendirilir.

…

(5) İş deneyim belgelerinin değerlendirilmesinde;

a) İş bitirme belgelerinde, belgeye konu işin geçici kabul tarihinin ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde olması,

…

(6) İş deneyim belge tutarlarının değerlendirilmesinde;

a) İş bitirme ve iş durum belge tutarları tam olarak,

b) Denetim veya yönetim faaliyetleri nedeniyle alınan belge tutarları beşte bir oranında,

dikkate alınır.

…” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Samsun-Büyükşehir Havza İlçe Merkezi Tersakan Irmağı Havzası 3. Kısım

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde):

d) Kodu:

e) Miktarı:

Samsun-Havza Irmağı Havzasında;
-2 adet prefabrik kirişli köprü yapılması
-1.420,00 m temeli beton harçlı kargir duvar yapılması
-1.420,00 m ocak taşı ile istifli taş dolgu yapılması
-Duvar üzerlerine korkuluk ve panel çit ve uyarı levhaları yapılması

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Samsun İli Havza İlçesi” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.

…

7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.5.1. İsteklinin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

…

işlere ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 70'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.

İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80'ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20'sini sağlaması zorunludur. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise, her bir ortağın kendi kısmı için istenen asgari iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.

…

7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:

Yapım İşlerinde benzer iş grupları tebliğinin eki olan yapım işlerinde benzer iş grupları listesinde yer alan A/IX Grubu işler benzer iş olarak kabul edilecektir.

7.6.1 Mezuniyet belgeleri/diplomalar:

İnşaat Mühendisliğidir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliğinde AIX grubu işler;

“IX. GRUP: SU YAPILARI

1.AVIII. Grup işler

2.Sulama ve drenaj tesisleri

3.Regülatörler, bentler, rezervuarlar

4.Akarsu düzenleme işleri

5.Nehir ıslahı işleri

6.Taşkın koruma tesisleri

7.Sel kapanları” olarak belirlenmiştir.

İhale konusu işin Devlet Su İşleri 7. Bölge Müdürlüğüne ait “Samsun-Büyükşehir Havza İlçe Merkezi Tersakan Irmağı Havzası 3 Kısım” yapım işi olduğu, 05.07.2023 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 6 isteklinin katıldığı, teklif tutarı idarece belirlenen sınır değerin altında olan Mehmet Serdar Taşoğlu - Mustafa Özdemir İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığından EKAP üzerinden gönderilen 10.07.2023 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun bulunduğu ve 07.08.2023 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Mehmet Serdar Taşoğlu - Mustafa Özdemir İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Hasan Demir’in ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan Mehmet Serdar Taşoğlu - Mustafa Özdemir İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı’nın pilot ortağı Mehmet Serdar Taşoğlu’na ait yeterlik bilgileri tablosu incelendiğinde, Mesleki ve Teknik Yeterliğe İlişkin Bilgiler sütununun “EKAP’ta Kayıtlı Olan İş Deneyim Belgesi” satırının doldurulduğu, bu kapsamda belgeye EKAP tarafından verilen sayının “2011/150777-301989-1-1” olarak beyan edildiği görüşmüştür.

EKAP üzerinden yapılan sorgulamada söz konusu belgenin DSİ 7. Bölge Müdürlüğü tarafından Mehmet Serdar Taşoğlu adında düzenlenen 14.06.2023 tarihli ve 2011/150777-301989-1-1 sayılı iş yönetme belgesi olduğu, söz konusu belgede;

İşin adının, “Çarşamba Ovası Sol Sahil Yüzeysel Drenajı İkmal İnşaatı”,

İşin geçici kabul tarihinin, “04.05.2018”,

İlk sözleşme bedelinin, “18.982.784,16 TRY”,

Toplam sözleşme bedelinin, “22.579.801,01 TRY”,

Gerçekleştirilen iş tutarının “22.412.832,92 TRY”,

İlgilinin görev yaptığı tarihin “19.06.2012-04.05.2018”,

İlgilinin görevi sırasında işin gerçekleşen tutarının, “22.412.832,92 TRY”,

Belgeye konu işin esaslı unsurunun ise AIX olarak belirtildiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan Mehmet Serdar Taşoğlu - Mustafa Özdemir İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı’nın özel ortağı Mustafa Özdemir İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ait yeterlik bilgileri tablosu incelendiğinde, mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin bilgiler sütununun “EKAP’ta Kayıtlı Olan İş Deneyim Belgesi” satırının doldurulduğu, bu kapsamda belgeye EKAP tarafından verilen sayının “25500-Y-KK-88-1” olarak beyan edildiği görülmüştür.

EKAP üzerinden yapılan sorgulamada söz konusu belgenin DSİ 7.Bölge Müdürlüğü tarafından Mustafa Özdemir İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adında düzenlenen 30.11.2022 tarihli ve 25500-Y-KK-88-1 sayılı iş bitirme belgesi olduğu, söz konusu belgede;

İşin adının, “Samsun Kavak İlçe Merkezi Asar ve Mert Dereleri Islahı İnşaatı”,

İşin geçici kabul tarihinin, “24.12.2008”,

Belge tutarının, “743.461,28 TL”,

Belgeye konu işin esaslı unsurunun ise AIX olarak belirtildiği anlaşılmıştır.

EKAP üzerinden yapılan sorgulamada, Mehmet Serdar Taşoğlu - Mustafa Özdemir İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığının pilot ortağı Mehmet Serdar Taşoğlu tarafından yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen 14.06.2023 tarihli ve 2011/150777-301989-1-1 sayılı geçici kabulü yapılmış işlere ilişkin sunulan iş yönetme belgesinin idarece belirlenen benzer iş tanımına uygun olduğu, söz konusu belgenin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde güncellenip beşte bir oranında dikkate alındığında anılan ortak tarafından ihale konusu işte karşılanması gereken tutarın karşılandığı,

Diğer taraftan özel ortak Mustafa Özdemir İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen 30.11.2022 tarihli ve 25500-Y-KK-88-1 sayılı i iş bitirme belgesinin idarece belirlenen benzer iş tanımına uygun olduğu, söz konusu belge ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde güncellendiğinde ihale konusu işte karşılanması gereken asgari tutarı karşıladığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin aksi yöndeki iddiaları yerinde görülmemiştir.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “(1) İhalelere katılacak aday veya istekliler tarafından,

a) Gerçek kişi olması halinde, elektronik ihaleler hariç, noter tasdikli imza beyannamesinin,

b) Tüzel kişi olması halinde, elektronik ihaleler hariç, başvuru ya da teklif mektubunu imzalayanın noter tasdikli imza beyannamesinin,

teklif kapsamında sunulması zorunludur. Tüzel kişilerde; aday veya isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgiler idarece EKAP’tan alınır. EKAP’a kayıtlı olmayan yabancı aday/istekliler tarafından ise, ilgili ülke mevzuatı dikkate alınarak, belirtilen hususlara ilişkin gerekli belgeler ihalede sunulur. Aday veya isteklilerin ihale tarihi itibarıyla mesleki faaliyetlerini mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürmesi gerekmekte olup, ihale üzerinde kalan isteklinin sözleşme imzalanmadan önce, bu durumu tevsik eden belgeleri 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat ile ön yeterlik ve ihale dokümanında yer alan düzenlemelere uygun olarak sunması gerekmektedir.

(2) Vekaleten ihaleye katılma halinde; vekil adına düzenlenmiş, ihaleye katılmaya ilişkin noter onaylı vekaletname ile elektronik ihaleler hariç vekilin noter tasdikli imza beyannamesinin sunulması zorunludur.

…” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “İş deneyim tutarının güncellenmesi” başlıklı 49’uncu maddesinde “ (1) İş deneyimini gösteren belgelerde yazılı tutarlar aşağıdaki şekilde güncellenir:

…

b) 4734 sayılı Kanun kapsamında ihale edilmiş işlere ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler, belgeye konu işin ihale tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.

c) (a) ve (b) bendi dışında kalan işlere ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler, belgeye konu işin sözleşmesinin yapıldığı aydan bir önceki aya ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.

…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Elektronik ihale” başlıklı “60/A” maddesinde “(1) İhaleler, e-teklif alınmak suretiyle bu maddeye uygun olarak yapılabilir.

…

(3) Bu ihalelerde, Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin ekinde bulunan “Yeterlik Bilgileri Tablosu Sunulan ve Tekliflerin Elektronik Ortamda Alındığı İhalelerde Uygulanacak Tip İdari Şartname” ve ilgili yönetmelikler ekinde bulunan diğer standart formlar kullanılır ve EKAP üzerinden e-teklif şeklinde gönderilmeyen teklifler kabul edilmez.

…

(9) İhale dokümanında belirtilen geçici teminat mektubu, katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin değerlendirme, istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgelerden; EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilebilenler için, sorgulama sonucunda elde edilen bilgiler; belirtilen yöntemle temin veya teyit edilemeyenler için ise yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgiler esas alınarak yapılır. Bu değerlendirme sonucunda ihalede öngörülen şartları sağlamadığı anlaşılan teklifler değerlendirme dışı bırakılır. Yeterlik sertifikası üzerinden yeterlik tespiti yapılan ihalelerde ise, ihale dokümanında belirtilen katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin değerlendirme, yeterlik sertifikası kapsamındaki geçerlik süresi dolan belgeler dahil yeterlik sertifikası üzerindeki bilgiler; yeterlik sertifikası üzerinden değerlendirme yapılamayan her belge veya kriter için ise yeterlik bilgileri tablosunda istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgeler esas alınarak yapılır. Bu değerlendirme sonucunda ihalede öngörülen şartları sağlamadığı anlaşılan veya yeterlik sertifikasının geçerlik süresi ihale tarihinden önce dolan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.

…” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.

a) Teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren bilgiler;

1. (Mülga: 20/06/2021-31517 R.G./5.md.; yürürlük: 19/08/2021)

2. Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile, ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgiler idarece EKAP'tan alınır.

…” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Tekliflerin sunulma şekli” başlıklı 22’nci maddesinde “22.1. e-teklifler istekliler tarafından EKAP üzerinden, yalnızca teklif mektubu ve ekleri doldurularak hazırlandıktan sonra e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar gönderilir. Ortak girişimlerde e-teklifin ortakların tamamı tarafından e-imza ile imzalanması zorunludur. Teklife ilişkin e-anahtar, e-teklif ile birlikte ihale tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden gönderilir.

22.2. Yeterlik bilgileri tablosunda ihaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlar, teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalar standart formunda ise açıklama istenen teknik özellikler için ayrı satırlar açılmış olup, istekliye ait hangi belgeler esas alınarak ihaleye katılım sağlanmış ise o belgelere ilişkin tarih, sayı, yevmiye numarası gibi bilgiler ile istenen kriterlere ve açıklamalara ilişkin belgelerde yer alan gerekli bilgiler eksiksiz olarak açık ve anlaşılır bir şekilde belirtilmek suretiyle ekli standart formalara uygun şekilde doldurulacaktır. Yabancı istekli tarafından ihaleye teklif verilmesi halinde, bu şartnamede istenilen belgelere veya isteklinin kendi ülkesindeki mevzuat uyarınca düzenlenmiş olan dengi belgelere ilişkin bilgilerin beyan edilmesi gerekir.

…” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale dokumanı arasında verilen “Yeterlik Bilgileri Tablosu Standart Formu”nun başvuruya konu kısmı aşağıdaki gibidir.

TEKLİF VERMEYE YETKİLİ OLUNDUĞUNA İLİŞKİN BİLGİLER

Vekâletname Bilgileri

Vekâlet Veren Kişi Bilgileri

(Gerçek Kişi;

Ad-Soyad/T.C. Kimlik Numarası)

(Tüzel Kişi;

Ticaret Unvanı/Vergi Kimlik Numarası)

…

İdari Şartnamenin 7.1.D maddesi

Vekâleten ihaleye katılma halinde; vekil adına düzenlenmiş, ihaleye katılmaya ilişkin noter onaylı vekâletnameye ilişkin bilgiler belirtilecektir.

Temsil ilişkisine ilişkin birden fazla vekâlet ilişkisinin olması (vekilin vekil tayin etmesi) durumunda her bir vekâlet ilişkisi için istenen bilgiler yeni bölümler eklenmek suretiyle ayrı ayrı doldurulacaktır.

Vekil Bilgileri

(Ad-Soyad/T.C. Kimlik Numarası)

…

Vekâletnameyi Düzenleyen Noterlik Adı, Tarihi ve Yevmiye Numarası

…

Ortaklar/Üyeler/

Kurucular ile Yöneticilere Ait Bilgiler

Ortaklar ve Ortaklık Oranlarına/Üyelere/

Kuruculara Ait Bilgiler

…

İdari Şartnamenin 7.1.A.2 maddesi

Bilgiler EKAP üzerinden yansıyacaktır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden ve doküman düzenlemelerinden isteklilerin ihaleye katılabilmeleri için sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerektiğinin düzenlendiği, sayılan belgeler ve yeterlik kriterlerinde tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgilerin idarece EKAP’tan alınacağı, vekaleten ihaleye katılma halinde, vekil adına düzenlenmiş, ihaleye katılmaya ilişkin noter onaylı vekaletnamenin beyan edilmesi gerektiği, istenen kriterlere ve açıklamalara ilişkin belgelerde yer alan gerekli bilgilerin eksiksiz olarak açık ve anlaşılır bir şekilde belirtilmek suretiyle ekli standart formalara uygun şekilde doldurulacağı anlaşılmaktadır.

Ayrıca ihale dokümanı arasında yer alan “Yeterlik Bilgileri Tablosu Standart Formu”nun yukarıda aktarılan kısmında gerçek kişiler tarafından imza beyannamesi beyan edilmesi gerektiğine yönelik bir kısım bulunmadığı, söz konusu tabloda “Vekâletname Bilgileri” ve tüzel kişilerin İdari Şartname’nin 7.1.A.2’nci maddesi uyarınca “Ortaklar/Üyeler/Kurucular ile Yöneticilere Ait Bilgiler”ine yönelik kısımların bulunduğu anlaşılmıştır.

Yeterlik bilgileri tablosu standart formunda yer verilen düzenlemeler ve açıklamalar dikkate alındığında teklif vermeye yetkili olduğuna ilişkin bilgiler sütununda gerçek kişi sıfatı ile beyan edilecek bir bölümün yer almadığı, bu kapsamda ihale üzerinde bırakılan Mehmet Serdar Taşoğlu - Mustafa Özdemir İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığının pilot ortağı Mehmet Serdar Taşoğlu’a ait yeterlik bilgileri tablosunda “Teklif Vermeye Yetkili Olunduğuna İlişkin Bilgiler” sütununda herhangi bir beyana yer verilmediği,

Özel ortak Mustafa Özdemir İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ’a ait yeterlik bilgileri tablosu incelendiğinde “Teklif vermeye yetkili olunduğuna ilişkin bilgiler sütunun ortaklar/üyeler/ kurucular ile yöneticilere ait bilgiler” satırında “Ortaklar ve ortaklık oranlarına/üyelerine/kuruculara ait bilgiler”e ilişkin “Faruk ÖZDEMİR 34*********, 100000,00/100000,00” beyanına, “Yöneticilere ait bilgiler” satırında “satırında Faruk ÖZDEMİR 34*********, müdür” beyanına yer verildiği ve son durumu gösterir nitelikte olduğu,

EKAP üzerinden yapılan incelemede, Mehmet Serdar Taşoğlu - Mustafa Özdemir İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığına ait birim fiyat teklif mektubunun Mehmet Serdar Taşoğlu ile özel ortak Mustafa Özdemir İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına Faruk ÖZDEMİR tarafından imzalandığı, her iki ortak tarafından da ihaleye vekâleten katılma gibi bir durumun söz konusu olmadığı,

Diğer yandan ihale komisyonu kararından da anlaşılacağı üzere yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgilerin EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilebilir nitelikte olduğu, dolayısıyla anılan iş ortaklığından yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgileri tevsiken herhangi bir belgenin sunulmasının istenilmediği, öte yandan ihale üzerinde bırakılan Mehmet Serdar Taşoğlu - Mustafa Özdemir İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığının pilot ortağı Mehmet Serdar Taşoğlu’nun itirazen şikâyete konu ihaleye gerçek kişi sıfatı ile katıldığı, dolayısıyla anılan ortak tarafından pay defteri ile yönetim kurulu karar defterinin sunulmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin aksi yöndeki iddiaları yerinde görülmemiştir.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır…” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

...

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

…

45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz…” açıklaması bulunmaktadır.

Şikâyete konu ihalenin Devlet Su İşleri 7. Bölge Müdürlüğüne ait “Samsun-Büyükşehir Havza İlçe Merkezi Tersakan Irmağı Havzası 3 Kısım” ihalesi olduğu, 05.07.2023 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 6 isteklinin katıldığı, idarece sınır değerin 77.763.375,08 TL olarak tespit edildiği, sınır değerin altında teklif sunan Mehmet Serdar Taşoğlu - Mustafa Özdemir İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığından EKAP üzerinden gönderilen 10.07.2023 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun bulunduğu ve 07.08.2023 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Mehmet Serdar Taşoğlu - Mustafa Özdemir İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Hasan Demir’in ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Sınır değerin altında teklif sunan Mehmet Serdar Taşoğlu - Mustafa Özdemir İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığına 10.07.2023 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazı ekinde, açıklama istenilen iş kalemleri listesine, açıklama istenilen/ istenilmeyen analiz girdileri listesine ve açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analizlere yer verildiği tespit edilmiştir. Bu kapsamda, TERSAKAN-01 poz numaralı “Açıkta patlayıcı madde kullanmadan makina ile her cins zeminde kanal açılması ve dere yatağı temizlenmesi ve kazının depo ve/veya dolguya konulması”, TERSAKAN-04 poz numaralı “Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 25/30 basınç dayanım sınıfında beton dökülmesi”, TERSAKAN-06 poz numaralı “Köprülerde veya heyelanlı bölgelerde 120 cm çapında her boyda yerinde dökme kazık yapılması (C 30/37 hazır beton harcı ile)”, TERSAKAN-15 poz numaralı “Ocak taşı ile 300 dozlu çimento harçlı kargir inşaat yapılması”, TERSAKAN-16 poz numaralı “Ocak taşı ile taşı ile istifli taş dolgu yapılması”, TERSAKAN-18 poz numaralı “Nervürlü betonarme demiri ve çelik hasırın temini ve yerine konulması” iş kalemlerinin açıklama istenilecek iş kalemi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan Mehmet Serdar Taşoğlu - Mustafa Özdemir İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı tarafından idareye sunulan 14.07.2023 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; 2023 yılı saatlik asgari ücreti (01.07.2023-31.12.2023 dönemi), EPDK tarafından yayımlanan İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan motorin fiyatı, Karayolları Genel Müdürlüğü ile Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan 2023 yılı birim fiyatları ile “C 25/30” ve “C 30/37” beton harçlarına ilişkin alınan fiyat teklifleri kullanılarak açıklama yapıldığı görülmüştür.

Açıklanması istenen iş kalemleri arasında yer alan “TERSAKAN-06” poz numaralı iş kalemine ilişkin düzenlenen analizde yer alan “KGM/16.073/HR Pozunda geçen KGM/03.568/2, 10.100.1063, 19.100.1028, 10.100.1062, 10.100.1062, 10.110.1003 Pozlarına ait karşılığı olarak Bölüm Toplamı İşlem Satırı hesaplanmıştır.” girdisinin açıklama istenilen girdi olarak belirlendiği, analizde girdinin miktarına yer verilmediği,

Yine ayı şekilde “TERSAKAN-15” poz numaralı iş kalemine ilişkin düzenlenen analizde yer alan “KGM/17.002/K-H Pozunda geçen “52.150.1011 Pozunun karşılığı olarak hesaplanmıştır.” girdisinin açıklama istenilen girdi olarak belirlendiği, analizde girdinin miktarına yer verilmediği görülmüştür.

Aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığına yönelik başvurularda idarece gerçekleştirilen aşırı düşük teklif sorgulama işlemlerinin mevzuata uygun olup olmadığı hususu öncelikli olarak incelenmekte ve idarenin gerçekleştirdiği işlemlerde aykırılık tespiti halinde istekliler tarafından sunulan açıklamalar bakımından iddia konusu diğer hususlar hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmamaktadır. Zira Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine aykırı olarak gerçekleştirilen işlemler üzerinden isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ihale sürecinin hatalı olarak devam etmesine neden olacaktır. Kaldı ki, mevzuata aykırı olacak şekilde aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi yapılan açıklamaların mevzuata uygunluğu bakımından doğru bir değerlendirme yapılmasına engel olmaktadır.

Yukarıda yer verilen Kamu İhale Genel Tebliği açıklamalarından aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranının tespit edilmesi gerektiği, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranlarının kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu”nun hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenmesi gerektiği, ihale komisyonunca, “sıralı iş kalemleri/grupları listesi”ne göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenmesi gerektiği ve bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için ise sorgulama yapılmaması gerektiği,

Ayrıca, “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için (işçilik girdileri hariç) isteklilerden açıklama yapılmasının istenilmemesi gerektiği, ayrıca tutarı, kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda %15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisinin belirlenmesi, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmemesi, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi gerektiği,

Diğer yandan, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanmış ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için, bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerektiği,

İsteklilerce teklifleri kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlanacak analizlerde ise, açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dâhil analizlerini oluşturan tüm girdilerin gösterileceği, isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenilmesi durumunda yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin idarece verilen analiz formatlarına uygun olması gerektiği, aksi takdirde ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya Teknik Şartname’ye uygun olmayan açıklamaları sunan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği hususları anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede, açıklama istenilen analiz girdisi olarak belirlenen TERSAKAN-06 poz numaralı iş kaleminin analizinde yer alan “KGM/16.073/HR Pozunda geçen KGM/03.568/2, 10.100.1063, 19.100.1028, 10.100.1062, 10.110.1003 Pozlarına ait karşılığı olarak Bölüm Toplamı İşlem Satırı hesaplanmıştır.” girdisinin “KGM/03.568/2, 10.100.1063, 19.100.1028, 10.100.1062, 10.110.1003” iş kalemlerinin toplamı alınmak suretiyle analiz fiyatına yansıtılan bir gider olduğu, söz konusu girdide yer alan, “KGM/03.568/2” girdisinin alt analizinde “03.068/1(Fore kazık makinası 1 Yd3'lük ve takriben 100 HP gücünde ekskavatör+takriben 76 HP gücünde benoto tip 5 model veya emsali iksa borusu vs.), 10.160.1026(mazot(motorin)), 10.100.1060(formen),10.100.1055(operatör makinist) ve 10.100.1059(yağcı)” girdilerinin, “19.100.1028” girdisinin alt analizinde “10.120.1030(Yükleyici (11/2 yd3 veya 5500 libre taşıma güçlü, takriben 80 HP muadili lastik tekerlekli), 10.160.1026(mazot(motorin)), 10.100.1055(operatör makinist) ve 10.100.1059(yağcı)” girdilerinin yer aldığı, diğer girdilerin de 10.100.1063(Erbab işçi), 10.100.1062(düz işçi(inşaat işçisi)) ve 10.110.1003(her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı K) olduğu, dolayısıyla söz konusu iş kaleminin bir analiz girdisi olarak belirlenip açıklama istenilecek veya istenilmeyecek analiz girdileri statüsünde değerlendirilmesindeki analiz hazırlanmasına ilişkin kurallara uygun olmadığı, söz konusu analiz girdisinin malzeme, işçilik ve makine gibi girdileri barındırdığı, bu itibarla analiz girdilerinin temel analiz girdilerine kadar ayrıştırılarak aşırı düşük teklif açıklamasının istenilmesi gerektiği,

Aynı şekilde açıklanması istenilen TERSAKAN-15 poz numaralı iş kaleminde yer alan 52.150.1011 poz numaralı analiz girdisinin “52.900.4051 ocaktan taş hazırlanması”, “52.900.4402 harç (çimento harcı), “ 52.900.1012 Kazıcı yükleyici (100hp) (maksimum 2,5 m) 1 saatlik ücreti” gibi alt analizlerle birlikte rayiçlerden oluştuğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin aktarılan açıklamaları uyarınca idarelerce açıklama istenilecek analiz girdilerinin temel girdi düzeyinde olması gerektiği, ancak idare tarafından anılan analiz girdisinin temel girdilerine kadar ayrıştırılmadığı, bu şekilde gerçekleştirilen bir aşırı düşük teklif sorgulamasının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca, idare tarafından gönderilen işlem dosyası incelendiğinde; yaklaşık maliyetin hazırlanması kapsamında TERSAKAN-15 poz numaralı iş kalemine ilişkin hazırlanan analizde 52.150.1011 analiz girdisinin miktarına yer verilmeksizin birim fiyatın ve ilgili satır toplamının 1.760.569,28 TL, analiz toplamının ise 1.761.326,58 TL olarak hesaplandığı, sıralı iş kalemleri belirlenirken anılan iş kaleminin birim fiyatının 966,29 TL olarak belirtildiği görülmüştür. Dolayısıyla, TERSAKAN-15 poz numaralı iş kaleminin açıklama istenilmesi gereken iş kalemi olup olmadığı anlaşılamamıştır.

Diğer taraftan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.16’ncı maddesinde Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılmasının esas olduğu, idarece TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesinin zorunlu olduğu açıklanmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekliye 10.07.2023 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebine ilişkin yazıda ilgili tebliğ açıklamasında belirtilen hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafeye ilişkin bilgiye yer verilmediği görülmüştür.

Bu çerçevede,

a) “Sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenmesi,

b) Açıklama istenilecek paçal/özel iş kalemlerine ait birim fiyat analizlerinin temel girdilere (işçilik, mazot, diğer malzeme girdileri, makine amortismanı vb. makine girdileri) kadar ayrıştırılarak yapılması, (Bir başka ifadeyle açıklanması istenilen/istenilmeyen analiz girdilerinin iş kalemi üzerinden belirlenmeyip, temel girdilere kadar ayrıştırıldıktan sonra belirlenmesi)

c) Paçal/özel iş kalemlerine ait analizlerde aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının toplanması,

d) Yukarıdaki işlemlerden sonra Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi,

e) Açıklama istenilecek paçal/özel iş kalemlerinin tümüne ilişkin olarak tek bir açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin hazırlanması,

Hazırlanan açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesi ile birlikte temel girdilerin cins ve miktarlarının gösterildiği açıklama istenilecek paçal/özel iş kalemlerine ait analiz formatlarının sınır değer altında teklif veren isteklilere gönderilerek yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda aşırı düşük teklif sorgulanmasının yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.