KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2023/046
Gündem No : 25
Karar Tarihi : 13.09.2023
Karar No : 2023/UY.II-1218
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Egecan Akaryakıt Tem. Nak. İnş. Tur. San. Tic. A.Ş. - Manesol İnşaat Petr. Tur. Nak. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

DSİ 10. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/480987 İhale Kayıt Numaralı “Batman Çayı Islahı 3. Kısım” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

DSİ 10. Bölge Müdürlüğü tarafından 07.07.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Batman Çayı Islahı 3. Kısım” ihalesine ilişkin olarak Egecan Akaryakıt Tem. Nak. İnş. Tur. San. Tic. A.Ş. - Manesol İnşaat Petr. Tur. Nak. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının 14.08.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.08.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 28.08.2023 tarih ve 106210 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.08.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/999 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Sunmuş oldukları aşırı düşük teklif açıklamalarında “Ekskavatör (paletli) (260 - 299 hp) (maksimum 2,5 m3)” ve “Ekskavatör (paletli) (210 - 259 HP) (maksimum 2,5 m3)” iş makineleri için kendi envanterinde bulunan iş makinelerinin amortisman süreleri dolmadığı için Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesinin (b) bendi kapsamında açıklamada bulunulduğu, ilgili maddenin (a) bendinde belirtilen değerin altında kalmayacak şekilde “Ekskavatör (paletli) (260 - 299 hp) (maksimum 2,5 m3)” için 1.700.000,00 TL, “Ekskavatör (paletli) (210 - 259 HP) (maksimum 2,5 m3)” için 1.495.000,00 TL bedel üzerinden açıklama sunulduğu, bu nedenle idarece yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesine uygun olmadığı gerekçesiyle teklifimizin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu,

2. BÇI-01 analizinde yer alan “Arazöz” ile “Traktör buldozer” girdileri için girdi miktarı ve birim fiyatın çarpımı sonucu öngörülen parasal tutar bilgilerinin 0,00000000 TL olarak hesaplandığı ve bunun parasal bir değer ifade etmediğinden idarece açıklamalarının uygun bulunmadığı, ancak söz konusu analiz girdilerinin açıklama istenilmeyen analiz girdisi olduğundan 0,01 TL fiyat verildiği, girdi miktarı ile fiyatın çarpılması sonucunda da virgülden sonraki ondalık basamak sayısının sekiz haneye kadar açılması durumunda tutarın 0,00000000 TL olduğu, dolayısıyla hesaplama hatası yapılmadığı, kaldı ki hesaplama hatası olsa bile analiz fiyatı ile teklif fiyatının aynı olacağı, bu nedenle idarenin işleminin mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

…

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.

İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;

a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,

b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar,

kullanılabilecektir…” açıklaması yer almaktadır.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyası incelendiğinde, 07.08.2023 tarihli ihale komisyonu kararı ile başvuru sahibi istekli Egecan Akaryakıt Tem. Nak. İnş. Tur. San. Tic. A.Ş. - Manesol İnşaat Petr. Tur. Nak. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, komisyon kararında aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmama gerekçesine somut olarak yer verilmediği, başvuru sahibi tarafından idareye yapılan şikayet başvurusu üzerine idarece verilen şikayete cevapta ise gerekçelere yer verildiği, başvuru sahibinin de anılan gerekçeleri itirazen şikayet başvurusuna konu ettiği anlaşılmış olup, yapılan inceleme idarenin şikayete cevapta belirttiği hususlar ile itirazen şikayet dilekçesinde belirtilen hususlar çerçevesinde yapılmıştır.

Yapılan incelemede; 10.07.2023 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazı ile başvuru sahibi istekli Egecan Akaryakıt Tem. Nak. İnş. Tur. San. Tic. A.Ş. - Manesol İnşaat Petr. Tur. Nak. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığından aşırı düşük teklif açıklamasının 17.07.2023 tarihine kadar idareye teslim edilmesinin istenildiği, yazı ekinde aşırı düşük teklif açıklaması istenilen BÇI-01 ve BÇI-02 iş kalemlerine ait sıralı analiz girdileri tablolarının gönderildiği, anılan tablolarda açıklama istenilecek analiz girdileri ile açıklama istenilmeyecek analiz girdilerine yer verildiği görülmüştür.

Başvuru istekli Egecan Akaryakıt Tem. Nak. İnş. Tur. San. Tic. A.Ş. - Manesol İnşaat Petr. Tur. Nak. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

Açıklama istenilen analiz girdisi olan 10.120.1005 poz numaralı “Ekskavatör (paletli) (210 - 259 HP) (maksimum 2,5 m3)” ile 10.120.1007 “Ekskavatör (paletli) (260 - 299 hp) (maksimum 2,5 m3)” iş makineleri için 10.07.2023 ile 12.07.2023 tarihli Makine ve Teçhizatın Demirbaş veya Amortisman Defterinde Kayıtlı Olduğuna Dair Yeminli Mali Müşavir Raporu, ekinde noter onaylı İş Makinası Tescil Belgesi ve anılan iş makinelerinin edinim bedellerini gösteren noter onaylı e-arşiv faturaların sunulduğu,

Söz konusu iş makinelerinden 10.120.1007 poz numaralı “Ekskavatör (paletli) (260 - 299 hp) (maksimum 2,5 m3)” için sunulan amortisman hesabında anılan iş makinesinin birim fiyat analizinde, amortisman (0,0000830); yedek parça (0,0000440); tamir, bakım (0,0000110); sermaye faizi, sigorta (0,0000230); nakil, montaj, demontaj (0,0000100) giderlerine ilişkin katsayıların toplamından oluşan ekskavatörün toplam maliyet katsayısının 0,0001710 olduğu, 2023 yılı resmi rayiç fiyatı 3.300.000,00 TL olan makinenin edinim bedelinin 500.000,00 TL olduğu, bu bedelin resmi rayicin altında olduğu görülmüştür,

Yapılan hesaplamalarda edinim bedelinin Tebliğ’in (a) bendi kapsamında hesaplanan tutarın altında olduğundan bahisle istekli tarafından resmi rayiç bedelinin kullanıldığı ve amortisman maliyeti katsayısı hariç diğer maliyet katsayıları toplamı (yedek parça, tamir bakım, sermaye faizi, sigorta, nakil, montaj, demontaj) ile rayiç bedelin çarpılması sonucu bulunan tutarın 3.300.000,00x[1-(0,0000830/0,0001710)] 1.698.245,61 TL olarak hesaplandığı, analizlerde güvenli tarafta kalmak amacıyla bu tutardan fazla olan 1.700.00,00 TL birim fiyatının kullanıldığı anlaşılmıştır.

Yine iş makinelerinden 10.120.1005 poz numaralı “Ekskavatör (paletli) (210 - 259 HP) (maksimum 2,5 m3)” için sunulan amortisman hesabında anılan iş makinesinin birim fiyat analizinde, amortisman (0,0000830); yedek parça (0,0000440); tamir, bakım (0,0000110); sermaye faizi, sigorta (0,0000230); nakil, montaj, demontaj (0,0000100) giderlerine ilişkin katsayıların toplamından oluşan ekskavatörün toplam maliyet katsayısının 0,0001710 olduğu, 2023 yılı resmi rayiç fiyatı 2.900.000,00 TL olan makinenin edinim bedelinin 808.333,20 TL olduğu, bu bedelin resmi rayicin altında olduğu görülmüştür.

Yapılan hesaplamalarda edinim bedelinin Tebliğ’in (a) bendi kapsamında hesaplanan tutarın altında olduğundan bahisle istekli tarafından resmi rayiç bedelinin kullanıldığı ve amortisman maliyeti katsayısı hariç diğer maliyet katsayıları toplamı (yedek parça, tamir bakım, sermaye faizi, sigorta, nakil, montaj, demontaj) ile rayiç bedelin çarpılması sonucu bulunan tutarın 2.900.000,00 [1-(0,0000830/0,0001710)] 1.492.397,66 TL olarak hesaplandığı, analizlerde güvenli tarafta kalmak amacıyla bu tutardan fazla olan 1.495.000,00 TL birim fiyatının kullanıldığı anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan Tebliğ’in 45.1.13.17’nci maddesinden iş makinelerinin analiz girdilerine ilişkin açıklamaların; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabileceği, kendi malı üzerinden açıklama sunulması halinde kendi malına ilişkin tevsik edici belgelerin sunulacağı, amortisman süresi dolmuş iş makinası ile açıklama yapılması durumunda; amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan diğer maliyet katsayılarının (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı ile iş makinasının resmi rayicinin çarpılması sonucu bulunan tutarın kullanılacağı, amortisman süresi dolmamış iş makinası ile açıklama yapılması durumunda ise; satın alma bedelinin anılan maddenin (a) bendindeki tutarın altında olmamak koşuluyla kullanılabileceği anlaşılmaktadır.

Başka bir ifadeyle satın alma bedelinin ilgili madenin (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olması halinde istekli tarafından (a) bendinde hesaplanan tutar veya bu tutarın üzerinde belirlenen başka bir tutar kullanılabilecektir. Bununla birlikte, satın alma bedelinin (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olması durumunda kendi malı olan iş makinası ile açıklama yapılamayacağı, açıklamanın bu durumda resmi rayiç fiyatı üzerinden yapılması gerektiği yönündeki aksi bir yorumun ise 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde avantajlı koşullarını kullanamaması sonucunu doğuracak ve ilgili kanun hükmüne aykırılık oluşturacaktır.

Bu itibarla, başvuru sahibi istekli tarafından 10.120.1005 poz numaralı “Ekskavatör (paletli) (210 - 259 HP) (maksimum 2,5 m3)” ile 10.120.1007 “Ekskavatör (paletli) (260 - 299 hp) (maksimum 2,5 m3)” iş makineleri için edinim bedelinin Tebliğ’in 45.1.13.17’nci maddesinin (a) bendi kapsamında hesaplanan tutarın altında olduğundan bahisle iş kalemlerine yönelik açıklamanın söz konusu tutarın üzerinde belirlenen bir tutar ile yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığından idarece tesis edilen işlemin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yuvarlama ve aritmetik hata” başlıklı 39’uncu maddesinde “39.1. Birim fiyat teklif cetvelinde iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlar ve analizlerdeki rayiç fiyatlar, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilecektir.

39.2. Birim fiyat teklif cetvelinde, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın çarpımı sonucu bulunan tutar, analizlerde de her bir girdi miktarı ile rayicinin çarpımı sonucu bulunan tutar, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilecektir. Ancak toplam teklif tutarı, virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılacaktır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanacak; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmayacaktır…” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in 45.1.8’inci maddesinde “Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.” açıklaması yer almaktadır.

İdarece gönderilen aşırı düşük teklif açıklama yazısının eki BÇI-01 iş kalemine ait sıralı analiz girdileri tablosunda 10.120.1059 poz numaralı “Arazöz (5 tonluk su sandıklı)” ve 10.120.1019 poz numaralı “Traktör buldozer (TD 25 veya emsali 185 HP+bıçak)” analiz girdilerinin açıklama istenilmeyecek analiz girdileri olarak belirlendiği, başvuru sahibi istekli tarafından söz konusu analiz girdileri için 0,01 TL birim fiyat öngörüldüğü tespit edilmiştir.

Öngörülen fiyat ile miktarların çarpımı sonucunda bulunan tutarların 0,00000000 olduğu, istekli tarafından tutar kısmı virgülden sonra sekiz haneye kadar açıldığı, dokuz haneye kadar açıldığında ise 10.120.1059 poz numaralı “Arazöz (5 tonluk su sandıklı)” ve 10.120.1019 poz numaralı “Traktör buldozer (TD 25 veya emsali 185 HP+bıçak)” analiz girdilerinin tutarlarının sırasıyla 0,000000004 ve 0,000000003 olacağı, söz konusu analiz girdilerinin miktarı ile fiyatının çarpımı sonucu bulunan tutar ister virgülden sonra sekiz haneye isterse dokuz haneye kadar açılsın iş kaleminin toplam tutarının ve teklif fiyatının değişmediği anlaşıldığından idarece bu gerekçeyle isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından 109.370,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede anılan isteklinin itirazen şikâyete konu iddiasında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde 109.370,00 TL’lik başvuru bedelinin iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi gereğince eşit muamele yönünden incelenecek herhangi bir husus bulunmadığı tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi Egecan Akaryakıt Tem. Nak. İnş. Tur. San. Tic. A.Ş. - Manesol İnşaat Petr. Tur. Nak. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.