KİK Kararı: 2023/UY.I-1616 (27 Aralık 2023)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2023/062
Gündem No : 34
Karar Tarihi : 27.12.2023
Karar No : 2023/UY.I-1616
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Maba Grup İnşaat Makine Elektrik Elektronik Metal Turizm Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Suluca Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/1107030 İhale Kayıt Numaralı “Adana Suluca Ceza İnfaz Kurumları Kampüsünde Bulunan YGC Tipi Kurumun, Y Tipi Ceza İnfaz Kurumuna Dönüştürülmesi Tadilat Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Suluca Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü tarafından 09.11.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Adana Suluca Ceza İnfaz Kurumları Kampüsünde Bulunan YGC Tipi Kurumun, Y Tipi Ceza İnfaz Kurumuna Dönüştürülmesi Tadilat Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Maba Grup İnşaat Makine Elektrik Elektronik Metal Turizm Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin 22.11.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.11.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 05.12.2023 tarih ve 120147 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.12.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/1362 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının gerekçeli ve belgeye dayalı olması gerektiği, tip projeleri aynı olan mevcut ihaleye benzer başka bir ihalede aşırı düşük teklif açıklamalarının 77.110.1018-A iş kaleminin analizinde yer alan 10.240.5723 analiz girdisi miktarının idarenin belirlediği miktardan yüksek olduğu, İNŞ.ÖZ.-06 iş kaleminin analizinde yer alan İNŞ.ÖZ.-06-KTS analiz girdisi ve İNŞ. ÖZ.-11 iş kaleminin analizinde yer alan İNŞ.ÖZ.-11-KTS analiz girdisi tutarlarının idarenin hesapladığı tutarlardan düşük olduğu, hesaplamalarda aritmetik hataların bulunduğu, 15.550.1201, 15.550.1202, KTB.20.1002, 25.300.1404/A ve 25.300.1405/A iş kalemleri miktarlarının idarenin yaklaşık maliyette dikkate aldığı miktarlardan az olan farkların teklifin esasına etki ettiği gerekçeleriyle aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmadığı halde teklif fiyatı daha düşük olan mevcut ihaledeki açıklamaların yeterli görülemeyeceği, dolap ve ranza imalatlarına ilişkin açıklamalarında idarenin mevcut dolap ve ranzaları kullanılacağı gerekçesiyle fiyat avantajı sağladığı, aşırı düşük teklif sahibi istekli üzerine ihale bırakılmasının kamu yararına uygun düşmeyeceği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde, ihale komisyonunun; verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyetine göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesine ilişkin Kamu İhale Kurumu tarafından yapılan düzenlemeleri esas alarak aşırı düşük teklif açıklamalarını değerlendireceği, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerini reddedeceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde; teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesine göre açıklama isteneceğine, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceğine yönelik düzenleme yapıldığı görülmektedir.

Anahtar teslimi götürü bedel üzerinden teklif alınan incelemeye konu ihaleye 4 isteklinin katıldığı, teklif bedeli sınır değerin altında olduğu tespit edilen 2 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, ihalenin, 27.900.000,00 TL olan teklifine ilişkin açıklaması uygun görülen Varyapı Enerji İnşaat Emlak Gıda Mobilya Matbaacılık Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. üzerinde bırakıldığı, aşırı düşük teklif sahibi diğer istekli tarafından açıklama sunulmadığından teklifinin reddedildiği, ihaleye 44.000.000,00 TL teklif veren başvuru sahibinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İhale dokümanı kapsamında inşaat, makine ve elektrik tesisatı iş kalemlerine ilişkin analizlerin isteklilere verildiği, 09.11.2023 tarihinde teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen 2 istekliye 14 adet inşaat ve 4 adet makine tesisat olmak üzere toplam 18 iş kalemine ait analizler, açıklama istenilen iş kalemleri listesi, açıklama istenen analiz girdileri listesi ve açıklama istenilmeyen analiz girdileri listesi gönderilerek açıklaması istenildiği anlaşılmıştır.

İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması istenilen 18 adet iş kalemine ilişkin en temel girdilerine kadar açılmış analizlerin kullanıldığı anlaşılmıştır.

Ancak, 77.160.1002 “Enjeksiyon Reçinesi İle Çubuk Ankrajı” iş kalemine ait analiz aşağıda yer verildiği şekildedir.

Girdi No

Girdi Tanımı

Birimi

Miktar

Fiyat

Tutar

10.100.1060

Formen

SA

0,350

10.100.1063

Erbap işçi

SA

0,250

10.300.2156

Ankraj işlerinde kullanılan maddeler (epoksi reçine bazlı 2 bileşenli tüp) (250 ml tüp)

AD

0,570

77.160.1002-KTS

77.160.1002 Pozunun karşılığı olarak MAKİNE AMORTİSMAN ENERJİ EKİPMAN KARŞILIĞI, MALZEME + İŞÇİLİK TOPLAMININ 1,5 KATI hesaplanmıştır.

İNŞ.ÖZ.-06 “Yatak-Ranzaların Montajının Yapılması” iş kalemine ait analiz aşağıda yer verildiği şekildedir.

Girdi No

Girdi Tanımı

Birimi

Miktar

Fiyat

Tutar

10.100.1018

Sıcak demirci ustası

SA

0,06437

10.100.1060

Formen

SA

1,00942

10.100.1062

Düz işçi (inşaat işçisi)

SA

0,09263

10.100.1063

Erbap işçi

SA

0,800

10.130.1707

Lamalar (ts en 10058)

KG

0,3745

10.130.1708

Sıcak haddelenmiş profil demirler (ı-u-t-omega)

KG

0,3454

10.200.1001

Düz siyah saç (1.5 mm.)

KG

0,3454

10.300.2156

Ankraj işlemlerinde kullanılan maddeler (epoksi reçine bazlı 2 bileşenli tüp) (250 ml tüp)

AD

1,160

İNŞ.ÖZ.-06-KTS

İNŞ.ÖZ.-06 Pozunun karşılığı olarak MAKİNE AMORTİSMANI ENERJİ VE EKİPMANLAR KARŞILIĞI, MALZEME + İŞÇİLİK TOPLAMININ 1,5 KATI hesaplanmıştır.

10.120.1194

Demir doğrama imalat atölyesi

AD

0,00000109272

10.130.9991

Su

M3

0,00471

10.160.1030

Elektrik enerjisi

kWh

0,11304

10.160.1026

Mazot (motorin)

KG

0,010833

10.100.1046

Sıcak demirci usta yardımcısı

SA

0,06123

10.100.1059

Yağcı

SA

0,001884

İNŞ.ÖZ.-11 “Elbise Dolapların Montajının Yapılması” iş kalemine ait analiz aşağıda yer verildiği şekildedir.

Girdi No

Girdi Tanımı

Birimi

Miktar

Fiyat

Tutar

10.100.1018

Sıcak demirci ustası

SA

0,096555

10.100.1060

Formen

SA

1,51413

10.100.1062

Düz işçi (inşaat işçisi)

SA

0,138945

10.100.1063

Erbap işçi

SA

1,200

10.130.1707

Lamalar (ts en 10058)

KG

0,56175

10.130.1708

Sıcak haddelenmiş profil demirler (ı-u-t-omega)

KG

0,5181

10.200.1001

Düz siyah saç (1.5 mm.)

KG

0,5181

10.300.2156

Ankraj işlemlerinde kullanılan maddeler (epoksi reçine bazlı 2 bileşenli tüp) (250 ml tüp)

AD

1,740

İNŞ.ÖZ.-11-KTS

İNŞ.ÖZ.-11 Pozunun karşılığı olarak MAKİNE AMORTİSMANI ENERJİ VE EKİPMANLAR KARŞILIĞI, MALZEME + İŞÇİLİK TOPLAMININ 1,5 KATI hesaplanmıştır.

10.120.1194

Demir doğrama imalat atölyesi

AD

0,00000163908

10.130.9991

Su

M3

0,007065

10.160.1030

Elektrik enerjisi

kWh

0,16956

10.160.1026

Mazot (motorin)

KG

0,0162495

10.100.1046

Sıcak demirci usta yardımcısı

SA

0,091845

10.100.1059

Yağcı

SA

0,002826

Mevzuata aykırı olarak gerçekleştirilen işlemler üzerinden isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi, ihale sürecinin hatalı olarak devam etmesine sebebiyet vereceği ve açıklamaların mevzuata uygunluğu bakımından doğru bir değerlendirme yapılmasına engel olacağından aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik başvurularda öncelikli olarak idarece gerçekleştirilen aşırı düşük teklif sorgulama işlemlerinin mevzuata uygun olup olmadığı hususu incelenmekte ve idarenin gerçekleştirdiği işlemlerde aykırılık tespiti halinde istekliler tarafından sunulan açıklamalar hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmamaktadır.

İdare tarafından 18 adet iş kaleminin en temel girdilerine kadar açılmış analizleri kullanılarak açıklama istenildiği görülmekle birlikte 77.160.1002, İNŞ.ÖZ.-06 ve İNŞ.ÖZ.-11 iş kalemlerinin analizlerinde makine amortismanı, enerji ve ekipman karşılığı olarak “Malzeme + İşçilik Toplamının 1,5 Katı” şeklinde birimi olmayan ve tutarı yer aldıkları analizin diğer girdilerinin toplamı üzerinden hesaplanan girdilerin bulunduğu, söz konusu girdi toplamlarının analizlerdeki diğer girdilerin hangileri dikkate alınarak hesaplanacağının belirsiz olduğu ve açıklama istenilecek/istenilmeyecek girdilerin doğru belirlenmesini etkilediği dikkate alındığında, anılan iş kalemlerinin analizlerindeki söz konusu girdilerin satır bazında doğrudan açıklama istenilecek girdi olarak yer almasının mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Dolayısıyla, anılan iş kalemlerinin analizlerinde yer alan “Malzeme + İşçilik Toplamının 1,5 Katı” şeklindeki girdilerin iş kalemlerinin diğer girdilerine oran/kat nispetinde dağıtılması, diğer bir anlatımla söz konusu girdilerin analizlerden çıkarılarak diğer girdilere ait miktarların 1,5 kat artırılması ve sonrasında açıklama istenilecek/istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenerek hazırlanan yeni analizlerle teklifi aşırı düşük olan isteklilerden tekrar açıklama istenilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.” hükmü bulunmaktadır.

Başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde başvuru sahibinin iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için anılan Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin aktarılan hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesine imkân bulunmadığı anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, idare tarafından yukarıdaki açıklamalara uygun olarak teklifi aşırı düşük olan isteklilerden tekrar açıklama istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.