KİK Kararı: 2023/UY.I-1485 (29 Kasım 2023)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2023/058
Gündem No : 34
Karar Tarihi : 29.11.2023
Karar No : 2023/UY.I-1485
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Karar İnşaat Taahhüt Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.-Metafor İnşaat Taahhüt Madencilik Temizlik Nak. Oto. Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/409887 İhale Kayıt Numaralı “Karayolları 10 Bölge Müdürlüğü, 104 Şube (Giresun) ve 105 Şube (Trabzon) Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım, Yapım ve Onarım ile Kar ve Buz Mücadele İşlerinin Yapılması İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü tarafından 23.05.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Karayolları 10 Bölge Müdürlüğü, 104 Şube (Giresun) ve 105 Şube (Trabzon) Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım, Yapım ve Onarım ile Kar ve Buz Mücadele İşlerinin Yapılması İşi” ihalesine ilişkin olarak Karar İnşaat Taahhüt Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.- Metafor İnşaat Taahhüt Madencilik Temizlik Nak. Oto. Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 30.10.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 07.11.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 15.11.2023 tarih ve 117298 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.11.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/1278 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan istekliler tarafından sunulan iş deneyim belgelerinin benzer işe uygun olmadığı, bakım onarım işlerine ait olduğu, altyapı ve üstyapı imalatlarını kapsamadığı, bahse konu belgelerde esaslı unsur belirlemesinin yapılmadığı, belge tutarlarının benzer iş kapsamında olmayan yol, köprü, bina, viyadük, tünel, güvenlik tesisi, elektrik, mekanik ve elektronik işlerin tutarları ayrıştırılmak suretiyle hesaplanması gerektiği, iş deneyim tutarının teklif bedelinin %70’ini karşılamadığı; iş yönetme veya iş denetleme belgesinin tevsiki amacıyla sunulan ortaklık tespit belgelerinin standart forma uygun olmadığı ve söz konusu belgelerde yer alan bilgilerin hatalı olduğu, bahse konu istekliler tarafından sunulan ortaklık durum belgelerinde belirtilen bilgilerin Ticaret Sicil Gazetelerinde yer alan bilgilerle uyumlu olmadığı,

2. Aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan istekliler tarafından sunulan açıklamaların mevzuata aykırılık teşkil ettiği, şöyle ki;

- Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapan istekliler tarafından Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesinde belirtilen listenin sunulmadığı,

- İdare tarafından verilen analiz formatındaki girdi miktarları ile istekliler tarafından sunulan analizlerdeki girdi miktarlarının farklı olduğu,

- Açıklama istenilen “10.BÖL/KAMTEM Kar ve Buz Mücadelesi İçin Refüj Mahallinde Kamyon Temini” iş kaleminin girdileri olan şoför ve düz işçi birim fiyatlarının yaklaşık maliyet ile uyumlu olmadığı, yaklaşık maliyette aylık birim fiyatlarının 12.259,80 TL olduğu, ancak istekliler tarafından işçilik aylık birim fiyatının 10.008,00 TL olarak açıklandığı, yaklaşık maliyetteki birim fiyatların istekliler tarafından verilen fiyat ile farklılık gösterdiği, işçilik aylık birim fiyatları yaklaşık maliyet ile uyumlu olmayan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi gerektiği,

- Yine, açıklama istenilen “10.BÖL/ GRYTEM Motor greyder(80 HP'den yukarı güçte takriben 9 ton)” iş kaleminin girdileri olan operatör makinist ve yağcı birim fiyatlarının yaklaşık maliyet ile uyumlu olmadığı, yaklaşık maliyette aylık birim fiyatlarının 12.259,80 TL olduğu, ancak istekliler tarafından işçilik aylık birim fiyatının 10.008,00 TL olarak açıklandığı, yaklaşık maliyetteki birim fiyatların istekliler tarafından verilen fiyat ile farklılık gösterdiği, işçilik aylık birim fiyatları yaklaşık maliyet ile uyumlu olmayan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi gerektiği,

- Açıklama istenilen girdilerden olan “10.120.1061 poz numaralı Damperli kamyon (120 HP gücünde, 7 ton kapasiteli)” girdisinin “10.BÖL/BAKIM poz numaralı Muhtelif Bakım ve Trafik Güvenliği İşlerinin Yapılması” iş kaleminde istenilmeyen girdi olarak belirtildiği, bu durumun idare tarafından düzeltilmesi gerektiği, aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması yazısının isteklilere yeniden gönderilmesinin mevzuata uygun olacağı,

- EKAP üzerinden indirilen ihale dokümanında yer alan idarenin analiz formatı ve istenilmeyen/istenilen analiz girdileri ile sınır değerin altında bulunan isteklilere gönderdiği aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması yazısındaki istenilmeyen/istenilen analiz girdileri arasında fark olduğu, şöyle ki; “10.BÖL/HSYTEM Hidrolik Sanat Yapılarının Temizliği ve Bakımı” iş kalemindeki “10.120.1001 Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 100-139 HP (1Yd3)” girdisinin açıklama istenilen analiz girdisi olduğu ancak ilgili yazıda bu girdinin açıklama istenilmeyen girdi olarak belirtildiği ve bu durumun diğer iş kalemlerindeki anılan girdi için açıklama istenilmemesine neden olduğu, ihale dokümanında verilmiş olan istenilen/istenilmeyen analiz girdilerinin bir kısmının ihaleden sonra sınır değerin altında bulunan isteklilere gönderilen analiz girdilerinde değişmesinin tekliflerin esasını değiştirecek nitelikte olduğu, dolayısıyla ihalenin iptal edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere Yönelik Başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler.

…

Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;

…

c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikâyete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikâyet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine karar verilir. …” hükmü,

Anılan Kanun’un “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır…” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) Başvurular öncelikle;

…

c) Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı,

…

yönlerinden sırasıyla incelenir.

…” hükmü,

“Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinde “(1) 16 ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir...” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü, 104. Şube (Giresun) ve 105. Şube (Trabzon) Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım, Yapım ve Onarım İle Kar ve Buz Mücadele İşlerinin Yapılması İşi

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): 2023E04-212294

d) Kodu:

e) Miktarı: 1076 km Muhtelif Bakım Ve Trafik Güv. İşleri, 25.000 ton asfalt yaması, 130.000 ton Bitümlü Sıcak Karışım Serimi, Kar ve buz mücadelesi için 20.250 saat kamyon, 18.000 saat Greyder, 7.200 saat Yükleyici, 8.100 saat Kanal Kazıcılı Yükleyici çalıştırılması

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü, 104. Şube (Giresun) ve 105. Şube (Trabzon) Şefliklerine Ait Yollar” düzenlemesi bulunmaktadır.

Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü tarafından “Karayolları 10 Bölge Müdürlüğü, 104 Şube (Giresun) ve 105 Şube (Trabzon) Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım, Yapım ve Onarım ile Kar ve Buz Mücadele İşlerinin Yapılması İşi” ihalesinin 23.05.2023 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirildiği, sınır değerin altında 9 geçerli teklifin bulunduğu ve idare tarafından 09.06.2023 tarihinde EKAP üzerinden teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, 07.07.2023 tarihinde EKAP üzerinden bildirilen ilk ihale komisyonu kararında Ayka Global Enerji A.Ş.-Kaizen Orman Ürünleri İnş. Demir Çelik A.Ş. İş Ortaklığının ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekli olarak belirlendiği, Mek Turizm İnş. Taahhüt ve Tic. Ltd. Şti.-Uday İnş. Taahhüt Madencilik Nakliye Hayvancılık Akaryakıt Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. İş Ortaklığının ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği, İbm İnş. İthalat İhracat A.Ş.-Mefa Yol Yapım Madencilik Petrol Ürünleri İnş. Taahhüt Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile Fibey İnş. Sanayi Turizm Ticaret A.Ş.-Engin Taahhüt İnş. Nakliye Temizlik Peyzaj Petrol Ürünleri Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunmayarak tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer aşırı düşük teklif açıklaması yapan isteklilerin açıklamalarının uygun bulunduğu tespit edilmiştir.

27.07.2023 tarihinde EKAP üzerinden bildirilen ikinci ihale komisyonu kararında İbm İnş. İthalat İhracat A.Ş.-Mefa Yol Yapım Madencilik Petrol Ürünleri İnş. Taahhüt Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile Fibey İnş. Sanayi Turizm Ticaret A.Ş.-Engin Taahhüt İnş. Nakliye Temizlik Peyzaj Petrol Ürünleri Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu ihale mevzuatına uygun olduğu belirtilerek geçerli teklif olarak belirlendiği, ihalenin Ayka Global Enerji A.Ş.-Kaizen Orman Ürünleri İnş. Demir Çelik A.Ş. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifin ise İbm İnş. İthalat İhracat A.Ş.-Mefa Yol Yapım Madencilik Petrol Ürünleri İnş. Taahhüt Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. İş Ortaklığı olarak belirlendiği görülmüştür.

İbm İnş. İthalat İhracat A.Ş.-Mefa Yol Yapım Madencilik Petrol Ürünleri İnş. Taahhüt Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. İş Ortaklığının 26.07.2023 tarihinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu, bunun üzerine Kurul tarafından 23.08.2023 tarihli ve 2023/UY.I-1145 sayılı kararın alındığı, anılan kararda “… Ayka Global Enerji A.Ş.-Kaizen Orman Ürünleri İnş. Demir Çelik A.Ş. İş Ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ile teklifi sınır değerin altında kalan tüm isteklilerden … yeniden aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği,

Bunun akabinde idare tarafından teklifi sınır değerin altında kalan istekliler arasında yer alan İbm İnş. İthalat İhracat A.Ş.-Mefa Yol Yapım Madencilik Petrol Ürünleri İnş. Taahhüt Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Mek Turizm İnş. Taahhüt ve Tic. Ltd. Şti.-Uday İnş. Taahhüt Madencilik Nakliye Hayvancılık Akaryakıt Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Fibey İnş. Sanayi Turizm Ticaret A.Ş.-Engin Taahhüt İnş. Nakliye Temizlik Peyzaj Petrol Ürünleri Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Nevaj Yapı ve Yapı Malzemeleri A.Ş.-Seyidyol Madencilik A.Ş. İş Ortaklığı, Sade Grup İnş. A.Ş., Ruyol İnş. Temizlik Taahhüt Sanayi Tic. Ltd. Şti., Demgün İnş. Harfiyat Madencilik Tarım Nakliye Petrol Taah. Sanayi ve Ticaret A.Ş.-Kadir Petrol Ürünleri İnş. Taş. Hafr. Maden. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Solakoğlu Yol Yapım İnş. Taahhüt Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.ne “Beyan edilen bilgileri tevsik eden belgelerin sunulması ve/veya numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin ürün örneklerinin verilmesi/kurulumların yapılması/aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması” konulu yazının 01.09.2023 tarihinde EKAP üzerinden gönderildiği, ancak analiz formatında sehven hata yapıldığından 05.09.2023 ve 06.09.2023 tarihlerinde de anılan isteklilere aşırı düşük teklif açıklamaları sunulması yazılarının EKAP üzerinden gönderildiği,

06.09.2023 tarihli yazıya yönelik olarak İbm İnş. İthalat İhracat A.Ş.-Mefa Yol Yapım Madencilik Petrol Ürünleri İnş. Taahhüt Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. İş Ortaklığının 12.09.2023 tarihinde ve Fibey İnş. Sanayi Turizm Ticaret A.Ş.-Engin Taahhüt İnş. Nakliye Temizlik Peyzaj Petrol Ürünleri Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının ise 13.09.2023 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulundukları, bunun üzerine idarece 14.09.2023 tarihli aşırı düşük teklif açıklamaları sunulması yazısının EKAP üzerinden gönderildiği, anılan yazının ekinde sıralı analiz girdileri tablosunun yer aldığı görülmüştür.

Aşırı düşük teklif sahibi istekliler arasında yer alan İbm İnş. İthalat İhracat A.Ş.-Mefa Yol Yapım Madencilik Petrol Ürünleri İnş. Taahhüt Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Mek Turizm İnş. Taahhüt ve Tic. Ltd. Şti.-Uday İnş. Taahhüt Madencilik Nakliye Hayvancılık Akaryakıt Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Fibey İnş. Sanayi Turizm Ticaret A.Ş.-Engin Taahhüt İnş. Nakliye Temizlik Peyzaj Petrol Ürünleri Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Sade Grup İnş. A.Ş., Demgün İnş. Harfiyat Madencilik Tarım Nakliye Petrol Taah. Sanayi ve Ticaret A.Ş.-Kadir Petrol Ürünleri İnş. Taş. Hafr. Maden. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Solakoğlu Yol Yapım İnş. Taahhüt Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklaması sunduğu,

19.10.2023 tarihli üçüncü ihale komisyonu kararında Ayka Global Enerji A.Ş.-Kaizen Orman Ürünleri İnş. Demir Çelik A.Ş. İş Ortaklığının 23.08.2023 tarihli ve 2023/UY.I-1145 sayılı kararında belirtilen gerekçeyle (…özel ortağına ilişkin yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen ortaklık oranlarına ilişkin EKAP’a yüklenen ve pay defterinin dayanağı olan yönetim kurulu karar defterinin ilgili sayfalarında tüzel kişiliğin ortakları ve ortaklık oranlarına ilişkin bilgilerin yer almaması sebebiyle…) teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Fibey İnş. Sanayi Turizm Ticaret A.Ş.-Engin Taahhüt İnş. Nakliye Temizlik Peyzaj Petrol Ürünleri Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının sunmuş olduğu imza sirkülerinin belgelerin sunuluş şekline aykırı olarak fotokopi şeklinde olması sebebiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı;

İbm İnş. İthalat İhracat A.Ş.-Mefa Yol Yapım Madencilik Petrol Ürünleri İnş. Taahhüt Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Mek Turizm İnş. Taahhüt ve Tic. Ltd. Şti.-Uday İnş. Taahhüt Madencilik Nakliye Hayvancılık Akaryakıt Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Sade Grup İnş. A.Ş., Demgün İnş. Harfiyat Madencilik Tarım Nakliye Petrol Taah. Sanayi ve Ticaret A.Ş.-Kadir Petrol Ürünleri İnş. Taş. Hafr. Maden. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Solakoğlu Yol Yapım İnş. Taahhüt Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunduğu, sonuç olarak ihalenin İbm İnş. İthalat İhracat A.Ş.-Mefa Yol Yapım Madencilik Petrol Ürünleri İnş. Taahhüt Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifin ise Mek Turizm İnş. Taahhüt ve Tic. Ltd. Şti.-Uday İnş. Taahhüt Madencilik Nakliye Hayvancılık Akaryakıt Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. İş Ortaklığı olarak belirlendiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin iddiasının 19.10.2023 tarihli üçüncü ihale komisyonu kararı ile aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan isteklilerin yeterlik değerlendirmesine ilişkin olduğu, anılan isteklilerin (İbm İnş. İthalat İhracat A.Ş.-Mefa Yol Yapım Madencilik Petrol Ürünleri İnş. Taahhüt Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Mek Turizm İnş. Taahhüt ve Tic. Ltd. Şti.-Uday İnş. Taahhüt Madencilik Nakliye Hayvancılık Akaryakıt Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Sade Grup İnş. A.Ş., Demgün İnş. Harfiyat Madencilik Tarım Nakliye Petrol Taah. Sanayi ve Ticaret A.Ş.-Kadir Petrol Ürünleri İnş. Taş. Hafr. Maden. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Solakoğlu Yol Yapım İnş. Taahhüt Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.) tekliflerinin 27.07.2023 tarihli komisyon kararında geçerli teklif olarak belirlendiği,

İdare tarafından, Kamu İhale Kurulu’nun 23.08.2023 tarihli ve 2023/UY.I-1145 sayılı karar gereklerini yerine getirmek üzere geçerli teklif sahibi isteklilere yeniden aşırı düşük teklif sorgulama yazısının gönderildiği, sunulan açıklamalar neticesinde alınan 19.10.2023 tarihli üçüncü ihale komisyonu kararında da yukarıda belirtilen isteklilerin geçerli teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin iddiasına konu isteklilerin, iddiada belirtilen yeterlik kriterlerini sağlamadıklarına yönelik olarak, söz konusu isteklilerin geçerli teklif olarak belirlendikleri 27.07.2023 tarihli ikinci komisyon kararının kendisine tebliğ edildiği tarihi izleyen 10 gün içinde idareye yapılmış herhangi bir başvurusunun olmadığı, Kamu İhale Kurulu’nun 23.08.2023 tarihli ve 2023/UY.I-1145 sayılı kararı ile düzeltici işlem belirlenmesi sonrasında idarece alınan 19.10.2023 tarihli üçüncü ihale komisyonu kararında da iddia konusu isteklilerin tekliflerinin geçerli olarak belirlendiği ve 27.07.2023 tarihli ikinci komisyon kararında teklifi geçersiz olup da 19.10.2023 tarihli üçüncü ihale komisyonu kararıyla teklifi geçerli hale gelen herhangi bir isteklinin bulunmadığı, dolayısıyla anılan Kurul kararından sonra alınan ihale komisyonu kararının başvuru sahibi ve iddiasına konu ettiği isteklilerin hukuki durumlarında değişiklik yaratmadığı, bu nedenle başvuru sahibi açısından süre anlamında hak doğurucu nitelikte olmadığı göz önünde bulundurulduğunda, bahse konu isteklilerin yeterlik kriterlerini sağlamadıklarına yönelik olarak anılan isteklilerin geçerli teklif olarak belirlendikleri 27.07.2023 tarihli ikinci komisyon kararının kendisine tebliğ edildiği tarihi izleyen 10 gün içinde idareye şikayet başvurusuna konu edilmesi gereken hususların bu süre geçtikten sonra 30.10.2023 tarihinde idareye şikayet başvurusuna konu edildiği anlaşıldığından başvurunun süresi içerisinde yapılmadığı ve iddianın süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

…

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz. …” açıklaması bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen Kamu İhale Genel Tebliği açıklamalarından aşırı düşük teklif sorgulama yapılması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranının tespit edilmesi gerektiği, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranlarının kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu”nun hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenmesi gerektiği, ihale komisyonunca “sıralı iş kalemleri/grupları listesi”ne göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenmesi gerektiği ve bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için ise sorgulama yapılmaması gerektiği,

Ayrıca “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılmasının istenilmemesi gerektiği, ayrıca tutarı, kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda %15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisinin belirlenmesi, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmemesi, aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının %3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılması, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi, özel iş kalemleri ile paçal iş kalemleri için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının isteklilere verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Başvuru sahibinin, idare tarafından isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talep yazısına ve aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunan isteklilerin açıklamalarının uygun olmadığına yönelik iddiaları bulunmaktadır. Bu kapsamda aşırı düşük teklif sorgulama süreci incelendiğinde;

İbm İnş. İthalat İhracat A.Ş.-Mefa Yol Yapım Madencilik Petrol Ürünleri İnş. Taahhüt Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. İş Ortaklığının 26.07.2023 tarihinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunması üzerine Kurul tarafından 23.08.2023 tarihli ve 2023/UY.I-1145 sayılı kararın alındığı, anılan kararda “… İdare tarafından 09.06.2023 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen aşırı düşük teklif açıklaması talep yazısı ve ekleri incelendiğinde, ihale konusu iş kapsamında 8 adet iş kaleminin açıklanmasını istenildiği, bu 8 adet iş kaleminin analizlerine yer verildiği, her bir analiz içerisinde yer alan analiz girdilerinin karşılarına “istenilecek” veya “istenilmeyecek” ifadesine yer verildiği, ayrıca açıklama istenilen iş kalemleri listesi ile açıklama istenilmeyen iş kalemleri listesine yer verilmediği, bahse konu analizlerde yer alan 10.120.1001 poz numaralı ve “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 100 - 139 HP (1Yd3)” adlı, “Binder Nakli (G: 1, Mesafe: 50 KM, A: 1, F = A x K x (0.0007 x M+0.01) x G)” adlı ve 10.120.1061 poz numaralı ve “Damperli kamyon (120 HP gücünde, 7 ton kapasiteli)” adlı analiz girdileri bazı analizlerde açıklama istenilecek analiz girdisi olarak belirtilmişken bazı analizlerde ise açıklama istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Örneğin, 10.120.1061 poz numaralı ve “Damperli kamyon (120 HP gücünde, 7 ton kapasiteli)” adlı analiz girdisi 10.BÖL-BAKIM poz numaralı iş kaleminde açıklama istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirtilmesine rağmen 10.BÖL-SERİM poz numaralı iş kaleminde açıklama istenilecek analiz girdisi olarak belirtilmiştir. … bu itibarla teklifi sınır değerin altında kalan geçerli teklif sahibi isteklilerden mevzuata uygun olarak yeniden aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. …” ifadelerine yer verildiği,

Bunun akabinde, idare tarafından geçerli teklif sahibi isteklilere aşırı düşük teklif açıklama talep yazısı ve eklerinin 14.09.2023 tarihinde EKAP üzerinden gönderildiği, ihale konusu iş kapsamında 8 adet iş kaleminin açıklanmasının istenildiği, bu 8 adet iş kaleminin analizlerine yer verildiği, her bir analiz içerisinde yer alan analiz girdilerinin karşılarına “istenilecek” veya “istenilmeyecek” ifadesine yer verildiği, ayrıca açıklama istenilen analiz girdileri listesi ile açıklama istenilmeyen analiz girdileri listesine yer verilmediği, anılan Kurul kararı sonrasında idarece gönderilen açıklama isteme yazısı eklerinde söz konusu girdilerden “Binder Nakli (G: 1, Mesafe: 50 KM, A: 1, F = A x K x (0.0007 x M+0.01) x G)” adlı analiz girdisi ile 10.120.1001 poz numaralı ve “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 100 - 139 HP (1Yd3)” adlı analiz girdisi için gerekli düzeltme yapılmakla birlikte “10.120.1061 poz numaralı ve Damperli kamyon (120 HP gücünde, 7 ton kapasiteli)” adlı analiz girdisi için gereken düzeltmenin yapılmadığı dolayısıyla anılan Kurul kararının idare tarafından eksik şekilde yerine getirildiği tespit edilmiştir.

10.120.1061 poz numaralı ve “Damperli kamyon (120 HP gücünde, 7 ton kapasiteli)” adlı analiz girdisi 10.BÖL-BAKIM poz numaralı iş kaleminde istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirtilmesine rağmen 10.BÖL-SERİM, 10.BÖL-YAMA ve 10.BÖL-KAMÇAL poz numaralı iş kalemlerinde istenilecek analiz girdisi olarak belirtildiği, söz konusu girdinin bu şekilde hatalı belirlenmesi nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun istenilmediği anlaşılmıştır.

Yapılan inceleme neticesinde, kamu ihale mevzuatı gereğince aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının %3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılması gerektiği ve herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için her halükarda açıklama istenilmesi gerektiği, ancak idare tarafından hazırlanan aşırı düşük teklif açıklaması talep yazısı ve eklerinde yukarıda belirtilen analiz girdisinin farklı iş kalemleri içerisinde hem açıklama istenilmeyecek olarak hem de açıklama istenilecek olarak belirtilmiş olmasının mevzuata aykırı olduğu, bu durumun isteklileri aşırı düşük teklif açıklamalarını hazırlama aşamasında tereddüde düşüreceği gibi inceleme ve değerlendirmenin de sağlıklı yapılmasına engel olacağı, bu itibarla teklifi sınır değerin altında kalan geçerli teklif sahibi isteklilerden mevzuata uygun olarak yeniden aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, teklifi sınır değerin altında kalan geçerli teklif sahibi isteklilerden yukarıda yer verilen açıklamalar göz önünde bulundurularak yeniden aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.