KİK Kararı: 2023/UY.I-1450 (22 Kasım 2023)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2023/057
Gündem No : 19
Karar Tarihi : 22.11.2023
Karar No : 2023/UY.I-1450
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Demgün İnş. Harf. Maden. Tar. Nak. Pet. Taah. San. ve Tic. A.Ş.

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları Genel Müdürlüğü 14. Bölge Müdürlüğü

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/988692 İhale Kayıt Numaralı “Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü 144(Bilecik), 145(Kütahya), 147(İznik), 148(Emet) Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım ve Onarım ile Kar ve Buz Mücadelesi Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları Genel Müdürlüğü 14. Bölge Müdürlüğü tarafından 20.10.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü 144(Bilecik), 145(Kütahya), 147(İznik), 148(Emet) Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım ve Onarım ile Kar ve Buz Mücadelesi Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Demgün İnş. Harf. Maden. Tar. Nak. Pet. Taah. San. ve Tic. A.Ş.nin 16.10.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 03.11.2023 tarih ve 115512 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.11.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/1221 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale dokümanında; yurtdışında düzenlenecek olan fuar, kongre, sempozyum, teknik inceleme gibi etkinliklerde 5 personele, yol hariç 5 günlük eğitim programı uygulanacağı ve bu seyahatlerle ilgili ulaşım, konaklama, yemek gibi masrafların teklif fiyatına dahil olduğu düzenlemesine yer verildiği, anılan düzenlemede söz konusu giderlere ilişkin olarak eğitimin hangi ülkede yapılacağı ve giderlerin neler olduğuna ilişkin detaylı açıklama yapılmadığı, bu sebeple maliyet hesabının yapılamadığı, anılan düzenlemenin belirsizliğe sebep olduğu, 4734 sayılı Kanun’da yer alan Temel İlkelerden biri olan şeffaflık ilkesine aykırı olduğu, söz konusu gezi giderlerinin Yapım İşleri Genel Şartnamesine göre % 25 oranındaki yüklenici karının %15 ini oluşturan genel gider sınırını aştığı,

2. Sözleşme Tasarısı’nın 33.25’inci maddesinde yapı denetim görevlisi emrine 6 adet binek araç tahsis edileceği, araçların yüklenici şantiyesinin çalışma saatlerine paralel olarak saat ve kilometre sınırı olmaksızın yapı denetim görevlisi emrinde olacağı, araçlar ile ilgili tüm masrafın yükleniciye ait olduğu düzenlemelerine yer verildiği, işin gerçekleştirileceği yerdeki mesafenin 2.249 km olduğu gözetildiğinde bu mesafede hangi aracın günlük kaç km yol gideceğine ilişkin kilometre sınırı belirlenmemesinin maliyetin hesaplanması hususunda belirsizliğe yol açtığı, ayrıca araçlara ilişkin saat sınırının da belirlenmediği, şoförler için fazla mesai ve tatil günlerinde esas alınacak fiyatların nasıl olacağına dair herhangi bir düzenleme bulunmadığı, işin 24 saat çalışma esasına göre göre yürütülecek bir iş olduğu göz önüne alındığında saat sınırının olmamasının 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na aykırılık oluşturacağı, söz konusu düzenlemenin ihalenin iptalini gerektirdiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4735 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’nci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Karayolları 14.Bölge Müdürlüğü 144.(Bilecik), 145.(Kütahya), 147.(İznik), 148.(Emet) Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım ve Onarım ile Kar ve Buz Mücadelesi Yapım İşi.

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): 2023E04-212294 ( - Rutin Yol Bak. ve On. ile Kar ve Buz Müc. Yap.-1)

d) Kodu:

e) Miktarı: 30.000 ton BSK Asfalt Yaması,95.000 ton BSK Serimi, Onarımı ile Kar ve Buz Mücadelesi Yapım İşi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler, ihale dokümanında kendilerine verilmiş olan teklif mektubu standart formunda belirtildiği şekilde işin bir kısmı için anahtar teslimi götürü bedel, diğer kısmı için her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat teklif olmak üzere karma teklif vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle karma sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin adı, yapılma yeri, niteliği, türü ve miktarı” başlıklı 3’üncü maddesinde “3.1. İşin adı: Karayolları 14.Bölge Müdürlüğü 144.(Bilecik), 145.(Kütahya), 147.(İznik), 148.(Emet) Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım ve Onarım ile Kar ve Buz Mücadelesi Yapım İşi.

3.2. İşin yapılma yeri: 144.(Bilecik), 145.(Kütahya), 147.(İznik), 148.(Emet) Şube Şeflikleri Yollarında …” düzenlemesi,

Anılan Tasarı’nın “Montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım onarım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ait şartlar” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. Teknik İnceleme: Karayolu bakım onarım teknikleri, bakım onarım araç ve ekipmanlarındaki gelişmeler ile rutin bakım ve kar mücadelesi çalışmalarının özel sektör marifetiyle yapılan ülkelerdeki uygulamaların yerinde görülmesi amacıyla yurtdışında düzenlenecek olan fuar, kongre, sempozyum, teknik inceleme vb. gibi etkinliklere Tesisler ve Bakım Başmühendisliği ve Bağlı işyerlerinden Bölge Müdürlüğünce tespit edilecek 5 (beş) personele, 5 (beş) günlük (yol hariç ) eğitim programı uygulanacak olup; bu seyahatlerle ilgili ulaşım, konaklama, yemek vb. gibi masraflar teklif fiyatlarına dahil edilmiş sayılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin Karayolları Genel Müdürlüğü 14. Bölge Müdürlüğü tarafından açık ihale usulüyle ve karma teklif alınmak suretiyle 20.10.2023 tarihinde gerçekleştirilen “14. Bölge Müdürlüğü 144(Bilecik), 145(Kütahya), 147(İznik), 148(Emet) Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım ve Onarım İle Kar ve Buz Mücadelesi” yapım işi ihalesi olduğu, inceleme tarihi itibarıyla henüz ihale komisyonu kararı alınmadığı görülmüştür.

Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesinde yer alan düzenlemeden ihale konusu iş kapsamında Karayolu bakım onarım teknikleri, bakım onarım araç ve ekipmanlarındaki gelişmeler ile rutin bakım ve kar mücadelesi çalışmalarının özel sektör marifetiyle yapılan ülkelerdeki uygulamaların yerinde görülmesi amacıyla yurtdışında düzenlenecek olan fuar, kongre, sempozyum, teknik inceleme vb. gibi etkinliklere 5 günlük süreyle 5 personele eğitim uygulanacağı ve bu işin tüm giderlerinin yükleniciye ait olacağının anlaşıldığı, söz konusu etkinliklerin nerede, ne zaman yapılacağı ile konaklama ile seyahate ilişkin detaylara ilişkin dokümanda düzenlemelerin yer almadığı görülmüştür.

İdarelerce, teklif fiyatın oluşumunu etkileyecek hususlara ihale dokümanında tereddüde mahal vermeyecek açıklıkta yer verilmesi gerekmektedir. Bu yöndeki bir yaklaşımın, isteklilerin teklif fiyatlarını sağlıklı oluşturabilmeleri yanında temel ilkeler arasında yer alan rekabet ilkesinin tesisine de hizmet edeceği açıktır. Bu çerçevede, isteklilerin tekliflerini oluşturmasını etkileyecek nitelikte olan söz konusu Sözleşme Tasarısı düzenlemesindeki geziye ilişkin olarak maliyet hesabı yapılmasına imkan veren gerekli bilgilere ihale dokümanında açıkça yer verilmemesi hususunun isteklilerin tekliflerini hazırlamalarında tereddüde düşüreceği, dolayısıyla ihalede rekabetin oluşmasını engelleyecek nitelikte olduğu, ayrıca kamu çalışanlarının hizmet gereği yapacakları yurt dışı gezi ve eğitim görevlendirmelerinin ne şekilde yapılacağının ilgili mevzuatında düzenlendiği, dolayısıyla mevcut yapım işi kapsamında hazırlanan dokümanda bu hususlara ilişkin düzenleme yapılmasının uygun olmayacağı anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım işinin yürütülmesinde ihtiyaç duyulan araç, gereç ve malzemelerin yüklenicilere aldırılması” başlıklı 49’uncu maddesinde “49.1. İdareler tarafından, ihale dokümanında ihale konusu işin yürütülmesi sırasında kontrol aracı, bilgisayar, telefon, faks v.b. araç, gereç ve malzemelerin yüklenici tarafından temin edileceği yönünde düzenlemeler yapıldığı görülmektedir. İhale konusu iş kapsamında yer almayan hususların yerine getirilmesi yükleniciden istenilemez. Ancak ihale konusu işin yürütülmesi ile doğrudan ilgili olması, kullanım süre ve şekillerinin ihale dokümanında belirtilmesi kaydıyla, ihale dokümanında araç, gereç ve malzemelerin yüklenici tarafından temin edileceğine ilişkin düzenleme yapılması mümkündür.” açıklaması,

Sözleşme Tasarısı’nın 33.25’inci maddesinde “…Araç Temini: Sözleşme konusu işin yürütülmesi için, yüklenici kontrollük hizmetlerinde kullanılmak üzere Yapı Denetim Görevlisi emrine 2020 model ve üzeri,4 yolcu kapasiteli, klimalı, dizel yakıtlı, 6 adet binek araç tahsis edecektir.

Araçlar, yüklenici şantiyesinin çalışma saatlerine paralel olarak saat ve km. sınırı olmaksızın sözleşmeye esas işte kullanılmak üzere Yapı Denetim Görevlisi emrinde olacaktır.

Yüklenici, taşıtı görev saatleri içinde yüklenici işlerinde çalıştıramaz.

Araç sürücüleri, en az 5 yıllık araçla ilgili sınıfındaki ehliyete sahip olacaktır. Sürücüler; tecrübeli, idare personeline saygılı, adaba uygun davranışlı ve görev süresince düzgün kılık kıyafetli olacaktır. Yapı Denetim Görevlisinin isteği doğrultusunda sürücü/sürücüler değiştirilebilecektir.

Araçlarla İlgili tüm masraflar (Sürücü ücreti, akaryakıt, bakım, tamir, yağ, yedek parça, her türlü işçilik ücretlerinden doğan doğacak ücretler ve taşımacılığa ilerde konulacak vergi vs. gibi giderlerin hepsi ile yolda yapılacak araç ile ilgili her türlü masraf, vergi, resim ve harçlar) yükleniciye aittir.” düzenlemesi, yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 49’uncu maddesinde yer alan açıklamadan; ihale konusu işin yürütülmesi ile doğrudan ilgili olması, kullanım süre ve şekillerinin ihale dokümanında belirtilmesi kaydıyla, ihale dokümanında araç, gereç ve malzemelerin yüklenici tarafından temin edileceğine ilişkin düzenleme yapılmasının mümkün olduğunun anlaşıldığı,

Sözleşme Tasarısı’nın şikayete konu maddesinde; Kamu İhale Genel Tebliği’nin 49.1’inci maddesi doğrultusunda, sözleşme konusu işin yürütülmesi için yüklenici kontrollük hizmetlerinde kullanılmak üzere yapı denetim görevlisi emrine 6 adet binek araç tahsis edileceği ve söz konusu araçların sözleşmeye esas işte kullanılacağı, araçlarla ilgili tüm masrafların yükleniciye ait olduğu, araçların yüklenici şantiyesinin çalışma saatlerine paralel olarak saat ve kilometre sınırı olmaksızın kullanılabileceği düzenlemelerine yer verildiği görülmüştür.

Sözleşme Tasarısı’nın anılan düzenlemesinde işin yapılması sürecinde sözleşmeye konu işin yürütülmesi için yüklenici tarafından tahsis edilecek araçlara yer verildiği, söz konusu düzenlemenin Tebliğ’in 49’uncu maddesi doğrultusunda idarenin takdirinde olduğu, söz konusu iş kapsamında kullanılacak araçlar için saat ve kilometre sınırı belirlenmesi daha uygun olmakla birlikte, ihale konusu hizmetin ifa şekli ve ifa zamanı hakkında açıklamalar yapıldığı ve ihale konusu alanda faaliyet gösteren basiretli tacir niteliği haiz istekliler tarafından ihale dokümanında araçlara ilişkin öngörülen süre ve koşullar doğrultusunda maliyet oluşturulmasının mümkün olduğu, ayrıca sınırsız kilometre yapılmasına ilişkin durumun araçların yapı denetim görevlisi emrinde ve denetim görevinin ifası sırasında kullanılacağı gözetildiğinde kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olacağının anlaşıldığı, dolayısıyla başvuruya konu ihalede söz konusu düzenlemenin teklif vermeye engel teşkil etmediği, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.