KİK Kararı: 2023/UM.II-942

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2023/035
Gündem No : 52
Karar Tarihi : 22.06.2023
Karar No : 2023/UM.II-942
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Hızır YALÇIN,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı İşletmeler Şube Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/1303548 İhale Kayıt Numaralı “2023 Yılı Gözleme ve Kumpir Grubu” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı İşletmeler Şube Müdürlüğü tarafından 10.01.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2023 Yılı Gözleme ve Kumpir Grubu” ihalesine ilişkin olarak Hızır Yalçın’ın 10.03.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.03.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 29.03.2023 tarih ve 86581 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.03.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/468 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, kısmi teklife açık ihalenin her iki kısmı için sözleşme imzalamaya davet edilmeleri üzerine sundukları 10.01.2023 tarihli “Vadesi Geçmiş Borç Durumunu Gösterir Belge”deki vergi borcu tutarının içerisinde matrah artırımından kaynaklanan borç tutarının Kamu İhale Genel Tebliği'nin 17.4'üncü maddesi uyarınca kesinleşmiş vergi borcu kapsamında değerlendirilmemesi gerektiği ve kalan borç tutarının ise anılan Tebliğ'de belirtilen asgari tutarı (kamu ihale mevzuatı gereği 5.000 TL'yi aşmayan tutarlardaki borçlar) aşmadığı, bu çerçevede tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak sözleşme imzalanmamasının ve geçici teminatın gelir kaydedilmesinin mevzuata uygun olmadığı, öte yandan geçici teminatın gelir kaydedilmesinin uygun olduğu hallerde dahi, geçici teminatın teklif bedelinin %3’ünü aşan kısmının gelir kaydedilmesinin mevzuata uygun olmadığı, ayrıca usul kuralları çerçevesinde bekleme sürelerine uyulmadan diğer isteklilerle sözleşme imzalanmış olmasının da kamu zararına sebebiyet vereceği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir:…

Aşağıda belirtilen durumlardaki istekliler ihale dışı bırakılır:...

d) Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi borcu olan… Kurum, dördüncü fıkranın; (c) bendi ile ilgili olarak Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının uygun görüşünü alarak sosyal güvenlik prim borcunun kapsamı ve tutarını; (d) bendi ile ilgili olarak, Gelir İdaresi Başkanlığının uygun görüşünü alarak vergi borcu kapsamına girecek vergileri; tür ve tutar itibariyle belirlemeye yetkilidir.

Bu madde kapsamında istenen belgelerden hangilerinin taahhütname olarak sunulabileceği Kurum tarafından belirlenir. Gerçeğe aykırı hususlar içeren taahhütname sunulması veya ihale üzerinde kalan istekli tarafından taahhüt altına alınan durumu tevsik eden belgelerin sözleşme imzalanmadan önce verilmemesi halinde bu durumda olanlar ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Geçici teminat” başlıklı 33’üncü maddesinde “İhalelerde, teklif edilen bedelin % 3’ünden az olmamak üzere, istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınır. …” hükmü,

7326 sayılı “Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun”un “Matrah ve vergi artırımı” başlıklı 5’inci maddesinde “… (4) Bu maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarına göre;

a) Matrah ve vergi artırımının 31/8/2021 tarihine kadar (bu tarih dâhil) bu maddede öngörülen şekilde yapılması, hesaplanan veya artırılan gelir, kurumlar ve katma değer vergilerinin, peşin veya ilk taksiti bu Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen sürede başlamak üzere ikişer aylık dönemler halinde azami altı eşit taksitte bu Kanunda belirtilen süre ve şekilde ödenmesi şarttır. Bu vergilerin bu Kanunda belirtilen şekilde ödenmemesi hâlinde, ödenmeyen vergi tutarları ilk taksit ödeme süresinin son günü vade kabul edilerek 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre gecikme zammıyla birlikte takip ve tahsil edilir, ancak bu madde hükmünden yararlanılamaz…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İsteklilerden 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddenin dördüncü fıkrasına göre istenecek belgeler” başlıklı 17’nci maddesinde “17.1. 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının,

…(d) bendinde; “Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi borcu olan”…

17.4. 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendine ilişkin olarak,

17.4.1. Yıllık gelir, yıllık kurumlar, katma değer, özel tüketim, özel iletişim, motorlu taşıtlar, şans oyunları, damga, banka ve sigorta muameleleri vergileri, gelir ve kurumlar vergisine ilişkin tevkifatlar ve geçici vergiler ile bu alacaklara ilişkin vergi ziyaı cezaları, gecikme zammı ve faizleri bağlamında toplam 5.000 TL'yi aşan tutarlardaki borçlar vergi borcu olarak kabul edilecektir.

17.4.2. İsteklinin;

a) Beyan üzerine alınan veya maktu olarak belirlenip ödemesi belirli tarihlerde yapılan vergilerde ödeme vadesi geçmiş olup ödeme yapılmamış ise kesinleşmiş vergi borcu olduğu,

b) Vergi borcunun 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde cebren tahsili yolunda tesis edilen işlemlere karşı dava açılması halinde, bu dava sürecinde veya sonucunda takip ve tahsili durduracak geçici veya nihai bir karar bulunmadığı durumlarda kesinleşmiş vergi borcu olduğu,

c) Resen, ikmalen veya idarece yapılan tarhiyatlara karşı vergi yargısında dava açılmışsa bu dava üzerine tahsil edilebilir hale gelmiş ve süresinde ödenmemiş alacak bulunmadığı sürece kesinleşmiş vergi borcu olmadığı,

ç) Resen, ikmalen veya idarece yapılan tarhiyatlara karşı dava açma süresi geçirilmediği sürece, kesinleşmiş vergi borcu olmadığı,

d) Vadesi geçtiği halde ödenmemiş ancak vergi idaresi tarafından taksitlendirilmiş veya tecil edilmiş vergi borçlarının, vadesindeki ödemeler aksatılmadığı sürece, kesinleşmiş vergi borcu olmadığı,

kabul edilecektir.

17.4.3. İsteklilerin vergi borcu olmadığına ilişkin belgeyi, başvuracakları herhangi bir vergi dairesinden veya Gelir İdaresi Başkanlığının internet adresi (www.gib.gov.tr) üzerinden almaları mümkündür. Bu belgenin; son başvuru ve/veya ihale tarihi itibarıyla olan durumu göstermesi ve isteklinin 17.4.1. numaralı alt maddede belirtilen alacak türlerinden olan borçları dikkate alınarak ilgili vergi dairelerinden temin edilen bilgiler kapsamında düzenlenmesi gerekmektedir…” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Kısmi tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 16’ncı maddesinde “…16.4.2. Kısmi teklif verilmesine imkan tanınan ihalede; aday veya isteklinin yeterlik değerlendirmesi, başvuruda bulunduğu veya teklif verdiği her bir kısım için ayrı ayrı yapılacaktır. İstekli, teklif ettiği kalemlerin/kısımların toplam bedeli üzerinden geçici teminat sunacaktır. Ancak isteklinin teklif verdiği kısımlardan birinde veya birkaçında, geçici teminatının gelir kaydedilmesi gereken hallerden biri ortaya çıktığında, ilgili kısım veya kısımlara ilişkin teklif fiyatları esas alınarak gelir kaydedilecek geçici teminat tutarı belirlenecektir…” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 2023 Yılı Gözleme ve Kumpir Grubu Alımı İşi

b) Türü: Mal alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

8 Kalem - 2023 Yılı Gözleme ve Kumpir Grubu Alımı İşi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/teslim edileceği yer:

Teslim noktaları teknik şartnamelerde belirtilmiştir.

Ayrıca İdare, teknik şartnamede belirtilen yerler haricinde değişiklik olması durumunda mal ve hizmet alım noktalarını yükleniciye bildirme hakkına sahiptir.” düzenlemesi,

“Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir.

20.2. Bu ihaledeki kısım sayısı 2 dir. İhale kısımlarına ilişkin koşullar altta düzenlenmiştir;

İstekliler işin tamamına teklif verebilecekleri gibi, istedikleri kısım ve/veya kısımlara da teklif verebileceklerdir. Ancak teklif verecekleri kısım ve/veya kısımlarda yer alan bütün kalemlere teklif verilmesi zorunludur. Her kısmın değerlendirmesi ayrı ayrı yapılacaktır. Geçici teminat teklif verilen kısımların toplamı üzerinden verilecektir.

İhale konusu işin tamamına veya bir kısmına teklif veren isteklinin teklif verdiği kısım veya kısımlardan birkaçı veya tamamı için ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmesi durumunda bu istekli ile tek bir sözleşme imzalanacak olup tek bir kesin teminat alınacaktır.” düzenlemesi,

“Geçici teminat” başlıklı 26’ncı maddesinde “26.1. İstekliler teklif ettikleri bedelin % 3'ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir. Teklif edilen bedelin % 3'ünden az oranda geçici teminat veren isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.

26.2. İsteklinin ortak girişim olması halinde toplam geçici teminat miktarı, ortaklık oranına veya işin uzmanlık gerektiren kısımlarına verilen teklif tutarlarına bakılmaksızın ortaklardan biri veya birkaçı tarafından karşılanabilir. Ancak ortaklardan herhangi biri tarafından Kanun kapsamındaki idarelere taahhüt edilenler dışında yurt dışında gerçekleştirilen işlerden elde edilen iş deneyiminin kullanılması durumunda, belgeyi kullanan ortak tarafından ilgisine göre iş ortaklıklarındaki hissesi oranında veya konsorsiyumlarda işin uzmanlık gerektiren kısımlarına verilen teklif tutarının toplam teklif tutarına karşılık gelen oranda geçici teminat verilmesi zorunludur.

26.3. Geçici teminat olarak kullanılan teminat mektuplarında geçerlilik tarihi belirtilmelidir. Bu tarih, 09.05.2023 tarihinden önce olmamak üzere istekli tarafından belirlenir.

26.4. Geçici teminatı ihalede istenilen katılma şartlarını sağlamayan teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilen ihalede (3) adet ihale dokümanı indirildiği, 10.01.2023 tarihinde yapılan ihalenin 1’inci kısmına (3), 2’nci kısmına ise (2) isteklinin teklif verdiği, ihalenin 1 ve 2’nci kısmının Hızır Yalçın üzerinde bırakıldığı ve söz konusu isteklinin 03.02.2023 tarihinde sözleşmeye davet edildiği, ancak anılan isteklinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendi kapsamında ihale tarihi itibari ile vergi borcu olmadığına dair sunulan “Vadesi Geçmiş Borç Durumunu Gösterir Belge”de ihale tarihi itibariyle 49.494,00 TL borcunun olduğu gerekçesiyle anılan Kanun hükmü gereğince ihale dışı bırakılarak geçici teminatın gelir kaydedildiği ve 1’inci kısım için ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen Enercons Enerji İnş. Peyzaj Doğ. Dön. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve 2’nci kısım için ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen Yazıcıoğlu Gıda Paz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.leri 24.02.2023 tarihinde sözleşmeye davet edilmek suretiyle söz konusu istekliler ile kısım bazında 02.03.2023 ve 03.03.2023 tarihlerinde sözleşme imzalandığı anlaşılmıştır.

İhale işlem dosyası incelendiğinde, idare tarafından başvuru sahibi istekliye 03.02.2023 tarihinde EKAP üzerinden sözleşmeye davet yazısının gönderildiği, anılan istekli tarafından süresi içerisinde 4734 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c),(d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına dair belgeleri sunduğu, sonrasında idarece 03.03.2023 tarihinde geçici teminatın gelir kaydedilmesine yönelik işleme kadar söz konusu istekliye sözleşmenin imzalanıp imzalanmayacağına dair herhangi bir bildirimde bulunulmadığı ve bu süreç sonrasında anılan isteklinin idareye şikayet ve Kuruma itirazen şikayet başvuru yollarını kullandığı tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi istekli tarafından sözleşmeye davet edilmesi üzerine sunulan 17.02.2023 tarihli “Vadesi Geçmiş Borç Durumunu Gösterir Belge”de ihale tarihi olan 10.01.2023 tarihi itibariyle vadesi geçmiş borç tutarının 49.494,00 TL olduğu görülmüştür.

Başvuru sahibinin iddiası kapsamında belirtilen vergi borcunda yer alan tutarın içerisinde matrah artırımından kaynaklanan (vergi aslı +gecikme zammı) borcun Kamu İhale Genel Tebliği'nin 17.4'üncü maddesi uyarınca kesinleşmiş vergi borcu kapsamında değerlendirilmemesi gerektiği ve kalan borç tutarının ise anılan Tebliğ'de belirtilen tutarı ( kamu ihale mevzuatı gereği 5.000 TL'yi aşmayan tutarlardaki borçlar) aşmadığı iddiasına ilişkin olarak 25.04.2023 tarihli ve 335911 sayılı Kurum yazısı ile Gelir İdaresi Başkanlığından “…Başvuru sahibi istekli Hızır YALÇIN tarafından sözleşme yapmaya davet üzerine vergi borcuna ilişkin ihale tarihi itibarıyla (10.01.2023) vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin sunulduğu ve söz konusu belgede toplam vergi borç tutarının 49.494,00 TL olduğu görülmüştür.

Ancak başvuru sahibi isteklinin itirazen şikayet başvurusu kapsamında bahse konu vergi borcunda yer alan tutarın içerisinde matrah artırımından kaynaklanan (vergi aslı +gecikme zammı) borcun Kamu İhale Genel Tebliği'nin 17.4'üncü maddesi uyarınca kesinleşmiş vergi borcu kapsamında değerlendirilmemesi gerektiği ve kalan borç tutarının ise anılan Tebliğ'de belirtilen tutarı ( kamu ihale mevzuatı gereği 5.000 TL'yi aşmayan tutarlardaki borçlar) aşmadığı iddiasına yer verilmiştir'.

Bu doğrultuda 9300292339 vergi kimlik numaralı Hızır YALÇIN'ın ihale tarihi itibarıyla (10.01.2023) belirtilen toplam vergi borcu kapsamı içerisinde matrah artırımından kaynaklanan tutarın olup olmadığı, şayet var ise bu tutarın ne kadar olduğu ve matrah artırımında bulunulması nedeniyle tahakkuk eden vergilerin anılan Tebliğ kapsamında vergi borcu olarak kabul edilen türler arasında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği, diğer yandan söz konusu mükellefin ihale tarihi itibarıyla (10.01.2023) kesinleşmiş vergi borç tutarı olarak değerlendirilmesi gereken tutara ilişkin ayrıntılı bilgi ve belgelerin gönderilmesi…” şeklinde görüş talebinde bulunulduğu,

Söz konusu yazıya istinaden Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 23.05.2023 tarihli ve 44671 sayılı cevabi yazısında “…İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Pendik Vergi Dairesi Müdürlüğü mükelleflerinden 930 029 2339 vergi kimlik numaralı Hızır YALÇIN adına düzenlenen vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgede yer verilen vadesi geçmiş vergi türleri hakkındaki ilgide kayıtlı yazınız ve ekleri incelenmiş olup, konu hakkında aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.

Bilindiği üzere, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun "İhaleye katılımda yeterlik kuralları" başlıklı 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendinde, Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi borcu olanların ihaleye katılamayacakları hüküm altına alınmıştır.

4734 sayılı Kanunun uygulamasını göstermek üzere yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinin Birinci Kısmı İkinci Bölümünün "İsteklilerden 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddenin dördüncü fıkrasına göre istenecek belgeler" başlıklı 17’nci maddesinin 4.1. numaralı alt başhğmda vadesi geçmiş borç olarak değerlendirilecek amme alacakları; yıllık gelir, yıllık kurumlar, katma değer, özel tüketim, özel iletişim, motorlu taşıtlar, şans oyunları, damga, banka ve sigorta muameleleri vergileri, gelir ve kurumlar vergisine ilişkin tevkıfatlar ve geçici vergiler ile bu alacaklara ilişkin vergi ziyaı cezaları, gecikme zammı ve faizi olarak belirlenmiştir.

Diğer taraftan, muhtelif tarihlerde yürürlüğe giren amme borçlarının yapılandırılmasına ilişkin Kanunlarda yer alan düzenlemeler ile vatandaşların ve işletmelerin kamuya olan yükümlülüklerini azaltmak suretiyle amme borçlarının ödenmesi ve ilgili kanunlarda yer alan cezai müeyyidelere maruz kalmamaları yönünde imkan sağlanmıştır.

Bu kapsamda, borç yapılandırma Kanunlarında hangi tür ve döneme ait borçların ne şekilde yapılandırılabileceği ve yerine getirilmesi gereken şartlardan herhangi birinin yerine getirilememesi halinde ne gibi yükümlülüklerle karşılaşılacağı yönünde düzenlemelere yer verilmiş ve mükelleflerce çeşitli sebeplerle noksan beyan edilmiş ya da beyan dışı bırakılmış geçmiş yıl gelirlerinin belli oran ve tutarlar dahlinde beyan edilmesi ve yapılan bu beyan ile de tespit edilen matrah ve vergi artırımı yapılarak ödenmesi şartıyla mükelleflere birtakım haklar tanınmıştır.

Buna göre, mükelleflerin hangi vergi türünde matrah ve vergi artırımı yapabilecekleri ilgili yapılandırma kanunlarında düzenlemekte olup, örneğin 7326 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun "Matrah ve vergi artırımı" başlıklı 5 inci maddesinde yıllık gelir ve yıllık kurumlar vergisine ilişkin matrah artırımı, gelir (stopaj), kurumlar (stopaj) ve katma değer vergilerine ilişkin vergi artırımında bulunulması yönelik düzenlemelerine yer verilmiştir.

Aynı şeklide, 12/3/2023 tarihli ve 32130 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 5 inci maddesinde de benzer düzenlemeler bulunmaktadır.

Bu kapsamda Kamu İhale Genel Tebliğinde vadesi geçmiş vergi borcu kapsamında değerlendirilecek amme alacaklarının türlerine ilişkin belirlemenin yapıldığı, bu türlerden olan amme alacakları için muhtelif yapılandırma kanunları kapsamında matrah ve vergi artırımı yapılması neticesinde tahakkuk eden amme alacaklarının da aynı türden amme alacağı olacağı dikkate alındığında bu amme alacaklarının vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgede gösterilmesi gerekmektedir.

Yazımıza konu olayda, 930 029 2339 vergi kimlik numaralı Hızır YALÇIN adına 4734 sayılı Kanun hükümlerine göre düzenlenen 10/01/2023 tarihli vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgede yer verilen amme alacaklarının 7326 sayılı Kanunun 5 inci maddesi hükmüne göre katma değer vergisine ilişkin yapılan vergi artırım sonucu tahakkuk eden katma değer vergisi olduğu anlaşılmış olup, adı geçen adına düzenlenen belgenin bir örneği yazımız ekinde gönderilmiştir…” açıklamalarına yer verildiği ve yazı ekinde anılan isteklinin 10.01.2023 tarihli vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin gönderildiği ve vadesi geçmiş borç tutarının 49.494,00 TL olduğu anlaşılmıştır.

Kuruma gönderilen söz konusu cevabi yazıda tereddüt oluşan hususlara yönelik ilave görüşe ihtiyaç duyulması nedeniyle 02.06.2023 tarihli ve 37814 sayılı Kurum yazısı ile Gelir İdaresi Başkanlığından “…1) Anılan istekliye ait 17.02.2023 tarihli "Vadesi Geçmiş Borç Durumunu Gösterir Belge"de yer alan 10.01.2023 tarihli vergi borcu tutarının (49.494,00 TL) hangi vergi türlerini kapsadığına yönelik tutar bazında ayrıştırma yapılması,

2. Söz konusu vergi borçlarının ödenmesine ilişkin taksitlendirme veya tecil edilme yönünde işlemlerin yapılıp yapılmadığı,

3. Anılan mükellef tarafından 7326 sayılı Kanun'un 5'inci maddesinde yer alan hüküm doğrultusunda matrah ve vergi artırımı yapılması halinde öngörülen peşin ya da taksitle ödeme seçeneklerinden herhangi birini kullanmak suretiyle bahse konu vergi borçlarına ilişkin süresi içerisinde ödeme yapılıp yapılmadığı,

4. Adı geçen belgede yer alan 10.01.2023 tarihli toplam vergi borç tutarı olan 49.494,00 TLiçerisinde anılan Tebliğ kapsamında ihale tarihi itibarıyla (10.01.2023) olarak "kesinleşmiş vergi borcu" kabul edilecek tutara yönelik ayrıntılı bilgi ve belgelerin gönderilmesi…” şeklinde görüş talebinde bulunulduğu,

Anılan yazıya istinaden Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 09.06.2023 tarihli ve 50048 sayılı cevabi yazısında “…1) Adı geçen mükellefin 10/1/2023 tarihi itibarıyla; 7326 sayılı Bazı Alacaların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 5 inci maddesi hükmüne göre matrah ve vergi artırımından kaynaklanan 4515 vergi kodlu 33.428,60 TL katma değer vergisi vergi artırımı alacak aslı, 9.271,09 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 42.699,69 TL borcunun bulunduğu, ayrıca 4.656,05 TL gelir (stopaj) vergisi, damga vergisi ile bunlara ilişkin gecikme zamlarından kaynaklanan borçlarının bulunduğu anlaşılmış olup, bu tutarlara ilişkin vergi türlerine ait ayrıntılı bilgilere yazımız ekinde gönderilen tabloda yer verilmiştir.

2. Adı geçen tarafından anılan vergi dairesine verilen 10/2/2023 tarihli ve 690286 sayılı tecil taksitlendirme dilekçesine istinaden bahse konu borçlarının 10/2/2023 tarihi itibarıyla 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesi hükmüne göre taksitlendirildiği, söz konusu borçların 10/2/2023 ve 6/3/2023 tarihlerinde ödendiği anlaşılmıştır.

3. Adı geçenin 7326 sayılı Kanunun 5 inci maddesi hükmüne göre matrah ve vergi artırımı talebinde bulunduğu, bu doğrultuda 2021080691Fmc0000001 no.lu tecil dosyasını oluşturulduğu, 6 taksitte ödemesi gereken bahse konu borçların ilk iki taksitinin süresinde ödendiği ancak geriye kalan 4 taksitinin süresinde ödenmediği anlaşılmıştır.

4. Hızır YALÇIN adına 4734 sayılı Kanun hükümlerine göre 10/1/2023 tarihi itibarıyla düzenlenen vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgeye ilişkin belgeler yazımız ekinde gönderilmiştir…” açıklamalarına yer verildiği ve yazı ekinde “vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge”, “7326 sayılı Kanun hükümlerine göre matrah ve vergi artırımı ödeme tablosu” ile “6183 sayılı Kanunun 48’inci maddesine göre oluşturulan tecil tablosunun” gönderildiği anlaşılmıştır.

Aktarılan mevzuat hükümlerine bakıldığında, ihaleye katılan isteklilerin ihale tarihi itibarıyla Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi borcunun olması, bu durumlara ilişkin gerçeğe aykırı hususlar içeren taahhütname sunulması veya ihale üzerinde kalan istekli tarafından taahhüt altına alınan durumu tevsik eden belgelerin sözleşme imzalanmadan önce verilmemesi halinde bu durumda olanların ihale dışı bırakılarak geçici teminatlarının gelir kaydedileceği, ayrıca Kurum’un Gelir İdaresi Başkanlığının uygun görüşünü alarak vergi borcu kapsamına girecek vergileri; tür ve tutar itibariyle belirlemeye yetkili olduğu, bu kapsamda anılan Tebliğ’in 17’nci maddesinde; yıllık gelir, yıllık kurumlar, katma değer, özel tüketim, özel iletişim, motorlu taşıtlar, şans oyunları, damga, banka ve sigorta muameleleri vergileri, gelir ve kurumlar vergisine ilişkin tevkifatlar ve geçici vergiler ile bu alacaklara ilişkin vergi ziyaı cezaları, gecikme zammı ve faizleri bağlamında toplam 5.000 TL'yi aşan tutarlardaki borçların vergi borcu olarak kabul edileceği, isteklilerin vergi borcu olmadığına ilişkin belgeyi, başvuracakları herhangi bir vergi dairesinden veya Gelir İdaresi Başkanlığının internet adresi (www.gib.gov.tr) üzerinden almalarının mümkün olduğu, bu belgenin; son başvuru ve/veya ihale tarihi itibarıyla olan durumu göstermesi ve isteklinin 17.4.1. numaralı alt maddede belirtilen alacak türlerinden olan borçları dikkate alınarak ilgili vergi dairelerinden temin edilen bilgiler kapsamında düzenlenmesi gerektiği şeklinde açıklama yapılmıştır.

Bu kapsamda, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 23.05.2023 tarihli yazısında; "Matrah artırımına” konu olacak vergi türlerinin yıllık gelir ve kurumlar vergisi, vergi artırımına konu olacak vergi türlerinin ise gelir (stopaj), kurumlar (stopaj) ve katma değer vergileri olduğunun belirtildiği, bu itibarla Kamu İhale Genel Tebliğinde vadesi geçmiş vergi borcu kapsamında değerlendirilecek amme alacaklarının türlerine ilişkin belirlemenin yapıldığı, bu türlerden olan amme alacakları için muhtelif yapılandırma kanunları kapsamında matrah ve vergi artırımı yapılması neticesinde tahakkuk eden amme alacaklarının da aynı türden amme alacağı olacağı dikkate alındığında bu amme alacaklarının vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgede gösterilmesi gerektiğinin ifade edildiği, yine Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 09.06.2023 tarihli yazısında ise; söz konusu mükellefin ihale tarihi olan 10/01/2023 tarihi itibarıyla 7326 sayılı Bazı Alacaların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 5’inci maddesi hükmüne göre matrah ve vergi artırımından kaynaklanan 4515 vergi kodlu 33.428,60 TL katma değer vergisi vergi artırımı alacak aslı, 9.271,09 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 42.699,69 TL borcunun bulunduğu, ayrıca 4.656,05 TL gelir (stopaj) vergisi, damga vergisi ile bunlara ilişkin gecikme zamlarından kaynaklanan borçlarının bulunduğu, adı geçen mükellef tarafından ilgili vergi dairesine verilen 10/02/2023 tarihli ve 690286 sayılı tecil taksitlendirme dilekçesine istinaden bahse konu borçlarının 10/02/2023 tarihi itibarıyla 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48’inci maddesi hükmüne göre taksitlendirildiği, söz konusu borçların 10/02/2023 ve 6/03/2023 tarihlerinde ödendiği, ayrıca adı geçenin 7326 sayılı Kanun’un 5’inci maddesi hükmüne göre matrah ve vergi artırımı talebinde bulunduğu, bu doğrultuda 2021080691Fmc0000001 no.lu tecil dosyasının oluşturulduğu, 6 taksitte ödemesi gereken bahse konu borçların ilk iki taksitinin süresinde ödendiği ancak geriye kalan 4 taksitinin süresinde ödenmediği şeklinde ifadelere yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından iddia kapsamında gönderilen yazılar birlikte değerlendirildiğinde, başvuru sahibi istekli tarafından sözleşmeye davet edilmesi üzerine sunulan “Vadesi Geçmiş Borç Durumunu Gösterir Belge”de ihale tarihi itibarıyla 49.494,00 TL vadesi geçmiş borcunun olduğunun görüldüğü, başvuru sahibi Hızır Yalçın adına 4734 sayılı Kanun hükümlerine göre düzenlenen 10.01.2023 tarihli vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgede yer verilen 4.656,05 TL’lik borcun gelir (stopaj) vergisi, damga vergisi ile bunlara ilişkin gecikme zamlarından kaynaklandığı, 33.428,60 TL’nin katma değer vergisi vergi artırımı alacak aslı, 9.271,09 TL’nin gecikme zammı olmak üzere toplam 42.699,69 TL’lik borcun ise vergi artırımı sonucu tahakkuk eden katma değer vergisi olduğu, vergi artırımı kapsamında oluşan borcun ilk iki taksiti ödenmekle birlikte diğer 4 taksitinin süresi içerisinde ödenmediği anlaşılmıştır.

Bu doğrultuda, katma değer vergisinin vergi artırımına konu olan vergi türü olması ve vergi artırımı neticesinde tahakkuk eden vadesi geçmiş vergi borcunun da aynı türden amme alacağı olacağı, bu borcun vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgede gösterilmesi gerektiği ve başvuru sahibi istekli tarafından söz konusu vergi borçlarına yönelik ilgili vergi dairesine yapılan ödeme işleminin başvuruya konu ihale tarihinden sonrasında yerine getirildiği hususu da göz önünde bulundurulduğunda adı geçen belgede yer alan ihale tarihi itibarıyla vadesi geçmiş olan vergi borç tutarının anılan Tebliğ’de belirlenen tutarı aştığı, bu itibarla anılan istekli ile sözleşme imzalanmayarak ihale dışı bırakılması ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi işleminin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiş olup, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan, başvuru sahibinin “geçici teminatın gelir kaydedilmesinin uygun olduğu hallerde dahi, geçici teminatın teklif bedelinin %3’ünü aşan kısmının gelir kaydedilmesinin mevzuata uygun olmadığı” iddiasına ilişkin yapılan incelemede, başvuru sahibi tarafından kısmi teklife açık ihalenin her iki kısmına toplam 10.725.600,00 TL teklif verildiği, mevzuat gereği sunulması gereken asgari geçici teminat tutarının 321.768,00 TL olduğu, anılan istekli tarafından yatırılan geçici teminat tutarının 400.000,00 TL olduğu ve söz konusu tutarın tamamının gelir kaydedildiği, dolayısıyla geçici teminat tutarının sunulması gereken asgari tutardan fazla olduğu tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesinde “ihalelerde, teklif edilen bedelin %3’ünden az olmamak üzere, istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınır.” hükmünün yer aldığı, söz konusu maddenin gerekçesinde, geçici teminatın asgari oranının %3 olarak belirlendiği ve isteklilerin bunun üzerinde teminat vermelerine imkân tanınmak suretiyle tekliflerin gizlenmesi esasının korunduğunun belirtildiği, dolayısıyla istekliler bakımından tekliflerinin asgari %3’ü oranında geçici teminat sunulması zorunlu olmakla birlikte, teklif tutarlarının gizliliğinin sağlanması amacıyla tekliflerinin %3’ünden fazla geçici teminat sunulmasının da mümkün olduğu, isteklilere teklif bedelinin %3’ünden fazla geçici teminat gösterme konusunda serbestlik tanıdığı, geçici teminatın gelir kaydını gerektiren hallerde, isteklinin Kanun’un emredici hükmü gereği sunmakla yükümlü olduğu asgari geçici teminat tutarının gelir kaydedilmesi, teklifin %3’lük bölümünü aşan kısmının ise iade edilmesi gerektiği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, başvuru sahibinin “usul kuralları çerçevesinde bekleme sürelerine uyulmadan diğer isteklilerle sözleşme imzalanmış olmasının da kamu zararına sebebiyet vereceği” iddiasına ilişkin yapılan incelemede, ihalenin 1’inci kısmı için Enercons Enerji İnş. Peyzaj Doğ. Dön. San. ile idare arasında 02.03.2023 tarihinde, 2’nci kısım için Yazıcıoğlu Gıda Paz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. ile idare arasında 03.03.2023 tarihinde sözleşme imzalandığı görülmüş olup, 4734 sayılı Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde yer alan “…İdareye şikayet başvurusunda bulunulması halinde, başvuru üzerine alınan kararın son bildirim tarihini, süresi içerisinde bir karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren on gün geçmeden ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmadığı hususuna ilişkin sorgulama yapılmadan veya itirazen şikayet başvurusunda bulunulması halinde ise Kurum tarafından nihai karar verilmeden sözleşme imzalanamaz.” hükmü doğrultusunda idare tarafından başvuru sahibi istekliye 03.02.2023 tarihinde EKAP üzerinden sözleşmeye davet yazısının gönderildiği, anılan istekli tarafından süresi içerisinde 4734 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında sayılan durumlarda olmadığına dair belgeleri sunduğu, sonrasında idarece 03.03.2023 tarihinde geçici teminatın gelir kaydedilmesine yönelik işleme kadar söz konusu istekliye sözleşmenin imzalanıp imzalanmayacağına dair herhangi bir bildirimde bulunulmadığı ve bu süreç sonrasında anılan isteklinin idareye şikayet ve Kuruma itirazen şikayet başvuru yollarını kullandığı anlaşılmış olup, bu doğrultuda ihale üzerinde bırakılan istekliler yönünden herhangi bir değişiklik olmadığından söz konusu aykırılığın esasa etkili olmadığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi istekli Hızır Yalçın’ın geçici teminat tutarının teklifinin %3’ünü aşan kısmının iade edilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.