KİK Kararı: 2023/UM.II-521

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2023/020
Gündem No : 46
Karar Tarihi : 22.03.2023
Karar No : 2023/UM.II-521
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Erhan Reklam ve Matbaacılık Tanıtım Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/1468738 İhale Kayıt Numaralı “Tekirdağ İli, Çorlu ve Muratlı İlçelerinde Cadde, Sokak, Dış ve İç Kapı Numarası Tabelalarının Üretilerek Yerine Montajı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 06.02.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Tekirdağ İli, Çorlu ve Muratlı İlçelerinde Cadde, Sokak, Dış ve İç Kapı Numarası Tabelalarının Üretilerek Yerine Montajı” ihalesine ilişkin olarak Erhan Reklam ve Matbaacılık Tanıtım Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 21.02.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 23.02.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 03.03.2023 tarih ve 82216 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.03.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/350 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Yaklaşık maliyet hesabının hatalı olduğu, ihale üzerine bırakılan isteklinin de aralarında bulunduğu firmalardan alınan teklifle oluşturulduğu, rayiçlerin üstünde olduğu, bu durumun yakın tarihli ihalelerden de anlaşılacağı,

2. Rayiçlerin oldukça üstünde oluşturulan yaklaşık maliyet hesabına göre tekliflerinin aşırı düşük bulunduğu, taraflarınca yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde belirtilen ibareler yer almadığı için reddedildiği, ancak aşırı düşük teklif açıklamasının istendiği yazı ve formlar ile taraflarının yanlış yönlendirildiği, ilgili yazıda Kamu İhale Genel Tebliği’nin 62’nci maddesinden bahsedilirken, 79’uncu maddesinden bahsedilmediği, idarece 62’nci madde ile sınırlandırma yapıldığından taraflarınca da anılan Tebliğ’in 62’nci maddesine uygun davranıldığı, 62 ve 79’uncu maddelere uygun davranılmasının söylenmesi gerektiği, kaldı ki açıklamanın içeriğindeki ibarelerden amaçlanan bilginin anlaşıldığı,

Ayrıca taraflarınca yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının yanlış yönlendirmeye rağmen Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesindeki ibarelere uygun olduğu, verilen tekliflerin toplam maliyetin ve ağırlıklı birim satış fiyatının üzerinde olduğu, idarece savunmalarının yeterli görülmediği, kararda ve itirazları üzerine verilen kararda tek bir gerekçe ortaya koyulmadığı,

3. Taraflarınca detaylı maliyet hesabı yapılarak ve %45 kar marjı eklenerek teklif verildiği, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasıyla geriye tek bir teklif kaldığı, diğer teklifin kendi tekliflerinin yaklaşık iki katı olduğu ve rekabet koşullarının ortadan kalktığı, söz konusu işin acil olmadığı, ihalenin iptal edilmeyerek kamu zararına yol açılacağı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinde “Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30’uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.” hükmü,

Anılan Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler.” hükmü,

Aynı Kanun’un “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.” hükmü,

Söz konusu Kanun’un “Kuruma itirazen şikâyet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “İdareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikâyet ve itirazen şikâyet üzerine alınanlar itirazen şikâyete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir. Kurum itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikâyet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikâyet süresi; ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür…” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;

…

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,

…

izleyen günden itibaren başlar...” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) Başvurular öncelikle;

…

c) Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı,

…

yönlerinden sırasıyla incelenir.

(2) Başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçilir.

…

(4) Yapılan ön inceleme sonucunda, bir aykırılığın tespit edilmesi halinde bu hususa ilişkin ön inceleme raporu düzenlenir.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinde “(1) 16 ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir.” hükmü,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin ilkeler” başlıklı 7’nci maddesinde “…(7) İhale komisyonu, yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığını belirlemesi durumunda; değişikliğin gerekçelerini belirtmek suretiyle güncellediği yaklaşık maliyeti dikkate alır.” hükmü,

İhaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Tekirdağ İli, Çorlu ve Muratlı İlçelerinde Cadde, Sokak, Dış ve İç Kapı Numarası Tabelalarının Üretilerek Yerine Montajı

b) Türü: Mal alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

6 farklı iş kalemi ile tabela, direk, direk kelepçeleri, dış kapı numaraları, iç kapı etiketleri montaj dahil mal alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/teslim edileceği yer: Tekirdağ İli Muratlı ve Çorlu İlçeleri” düzenlemesi yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinde, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin şikâyet veya itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri düzenlenmiş olup; anılan Kanun’un 55 ve 56’ncı maddelerinde ise bu başvuruların hukuka aykırı işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihten itibaren anılan Kanun’un 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde yapılması gerektiği hüküm altına alınmıştır.

İhale sürecinde gerçekleşen işlem veya eylemler sebebiyle herhangi bir isteklinin hak kaybına veya zarara uğramasının muhtemel olduğu durumlarda, bu idare işleminin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla mevzuatta öngörülen süreler içerisinde şikayet başvurusuna konu edilmesi gerektiği, başvuru sürelerine ilişkin yukarıda aktarılan Kanun hükümleri çerçevesinde şikayet başvuru süresinin iddia konusu işlem veya eylemin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlayacağı, bir diğer ifadeyle ihale tarihi itibarı ile isteklilere açıklanan ve tutanağa bağlanarak isteklilere bildirilen hususlar bakımından hak kaybı veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden isteklilerin ihale komisyonu kararının tebliğ edilmesini beklemeden şikayet hakkını kullanması gerektiği;

Kanun’un 55 inci maddesinde, şikayet başvuru süresinin başlaması için “tebligat yapılması” veya “tebliğ edilmesi” şartının aranmadığı, idarelerce ihale sürecinde gerçekleştirilen veya gerçekleştirilmeyen işlem ve eylemler sebebiyle hak kaybına veya zarara uğraması muhtemel isteklilerin şikayet hakkını kullanabilecekleri hususları birlikte dikkate alındığında, ihale mevzuatı gereği ihale komisyonu tarafından gerçekleştirilmesi için kurallar konulmuş olan ve bu kurallara uygun bir şekilde ihale süreci içerisinde aşamaları belirli eylemler için ayrıca bir tebligat olmadan da bu işlemlerin gerçekleşebildiği, nitekim ihalenin birinci oturumunda ihale komisyonu tarafından gerçekleştirilmesi gereken işlemlerin mevzuatta düzenlendiği, bu işlem veya eylemler istekliler dahil herkese açık olarak gerçekleştirildiğinden, anılan işlemlere ilişkin olarak isteklilerce şikayet başvurusuna konu edilebilmesinde farkına varıldığı tarih veya farkına varılmış olması gereken tarih olarak işlem tarihinin esas alınması gerektiği;

Kanun’un aktarılan maddelerinde şikayet başvuru süresinin başlamasının sadece tebligatın yapılması şartına bağlanmadığı, kanunun lafzının “işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen” şeklinde olduğu, anılan madde hükmü “işlemlerin tebliğ edildiği veya eylemlerin farkına varıldığı tarihi izleyen” şeklinde olmadığından ihale sürecindeki tüm idare işlemleri için tebligat şartının aranmasının uygun olmayacağı, bu itibarla, kanun koyucu tarafından ihale sürecinin özelliği ve isteklilerin bu süreçteki saikleri dikkate alınarak tebligat yapılması beklenilmeden de başvuru süresini başlatmak üzere “farkına varma” veya” farkına varılmış olması gerekme” şeklindeki olgulara yer verildiği;

Farkına varma tarihinden itibaren işleyen şikayet başvuru süresinin tebligat üzerine yeniden işlemeye başlamasına, öncesinde şikayet süresi dolmuş ise ihale komisyonu kararının tebliği ile isteklinin şikayet başvuru hakkının yeniden doğacağına ve sürenin tekrar başlayacağına yönelik bir kuralın da mevzuatta bulunmadığı anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesi uyarınca ihale günü ilk oturumda isteklilerin teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarının açıklanması suretiyle yaklaşık maliyetin alenileştiği, diğer taraftan ikincil mevzuatın yukarıda yer verilen ilgili hükümleri gereğince de yaklaşık maliyetin güncelliğini kaybetmesi halinde en geç ihale tarihine kadar güncellenebileceği, bu çerçevede istekliler tarafından ihale günü öğrenilen yaklaşık maliyet bilgisinin ihale komisyonu kararının taraflarına tebliğ tarihindeki yaklaşık maliyet bilgisinden farklılık arz etmeyeceği açık olduğundan, yaklaşık maliyetin hesaplanması işlemlerinin hukuka aykırılığını iddia eden istekliler için farkına varıldığı tarih veya farkına varılmış olması gereken tarihin, yaklaşık maliyetin mevzuat gereği tüm isteklilere açıklandığı, ihale tarihi olarak dikkate alınması gerektiği,

Elektronik ortamda gerçekleştirilen ihalelerde de, yaklaşık maliyetin mevzuat gereği ihaleye katılan tüm isteklilerce EKAP üzerinden ihale durum izleme ekranından görülebildiği, yaklaşık maliyetin hatalı olduğunu ve bu nedenle hak kaybına uğramasının muhtemel olduğu hakkında şikayet başvurusunda bulunacak istekliler için bu durumun farkına vardığı tarihin veya farkına varılmış olması gereken tarihin de ilk oturumun gerçekleştiği ihale tarihi olduğu, diğer bir anlatımla, ilk oturumda açıklanan yaklaşık maliyet tutarı sebebiyle teklifinin uygun görülmeme ve dolayısıyla zarara uğrama ihtimali bulunduğunu düşünen isteklilerce, yaklaşık maliyetin hukuka aykırılığı iddiasıyla idareye şikayet başvurusu süresinin de bu tarihten itibaren başlatılması gerektiği açıktır.

Bu itibarla, başvuru sahibi isteklinin yaklaşık maliyete ilişkin iddialarına yönelik olarak, 4734 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesine göre isteklilere yaklaşık maliyetin ihale tarihinde açıklandığı dikkate alındığında, başvuru sahibinin yaklaşık maliyete ilişkin bilgileri ihale tarihinde öğrendiği ve 14.02.2023 tarihinde isteklilere tebliğ edilen kesinleşen ihale kararında ilk oturumda açıklanan yaklaşık maliyette bir değişiklikte bulunulmadığı, dolayısıyla yaklaşık maliyete yönelik iddialarına ilişkin olarak şikâyet süresinin yaklaşık maliyetin açıklandığı 06.02.2023 tarihinden itibaren başlaması gerektiği, başvuru sahibinin 06.02.2023 tarihinden itibaren 10 gün içinde olmak üzere en geç 16.02.2023 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunması gerekirken, 21.02.2023 tarihinde idareye yapılan şikâyet başvurusunun süresinde bir başvuru olmadığı anlaşıldığından, anılan iddianın süre yönünden reddi gerekmektedir.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 58’inci maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal temininde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen malların özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Mal alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 62/A maddesinde “62/A.1. Mal alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

62/A.1.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir. İstekliler, aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini, bu Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde belirtilen yöntemlerle açıklayabilirler.

62/A.1.2. İhale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmede açıklamaları yeterli görülmeyen veya süresi içerisinde yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

…

79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir…” açıklaması yer almaktadır.

14.02.2023 onay tarihli ihale komisyonu kararına göre, 5 adet ihale dokümanı indirilen ihaleye 2 adet teklif verildiği, başvuru sahibi Erhan Reklam ve Matbaacılık Tanıtım Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin teklifinin aşırı düşük teklif açıklamasındaki (Ek-O.5) formunda “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (../../..) tarih ve (...) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim. ” ile (Ek-O.6) formunda “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (../.../..) tarih ve (...) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80 'inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin bulunmadığı ve sunulan formların kanuna uygun düzenlenmediği gerekçesiyle reddedildiği, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak ihalede geçerli tek teklife sahip Parametre Araştırma Bilişim Planlama Limited Şirketi’nin belirlendiği anlaşılmıştır.

İdarece 07.02.2023 tarihinde EKAP üzerinden Erhan Reklam ve Matbaacılık Tanıtım Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’ne “Beyan edilen bilgileri tevsik eden belgelerin sunulması ve/veya numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin ürün örneklerinin verilmesi/kurulumların yapılması/aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması” konulu yazının gönderildiği, ilgili yazı ekindeki dosyada aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısı ile (Ek-O.5), (Ek-O.6), (Ek-O.7) ve (Ek-O.8) tutanaklarının yer aldığı, aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında Kamu İhale Genel Tebliği’nin 62/A maddesine atıf yapıldığı, 23 adet önemli teklif bileşenine ait açıklamaların en geç 10.02.2023 tarihi mesai bitimine kadar ulaştırılması gerektiğinin belirtildiği görülmüştür.

Erhan Reklam ve Matbaacılık Tanıtım Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından 10.02.2023 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamalarının idareye sunulduğu, ilgili belgelerde aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin hesaplama belgesinin, (Ek-O.5), (Ek-O.6), (Ek-O.7), (Ek-O.8) tutanakları ile eklerinin ve fiyat tekliflerinin yer aldığı görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesi uyarınca, üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak açıklama yapılması durumunda, şayet maliyet tespit tutanağına dayanarak fiyat teklifi veriliyor ise, fiyat teklifi üzerine fiyat teklifini veren firma ile tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin, satış tutarı tespit tutanağına dayanarak fiyat teklifi veriliyor ise “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması gerekmektedir. Ayrıca ilgili fiyat tekliflerinin dayanağı olan (Ek-O.5) ve (Ek-O.6) tutanaklarının da fiyat teklifini veren firma adına aynı meslek mensubu tarafından hazırlanması gerekmektedir.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklama dosyasında yer alan fiyat teklifleri incelendiğinde, meslek mensubuna ait beyan ve imzanın bulunmadığı görülmüştür. Ayrıca söz konusu fiyat tekliflerinin dayanağı olarak fiyat teklifini veren firma ile tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından söz konusu kişilere ait olarak düzenlenmesi gereken maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) ve satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) bulunmadığı, açıklama dosyası kapsamında başvuru sahibi istekli adına, başvuru sahibinin beyannamelerini imzalamaya yetkili olduğu anlaşılan meslek mensubu tarafından başvuru sahibine ve anılan meslek mensubuna ait olarak düzenlenen maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) ile satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) yer aldığı tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinden, aşırı düşük teklif açıklamasında isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre maliyet/satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.7) düzenleneceği anlaşılmaktadır.

Aşırı düşük teklif açıklama dosyası kapsamında yer alan maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.7) “direk tipi cadde-sokak tabelaları (montaj fiyata dahil)”, “duvar tipi cadde-sokak tabelaları (montaj fiyata dahil)”, “tabela direk kelepçeleri (conta, somun fiyata dahil, montaj fiyata dahil)”, “tabela direkleri (tıpa fiyata dahil montaj fiyata dahil)”, “dış kapı numaraları (montaj fiyata dahil)” ve “iç kapı etiketleri (montaj fiyata dahil)” bileşenlerinin bulunduğu görülmüştür.

Erhan Reklam ve Matbaacılık Tanıtım Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’ne ait birim fiyat teklif cetveline aşağıda yer verilmiştir.

BİRİM FİYAT TEKLİF CETVELİ

İhale kayıt numarası : 2022 / 1468738

Sıra No

Mal Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

Tutarı

1

DİREK TİPİ CADDE-SOKAK TABELALARI (Montaj Fiyata Dahil)

adet

1.780,000

395,00TRY

703.100,00TRY

2

DUVAR TİPİ CADDE-SOKAK TABELALARI (Montaj Fiyata Dahil)

adet

1.780,000

314,00TRY

558.920,00TRY

3

TABELA DİREK KELEPÇELERİ (Conta,Somun Fiyata Dahil, Montaj Fiyata Dahil)

adet

1.100,000

250,00TRY

275.000,00TRY

4

TABELA DİREKLERİ (Tıpa Fiyata Dahil, Montaj Fiyata Dahil)

adet

1.780,000

2.035,00TRY

3.622.300,00TRY

5

DIŞ KAPI NUMARALARI (Montaj Fiyata Dahil)

adet

33.900,000

38,30TRY

1.298.370,00TRY

6

İÇ KAPI ETİKETLERİ (Montaj Fiyata Dahil)

adet

67.800,000

7,95TRY

539.010,00TRY

Toplam Tutar (K.D.V Hariç)

6.996.700,00TRY

Maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.7) yer alan bileşenlerin birim fiyat teklif cetvelindeki mal kalemleri olduğu, bir diğer ifade ile söz konusu tutanağın birim fiyat teklif cetvelinde yer alan mal kalemleri ve miktarlarına göre düzenlendiği, ilgili tutanakta belirtilen maliyet/satış tutarı tespitinde esas alınan faturaların açıklanması istenen teklif bileşenlerine ilişkin olmadığı, iş kapsamında kullanılacak malzemelere ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Stok tespit tutanağının (Ek-O.8) Kamu İhale Genel Tebliği’nin yapım işlerindeki aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin 45’inci maddesinde düzenlendiği ve yapım işlerinde açıklama analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerden olduğu, bu açıdan mevcut mal alımında açıklama yöntemi olarak dikkate alınamayacağı anlaşılmıştır.

İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklama talep yazısında Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Mal alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 62/A maddesine atıf yapıldığı, ilgili Tebliğ maddesi kapsamında isteklilerin aynı Tebliğ’in 79’uncu maddesinde belirtilen açıklama yöntemlerini kullanılabileceği açıklamasının yapıldığı, idare tarafından sadece Kamu İhale Genel Tebliği’nin 62’nci maddesinin dikkate alınacağına yönelik bir sınırlandırmanın yapılmadığı, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında kullanılabilecek belgelerin idarece gönderilen talep yazısında sayılan belgeler ile sınırlı olduğunun anlaşılmadığı, ayrıca ihale konusu işte faaliyet gösteren basiretli tacirlerin ilgili düzenleme hakkında haberdar olmaları ve ihale sürecinde uyulması gerekli her türlü kanun, kararname, karar ve benzeri amir hükümlere göre hareket etmeleri gerektiği dikkate alındığında başvuru sahibinin idare tarafından yanlış yönlendirme yapıldığı yönündeki iddiası yerinde bulunmamıştır.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesindeki ibarelere uygun olduğu iddiasına ilişkin incelemede;

Başvuru sahibi tarafından sunulan fiyat tekliflerinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesi gereğince bulunması gereken meslek mensubu (fiyat teklifini veren firmanın beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu) ibaresi ve imzasının bulunmadığı, ayrıca ilgili fiyat tekliflerinin dayanağı olan maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) ve satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) da fiyat teklifini veren firma adına, fiyat teklifini veren firmanın beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanması gerekirken, açıklama dosyası kapsamında başvuru sahibi istekli adına, başvuru sahibinin beyannamelerini imzalamaya yetkili olduğu anlaşılan meslek mensubu tarafından düzenlenen tutanakların yer aldığı, dolayısıyla fiyat teklifleriyle yapılan açıklamanın kamu ihale mevzuatına uygun bir açıklama olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Maliyet/satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.7) aşırı düşük teklif açıklama talep yazısındaki bileşenlerin tamamını kapsamadığı, bu açıdan yeterli bir açıklama olarak kabul edilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.

Stok tespit tutanağının (Ek-O.8) yapım işlerinde açıklama analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerden olduğu, mevcut mal alımında açıklama yöntemi olarak dikkate alınamayacağı, bu açıdan başvuru sahibi istekli tarafından düzenlenen stok tespit tutanağının (Ek-O.8) ihale mevzuatına uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan gerekçelerle, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur...” hükmü,

Anılan Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “…İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.” hükmü yer almaktadır.

14.02.2023 onay tarihli ihale komisyonu kararına göre, 5 adet ihale dokümanı indirilen ihaleye 2 adet teklif verildiği, başvuru sahibi Erhan Reklam ve Matbaacılık Tanıtım Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamındaki (Ek-O.5) ve (Ek-O.6) formlarının kamu ihale mevzuatına uygun düzenlenmediği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak ihalede geçerli tek teklife sahip Parametre Araştırma Bilişim Planlama Limited Şirketi’nin belirlendiği anlaşılmıştır.

İhale mevzuatında açık ihale usulü ile gerçekleştirilen bir ihalede belirli sayıda geçerli teklif verilmesine yönelik bir zorunluluk olmadığı, tek geçerli teklif kalması sebebiyle her durumda ihalenin iptal edileceğine yönelik bir düzenlemenin bulunmadığı, ihalenin geçerli tek teklif ile sonuçlandırılmasının mümkün olduğu, 5 ihale dokümanının edinildiği mevcut ihalede 2 isteklinin teklif verdiği, bu kapsamda rekabetin oluşmadığından bahsedilemeyeceği sonucuna varıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

Başvuru sahibinin şikâyet dilekçesine ilişkin yapılan inceleme neticesinde, Kurul çoğunluğunca, “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin birinci iddiasına ilişkin olarak, uyuşmazlık konusu ihalenin 06.02.2023 tarihinde gerçekleştirildiği, kesinleşen ihale kararının 14.02.2023 tarihinde tebliğ edildiği, başvuru sahibinin 21.02.2023 tarihinde idareye, yaklaşık maliyet hesabının hatalı olduğu, ihale üzerine bırakılan isteklinin de aralarında bulunduğu firmalardan alınan teklifle oluşturulduğu, rayiçlerin üstünde olduğu, bu durumun yakın tarihli ihalelerden de anlaşılacağı iddiası ile şikâyet başvurusunda bulunduğu, başvuru sahibi istekli tarafından, şikayete konu işlemin farkına varıldığı ya da farkına varılmış olması gereken tarih olarak kesinleşen ihale komisyon kararının isteklilere tebliğ edildiği 14.02.2023 tarihin esas alınması gerektiği ve bu haliyle, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının esastan incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığa konu ihalede, “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi yönündeki düşüncemizle, Kurul çoğunluğunca verilen “itirazen şikâyet başvurusunun reddine”” niteliğindeki karara katılmıyoruz.