KİK Kararı: 2023/UM.II-1552 (13 Aralık 2023)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2023/060
Gündem No : 22
Karar Tarihi : 13.12.2023
Karar No : 2023/UM.II-1552
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Karel Elektronik San. ve Tic. A.Ş.

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/760134 İhale Kayıt Numaralı “Hava Trafik Kontrol Merkezinin Çevre Güvenlik Sistemi, Cctv Sistemi ve Kartlı Geçiş Kontrol Sisteminin (Cacs) Yenilenmesi İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından 07.09.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Hava Trafik Kontrol Merkezinin Çevre Güvenlik Sistemi, Cctv Sistemi ve Kartlı Geçiş Kontrol Sisteminin (Cacs) Yenilenmesi İşi” ihalesine ilişkin olarak Karel Elektronik San. ve Tic. A.Ş.nin 06.11.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 09.11.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 17.11.2023 tarih ve 117549 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.11.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/1285 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

Başvuru sahibinin dilekçesinde özetle; 07.09.2023 gerçekleştirilen ihaleye teklif verildiği, ihale konusu ürünler için kendilerinin distribütör tarafından yetkilendirildiğine ilişkin bilgi ve belgelerin sunulduğu ancak ihale komisyonunun 30.11.2023 tarih ve 106713 sayılı tebligatında “İstekli tarafından teklifine konu PELCO marka ürün için, Arte Teknoloji San. Tic. A.Ş. tarafından yetkilendirildiği, PELCO tarafından düzenlenen yetki belgesi açıklamalarında; Arte Teknoloji San. Tic. A.Ş.nin Türkiye’de PELCO ürünlerini satmaya ve tanıtmaya yetkili olduğu, ancak üçüncü kişilere PELCO ürünlerini tekrar satmak üzere PELCO adına yetkilendirilmediği tespit edildiğinden teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır...” ifadelerine yer verilerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, söz konusu kararın mevzuata aykırılık teşkil ettiği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10. maddesinde ihaleye katılımda hangi bilgi ve belgelerin teklif kapsamında sunulması gerektiğinin açıkça düzenlendiği, kendileri tarafından mevzuatta öngörülen tüm bu bilgi ve belgelerin tam ve eksiksiz olarak sunulduğu,

İdarenin şikayete konu kararında acente ve distribütör kavramlarını ayırt etmeksizin değerlendirmede bulunduğu, Türk Ticaret Kanunu’nun özel olarak sadece acenteliği düzenlediği, distribütörlük hakkında çok büyük oranda sessiz kaldığı, uygulamada acentelik dışında hukuki olmaktan ziyade ticari bir anlam taşıyan bayilik, tek satıcılık ve franchising gibi terimlerin de bulunduğu, distribütörlüğün acentelik dışında kalıp da ticari hayatta önemli bir yer tutan bu iş modellerine en geniş anlamda verilen isim olduğu, distribütörlükte acenteden farklı olarak, sözleşme konusu malın yeniden satmak maksadıyla satın alındığı ve malın mülkiyetinin el değiştirmesinin söz konusu olduğu, distribütörlerin acenteye göre daha geniş bir hareket alanından istifade ettiği ve ancak daha büyük bir ticari riske katlanmakta olduğu, bu çerçevede kendileri tarafından sunulan yetki belgesini düzenleyen firmanın hukuki durumunun yanlış değerlendirildiği, öte yandan kendilerini yetkilendiren distribütör firmanın, bu hususta yetkisinin bulunup bulunmadığı dahi araştırılmadan, bu konuda herhangi bir yazışma yapılmadan, belge eksiği tamamlatılması yoluna gidilmeden tekliflerinin değerlendirme dışı tutulmasının mevzuata aykırılık teşkil ettiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak:

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yetkili satıcılığı veya imalatçılığı gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “(1) Alımın özelliği göz önünde bulundurularak, aday veya isteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisinin bulunup bulunmadığı, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak düzenlenebilir. Bu hususun yeterlik kriteri olarak düzenlenmesi durumunda aşağıdaki bentlerde yer alan belgelerin birlikte istenmesi zorunludur. Aday veya istekli ise kendi durumuna uygun olan belge veya belgeleri sunar. Bu belgeler şunlardır:

a) Aday veya istekli imalatçı ise imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler,

b) Aday veya istekli yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belge veya belgeler,

c) Aday veya istekli Türkiye’de serbest bölgelerde faaliyet gösteriyor ise yukarıdaki belgelerden biriyle birlikte sunduğu serbest bölge faaliyet belgesi.

(2) İş ortaklığında ortaklardan birinin, teklif edilen mala veya mallara ilişkin imalatçı veya yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belgelerden birini sunması yeterlidir. Konsorsiyumların katılabileceği ihalede, işin uzmanlık gerektiren kısımları göz önünde bulundurularak, her bir kısım için bu belgelere yönelik düzenleme ayrı ayrı yapılır. Konsorsiyum ortaklarından her biri, başvuruda bulunduğu veya teklif verdiği kısım için istenilen yeterlik kriterini sağlamak zorundadır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Mal alımı ihalelerinde aday veya isteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisini gösteren belgeler” başlıklı 58’inci maddesinde “58.1. Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde, adayın veya isteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisinin bulunup bulunmadığının, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak düzenlenebileceği hüküm altına alınmıştır. Yönetmelikte, idarelerin aşağıdaki üç belgeyi birlikte istemesinin zorunlu olduğu; aday veya isteklinin ise kendi durumuna uygun olan belge veya belgeleri sunacağı öngörülmüştür.

58.2. Bu belgeler şunlardır:

a) Aday veya istekli imalatçı ise imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler,

b) Aday veya istekli yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belge veya belgeler,

c) Aday veya istekli Türkiye’de serbest bölgelerde faaliyet gösteriyor ise yukarıdaki belgelerden biriyle birlikte sunduğu serbest bölge faaliyet belgesi.

İş ortaklığında ortaklardan birinin, teklif edilen mala veya mallara ilişkin imalatçı veya yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belgelerden birini sunması yeterlidir. Konsorsiyumların katılabileceği ihalede, işin uzmanlık gerektiren kısımları göz önünde bulundurularak, her bir kısım için bu belgelere yönelik düzenleme ayrı ayrı yapılır. Konsorsiyum ortaklarından her biri, başvuruda bulunduğu veya teklif verdiği kısım için istenilen yeterlik kriterini sağlamak zorundadır.

58.3. Adayın veya isteklinin imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler ise şunlardır:

a) Aday veya istekli adına düzenlenen Sanayi Sicil Belgesi,

b) Adayın veya isteklinin üyesi olduğu meslek odası tarafından aday veya istekli adına düzenlenen Kapasite Raporu,

c) Adayın veya isteklinin kayıtlı olduğu meslek odası tarafından aday veya istekli adına düzenlenen İmalat Yeterlik Belgesi,

ç) Adaylar veya isteklilerin adlarına veya unvanlarına düzenlenmiş olan teklif ettiği mallara ilişkin yerli malı belgesi veya teknolojik ürün deneyim belgesi,

d) Alım konusu fidan, çiçek veya tohum gibi mallar ise Tarım ve Köyişleri Bakanlığı düzenlenen ve adayın veya isteklinin teklif edilen ürünün üretici olduğunu gösteren belge veya belgeler,

e) Alım konusu malın gıda veya gıda ile temas eden madde ve malzeme olması durumunda gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerin üretimini düzenleyen mevzuat çerçevesinde aday veya istekli adına düzenlenmiş ve alım konusu mal veya malların faaliyet konusu olarak belirlendiği Gıda Sicil Belgesi (Sertifikası) ya da aday ve istekli adına ve teklif edilen ürüne ilişkin düzenlenen Gıda Üretim Sertifikası/Gıda Üretim İzin Belgesi,

f) Tıbbi cihaz üreticisi, OEM (OriginalEquipmentManafacturer – Orijinal Malzeme Üreticisi) tarzı ürün ürettirmek suretiyle üretici niteliğini kazanmış ise bu üretime ilişkin sözleşme,

g) Harp araç ve gereçleri ile silah, mühimmat ve patlayıcı maddelere ilişkin olarak ilgili mevzuat uyarınca yetkili bakanlık veya kuruluşlarca verilen üretim/işletim izni (müsaadesi) belgeleri,

ğ) Adayın veya isteklinin alım konusu malı ürettiğine ilişkin olarak ilgili mevzuat uyarınca yetkili kurum veya kuruluşlarca düzenlenen ve aday veya isteklinin üretici veya imalatçı olduğunu gösteren belgeler.

58.4. İdare tarafından adayın veya isteklinin imalatçı olduğunu yukarıdaki belgelerden birini sunarak tevsik edeceği belirtilecektir. İdarenin yukarıdaki belgeleri birlikte istemesi (Alım konusu mal gıda, fidan, çiçek, tohum veya tıbbi cihaz, silah ve mühimmat değil ise (d), (e), (f) ve (g) alt bentlerinde yer alan belgelerin belirtilmesi gerekmemektedir. Ayrıca alım konusunun fidan, çiçek, tohum gibi mallar olması durumunda sadece alt bentlerdeki uygun belgeler istenebilir.); adayın veya isteklinin ise bu belgelerden birini sunması yeterlidir. Ancak kontrole tabi liste kapsamında bulunan harp araç ve gereçleri, silah, mühimmat ve patlayıcı maddelere ilişkin olarak ilgili mevzuat uyarınca yetkili bakanlık veya kuruluşça verilen üretim/işletim izni (müsaadesi) belgesinin sunulmak zorunda olduğu ayrıca belirtilecektir. Aday ve istekli tarafından sunulan belgelerin üretim konusu veya belge konusu mamul itibarıyla adayın veya isteklinin alım konusu malların üretimini gerçekleştirebileceklerini göstermesi gerekmektedir. İhalenin, özel imalat süreci gerektiren mal alımı ihalesi olmaması durumunda da, adayın veya isteklinin imalatçı olduğunu gösterebileceği belgelerden biri olarak “kapasite raporuna” veya “imalat yeterlik belgesine” yer verilir. Bu durum, Yönetmeliğin 27 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ile 40 ıncı maddesinin yedinci ve onikinci fıkralarına aykırılık teşkil etmemektedir. Kapasite raporunun, adayın veya isteklinin imalatçı olduğunu gösterebileceği belgelerden biri olarak yer verildiği durumlarda, üretim kapasite miktarına ilişkin düzenleme yapılmaması gerekmektedir.

58.5. İdare tarafından yetkili kurumdan ve kuruluştan alınan yazı veya yetkili kuruluşun açıklaması ya da mevzuat değişikliği ile bu belge veya belgelerin alım konusu mala ilişkin olarak düzenlenmediğinin belirlenmesi durumunda sadece düzenlenmesi devam eden belgeler istenir. Ayrıca idareler tarafından yetkili kurumdan veya kuruluştan adayın veya isteklinin imalatçı olduğunu gösteren bir başka belge düzenlendiğine yönelik yazılı bir görüş alınması veya bu konuya ilişkin yetkili kurumun veya kuruluşun bir açıklaması bulunması ya da mevzuatta hüküm bulunması durumunda bu belgeye de yer verilir. Bu konuya ilişkin yazışmalar ve açıklamalar ihale işlem dosyasında muhafaza edilir.

58.6. Yetkili kurum ve kuruluş tarafından imalata ilişkin olarak düzenlenen belgelerin adlarının veya bu belgeleri düzenleyen kurumun ya da kuruluşun değişmesi durumunda, idare değişiklik çerçevesinde ihale dokümanında düzenleme yapar. Ancak daha önce düzenlenen belgelerin de kullanabilmesi mümkün ise aday ve istekli tarafından bu belgeler sunulabilir ve ihale komisyonunca kabul edilir.

58.7. İhale komisyonu aday veya istekli tarafından imalatçı olduğunu tevsik etmek üzere sunulan belgeler konusunda tereddüde düşmesi durumunda yetkili kurumdan veya kuruluştan görüş alabilir.

58.8. Yabancı istekliler ise imalatçı oldukları kanıtlayan ve ilgili ülke mevzuatına göre düzenlenen belgeyi veya belgeleri sunmaları gerekmektedir.” açıklaması,

Şikâyete konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Hava Trafik Kontrol Merkezinin Çevre Güvenlik Sistemi, CCTV Sistemi ve Kartlı Geçiş Kontrol Sisteminin (CACS) Yenilenmesi İşi

b) Türü: Mal alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı: 1 Adet (İhale konusu işin teknik şartnamesinde ve teknik dokümanlarında belirtilen miktarda) Hava Trafik Kontrol Merkezinin Çevre Güvenlik Sistemi, CCTV Sistemi ve Kartlı Geçiş Kontrol Sisteminin (CACS) Yenilenmesi İşi - Mal alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/teslim edileceği yer: Hava Trafik Kontrol Merkezi Başmüdürlüğü / ANKARA” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.5.2. İsteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisinin bulunup bulunmadığını belgelendirmesi gerekir. Bu çerçevede istekli aşağıdaki bentlerde yer alan belgelerden kendi durumuna uygun olan belge veya belgeleri sunabilir:

a) İstekli imalatçı ise imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler,

b) İstekli yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belge veya belgeler,

c) İstekli Türkiye'de serbest bölgelerde faaliyet gösteriyor ise yukarıdaki belgelerden biriyle birlikte sunduğu serbest bölge faaliyet belgesi.

İş ortaklığında ortaklardan birinin, teklif edilen mala veya mallara ilişkin imalatçı veya yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belgelerden birini sunması yeterlidir.

İsteklinin imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler ise şunlardır:

a) İstekli adına düzenlenen Sanayi Sicil Belgesi,

b) İsteklinin üyesi olduğu meslek odası tarafından istekli adına düzenlenen Kapasite Raporu,

c) İsteklinin kayıtlı olduğu meslek odası tarafından istekli adına düzenlenen İmalat Yeterlik Belgesi,

ç) İsteklilerin adlarına veya unvanlarına düzenlenmiş olan teklif ettiği mallara ilişkin yerli malı belgesi veya teknolojik ürün deneyim belgesi,

d) İsteklinin alım konusu malı ürettiğine ilişkin olarak ilgili mevzuat uyarınca yetkili kurum veya kuruluşlarca düzenlenen ve isteklinin üretici veya imalatçı olduğunu gösteren belgeler.

- İstekli yukarıda belirtilen maddeleri tevsik etmek için sunacağı yetki belgeleri Kamera, Kayıt Sunucusu, İş İstasyonu ve Switch için yeterli olacaktır…” düzenlemesi yer almaktadır.

Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından 07.09.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen başvuruya konu ihalede 9 adet ihale dokümanının EKAP üzerinden indirildiği, 31.10.2023 onay tarihli ihale komisyonu kararına göre; ihaleye 4 istekli tarafından teklif sunulduğu, Bite Bilişim Teknolojileri San. ve Tic. A.Ş., Securitas Teknoloji Hizmetleri Tic. A.Ş. ve başvuru sahibi Karel Elektronik San. ve Tic. A.Ş.nin tekliflerinin sunmuş oldukları yetki belgeleri uygun olmadığından, Havelsan Teknoloji Radar (HTR) San. ve Tic. A.Ş.nin teklifinin ise yeterlik bilgileri tablosunda e-teklifi imzalayan kişiye ait vekaletname ve/veya ortaklık bilgisine ilişkin beyana yer verilmediğinden değerlendirme dışı bırakıldığı görülmüş olup başvuruya konu ihalenin geçerli teklif kalmaması sebebiyle iptal edildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan doküman düzenlemelerinden başvuru konusu ihalenin “Hava Trafik Kontrol Merkezinin Çevre Güvenlik Sistemi, CCTV Sistemi ve Kartlı Geçiş Kontrol Sisteminin (CACS) Yenilenmesi” işi olduğu ve isteklilerin alım konusu malı teklif etmeye yetkisinin bulunup bulunmadığını belgelendirmesi gerektiği bu çerçevede teklif edilen ürünlere ilişkin olarak, istekli yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belge veya belgelerin İdari Şartname’nin 7.5.2’nci maddesinde yeterlik kriteri olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi istekli Karel Elektronik San. ve Tic. A.Ş. tarafından sunulan Yeterlik Bilgileri Tablosu’nun “Mesleki ve Teknik Yeterliğe İlişkin Bilgiler” bölümünün “Yetkili Satıcılığı veya İmalatçılığı Gösteren Belgeler” kısmında “Belge Adı ve Düzenleyen Kurum/Kuruluş” satırının “Kamera Yetki Belgesi (Pelco), Arte Teknoloji San. ve Tic. A.Ş.” şeklinde, “Belgenin tarihi, sayısı ve geçerlik tarihi” satırının “06.09.2023, KRL002, Süresiz” şeklinde beyan edildiği görülmüştür.

İdare tarafından 20.09.2022 tarihinde başvuru sahibi Karel Elektronik San. ve Tic. Anonim Şirketi’ne tebliğ edilen “Beyan edilen bilgileri tevsik eden belgelerin sunulması” konulu yazıda “Hava Trafik Kontrol Merkezinin Çevre Güvenlik Sistemi, CCTV Sistemi ve Kartlı Geçiş Kontrol Sisteminin (CACS) Yenilenmesi İşi işine ait ihalede tekliflerin değerlendirmesi sürecine geçilmiş olup, beyan ettiğiniz bilgi ve belgeleri tevsik eden ve EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayan aşağıdaki belgeleri ekleri ile birlikte, İdari Şartnamenin 7.9. maddesine uygun olarak, 09.10.2023 tarihine kadar İdaremize sunmanız gerekmektedir.

Sunulması Gereken Belgeler

- Yetkili Satıcılığı veya İmalatçılığı Gösteren Belgeleri

- Katalog ve/veya Fotoğraf

- Diğer Belge; (Teknik Şartnameye Cevaplar, Standartlara Uygunluk Belgesi, Kalite Belgesi ve Beyanı yapılan diğer belgeler)

- İdari Şartname 7.5.4 Maddesi (Malzeme Listesi, Yedek Malzeme Fiyat Listesi, ONVIF Steering Komite üyesi üretici belgesi)” ifadelerine yer verilerek Yeterlik Bilgileri Tablosu’nda beyan edilen yetkili satıcılığı veya imalatçılığı gösteren belgelerin sunulmasının istenildiği görülmüştür.

Anılan istekli tarafından 09.10.2023 tarihinde idareye sunulan yetki belgesi incelendiğinde; Arte Teknoloji San. ve Tic. A.Ş. tarafından Karel Elektronik San. ve Tic. A.Ş. adına 06.09.2023 tarihinde düzenlenmiş “…Yukarıda bilgileri bulunan ihaleniz kapsamında Güzeltepe mahallesi Zübeyde Hanım caddesi No:23 Çengelköy-Üsküdar/İSTANBUL adresine yerleşik Karel Elektronik San. ve Tic. A.Ş. yetkili satıcısı/distribütörü olduğumuz PELCO marka ürünlerini teklif etmeye, belgelerini kullanmaya, satmaya ve satış sonrası kurulum, işletim ve bakım desteği vermeye tarafımızca tam yetkilendirilmiştir.” ifadelerine yer verilen yetki belgesinin sunulduğu, anılan yetki belgesinin Arte Teknoloji San. ve Tic. A.Ş.nin kaşesi basılmak suretiyle imzalandığı, ayrıca ek olarak Arte Teknoloji San. ve Tic. A.Ş adına Pelco Inc tarafından düzenlenmiş yetki belgesinin sunulduğu, üzerinde “tercüme” kaşesi bulunan belgede “Arte Teknoloji San. ve Tic. A.Ş.nin Pelco Video Güvenlik Sistemleri Türkiye yetkili distribütörü olduğunu onaylıyoruz. Arte Teknoloji San. ve Tic. A.Ş., Pelco ürünlerini Türkiye’de resmi makamlara, sanayi sektörüne ve ticaret sektörüne satmaya ve tanıtmaya yetkilidir…” ifadelerinin yer aldığı, bahse konu belge ekinde apostil tasdik şerhinin de bulunduğu görülmüştür.

31.10.2023 tarihli ihale komisyonu kararında ise “…Yetki Belgesi incelendiğinde; Arte Teknoloji San. Tic. Anonim Şirketi'nin Türkiye’de Pelco ürünlerini satmaya ve tanıtmaya yetkili olduğu ancak; üçüncü kişilere Pelco ürünlerini tekrar satmak üzere Pelco adına yetkilendirilmediği anlaşıldığından teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır.” ifadelerine yer verilerek başvuru sahibi isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı görülmüştür.

Yukarıda yer verilen ilgili mevzuat hükümlerinde, isteklilerin alım konusu malı teklif etmeye yetkisinin bulunup bulunmadığının ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak belirlenebileceği, bu hususun yeterlik kriteri olarak düzenlenmesi durumunda, ihaleye katılacak istekli imalatçı ise imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeleri, yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belge veya belgeleri ve Türkiye'de serbest bölgelerde faaliyet gösteriyor ise yukarıdaki belgelerden biriyle birlikte sunduğu serbest bölge faaliyet belgesini teklifi kapsamında sunması gerektiği, isteklilerin kendi durumuna uygun olan belge veya belgeleri sunabilecekleri hüküm altına alınmış olup başvuruya konu ihalede de yetkili satıcılık belgesinin yeterlik kriterleri arasında sayıldığı görülmüştür.

Bu kapsamda yapılan incelemede, üretici firma Pelco Inc. tarafından Arte Teknoloji San. ve Tic. A.Ş. adına düzenlenen ve anılan firmanın Pelco markasının Türkiye yetkili distribütörü olduğunun onaylandığı yetki belgesi ile yetkili distribütör Arte Teknoloji San. ve Tic. A.Ş. tarafından başvuru sahibi istekli Karel Elektronik San. ve Tic. A.Ş. adına düzenlenen ve anılan isteklinin başvuruya konu ihale özelinde Pelco marka ürünleri teklif etme ve satma konusunda yetkilendirildiğine ilişkin ibareler bulunan yetki belgesinin sunulduğu, bunun üzerine ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmede ise Arte Teknoloji San. ve Tic. A.Ş.nin Türkiye’de Pelco ürünlerini satmaya ve tanıtmaya yetkili olduğu fakat üçüncü kişilere Pelco ürünlerini tekrar satmak üzere Pelco Inc. adına yetkilendirilmediği gerekçesiyle başvuru sahibi isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Öte yandan Türk hukukunda düzenlenmemiş olan distribütörlük müessesesine uygulamada sıklıkla karşılaşılmaktadır. Doktrinde kabul gördüğü haliyle, üreticiden kendi adına ve hesabına satın aldığı malları, yine üreticiden bağımsız olarak üçüncü kişilere sattığı, ürünlerin alınmasından sonra bunların tanıtılması, pazarlanması, satılması ve gerektiğinde garanti hizmetleri verilmesinin distribütörün temel faaliyetini oluşturduğu, distribütörün tüm bu işlemleri riski kendisine ait olmak üzere gerçekleştirmekte olduğu, ayrıca distribütörlük sözleşmelerinin içerdiği tipik maddelerden olan münhasırlık ilkesi gereği üreticinin distribütöre tahsis edilen bölgede doğrudan doğruya satış yapmaması yükümlülüğünün doğduğu anlaşılmaktadır. Bu manada; distribütörlük ilişkisinin dayanağı olan distribütörlük sözleşmesi, üreticinin malını pazarlamak için bir satış ağına olan ihtiyacı dolayısıyla, kendi organizasyonu içerisinde bir dikey büyüme yerine kendi yapılanması dışında bir dağıtım ya da satış ağı oluşturmak suretiyle üçüncü kişi distribütör aracılığıyla malının belirli bir yerel pazara girişini, o pazarda tanıtımı ve satışını temin etmeyi amaçladığı ve distribütörün de tedarikçinin malını satmanın yanı sıra malın o pazarda tanıtımı, satışı, satışın arttırılması için gerekli çalışmaları ve yatırımı yapma, garanti, bakım ve yedek parça bulundurma gibi edimleri üstlendiği bir sözleşme türüdür. Bu sözleşmenin kapsamı, esasen tarafların ihtiyaçlarına göre şekillenmektedir.

Distribütörlük sözleşmesinin unsurları ise doktrinde, sözleşmenin sürekliliği, belirli bir (coğrafi) bölge için yapılması, distribütörün kendi nam ve hesabına hareket ve ürünün pazara girişini temin, tanıtım ve satışın arttırılması, istihbarat, depolama, taşıma faaliyetleri olarak açıklanmaktadır. Distribütörlük ilişkisi nitelik itibariyle tacir yardımcılarından acentelik ile benzerlik taşımaktadır. Acente, işlemleri üreticinin nam ve hesabına yapar ve onu temsil ederken, distribütör, üreticiden kendi adına ve hesabına satın aldığı malları, yine üreticiden bağımsız olarak üçüncü kişilere satmakta ve aradaki satış farkından kazanç sağlamaktadır. Distribütör, acenteden farklı olarak, sözleşme konusu malı “kendi adına ve hesabına” yeniden satmak maksadıyla satın almaktadır. Bu çerçevede, distribütörlük sözleşmesinin münhasırlık, süreklilik ve distribütörün kendi nam ve hesabına hareket etme özellikleri ve hukuki mahiyeti dikkate alındığında, sözleşmede aksine bir kayıt bulunmadığı sürece distribütörün üçüncü kişilere satış yetkisi düzenleyebileceğinin kabulü gerektiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda aktarılan tespit ve görüşler ışığında Pelco Inc. tarafından düzenlenen yetki belgesinde Pelco markasının yetkili distribütörü olan Arte Teknoloji San. ve Tic. A.Ş.nin bahse konu markanın ürünlerini Türkiye’de resmi makamlara, sanayi sektörüne ve ticaret sektörüne satmaya ve tanıtmaya yetkili olduğunun açık bir şekilde ifade edildiği, dolayısıyla yetkili distribütör unvanına sahip Arte Teknoloji San. ve Tic. A.Ş.nin söz konusu ürünleri satma ve teklif etme konusunda yetki verebilmesinin önünde mevzuattan kaynaklanan bir engel bulunmadığı ve distribütörlük ilişkisinin mahiyeti gereği bu hususun distribütörün tasarrufunda olduğunun kabulü gerektiği, yetkili distribütör Arte Teknoloji San. ve Tic. A.Ş. tarafından başvuru sahibi Karel Elektronik San. ve Tic. A.Ş. adına düzenlenen yetki belgesinde yalnızca bahse konu ihale özelinde bir satış yetkisinin verildiği, üretici firma Pelco tarafından yetkili distribütör Arte Teknoloji San. ve Tic. A.Ş.ye düzenlenen yetki belgesinde bu yetkinin devredilemeyeceğine ilişkin bir kısıtlamanın da bulunmadığı, Arte Teknoloji San. ve Tic. A.Ş.nin distribütörü olduğu ürünlerin üçüncü kişilerce yeniden satılması konusunda yetkilendirme yapamayacağına yönelik olarak, ihale komisyonu tarafından ihale mevzuatındaki hüküm ve açıklamalara dayalı bir tespitin de yapılmadığı göz önünde bulundurulduğunda, üretici firmanın distribütörü tarafından düzenlenen ve başvuru sahibi istekli tarafından sunulan yetki belgesinin teklif konusu malı satmaya yetkili olduğunu gösterdiği ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından 82.018,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede anılan isteklinin itirazen şikâyete konu iddiasında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde 82.018,00 TL’lik başvuru bedelinin iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

30.10.2023 tarihinde Securitas Teknoloji Hizmetleri Tic. A.Ş.ye tebliğ edilen “Bütün tekliflerin reddedilmesi sebebiyle ihalenin iptali” konulu yazıda “İstekli tarafından teklifine konu AXIS marka ürün için, Koyuncu San. Dış Tic. A.Ş. tarafından yetkilendirildiği ancak; AXIS tarafından düzenlenen yetki belgesi açıklamalarında; Koyuncu San. Dış Tic. A.Ş.nin Türkiye sınırları içerisinde tüm AXIS marka ürünleri için dağıtıcı olarak yetkilendirildiği, yetkilendirmenin AXIS'in iş ortağı lehine yapıldığı ve bilgilendirme amaçlı olduğu, yazıda yer alan hiçbir ifadenin Koyuncu San. Dış Tic. A.Ş. lehine verilmiş bir garantiye işaret etmediği veya yazılanın bu anlama gelmeyeceği, dolayısıyla Koyuncu San. Dış Tic. A.Ş.nin üçüncü kişilere AXIS marka ürünleri tekrar satmak üzere açıkça yetkilendirilmediği ayrıca; teknik şartnameye cevapları ihalede istenilen şartları sağlamadığından teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır.” ifadelerine yer verilerek anılan isteklinin teklifinin birden fazla gerekçeyle değerlendirme dışı bırakıldığı görülmüştür.

Securitas Teknoloji Hizmetleri Tic. A.Ş tarafından idareye sunulan yetki belgesi incelendiğinde; “Koyuncu Elektronik Bilgi İşleri Sis. San. Dış. Tic. A.Ş.” tarafından Securitas Teknoloji Hizmetleri Tic. A.Ş. adına 14.08.2023 tarihinde düzenlenmiş “İdarenizce yapılacak olan “Hava Trafik Kontrol Merkezinin Çevre Güvenlik Sistemi, CCTV Sistemi ve Kartlı Geçiş Kontrol Sisteminin (CACS) Yenilenmesi İşi” ihalesinde, “Rüzgarlıbahçe Mah. Çam Pınarı Sk. Smart Plaza IMo:4 34805 Beykoz İstanbul” adresinde yerleşik, “Securitas Teknoloji Hizmetleri Tic. A.Ş.”, distribütörü olduğumuz AXIS markalı CCTV ürünlerini, teklif etmeye, satmaya, belgelerini kullanmaya, kurulumunu ve işletimini yapmaya, garanti ve garanti sonrası teknik destek ve hizmetlerinden yararlanmaya tarafımızca yetkilendirilmiştir…” ifadelerine yer verilen belgenin sunulduğu, anılan belgenin Koyuncu Elektronik Bilgi İşleri Sis. San. Dış. Tic. A.Ş.nin kaşesi basılmak suretiyle imzalandığı, ayrıca ek olarak Koyuncu Elektronik Bilgi İşleri Sis. San. Dış. Tic. A.Ş. adına “AXIS Komünikasyon Hiz. ve Tic. Ltd. Şti.” tarafından düzenlenmiş yetki belgesinin sunulduğu, belge üzerinde “İşbu yazı ile Koyuncu Elektronik şirketinin Türkiye sınırları içerisinde tüm Axis ürünleri için Yetkili Dağıtıcı olarak onaylandığı tasdik edilir. İşbu beyan Axis'in iş ortağı lehine yapılmıştır ve yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Başka bir amaçla kullanılamaz veya rızamız olmadan herhangi bir üçüncü tarafa gönderilemez veya iletilemez veya teslim edilemez ve işbu yazıda yer alan hiçbir ifade sizin lehinize Axis tarafından verilmiş bir garantiye işaret etmez veya bu anlama gelmez.” ifadelerinin yer aldığı, bahse konu belgenin AXIS Komünikasyon Hiz. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından kaşelenerek imzalandığı görülmüştür.

Yukarıda aktarıldığı üzere ihale mevzuatında yetkili satıcılık belgesinin kim tarafından, hangi usul esas ve içeriğe göre düzenlenebileceğine ilişkin herhangi bir belirleme ve sınırlama yapılmadığı, yetkili satıcı belgesinin üretici firmanın distribütörü tarafından düzenlenemeyeceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığı ve distribütörlük ilişkisinin mahiyeti gereği bu hususun distribütörün tasarrufunda olduğunun kabulü gerektiği, üretici firma AXIS Komünikasyon Hiz. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yetkili distribütör Koyuncu Elektronik Bilgi İşleri Sis. San. Dış. Tic. A.Ş.ye düzenlenen yetki belgesinde bu yetkinin devredilemeyeceğine ilişkin bir kısıtlamanın da bulunmadığı, ayrıca bahse konu yetki belgesinde yalnızca başvuruya konu ihale özelinde bir satış yetkisinin verildiği, dolayısıyla anılan istekli tarafından sunulan yetkili satıcılık belgesinin teklif konusu malı satmaya yetkili olduğunu gösterdiği yönünde değerlendirme yapılması gerektiği anlaşılmıştır. Öte yandan ihale komisyonunun Securitas Teknoloji Hizmetleri Tic. Anonim Şirketi’nin teklifini değerlendirme dışı bırakma kararı bu gerekçe yönünden yerinde bulunmasa da, anılan isteklinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin farklı bir gerekçe de bulunduğundan bu konuda düzeltici işlem belirlenmesine gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, Karel Elektronik San. ve Tic. A.Ş.nin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1- 4734 sayılı Kanunun 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2- Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.