KİK Kararı: 2023/UM.II-1267 (27 Eylül 2023)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2023/048
Gündem No : 25
Karar Tarihi : 27.09.2023
Karar No : 2023/UM.II-1267
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Mas İnşaat Nakliyat İth. İhr. Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Kırıkkale İl Emniyet Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/663538 İhale Kayıt Numaralı “Kırtasiye, Büro ve Temizlik Malzemesi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Kırıkkale İl Emniyet Müdürlüğü tarafından 08.08.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Kırtasiye, Büro ve Temizlik Malzemesi” ihalesine ilişkin olarak Mas İnşaat Nakliyat İth. İhr. Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 28.08.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 29.08.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 06.09.2023 tarih ve 107420 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.09.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/1041 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, şikayete konu ihalenin 2, 3 ve 4’üncü kısımlarında ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendikleri, ancak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırıldığı, idareye yapılan şikayet üzerinde idare tarafından “…ihaleye katılan isteklilerin ayrım yapmadan ihale dokümanı oluşturan tüm belgeleri okuyup, anladıktan sonra teklif vermesi gerektiği, komisyon tarafından aşırı düşük sorgulaması yapılmadan ihale kararının verilmesinin uygun olduğu” şeklinde cevap verilerek şikayet başvurusunun reddedildiği,

Kendilerinin teknolojik bir eksiklik, bir eksik okuma ve yanlış anlama nedeniyle sehven hatalı işlem yaptığı, teklif edilen ürünlerin aşırı düşük teklif içerdiği, zarara uğranmasının muhtemel olduğu,

Kamu İhale Kanunu'nun “Aşırı düşük teklifler" başlıklı 38’inci maddesinde yer alan hükme ihaleye ait İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde yer verildiği, buna rağmen ihale komisyonu tarafından alıma konu olan, aşırı düşük bedel içeren ve önemli teklif bileşenlerine ilişkin yazılı olarak açıklama istenilmesi gerektiği, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet ve teklifler üzerinden her bir önemli bileşen bazında sorgulama yapılması gerektiği,

İhale komisyonu kararında Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde yer alan “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmüne yer verildiği, söz konusu hüküm gereğince ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasının kanuni bir zorunluluk olduğu, aşırı düşük teklifle ihale edilmiş bir ihalede ihtiyaçların uygun şartlarda ve zamanında karşılanmasının ilgili tarafın yaşayacağı zorluk nedeniyle mümkün olamayacağı,

Anılan Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular" başlıklı 54’üncü maddesinde "İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanun'da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler.” hükmüne yer verildiği, açıklanan nedenlerden dolayı şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmamış olmasının bir hak kaybına veya zarara uğramalarına neden olacağı, bu itibarla ihalenin 2, 3 ve 4’üncü kısımlarının iptal edilmesi veya bu kısımlar için aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 58’inci maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal temininde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen malların özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Mal alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 62/A. maddesinde “62/A.1. Mal alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

62/A.1.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir. İstekliler, aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini, bu Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde belirtilen yöntemlerle açıklayabilirler.

62/A.1.2. İhale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmede açıklamaları yeterli görülmeyen veya süresi içerisinde yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” açıklaması yer almaktadır.

İhaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Kırtasiye, büro ve temizlik malzemesi alımı

b) Türü: Mal alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

Toplam (4) Kısım (85) Kalem Kırtasiye, büro ve temizlik malzemesi alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/teslim edileceği yer: Malzemeler Fabrikalar Mahallesi Atatürk Bulvarı No:4 ( zemin ve 3.katında bulunan) Kırıkkale Emniyet Müdürlüğü Destek Hizmetleri Şube Müdürlüğü deposuna teslim edilecektir.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Verilen tekliflerden diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların, ihale komisyonu tarafından tespit edilmesi halinde, bu teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu tarafından;

a) İmalat sürecinin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temininde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen malın özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak aşırı düşük teklifler değerlendirilir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” düzenlemesi,

21.07.2023 tarihli İhale İlanı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 15’inci maddesinde “Teklif fiyatı ihale komisyonu tarafından aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İnceleme konusu ihalenin 4 kısımdan oluştuğu ve 08.08.2023 tarihinde gerçekleştirildiği, 15.08.2023 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin 2, 3 ve 4’üncü kısımlarında başvuru sahibi Mas İnş. Nak. İth. İhr. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.

İhaleye ait İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde, verilen tekliflerden diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların, ihale komisyonu tarafından tespit edilmesi halinde, bu teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili aşırı düşük teklif açıklaması talep edilebileceğine ve buna göre değerlendirme yapılarak açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceğine ilişkin düzenleme yapıldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinde ve Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 58’inci maddesinde, ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra “diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete” göre aşırı düşük teklifleri tespit edeceğinin belirtildiği görülmüştür. Anılan Kanun çerçevesinde yapılacak olan mal alımı ihalelerinde idare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi durumunda idarelerin aşırı düşük teklifleri nasıl belirleyecekleri Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 58’inci maddesinde, e-ihale yöntemiyle gerçekleştirilmiş ihalelerde anılan Yönetmelik’in 58/A maddesinde ve Kamu ihale Genel Tebliği’nin 62/A maddesinde düzenlenmiştir.

Kanun, Yönetmelik ve Tebliğ maddelerinde mal alımı ihalelerine ilişkin aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit etmesi gerektiği, öte yandan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ile Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı ilgili maddeleri uyarınca ve Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen yöntemler çerçevesinde sınır değer hesaplanarak teklifi aşırı düşük olanların tespit edilmesi gerektiği, ancak mal alımlarında sınır değer hesaplama yöntemine ilişkin sınırlayıcı bir düzenleme bulunmadığı, dolayısıyla mal alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespitinin diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete kıyaslanmak suretiyle idarece belirlenmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.

İdare tarafından aşırı düşük teklifler belirlendikten sonra bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği, aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesinin zorunlu olduğu, aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verileceği, isteklilerin aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde belirtilen yöntemlerle açıklayabileceği, ihale komisyonunun; imalat sürecinin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal temininde kullanacağı avantajlı koşullar, teklif edilen malların özgünlüğü gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği ve bu değerlendirme sonucunda açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği anlaşılmıştır.

Şikayete konu ihalenin 2’nci kısmına ilişkin olarak alınan 15.08.2023 tarihli ihale komisyonu kararında; “…fiyatların değerlendirilmesine geçilmiş, 2’nci kısım için ekonomik açıdan en uygun birinci fiyatı 17.667,00 TL bedelle Mas İnş. Nak. İth. İhr. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin, ekonomik açıdan en uygun ikinci fiyatı 27.456,00 TL bedelle Özgür Kavlak’ın teklif ettiği, fiyatların yaklaşık maliyet bileşenleri ve diğer isteklilerin vermiş olduğu teklifler göz önüne alınarak aşırı düşük olmadığı komisyonumuz tarafından değerlendirilmiş olup, … 2’nci kısmın 17.667,00 TL bedelle ekonomik açıdan en uygun fiyatı teklif ettiği tespit edilen Mas İnş. Nak. İth. İhr. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne verilmesine
Oybirliği ile karar verilerek onaylanmak üzere ihale yetkilisine sunulmuştur.” ifadelerinin yer aldığı görülmüştür.

Benzer şekilde ihalenin 3 ve 4’üncü kısmına ilişkin olarak alınan 15.08.2023 tarihli ihale komisyonu kararlarında da; “…fiyatların yaklaşık maliyet bileşenleri ve diğer isteklilerin vermiş olduğu teklifler göz önüne alınarak aşırı düşük olmadığı komisyonumuz tarafından değerlendirilmiş olup, …ekonomik açıdan en uygun fiyatı teklif ettiği tespit edilen Mas İnş. Nak. İth. İhr. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne verilmesine
Oybirliği ile karar verilerek onaylanmak üzere ihale yetkilisine sunulmuştur.” ifadelerinin yer aldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabileceklerinin hüküm altına alındığı ve isteklilerin ihaleye teklif sunmadaki nihai amacının, ihalenin kendileri üzerinde bırakılmasının sağlanması olduğu anlaşılmakta olup, başvuru sahibi Mas İnş. Nak. İth. İhr. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ihalenin şikayete konu 2, 3 ve 4’üncü kısımlarında ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği göz önüne alındığında, söz konusu isteklinin idarenin şikayet ve itirazen şikayet başvuru yollarına konu edilebilir hukuka aykırı bir işlem veya eylemi ile oluşan bir hak kaybına veya zarara uğrama ihtimalinden söz edilemeyeceği değerlendirilmiştir.

Ayrıca yapılan değerlendirmede, anılan Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca ihale komisyonu tarafından verilen teklifler değerlendirildikten sonra, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların tespit edilmesi gerektiği, mal alımı ihalelerine yönelik olarak ihaleye verilen tekliflerin, diğer tekliflerle veya yaklaşık maliyetle kıyaslanmak suretiyle, hangisinin veya hangilerinin aşırı düşük teklif olarak belirleneceği hususunda idarenin takdir yetkisinin bulunduğu, bu yetki çerçevesinde sunulan teklifin aşırı düşük teklif olarak belirlenmesinin idarenin sorumluluğunda olduğu, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet ve diğer tekliflere göre yapılan değerlendirme neticesinde ihalenin 2, 3 ve 4’üncü kısımları üzerinde bırakılan başvuru sahibi isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmediği anlaşılmış olup, idare tarafından söz konusu sürece ilişkin olarak gerçekleştirilen işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı, dolayısıyla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.