KİK Kararı: 2023/UM.I-925

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2023/035
Gündem No : 32
Karar Tarihi : 22.06.2023
Karar No : 2023/UM.I-925
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Cemil Özgür İnşaat San. ve Tic. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Antalya Büyükşehir Belediyesi Kırsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/1402987 İhale Kayıt Numaralı “2023 Yılı Mıcır ve Filler Alım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Kırsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından 19.01.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2023 Yılı Mıcır ve Filler Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Cemil Özgür İnşaat San. ve Tic. A.Ş.nin 31.01.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.02.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 16.02.2023 tarih ve 79511 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.02.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Kamu İhale Kurulu’nun 07.06.2023 tarih ve 2023/MK-129 Sayılı Kurul kararı gereğince yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/288-01 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalenin bütün kısımlarının uhdelerinde kaldığı, muğlaklık taşıyan Teknik Şartname düzenlemelerinin idarece farklı yorumlanmasından dolayı yaklaşık maliyete ve diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak kalan tekliflerine yönelik ihalenin bütün kısımlarında aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği yönünde yaptıkları şikâyet başvurularının idarece uygun görülmediği, güncel mevzuata göre mal alımı ihalelerinde idareler tarafından yaklaşık maliyet ve diğer tekliflere göre aşırı düşük teklif tespit ve sorgulaması yapılabildiği, nitekim İdari Şartname’nin 33’üncü maddesinde diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilenlerden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili yazılı açıklama talep edileceğinin düzenlendiği, mal alımı ihalelerinde her ne kadar aşırı düşük teklifleri tespit edecek bir sınır değer uygulaması bulunmasa da, bu türdeki ihalelerin her seferinde en düşük fiyatı teklif eden istekli üzerinde bırakılmasının mevzuata uygun olduğu şeklinde değerlendirilme yapılmasının mevzuat tarafından öngörülen sistemin dışına çıkılmasına neden olacağı, keza, sözleşmelerin uygulanması aşamasında yaşanan ihtilaflar nedeniyle işin/alımın yarım kalması, akabinde daha yüksek bedellerle tekrar ihale edilmesi, ayrıca çok düşük fiyatlar nedeniyle ihalelerde rekabetin bozulması hususları düşünüldüğünde mal alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının denetimin muayene ve kabul aşamasında değil, ihale aşamasında yapılmasına olanak sağlaması anlamında rekabetin, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasının ve kamu hizmetinin aksamamasının da teminatı olma niteliğini taşıdığı, tekliflerini Teknik Şartnamenin 7.2 ve 7.3’üncü maddelerinde yer alan düzenlemelere istinaden Korkuteli içesinde bulunan ruhsatlı maden ocağı sahalarından gerekli malzemelerin idarenin araçlarına yükleneceği kabulüyle hareket edilerek oluşturdukları, ancak idare görevlileriyle yapılan şifahi görüşmelerde ihalenin Korkuteli ilçesine ilişkin olan 8’inci kısmı haricindeki kısımlar için ilgili ilçelere gerçekleştirilecek olan nakliye bedelinin taraflarına ait olacağının anlaşıldığı, ihale dokümanı düzenlemelerinden diğer ilçelere gerçekleştirilecek nakliyenin taraflarına ait olacağının açık bir şekilde anlaşılmadığı, işin ifasının bu yönde gerçekleştirilmesi durumunda ocak sahasından yapılacak yükleme dışında nakliye maliyeti eklemeden vermiş oldukları tekliflerinin aşırı düşük olacağı, taraflarının teklif ettiği fiyatların her bir kısımda yaklaşık maliyetin %61 ila %64’ü arasında kaldığı, beş kısımda taraflarından başka teklif sahibinin bulunmadığı, diğer kısımlarda ise bir sonraki avantajlı teklif ile tarafları arasındaki farkın %40 ila %134 arasında gerçekleştiği, ayrıca Kurum tarafından yayımlanan resmi istatistiklere göre mal alımı ihalelerinde sözleşme bedelinin yaklaşık maliyete oranı ortalamasının 2021 yılı 12 aylık dönemde %87, 2022 yılı 6 aylık dönemde ise %94 olduğu, her bir kısımda tekliflerinin yaklaşık maliyete oranının bu oranın oldukça altında olduğu, dolayısıyla objektif istatistiki kriterlere dayalı olarak da tekliflerinin aşırı düşük kaldığının ortada olduğu, netice itibarıyla ihalenin bütün kısımlarında tekliflerine yönelik aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği, bu işlemin gerçekleştirilememesi durumunda ihalenin iptal edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 2023 YILI MICIR VE FİLLER ALIM İŞİ

b) Türü: Mal alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı: Toplam 36.000 ton Mıcır ve 66.500 ton Filler Malzeme alınacaktır.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/teslim edileceği yer: İşe başlama yapıldıktan sonra malzemeler idarenin ihtiyacı doğrultusunda teslim alınacak ve Malzemeler teklif cetvelinde yer alan miktar kadar, ilçe sınırları içerisindeki kantarı bulunan üretim tesisinden veya stok sahasından teslim alınacaktır.” düzenlemesi,

“İhaleye ilişkin bilgiler” başlıklı 3’üncü maddesinde “3.1.

a) İhale kayıt numarası: 2022/1402987

b) İhale usulü: Açık ihale usulü

c) İhale (son teklif verme) tarihi ve saati: 19.01.2023 Saat: 14:30

...

3.2. Teklifler, ihale (son teklif verme) tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden e-teklif olarak sunulur. İhale (son teklif verme) saatine kadar EKAP'a yüklenemeyen teklifler değerlendirmeye alınmaz. ...” düzenlemesi,

“İhale dokümanının kapsamı” başlıklı 5’inci maddesinde “… 5.3. İstekli tarafından, ihale dokümanının içeriği dikkatli bir şekilde incelenmelidir. Teklifin verilmesine ilişkin şartların yerine getirilmemesinden kaynaklanan sorumluluk teklif verene aittir. İhale dokümanında öngörülen kriterlere ve şekil kurallarına uygun olmayan teklifler değerlendirmeye alınmaz.” düzenlemesi,

“İhale dokümanına ilişkin açıklama yapılması” başlıklı 13’üncü maddesinde “13.1. İstekliler, tekliflerin hazırlanması aşamasında, ihale dokümanında açıklanmasına ihtiyaç duydukları hususlarla ilgili olarak, ihale tarihinden yirmi gün öncesine kadar yazılı olarak açıklama talep edebilir. Bu tarihten sonra yapılacak açıklama talepleri değerlendirmeye alınmayacaktır.

13.2. Talebin uygun görülmesi halinde İdarece yapılacak yazılı açıklama, ihale tarihinden en az on gün öncesinde bilgi sahibi olmalarını temin edecek şekilde e-imza kullanarak dokümanı indirmiş olanların tamamına EKAP üzerinden gönderilir.

13.3. Açıklamada, sorular ile İdarenin ayrıntılı cevabı yer alır, açıklama talebinde bulunanın kimliği belirtilmez.” düzenlemesi,

“Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır. ...” düzenlemesi,

“Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir.

20.2. Bu ihaledeki kısım sayısı 11 dir. İhale kısımlarına ilişkin koşullar altta düzenlenmiştir;

11 Kısım 22 Kalemden oluşmaktadır. Her kısım için ayrı ayrı teklif verilebilecektir. İhalenin tamamı için de teklif verilebilir.” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin ekinde işin türü ve miktarının aşağıdaki şekilde olduğu görülmüştür.

Sıra No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1. KISIM (1. KISIM SERİK)

1

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Filler (0-15 mm)

ton

3.000

2

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Mıcır (15-22 mm)

ton

1.000

2. KISIM (2. KISIM MANAVGAT)

1

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Filler (0-15 mm)

ton

7.000

2

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Mıcır (15-22 mm)

ton

3.000

3. KISIM (3. KISIM AKSEKİ)

1

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Filler (0-15 mm)

ton

4.000

2

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Mıcır (15-22 mm)

ton

4.000

4. KISIM (4. KISIM ALANYA)

1

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Filler (0-15 mm)

ton

4.000

2

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Mıcır (15-22 mm)

ton

2.000

5. KISIM (5. KISIM GAZİPAŞA)

1

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Filler (0-15 mm)

ton

10.000

2

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Mıcır (15-22 mm)

ton

6.000

6. KISIM (6. KISIM GÜNDOĞMUŞ)

1

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Filler (0-15 mm)

ton

5.000

2

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Mıcır (15-22 mm)

ton

2.000

7. KISIM (7. KISIM DEMRE)

1

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Filler (0-15 mm)

ton

7.000

2

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Mıcır (15-22 mm)

ton

5.000

8. KISIM (8. KISIM KORKUTELİ)

1

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Filler (0-15 mm)

ton

7.000

2

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Mıcır (15-22 mm)

ton

3.000

9. KISIM (9. KISIM KAŞ)

1

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Filler (0-15 mm)

ton

7.000

2

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Mıcır (15-22 mm)

ton

3.000

10. KISIM (10. KISIM ELMALI)

1

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Filler (0-15 mm)

ton

5.500

2

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Mıcır (15-22 mm)

ton

4.000

11. KISIM (11. KISIM FİNİKE)

1

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Filler (0-15 mm)

ton

7.000

2

Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Kırılmış ve Elenmiş Mıcır (15-22 mm)

ton

3.000

Teknik Şartname’nin “Teslimat” başlıklı 6’ncı maddesinde “İşe başlama yapıldıktan sonra malzemeler idarenin ihtiyacı doğrultusunda teslim alınacak ve Malzemeler teklif cetvelinde yer alan miktar kadar, ilçe sınırları içerisindeki kantarı bulunan üretim tesisinden veya stok sahasından teslim alınacaktır.” düzenlemesi,

“Diğer Hususlar” başlıklı 7’nci maddesinde “... 7.2 6552 sayılı Kanunla Değişik 3213 sayılı Maden Kanunu’nun 12 nci maddesine göre, üretilen madenlerin sevk fişi ile sevkinin zorunlu olması, bu zorunluluğa uyulmaması halinde sevk edilen madene yetkili makamlarca el konulabileceğinden dolayı, yüklenici ruhsatlı ocağa ait sevk irsaliyeleri idareye sunmak zorundadır. Hiçbir şekilde ruhsatlı ocak dışından alınan malzeme kabul edilmeyecek ve maden irsaliyesi olmayan malzeme idaremizce kabul edilmeyecektir.

7.3 Nakliye İdaremize ait olup malzemelerin ocak sahasından yükleme işlemi yükleniciye aittir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Kırsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından 2022/1402987 İhale Kayıt Numaralı “2023 Yılı Mıcır ve Filler Alım İşi” ihalesinin e-teklif alınarak açık ihale usulü ile gerçekleştirildiği, söz konusu ihalenin kısmi teklife açık olduğu ve 11 kısma ayrıldığı, 23.01.2023 onay tarihli ihale komisyonu kararıyla bütün kısımlarda başvuru sahibi istekli Cemil Özgür İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

Bunun üzerine Cemil Özgür İnş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından 16.02.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, bu başvuruya ilişkin olarak 08.03.2023 tarihli ve 2023/UM.I-454 sayılı Kamu İhale Kurulu kararının alındığı, anılan kararla “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verildiği, davacı Cemil Özgür İnş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından 08.03.2023 tarihli ve 2023/UM.I-454 sayılı Kamu İhale Kurulu kararının yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle açılan davada Ankara 17. İdare Mahkemesinin 17.04.2023 tarihli ve E:2023/465, K:2023/940 sayılı kararı üzerine alınan 07.06.2023 tarihli ve 2023/MK-129 sayılı Kurul kararı ile “1 - Kamu İhale Kurulunun 08.03.2023 tarihli ve 2023/UM.I-454 sayılı kararının “Teknik Şartname düzenlemelerinin muğlaklık taşıdığına ilişkin süresinde başvuruda bulunulmadığı” değerlendirmelerinin iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, başvuru sahibinin “Teknik Şartname düzenlemelerinin muğlaklık taşıdığı” iddiasının esasının incelenmesine karar verildiği anlaşılmıştır. Söz konusu Kurul kararı üzerine esas incelemesi başvuru sahibinin “Teknik Şartname düzenlemelerinin muğlaklık taşıdığı” iddiası ile sınırlı yapılmıştır.

Başvuru sahibi istekli tarafından Teknik Şartname düzenlemelerine istinaden Antalya ilinin Korkuteli ilçesindeki ocaktan diğer ilçelere yapılacak tüm nakliyenin idareye ait olduğunun kabulüyle teklif oluşturulduğu, ancak idare görevlileriyle yapılan şifahi görüşmelerde ihalenin Korkuteli ilçesine ilişkin olan 8’inci kısmı haricindeki kısımlar için ilgili ilçelere gerçekleştirilecek olan nakliye bedelinin taraflarına ait olacağının anlaşıldığı, ihale dokümanı düzenlemelerinden diğer ilçelere gerçekleştirilecek nakliyenin taraflarına ait olacağının açık bir şekilde anlaşılmadığı, işin ifasının bu yönde gerçekleştirilmesi durumunda ocak sahasından yapılacak yükleme dışında nakliye maliyeti eklemeden vermiş oldukları tekliflerinin aşırı düşük olacağı, bu durumun muğlaklık taşıyan Teknik Şartname düzenlemelerinin idarece farklı yorumlanmasından kaynaklandığı yönünde iddiada bulunulduğu anlaşılmaktadır.

Başvuru sahibi istekli tarafından muğlaklık taşıdığı düşünülen maddelere ilişkin olarak ilgili olarak ihale tarihinden önce idareden açıklama talebinde bulunulabileceği halde bulunulmadığı, bu yönde bir şikâyet başvurusunda da bulunulmadığı, diğer taraftan teklif mektubunda “1) Yukarıda ihale kayıt numarası ve adı yer alan ihaleye ilişkin ihale dokümanını oluşturan tüm belgeler tarafımızdan okunmuş, anlaşılmış ve kabul edilmiştir. Teklif fiyata dâhil olduğu belirtilen tüm masraflar ve teklif geçerlilik süresi de dâhil olmak üzere ihale dokümanında yer alan tüm düzenlemeleri dikkate alarak teklif verdiğimizi, dokümanda yer alan yükümlülükleri yerine getirmememiz durumunda uygulanacak yaptırımları kabul ettiğimizi beyan ediyoruz. …” ifadelerine yer verildiği anlaşılmıştır.

İlgili ihale dokümanı düzenlemeleri incelendiğinde; ihale konusu işin Antalya ilinin ilçeleri dikkate alınarak 11 kısma ayrıldığı, her bir kısımda ihale konusu iş kapsamında alınacak malzemenin niteliğinin aynı olduğu, malzemelerin ilçe sınırları içerisinde kantarı bulunan üretim tesisinden veya stok sahasından teslim alınacağı, teslim alınma noktasından nakliyenin idareye ait olduğunun anlaşıldığı, Teknik Şartname düzenlemelerin muğlaklık taşımaktan ziyade birbirini tamamlar mahiyette olduğu anlaşıldığından başvuru sahibi isteklinin ihale dokümanı düzenlemelerinin muğlaklık taşıdığı yönündeki iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.