KİK Kararı: 2023/UM.I-1557 (20 Aralık 2023)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2023/061
Gündem No : 12
Karar Tarihi : 20.12.2023
Karar No : 2023/UM.I-1557
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Üreten Temizlik İnşaat Kimya Gıda Makine San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Sivas E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/1192808 İhale Kayıt Numaralı “28 Kalem Kahvaltılık ve İçecek Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Sivas E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu tarafından 28.11.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “28 Kalem Kahvaltılık ve İçecek Alımı” ihalesine ilişkin olarak Üreten Temizlik İnşaat Kimya Gıda Makine San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 04.12.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.12.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 07.12.2023 tarih ve 120402 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 07.12.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/1369 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, şikayete konu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi, ikinci avantajlı teklif sahibi ve Otoriter Gıda Yem. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından verilen teklif bedellerinin yaklaşık maliyete göre tenzilat oranlarının sırasıyla, %43,68, %41,72 ve %39,13 olduğu, idare tarafından söz konusu üç isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmediği ve en düşük teklif sahibi üzerinde ihalenin bırakıldığı, İhale İlanı ve İdari Şartname'nin ilgili maddelerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edileceğine ilişkin düzenlemeler yer almasına rağmen idare tarafından aşırı düşük sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması durumunun mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 58’inci maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal temininde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen malların özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2.1’inci maddesinde “İhale konusu işin/alımın;

1. Adı: 28 kalem kahvaltılık ve içecek alımı” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33.1’inci maddesinde “Verilen tekliflerden diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların, ihale komisyonu tarafından tespit edilmesi halinde, bu teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu tarafından;

a) İmalat sürecinin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temininde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen malın özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak aşırı düşük teklifler değerlendirilir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

29.11.2023 tarihinde ihale yetkilisi tarafından onaylanan ihale komisyonu kararının incelenmesi neticesinde, şikayete konu ihaleye 5 isteklinin teklif sunduğu, idare tarafından yapılan yeterlik değerlendirilmesi sonucunda 5 isteklinin de yeterlik bilgileri tablosunda yer alan beyanların uygun olduğunun belirtildiği, idare tarafından hesaplanan yaklaşık maliyet ve diğer tekliflerin göz önünde bulundurulması sonucunda 5 teklif bedelinin de aşırı düşük olmadığına karar verildiği, Sedat Yaraş’ın ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi, Çetin Bayram’ın ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden, Kanun kapsamındaki ihalelerin teklif değerlendirme süreçlerinde, yeterlik değerlendirilmesi sonucunda geçerli bulunan tekliflerin yaklaşık maliyete ve diğer teklif bedellerine göre aşırı düşük olup olmadığına karar verilmesi gerektiği, hizmet alımı ve yapım işi ihalelerinde sınır değer hesaplamasına ilişkin detaylı formüller ve hesaplamalar bulunsa da, mal alımı ihaleleri mevzuatında belirli bir sınır değer hesaplaması yer almadığından bu tür alımların ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin belirlenmesi hususunda idarelere takdir yetkisi verildiği, bu yetkinin sınırsız olmadığı, Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler ile sınırlandırıldığı, idarenin Kanun’un kendisine vermiş olduğu bu yetki alanı içerisinde aşırı düşük teklif değerlendirme sürecini sonuçlandırması gerektiği anlaşılmıştır.

İhale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde, yaklaşık maliyetin idare tarafından 11.869.166,67 TL olarak hesaplandığı, ihaleye sunulan teklif bedellerinin ise sırasıyla 6.684.750,00 TL, 6.917.750,00 TL, 7.225.250,00 TL, 8.371.300,00 TL ve 8.821.500,00 TL olduğu, idare tarafından yapılan değerlendirme sonucunda 5 teklif bedelinin aşırı düşük olmadığına karar verildiği, yukarıda yer alan Kanun hükümleri gereğince idarenin bu konuda takdir yetkisine sahip olduğu, ihaleye sunulan teklif bedelleri ile yaklaşık maliyet göz önünde bulundurulduğunda idarenin anılan yetki çerçevesinde teklifleri aşırı düşük olarak değerlendirmeden ihaleyi sonuçlandırması işleminde mevzuata aykırılık tespit edilmemiş olup başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.