KİK Kararı: 2023/UH.II-933

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2023/035
Gündem No : 40
Karar Tarihi : 22.06.2023
Karar No : 2023/UH.II-933
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Şahtour Turizm Seyahat İnşaat Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/200860 İhale Kayıt Numaralı “Personel Taşımacılığı Hizmeti Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından 11.04.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Personel Taşımacılığı Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Şahtour Turizm Seyahat İnşaat Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 18.05.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 24.05.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 02.06.2023 tarih ve 95300 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 02.06.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/711 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, aşırı düşük teklif açıklamalarının fiyat teklifi alınan araçlara ait ruhsatların sunulmadığı gerekçesi ile reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğu iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi, başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

…

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. (Değişik ibare: 30/09/2020-31260 R.G./21. md.) Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.2. Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu yöntemle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

…

79.2.2.6. Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşların Uyguladığı Fiyatlar: İlgili mevzuatı uyarınca, belirli mal veya hizmetlerin kamuya sunulması konusunda lehine sınırlama bulunan kuruluşların tedarikçisi oldukları mallar veya sunucusu oldukları hizmetler için uyguladıkları fiyatlar ile açıklama yapılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, (Ek ibare: YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.8. İsteklinin Ortağı Olduğu Tüzel Kişiye Ait İşletmeden Mal Çekmesiyle Oluşan Emsal Bedel: Teklifi oluşturan maliyt bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”

79.2.4. Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

79.2.5. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenir...” açıklaması yer almaktadır.

Başvuru sahibi isteklinin, 12.05.2023 tarihinde onaylanan komisyon kararı ile Furkan Turizm Taşımacılık – Soner Çiftçi’den alınan fiyat teklifi ekinde kiralanacak araçların ruhsat fotokopilerinin sunulmadığı ve servis araçlarının tedarikine ilişkin belgelendirme işleminin gereği gibi yapılmadığı gerekçeleri ile değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmaktadır

Hizmet alımı ihalelerinde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarını hangi şekil şartlarında açıklayabileceklerine ilişkin düzenleme yukarıda da aktarıldığı üzere Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde ayrıntılı şekilde açıklanmıştır. Buna göre, aşırı düşük açıklamasını fiyat teklifine dayandıran isteklilerin fiyat teklif ile birlikte fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından usulüne uygun olarak düzenlenmiş satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) fiyat teklifinin dayanağı olarak sunulması yeterli olacaktır. Dolayısıyla fiyat teklifi ekince ruhsat, izin vb. gibi ek belgelerin sunulması mevzuatın aradığı bir zorunluluk değildir.

Bu çerçevede, anılan ihale komisyonunda söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekçesinin mevzuata aykırı olduğu anlaşıldığından başvuruya konu iddianın bu kısmı ile ilgili olarak yerinde olduğu,

Ancak, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin olarak, idare tarafından şikâyete verilen cevap ile birlikte, açıklamanın usulüne uygun olarak yapılmadığına yönelik değerlendirmesi çerçevesinde sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; araçların kiralama giderilene ilişkin Soner Çiftçi’den (Furkan Taşımacılık) fiyat teklifi alındığı, alınan fiyat teklifinin dayanağı olarak 14.04.2023 tarih ve 1 sayılı Maliyet Tespit Tutanağı sunulduğu, fiyat teklifinin ise 14.03.2023 tarih ve 1 sayılı Maliyet Tespit Tutanağı dayanak olarak alındığı görülmüş olup, fiyat teklifi ile maliyet tespit tutanağı arasında uyumsuzluk olduğu anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, hizmete ilişkin bir fiyat teklifinin, maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak sunulabilmesi için, sunulacak hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, birim maliyetin altında olmadığının da fiyat teklifine konu hizmet kapsamındaki mamule ilişkin, geçici vergi beyanname dönemindeki 152 Mamuller hesabında oluşan maliyete göre veya ticari mal ise 153 Ticari Mallar hesabındaki kayıtlara göre fiyat teklifine konu edilmesi, ayrıca, maliyet tespit tutanağında, hizmete konu birim mal/mamul maliyeti, işçilik maliyeti, ihale konusu araçların alım maliyeti, amortisman, diğer bakım onarım gibi diğer maliyet unsurlarının da belirtilmesi gerekmektedir.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan araçların kiralanmasına ilişkin alınan fiyat teklifinin dayanağı olarak gösterilen Maliyet Tespit Tutanağı’nda, 1 adet aracın kiralama maliyeti olarak birim maliyete “1 aylık 16+1 minibüs aylık kiralama bedeli” şeklinde beyan edildiği, aynı Tutanak’ın fatura bilgileri tablosunda da yine “1 aylık 16+1 minibüs kiralama bedeli” açıklamalı faturanın beyan edildiği, beyan edilen söz konusu faturanın düzenleyeninin Furkan Turizm Taşımacılık- Soner Çiftçi, alıcının ise Çınar Araç Dizayn Oto İnş. A.Ş. olduğu meslek mensubu üzerinden temin edilen fatura üzerinden görülmüştür.

Beyan edilen söz konusu faturanın fiyat teklifini sunun firma açısından maliyetini değil satış bedelini göstermesi nedeniyle, anılan fiyat teklifinin dayanağının bir satış tutarı tespit tutanağının olması gerekmektedir. Dolayısıyla, söz konusu istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fiyat teklifinin, teklifi sunan firma tarafından maliyetlerine dayandırıldığını ifade etmesine karşın, fiyat teklifinde esas alınan faturanın satış faturası olduğu, düzenlenmesi gerekli tutanağın da Satış Tutarı Tespit Tutanağı olmasının gerektiği anlaşıldığından idarenin şikayet üzerine vermiş olduğu cevapta da belirtildiği üzere aşırı düşük teklif açıklamasının usulüne uygun olarak sunulmadığına yönelik değerlendirmesi ile aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından başvuruya konu iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.