KİK Kararı: 2023/UH.II-873

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2023/033
Gündem No : 14
Karar Tarihi : 14.06.2023
Karar No : 2023/UH.II-873
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Şeyhmus ALKİŞ,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (Teiaş) 5. Bölge Müdürlüğü Adapazarı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/373413 İhale Kayıt Numaralı “E İ Hatlarının Güzergahında Kalan Ağaç ve Makiliklerin Kesilmesi” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (Teiaş) 5. Bölge Müdürlüğü Adapazarı tarafından 09.05.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “E İ Hatlarının Güzergahında Kalan Ağaç Ve Makiliklerin Kesilmesi” ihalesine ilişkin olarak Şeyhmus Alkiş tarafından 25.05.2023 tarih ve 94067 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.05.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/675 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

İtirazen şikayete konu ihalenin 6 kısımdan oluştuğu, anılan ihalenin 4 kısmına (1, 2, 4 ve 6. kısımlar) 3 farklı isteklinin, diğer 2 kısmına (3. ve 5. kısımlar) ise 2 farklı isteklinin teklif verdiği, İdari Şartname’de katılım ve yeterlik kriteri olarak temin edilmesi yahut sahip olunması zor bir koşula yer verilmediği, ihaleye katılımı engelleyici herhangi bir düzenleme bulunmadığı, benzer iş kapsamının da çok geniş tutulduğu, İdari Şartname’nin 33.1’inci maddesinde “Sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri açıklama istenilmeksizin reddedilecektir.” düzenlemesine yer verildiği, ilk beş kısımda sadece 1 teklifin, 6. kısımda ise 2 farklı teklifin sınır değerin üzerinde bulunduğu, ihalenin tüm kısımlarında tüm isteklilere ait yeterlik belgelerinin uygun bulunduğu, ayrıca tüm tekliflerin yaklaşık maliyetin altında olduğu, takip eden aşamada ise idarece ihalenin iptaline karar verildiği, ihalenin iptal edilmesine gerekçe olarak “İhale komisyonumuz, katılımın üç firmayla sınırlı kalması iki firmanın teklifinin sınır değerin kalarak değerlendirme dışı bırakılması nedeniyle rekabet şartlarının yeterince oluşmadığı ve kamu ihale kanununun temel ilkeler başlığında belirtilen ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur ilkesine uygun olmadığı kanaatine varılmıştır.” ifadelerine yer verildiği, anılan gerekçe ile ihalenin iptal edilmesi işleminin hukuka uygun olmadığı, kaldı ki ihalenin 6’ncı kısmında sınır değerin üzerinde bir değil iki ayrı teklif bulunduğu, bu nedenle de iki firmanın sınır değerin altında kalması gerekçesine dayalı iptalin 6’ncı kısım bakımından özellikle hatalı olduğu, sınır değerin altında kalması nedeniyle reddedilen tekliflerin geçersiz teklif olmadığı, idarece sınır değerin altında kalan tekliflerin değerlendirme dışı bırakıldığı ve bu nedenle rekabetin sağlanamadığının ifade edildiği, oysa sınır değerin altında kalan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmadığı sadece reddedildiği, başka bir deyişle, bu tekliflerin geçersiz olduğu için değerlendirme dışı bırakılan teklifler değil, geçerli olmakla birlikte sınır değerin altında kaldığı için reddedilen teklifler olduğu, kamu ihale mevzuatında teklifin reddedilmesi ile teklifin değerlendirme dışı bırakılması işlemlerinin birbirinden farklı olduğu, işbu ihalede de geçersiz yahut değerlendirme dışı bırakılmış teklif bulunmadığı, bir teklifin sınır değerin altında kalmasının bu teklifi geçersiz teklif haline getirmediği, yani sınır değerin altında kalan tekliflerin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu durumda ihalenin 4 kısmında 3 ayrı teklifin, 2 kısmında ise 2 ayrı teklifin geçerli teklif olduğu, ayrıca bu geçerli tekliflerin hem birbirlerine yakın olmayan hem de yaklaşık maliyetten fazlasıyla düşük teklifler olduğu, bu bakımdan 2 istekliye ait teklifin değerlendirme dışı bırakıldığını ve bu nedenle de rekabetin sağlanamadığını belirten iptal gerekçesinin hem gerçek duruma hem de mevzuata uygun olmadığı, tüm kısımlarda sınır değerin üzerinde kalmış olan tekliflerin yaklaşık maliyete kıyasla oldukça düşük olduğu, bu nedenle kaynakların verimli kullanılması ve rekabetin oluşması bakımından herhangi bir sorun bulunmadığı, idarece açıklanan iptal gerekçesinde rekabetin oluşmadığı belirtildikten sonra kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak gerekçesine de işaret edildiği, fakat kendilerine ait teklifler dikkate alındığında zaten çok büyük bir kırım yapılmış olduğunun görülebileceği, ihalenin tüm kısımlarında kendileri tarafından verilen teklifin yaklaşık maliyetten en az %25 daha düşük olduğu ve kaynakların verimli kullanılmasına ve ihtiyacın uygun şartlarla sağlanmasına imkan sağlayacağı,

Sınır değerin altındaki tekliflerin reddedilmiş olmasının bir hatadan kaynaklanmadığı, ihalenin her kısmında sınır değerin altında kaldığı için reddedilen teklifler bulunduğu, sınır değerin yaklaşık maliyet ve diğer isteklilerin teklifleri de hesaplamaya dahil edilerek belirlendiği, dolayısıyla sınır değerin altında kaldığı için reddedilen tekliflerin bulunmasının bir hatadan değil tam aksine piyasa koşullarına göre belirlenen yaklaşık maliyete ve diğer tekliflere göre oldukça düşük teklif verilmiş olmasından kaynaklandığı, yeniden ihale yapılsa ve bu şekildeki düşük teklifler geçerli bulunsa bile verilen tekliflerle ihale konusu işin yapılabileceği yahut teklif sahiplerinin sözleşme imzalamaya gelebileceği kesin olarak söylenemeyeceği, anılan düzenlemenin amacına ulaşmış olmasının ihalenin iptaline gerekçe olamayacağı, ihalenin 4 kısmında 3 ayrı firma, 2 kısmında ise 2 ayrı firma tarafından verilmiş geçerli teklif bulunduğu, fakat tek geçerli teklif kalmış olsa bile sadece bu gerekçeye dayanarak rekabetin oluşmadığının söylenemeyeceği iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 400- 154 kv Enerji İletim Hatlarının Altında Kalan Ağaçların ve Makiliklerin Kesilmesi Hizmet Alımı

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı: 6 Kısımdan oluşan Toplam 288,39 hektar E.İ.Hatları altında kalan ağaç ve makiliklerin kesilmesi Hizmet alım işi. Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Sakarya, Kocaeli, Bolu, Düzce, Zonguldak, Bartın İllerinde bulunan Teknik Şartname ve ekinde belirtilen yerler.” düzenlemesi,

“Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir.

20.2. Bu ihaledeki kısım sayısı 6 dir. İhale kısımlarına ilişkin koşullar altta düzenlenmiştir;

İstekliler teknik şartnamede belirtilen her grup için ayrı ayrı teklif verebileceklerdir. Her grup için ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi aynı yüklenici olması durumunda tek sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

“Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri açıklama istenilmeksizin reddedilecektir.” düzenlemesi,

“Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptal edilmesi” başlıklı 34’üncü maddesinde “34.1. İhale komisyonu kararı üzerine İdare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez.

34.2. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum, bütün isteklilere gerekçesiyle birlikte derhal bildirilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İtirazen şikayete konu ihalenin Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Adapazarı 5. Bölge Müdürlüğü tarafından açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “E İ Hatlarının Güzergahında Kalan Ağaç ve Makiliklerin Kesilmesi” işi olduğu, bahse konu ihalede 7 adet ihale dokümanı indirildiği, 09.05.2023 tarihinde yapılan ihaleye 3 isteklinin katıldığı, 11.05.2023 tarihli ihale komisyonu kararı ile “İhale komisyonumuz, katılımın üç firmayla sınırlı kalması iki firmanın teklifinin sınır değerin altında kalarak değerlendirme dışı bırakılması nedeniyle rekabet şartlarının yeterince oluşmadığı ve kamu ihale kanununun temel ilkeler başlığında belirtilen ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur ilkesine uygun olmadığı kanaatine varmıştır.” gerekçelerine yer verilerek ihalenin tüm kısımlarının iptaline karar verildiği görülmüştür.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden, idare tarafından bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptaline karar verilebileceği ve bu durumda idarenin herhangi bir yükümlülük altına girmeyeceği, söz konusu hükümle ihaleyi yapan idarelere ihaleyi iptal etme konusunda takdir yetkisi tanınmış olduğu anlaşılmakta ise de, bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmayıp Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler çerçevesinde ve kamu yararı ile hizmet gerekleri doğrultusunda usule ve amaca uygun olarak kullanılması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, idarece ihalenin iptali gerekçesinde bahsi geçen rekabet ilkesinin, bir ihaleye ilişkin ihale dokümanında, ihaleye katılımı kısıtlayıcı düzenlemelerin bulunmaması, idarenin ihaleye katılımı engelleyici bir tutum içinde olmaması, bu şekilde katılabilecek en fazla sayıdaki isteklinin özgür iradesiyle ihaleye katılımı sağlanarak yaklaşık maliyete göre en uygun fiyatın alınmasının sağlanması olduğu, şikâyete konu ihalede 7 adet doküman indirildiği, ihaleye 3 istekli tarafından teklif sunulduğu ve gelinen aşama itibarı ile ihalede reddedilen teklifler haricinde geçerli bulunan teklif sayısının bir adet olduğu, ihalenin 6’ncı kısmında ise sınır değerin üzerinde kalan iki adet geçerli teklif bulunduğu, ihalede rekabet şartlarının tüm teklifler üzerinden değerlendirilmesi gerektiği ve yapılan teklif değerlendirmeleri sonucunda ihalede reddedilen teklifler haricinde tek geçerli teklifin kalmasının rekabetin oluşmadığı anlamına gelmeyeceği, ayrıca kamu ihale mevzuatında ihalenin tek geçerli teklif sahibi istekli üzerinde bırakılmasını engelleyen bir hüküm bulunmadığı başvuru sahibine ait teklifin yaklaşık maliyetten düşük olduğu, ihale komisyonu tarafından söz konusu ihalede rekabet ortamının sağlanamadığına ilişkin idarenin başkaca bir tespit ve değerlendirmesinin ve kaynakların verimli kullanılması ilkesinin sağlanamayacağına yönelik somut bir değerlendirmenin de bulunmadığı hususları birlikte dikkate alındığında, idarece tesis edilen ihalenin iptali işleminin anılan Kanun’un 5’inci maddesinde belirtilen temel ilkeler doğrultusunda bulunmadığı, iptal yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanılmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla başvuru sahibinin anılan iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunduğu tespit edildiğinden, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun yukarıda yer verilen 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde, başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verileceği, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesinin yapılacağı ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemeyeceği, diğer hallerde ise başvuru bedelinin iade edilmeyeceği hüküm altına alınmış olduğundan itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine yönelik Kurul kararının bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kurul kararı ile birlikte Kuruma yazılı talebi halinde bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde 54.677,00 TL’lik itirazen şikâyet başvuru bedelinin iade edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. İdarenin ihalenin iptali kararının iptaline,

2. Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.