KİK Kararı: 2023/UH.II-406

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2023/015
Gündem No : 38
Karar Tarihi : 22.02.2023
Karar No : 2023/UH.II-406
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Elif LPG ve Akaryakıt Dağıtım San. Tic. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Bursa Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (BUSKİ),

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/964505 İhale Kayıt Numaralı “BUSKİ İçmesuyu - Atıksu Arıtma Tesisleri ve Çamur Yakma Tesisi İşletme - Bakım Hizmetleri Alımı İşi (Arıtma-9)” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Bursa Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (BUSKİ) tarafından 07.11.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “BUSKİ İçmesuyu - Atıksu Arıtma Tesisleri ve Çamur Yakma Tesisi İşletme - Bakım Hizmetleri Alımı İşi (Arıtma-9)” ihalesine ilişkin olarak Elif LPG ve Akaryakıt Dağıtım San. Tic. A.Ş.nin 08.12.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 09.12.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 16.12.2022 tarih ve 67042 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.12.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/1536 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale komisyonu kararı ile “istekli tarafından yeterlik bilgileri tablosunda iş deneyim belgesi olarak beyan edilen teknolojik ürün deneyim belgesi incelendiğinde; bilgisayar programlama faaliyeti kapsamında yazılım geliştirme işi yapımına ilişkin düzenlenen belge olduğu, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 48'inci maddesinin 10'uncu fıkrasının ilk cümlesinde yer alan "Adaylar veya isteklilerce, iş deneyimini gösteren belge olarak adlarına ya da unvanlarına düzenlenen teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulabilmesi için belgenin düzenlendiği hizmetin ihale dokümanında tanımlanan ihale konusu iş veya benzer işe uygun olması zorunludur." hükmüne istinaden sunulan belgenin İdari Şartname' nin 7.6’ncı maddesinde istenen benzer iş tanımına uygun olmadığı” gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı,

İdari Şartname’de “Kentsel/Evsel Atıksu Arıtma Tesisi veya Endüstriyel Atıksu Arıtma Tesisi veya İçme Suyu Arıtma Tesisi veya Atıksu Arıtma Çamur Bertaraf Tesisi işletmelerinden herhangi birini işletmiş olmak” benzer iş olarak kabul edileceğinin düzenlendiği, sunulan teknolojik ürün deneyim belgesinde proje adının “Yeni Nesil Bina ve Endüstriyel Alanların Genel Bakım, Onarım ve Temizlik Faaliyetleri İçin Uygulamalı İşletme ve Personel Organizasyonu Hizmet Yönetimi Sistemi” olduğu, ürünün ticari adının ise “İçme Suyu Arıtma ve Terfi Tesisleri ve Atıksu Arıtma ve Uzaklaştırma Tesislerinin Bakım Onarım ve İşletilmesi İçin Hizmet Alım Yönetim Sistemi Yazılımı” şeklinde tanımlandığı ve bu çerçevede sunulan teknolojik ürün deneyim belgesinin benzer işle birebir örtüştüğü ve benzer işe birebir uygun olduğu, idarece yapılan değerlendirmenin hatalı olduğu,

Benzer iş tanımından hareket edilerek sunulan teknolojik ürün deneyim belgesinin bir sistem yazılımdan ibaret olduğu değerlendirilerek benzer iş tanımına uygun olmadığı ileri sürülmek sureti ile ihale dışı bırakılmalarının mevzuata aykırı olduğu, kendileri tarafından hazırlanan yazılımın, idare tarafından gerçekleştirilmesi planlanan ihale konusu hizmetin bütün adımlarını kapsayacak biçimde üretilmiş bir teknolojik ürün olduğu, başka bir deyişle ihale konusu hizmet kapsamında bakımı ve onarımı yapılacak yerler ile işletilecek yerlerdeki hizmetin bütün adımlarının yönetilmesi için hazırlandığı, proje detayları incelendiğinde söz konusu belgenin benzer işe birebir uygun olduğu,

Öte yandan, tereddüdün giderilmesi adına Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhale Komisyonlarının İnceleme Yetkisi” başlıklı 50’nci maddesinde yer alan hüküm gereğince idarenin gerekli incelemeyi yapabileceği, akademik bir kuruluştan görüş alınarak sunulan belgenin benzer iş tanımına uygun olup olmadığını araştırabileceği veya belgeyi veren Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından görüş alabileceği ve bunun neticesinde değerlendirme yapması gerektiği,

Sonuç olarak, sunulan Teknolojik Ürün Deneyim Belgesi’nin benzer iş tanımına uyduğu ve tekliflerinin değerlendirmeye alınması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde, ihaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak hangi bilgi ve belgelerin istenileceği belirtilmiş ve aynı maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaraları alt bendinin (f) bendi bölümünde “…Teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge merkezlerinde, Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde, kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen Ar-Ge ve yenilik projelerinde, rekabet öncesi iş birliği projelerinde ve teknogirişim sermaye desteklerinden yararlananlara, yararlandıkları destekler çerçevesinde yürüttükleri proje sonucu ortaya çıkan mal ve hizmetlerin ve bunlar dışında özkaynaklarla geliştirilmiş ve değerlendirilmesi için gerekli usulleri Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenen ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından Ar-Ge projesi neticesinde ortaya çıktığı belgelendirilen ürünlerin piyasaya arz edilmesinden sonra proje sonucu ortaya çıkan hizmetler ile yerli malı belgesine sahip ürünler için Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından Kurumca belirlenen esaslar çerçevesinde düzenlenen ve piyasaya arz tarihinden itibaren beş yıl süreyle kullanılabilecek olan belgeler.” hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanun’un “Kamu İhale Kurumu” başlıklı 53’üncü maddesinde “…Kurum, görevlerinin yerine getirilmesinde resmi ve özel bütün kurum, kuruluş ve kişilerden belge, bilgi ve görüş isteyebilir. Belge, bilgi ve görüşlerin istenilen süre içinde verilmesi zorunludur.

…” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “… ı) Teknolojik ürün deneyim belgesi: Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendi çerçevesinde Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından düzenlenen iş deneyimini gösteren belgeyi, ifade eder.” hükmü yer almaktadır. Anılan Yönetmeliğin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde, iş deneyimini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde, teknolojik ürün deneyim belgesinin de istenilmesinin zorunlu olduğu görülmektedir.

Anılan Yönetmeliğin “İş deneyim belgesi ve teknolojik ürün deneyim belgesinin düzenlenme koşulları” başlıklı 45’inci maddesinin onbirinci fıkrasında “(Teknolojik ürün deneyim belgesinin düzenlenmesinde aşağıdaki esaslar göz önünde bulundurulur:

a) Teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge merkezlerinde, Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde, kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen Ar-Ge ve yenilik projelerinde, rekabet öncesi iş birliği projelerinde ve teknogirişim sermaye desteklerinden yararlananlara, yararlandıkları destekler çerçevesinde yürüttükleri proje sonucu ortaya çıkan ve bunlar dışında özkaynaklarla geliştirilmiş ve değerlendirilmesi için gerekli usulleri Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenen ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından Ar-Ge projesi neticesinde ortaya çıktığı belgelendirilen hizmetlerin piyasaya arz edilmesinden sonra Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından teknolojik ürün deneyim belgesi düzenlenir.

b) Teknolojik ürün deneyim belgesi, proje sonucunda ortaya çıkan her bir hizmet için ayrı ayrı düzenlenir.

c) Birden fazla kişinin birlikte yararlandığı rekabet öncesi işbirliği projeleri ile destekler çerçevesinde yürüttükleri projelerde, teknolojik ürün deneyim belgesi her bir kişi için ayrı ayrı düzenlenir. Bu belgenin düzenlenebilmesi için her bir başvuru sahibinin proje sonucu ortaya çıkan hizmeti piyasaya arz etmesi gerekmektedir.

d) Teknolojik ürün deneyim belgesi için yapılacak başvurulara eklenecek belgeler ve başvurunun sonuçlandırılma süresi gibi hususlar Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenir.” hükmü,

Aynı Yönetmeliğin “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinin 10’uncu fıkrasında “Adaylar veya isteklilerce, iş deneyimini gösteren belge olarak adlarına ya da unvanlarına düzenlenen teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulabilmesi için belgenin düzenlendiği hizmetin ihale dokümanında tanımlanan ihale konusu iş veya benzer işe uygun olması zorunludur. Adaylar veya isteklilerin teknolojik ürün deneyim belgesini sunması halinde, iş deneyimine ilişkin yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir. İş ortaklığında teknolojik ürün deneyim belgesini sunan ortağın kendisine ait iş deneyim tutarına ilişkin asgari yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir. Konsorsiyum ortağının teknolojik ürün deneyim belgesini sunması halinde ise, belgeyi sunduğu kısım veya kısımlar için iş deneyimine ilişkin yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir. Teknolojik ürün deneyim belgesi, belgenin düzenlendiği hizmetin piyasaya arz tarihinden itibaren beş yıl süreyle kullanılabilir.” hükmü yer almaktadır.

İhaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: BUSKİ İçmesuyu - Atıksu Arıtma Tesisleri ve Çamur Yakma Tesisi İşletme - Bakım Hizmetleri Alımı İşi (Arıtma-9)

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu: -

e) Miktarı: İçme Suyu - Atıksu Arıtma Tesisleri ve Çamur Yakma Tesisi İşletme ve Bakım Hizmetleri Alımı - 21 Ay

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Bursa Büyükşehir Belediyesi ve mücavir alan sınırları içinde bulunan Teknik Şartnamede tanımlı Tesislerde yapılacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “...7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.5.1. İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesi ya da yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgeleri veya

b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işlerine ilişkin deneyimini gösteren belgeleri,

sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 30'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması gerekir.

İş ortaklığında pilot ortağın, istenen iş deneyim tutarının en az % 70'ini, diğer ortakların her birinin, istenen iş deneyim tutarının en az % 10'unu sağlaması ve diğer ortak veya ortakların iş deneyim tutarı toplamının ise istenen iş deneyim tutarının % 30'undan az olmaması gerekir. Ancak, ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde edilen iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması halinde, pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmı için istenen iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.

İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesini sunması halinde, iş deneyimine ilişkin yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir. İş ortaklığında teknolojik ürün deneyim belgesini sunan ortağın kendisine ait iş deneyim tutarına ilişkin asgari yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir. Konsorsiyum ortağının teknolojik ürün deneyim belgesini sunması halinde ise, belgeyi sunduğu kısım veya kısımlar için iş deneyimine ilişkin yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir.

…

7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:

Kentsel/Evsel Atıksu Arıtma Tesisi veya Endüstriyel Atıksu Arıtma Tesisi veya İçme Suyu Arıtma Tesisi veya Atıksu Arıtma Çamur Bertaraf Tesisi işletmelerinden herhangi birini işletmiş olmak benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “İşin kapsamı ve genel hususlar” başlıklı maddesinde “Bursa Büyükşehir Belediyesi hizmet sınırları içerisinde yer alan EK-1'de tanımlanan tesislerin atıksu, içmesuyu arıtma tesisleri ile bu tesisleri destekleyen terfi merkezi, pompa istasyonu ile doğal arıtma tesisleri, paket arıtma tesisleri ve çamur Yakma Tesisinin, çevre ve insan sağlığı esas alınarak, kesintisiz ve tüm yasal mevzuatlara uygun bir şekilde BUSKİ Genel Müdürlüğü nam ve hesabına işletilmesini kapsamaktadır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Şikâyete konu ihalede 16 adet ihale dokümanı indirildiği, 07.11.2022 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 4 isteklinin teklif verdiği, 25.11.2022 tarihli ihale komisyonu kararından başvuru sahibi Elif LPG ve Akaryakıt Dağıtım Sanayi Ticaret A.Ş.ne ait teklifin “sunulan Teknolojik ürün deneyim belgesinin benzer işe uygun olmadığı” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin Kuzu Toplu Konut İnşaat A.Ş.nin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan doküman düzenlemelerinden, ihale konusu işin, idarenin bünyesinde bulunan içmesuyu ve atıksu arıtma tesislerinin ve çamur yakma tesisinin işletilmesi ve bakımı hizmetleri olduğu, iş deneyiminin tevsiki amacıyla istenilen iş deneyim belgesinin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin ihale konusu işe veya benzer işe uygun olması gerektiği, idarece kentsel/evsel atıksu arıtma tesisi veya endüstriyel atıksu arıtma tesisi veya içme suyu arıtma tesisi veya atıksu arıtma çamur bertaraf tesisi işletmelerinden herhangi birini işletmiş olmanın ayrı ayrı benzer iş olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi Elif LPG ve Akaryakıt Dağıtım San. Tic. A.Ş. tarafından sunulan Yeterlik Bilgileri tablosunun Teknolojik Ürün Deneyim Belgesi bölümünün “TÜR 2022/1217” şeklinde doldurulduğu, söz konusu teknolojik ürün deneyim belgesi incelendiğinde ise;

- “Unvanı: Elif LPG ve Akaryakıt Dağıtım San. Tic. A.Ş.,

- Projenin Adı: Yeni Nesil Bina ve Endüstriyel Alanların Genel Bakım, Onarım ve Temizlik Faaliyetleri İçin Uygulamalı İşletme ve Personel Organizasyonu Hizmet Yönetimi Sistemi,

- Projenin Gerçekleştiği Yer: İstanbul Medeniyet Üniversitesi,

- Projenin sektörü (NACE): Bilgisayar programlama faaliyetleri (sistem, veri tabanı, network, web sayfası vb. yazılımları ile müşteriye özel yazılımların kodlanması vb) (62.01.01)

- Ürün/hizmetin ticari adı: İçme Suyu Arıtma ve Terfi Tesisleri ve Atıksu Arıtma ve Uzaklaştırma Tesislerinin Bakım Onarım ve İşletilmesi İçin Hizmet Alım Yönetim Sistemi Yazılımı

- Proje Bitirme Belgesini Veren Teknopark: İstanbul Medeniyet Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi

- Düzenlenme Tarihi: 16.08.2022

- Geçerlilik Tarihi: 14.04.2027” bilgilerinin yer aldığı görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından sunulan teknolojik ürün deneyim belgesinin ihale konusu işe veya benzer işe uygun olup olmadığının tespiti konusunda akademik bir kuruluştan teknik görüş alınmasına ihtiyaç duyulmuştur. Bu çerçevede, öncelikli olarak söz konusu teknolojik ürün deneyim belgesinin dayanağı projeye ilişkin bilgi ve belgeler 09.01.2023 tarihli ve 29100 sayılı Kurum yazısı ile Ar-Ge Teşvikleri Genel Müdürlüğünden ve 09.01.2023 tarihli ve 29107 sayılı Kurum yazısı ile de İstanbul Medeniyet Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesinden istenilmiştir.

Ar-Ge Teşvikleri Genel Müdürlüğü tarafından 11.01.2023 tarihli ve 4400267 sayılı yazı ile talebimize cevap verilmiş olup, söz konusu yazı ekinde teknolojik ürün deneyim belgesine ilişkin bilgi ve belgelere yer verildiği görülmüştür.

İstanbul Medeniyet Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi tarafından 12.01.2023 tarihli ve 2496 sayılı yazı ile talebimize cevap verilmiş olup, söz konusu yazı ekinde teknolojik ürün deneyim belgesine ilişkin bilgi ve belgelere yer verildiği görülmüştür.

Adı geçen kuruluşlar tarafından gönderilen bilgi ve belgeler ile ihale dokümanı çerçevesinde konuyla ilgili olarak akademik bir kuruluştan “1) İhale konusu işin dokümanı ve niteliği dikkate alındığında, ne ölçüde yazılım işini kapsadığı, bir diğer ifadeyle, ihale konusu işte yazılım işinin ağırlığının ne olduğu,

2. Elif LPG ve Akaryakıt Dağıtım San. Tic. A.Ş. tarafından sunulan teknolojik ürün deneyim belgesine konu projeye ilişkin ekte yer alan bilgi/belgeler dikkate alındığında söz konusu projenin sadece sistem yazılımı mı olduğu, proje kapsamında herhangi bir ölçekte atıksu arıtma veya içmesuyu arıtma faaliyeti gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği,

3. Teknolojik ürün deneyim belgesine konu projeye ilişkin ekte yer alan bilgi/belgeler ile ihale konusu işe ilişkin aktarılan ve ekte yer alan doküman düzenlemeleri dikkate alındığında söz konusu projeyi yapan firmanın ihale konusu işte deneyim sahibi olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği” hususlarında 25.01.2023 tarihli ve 30791 sayılı Kurum yazısı ile görüş talep edilmiştir.

Akademik kuruluş tarafından söz konusu yazıya 16.02.2023 tarihli ve E.5531 sayılı yazı ile cevap verilmiştir. Alınan teknik görüş yazısında özetle; “Kurumunuz, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 56’ncı maddesi gereğince ihalelere ilişkin şikayet başvurusu konusu olan ”BUSKI İçmesuyu - Atıksu Arıtama Tesisleri ve Çamur Yakma Tesisi İşletme-bakım Hizmetleri Alım İşi (Arıtma-9)” ihalesine ilişkin olarak yapılan bir şikayet incelemesine esas olmak üzere belirlenen hususlara ilişkin görüşlerim, eklerde verilen dosyaların detaylı incelenmesi ve 30 yıllık konuyla ilgili mesleki deneyimim doğrultusunda aşağıdaki gibi detaylandırılmıştır.

a) İhale konusu işin dokümanı ve niteliği dikkate alındığında, ne ölçüde yazılım işini kapsadığı, bir diğer ifadeyle işte yazılım işinin ağırlığının ne olduğu hususunu aşağıdaki şekilde detaylandırmak mümkündür;

Bilgi teknolojisindeki gelişmelerin ürünü olan otomasyon ve SCADA (Supervisory Control And Data Acquisition) (Danışmalı Kontrol ve Veri Toplama Sistemi) sistemlerini sektörler kendi ihtiyaçlarına göre şekillendirmekte proses, üretim, makinaların çalışması gibi basamaklar otomasyona bağlı olarak çalışmaktadır yani bir nevi otomasyon kontrolünde çalışma olmaktadır. Teknolojideki bu gelişme insanın da rolünü değiştirmiş, İnsan burada her bir makinanın ve basamağın yerinde işletilmesinden ya da kontrolünden çok tek bir merkezden tüm makine ve basamakların bağlı bulunduğu otomasyon sisteminin işletilmesi ve kontrolü rolünü üstlenmiştir. Böylece otomasyon programı ile sektörler insan kaynaklı hataların önüne geçmiş hem de tek merkezden kontrol ile işletilebileceğini ve denetimlerini kolaylaştırmıştır.

SCADA sistemleri sayesinde, gerekli elektro-mekanik alt modüllerle tesisteki tüm veriler (tank ve havuz seviyeleri, kimyasal seviyeleri, ekipmanların çalışma durumları vb.) izlenebilir. Bunun dışında tesisteki tüm ekipmanlar tek tek ve otomatik konumda birbiriyle ahenk içinde çalıştırılabilir. Gerekli durumlarda giriş su parametrelerinin değişmesi durumunda uzaktan bağlanma özelliği ile uygulayıcı şirket sistem ayarlarında değişiklik yapabilir. Tesise eklenecek sensörler ve ölçüm cihazları yardımı ile tesisteki kimyasalların durumu, arıtılan su miktarı (anlık, günlük, aylık, yıllık), elektrik tüketimi ve su analiz değerleri takip edilebilir. Bu verilerden mali değerleri girilerek arıtılan su miktarı başına maliyet değerleri ortaya çıkarılabilir. Ayrıca bu veriler anlaşır şekilde belirli belleklerde saklanarak, aylık, yıllık raporlamalar yapılabilir

Özellikle içime suyu arıtma ve çamur yakma tesisleri, son yıllarda kullanılan ileri teknoloji ürünleri ile elektro-mekanik-yazılım (mekatronik) sistemler kombinasyonunu yapısında gerçekleştirilmektedir. Bu tür arıtma ve çamur yakma tesislerindeki tüm akışın kontrolü ve ekipmanların tek tek manuel olarak operatör tarafından kullanımına bırakmak sonuçta hatalı durumları ortaya çıkarabileceğinden dolayı ve ayrıca gelişen teknolojiyi yakalayabilmek için otomasyon uygulamaları yapmak insana bağlı hataları en aza indireceği belirgindir. Otomasyon sistemleri, donanım ve yazılım içeren sistemlerdir.

Firmanın bu tesiste Otomasyon ürünü olan, SCADA paket programını kullanacağını vurgulamasına karşın, arıtma sistemlerinde kullanılan donanımlar ve mekanik sistemler veri alınabilecek özellikte ileri teknolojik ürünlerle entegre edilmesi gerekir. Örneğin, selonoid valf, farklı parametreleri ölçme özelliklerinde sensörler, PLC ve PID kontrolcü yapıları.

Netice itibarıyla, içme suyu-atık su arıtma tesisleri ve çamur yakma tesisi gibi sistemlerde, klasik arıtma tesislerindeki dezavantajları ortadan kaldırabilecek özellikte, sistemin temel bileşenlerini teşkil edebilecek bütün sistemi dikkate aldığımızda %30 düzeyinde yazılım desteği kullanılması gerekir. Bunun yanında, kullanılacak yazılım, hazır paket program niteliğinde olacağından, sadece parametreler değiştirileceğinden Ar-Ge sistematiği çok zayıftır.

…

b) Elif LPG ve Akaryakıt Dağıtım San. Tic. A.Ş. tarafından sunulan teknolojik ürün deneyim belgesine konu projeye ilişkin ekte yer alan bilgi/belgeler dikkate alındığında söz konusu projenin sadece sistem yazılımı olduğu, proje kapsamında her hangi bir ölçekte atık su arıtma veya içme suyu arıtma faaliyeti gerçekleştirilip gerçekleştirilemediği hususu dikkate alındığında aşağıdaki şekilde detaylandırmak mümkündür;

Firmanın misyon ve vizyonu incelendiğinde, “Sektörde Türkiye’nin bir numaralı akaryakıt firması olmak, hizmet ve ürün kalitesi ile tüketicinin birincil tercihi olarak bilinirlik ve süreklilik sağlamaktır” şeklinde vizyon olarak vurgulanmıştır.

“Faaliyette bulunduğumuz sektörlerde bireye ve topluma saygılı ekonomik, hukuki ve ahlaki ilkelere bağlı sağlık, emniyet ve çevreye duyarlı olarak OPET müşterileri, çalışanları ve ortağının beklentilerini en üst seviyede tutmaktır.” şeklinde ise firma misyonu vurgulanmıştır. Burada daha çok akaryakıt ve dağıtımı işleri ön plana çıkmaktadır. Firma personeli ve gerçekleştirdiği projeler detaylı incelendiğinde; 4 adet bilgisayar ve yazılım mühendisi, 1 adet makine mühendisi, 1 adet endüstri mühendisi, 4 Adet destek personeli, 2 adet araştırmacı ve 31 adet yazılım personelinden oluştuğu, gerçekleştirdiği projelerin daha çok temizlik işleri, kestirimci bakım, tamirat ve yenileme işlerini kolaylaştıran yazılım içerikli projeler, Ar-Ge yönünün çok zayıf projeler niteliğinde olduğu belirgindir. Diğer taraftan, personel profili incelendiğinde yazılım deneyimi yoğun bir personel yapısında olduğu görülmektedir.

Örnek olarak, firmanın “Yeni Nesil Bina ve Endüstriyel Alanların Genel Bakım, Onarım ve Temizlik Faaliyetleri İçin Uygulamalı İşletme ve Personel Organizasyonu Hizmet Yönetimi Sistemi” başlıklı gerçekleştirilen projede sadece yazılım destekli bir kod yazılarak, iş akış yapısı belirlenerek periyodik bakım ve temizlik işlerinde kronolojik akış ve zaman belirleme algoritması ile çözüm getirilmeye çalışılmış olan bir proje niteliğindedir.

Netice itibarıyla, firmanın personel ve gerçekleştirdiği projeler dikkate alındığında, daha çok yazılım yoğun projeler yapabileceği kanaatine varılmıştır. Arıtma ve Çamur yakma tesislerinde, otomasyon, sensör teknolojisi, proses kontrol ve mekatronik sistemler konusunda uzmanlaşmış mühendisler tarafından SCADA yazılımının sisteme entegrasyonu gerçekleştirilebilir. Bundan dolayı, firmanın sadece yazılım desteği dışında, proje kapsamında her hangi bir ölçekte atık su arıtma veya içme suyu arıtma faaliyeti gerçekleştiremeyeceği belirgindir.

c) Teknolojik ürün deneyim belgesine konu projeye ilişkin ekte yer alan bilgi/belgeler ile ihale konusu işe ilişkin aktarılan ve ekte yer alan doküman düzenlemeleri dikkate alındığında söz konusu projeyi yapan firmanın ihale konusu işte deneyim sahibi olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği hususu aşağıdaki şekilde detaylandırılmıştır.

Firmanın personel profili ve gerçekleştirdiği proje detaylı incelendiğinde, firmanın daha çok ar-ge sistematiğinden uzak, paket program desteğiyle bakım, onarım ve iş akışı konularında yazılım yoğun personel profili ile ilgi çalışmalar yaptığı belirgindir. Ayrıca, SCADA paket yazılımı, Elif Soft broşürü içerisinde detaylı açıklanmış olmakla birlikte bu yazılım firmaya ait firmanın geliştirdiği bir yazılım değildir.

“Supervisory Control and Data Acquisition” ifadesi 1960’larda Bonneville Power Administration tarafından ortaya atılmış bir terimdir. “Supervisory Control and Data Acquisition” terimi ilk olarak PICA (Power Industry Computer Applications) konferansında 1973’te yayınlanmıştır.

SCADA yazılım destekli sistemlerin birçok kullanım alanı vardır. Geniş bir coğrafi alana yayılmış, bölgesel ve yerel tesislerin birçoğunda kullanılmaktadır.

SCADA yazılım sisteminin başlıca kullanım alanları; Kimya Endüstrisi, Doğalgaz ve Petrol Boru Hatları, Petrokimya Endüstrisi, Elektrik Üretim ve İletim Sistemleri, Elektrik Dağıtım Tesisleri, Su Toplama Arıtma ve Dağıtım Tesisleri, Hava Kirliliği Kontrolü, Çimento Endüstrisi, Otomotiv Endüstrisi, Bina Otomasyonu, Proses Tesisleri, gibi.

Özellikle atık su arıtma ve çamur yakma tesisleri sistemsel olarak elektro-mekanik yapıda birçok alt modüllerden oluşmaktadır. Bunlar temel olarak aşağıda detaylandırılmıştır.

Elekler: Atık su içindeki katı parçaların tutulması suretiyle arıtma tesisindeki pompa vb. mekanik teçhizatı korumak ve arıtma tesisinin yükünü azaltmak amacıyla kullanılır. Sabit veya döner tipte yapılabilirler. Sabit eleğin çalışması sırasında tutulan katı tanecikler, yüzeyden akan suyun itkisinden ve ağırlık kuvvetlerinden yararlanılarak elek yüzeyinin alt ucundan çöp oluğuna dökülür. Bu nedenle sabit elekte hareket eden parçalar ve enerji gereksinmesi yoktur. Döner elekler ise tambur biçimde düzenlenir ve motor- redüktör grubu tarafından döndürülür.

Kum Tutucular: Atıksuda bulunan kum, çakıl gibi kolayca çökebilen maddeler pompaların aşınmasına, kanallar, borular ve çökeltme havuzlarında tıkanmalara neden olacağından, tesis girişinde kum" tutucular vasıtasıyla sudan uzaklaştırılırlar. Kum tutucular istenen büyüklükte katı maddeleri tutmalı ve arzu edilmediği halde tabana çökelen daha küçük taneli maddeler ise su ile birlikte sürüklenerek tekrar süspansiyona karışmalıdır

Dengeleme: Atık su arıtma tesislerinde debi salınımlarını kontrol etmek amacıyla kullanılır. Biyolojik arıtma sistemlerinde organik yük salınımlarını ve debinin tesisi sürekli besleyemediği durumlarda; kimyasal arıtma sistemlerinde ise debi salınımlarının yanı sıra pH kontrolünün ve kimyasal madde beslenmesi kontrol edilmesi bakımından dengeleme gereklidir. Dengeleme havuzunda karıştırma ve havalandırma işlemi yapılmak suretiyle atık suyun homojen olarak tesise iletilmesi sağlandığı gibi, organik yük bakımından da bir giderim elde edilebilir. Karışım işlemi için türbin tip karıştırıcılar, difüzör veya mekanik havalandırma sistemleri kullanılır. Arıtma tesisine verilecek debiyi kontrol etmek amacı ile havuz çıkışına debi ölçüm cihazı konur.

Atıksu arıtma sistemlerinde kullanılan pompalar: Özellikle pompa seçiminde ve belirlenmesinde, bu iş alanında çalışmış deneyimli makine ya da mekatronik mühendislerine gereksinim vardır.

Atıksuların arıtma sistemine pompajında, çamur geri dönüşü ve tahliyesinde aşağıdaki pompalar kullanılır.

1. Pozitif yer değiştirmeli (pistonlu, diyafram) pompalar: Basma yüksekliğinin fazla olduğu yüksek basınçlı pompajlarda verimli olarak çalışırlar. Daha çok çamur transferinde kullanılırlar.

2. Santrifüj (radyal, aksiyal ve vortex akışlı) pompalar Arıtma sistemlerinde gerek atık su pompajında, gerekse çamur pompajında yaygın olarak kullanılırlar. Santrifüj pompalar yerleştirme şekline göre, yatay milli, düşey milli, ıslak tip, düşey milli kuru tip, mono blok gibi isimler alırlar.

3. Vida tipi (Salyangoz) pompalar Bu tip pompalar küçük jeodezik yükseklik farklarında orta ve büyük terfi debileri söz konusu olduğunda kullanılırlar. Büyük basma yüksekliği söz konusu olduğunda iki kademeli olarak kullanılabilirler.

4. Hava Pompaları Aktif çamur sistemlerinde çamur geri dönüşü sağlamak amacıyla kullanılabilirler. Verimlerinin düşük olmasına rağmen fazla miktarda katı madde içeren atık-suların veya çamurun pompajında tercih edilirler. Hareketli kısımları bulunmadığı için tıkanma problemleri yoktur.

Yüzdürme: Bu alanda çalışmış deneyimli kimyagerlere yada kimya mühendislerine ihtiyaç vardır.

Atık suda bulunan yağ ve gresin sudan ayrılması amacıyla kullanılır. Yüzdürme işlemi, basit yağ tutucular, çözünmüş hava yüzdürmesi, dispers hava yüzdürmesi veya vakum yüzdürmesi yöntemleriyle yapılır. Basit yağ tutucularda atık suyun uygun sürelerde bekletilmesiyle, sudan daha küçük yoğunluğa sahip partiküllerin yoğunluk farkına bağlı olarak yüzeyde toplanması sağlanır. Üst tabakalarda biriken yağların zaman zaman sıyrılarak uzaklaştırılması gerekir. Diğer sistemlerde atık su içine hava kabarcıklarının yollanarak, askıda kalan partiküllerin kabarcık yüzeyine yapışması sonucu yoğunlukları azaltılarak su toplanması sağlanır.

Kimyasal Arıtma metotları: Bu alanda çalışmış deneyimli kimyagerlere yada kimya mühendislerine ihtiyaç vardır.

Kimyasal arıtmanın amacı, suda çözünmüş halde bulunan kirleticilerin kimyasal reaksiyonlarla çözünürlüğü düşük bileşiklere dönüştürülmesi ya da kolloidal ve askıdaki maddelerin yumaklar oluşturarak çökeltilmesi suretiyle giderilmesidir.

Nötralizasyon: Asidik ve bazik karakterdeki endüstriyel atık suların pH'sını ayarlaması işlemidir. Atık suyun pH'nın ayarlanması atık suyun alıcı ortama deşarj standartlarını sağlaması, biyolojik arıtma öncesinde (bakteriyel faaliyetler belirli pH değerlerinde gerçekleştiğinden) uygun pH değerinin sağlanması, kimyasal çöktürme işleminde reaksiyonların gerçekleşeceği uygun pH değerinin sağlanması bakımından gereklidir. Nötralizasyon işleminde kullanılan ekipmanlar, mekanik karıştırıcı, kimyasal madde depolama tankları, kimyasal madde dozaj pompaları, pH kontrol sistemidir.

Hızlı karıştırma ve yumaklaştırma (Koagülasyon-flokülasyon): Hızlı karıştırma işlemi, atık suya kimyasal maddenin homojen olarak karışmasını sağlamak amacı ile uygulanır. Bu işlem sonucu oluşan tanecikler çok küçük yumaklar halinde birleşirler. Atık suyun bu ünitede kalış süresi 0.5- 5 dakika arasında değişir. Kimyasal madde olarak polielektrolit, kireç, alum, demirsülfat, demir klorür gibi maddeler kullanılır. Koagülant olarak adlandırılan kimyasal maddelerin atık suya karıştırılması, çözeltilerinin hazırlanıp pompalar vasıtasıyla dozajlanmış şeklinde olabildiği gibi, kuru halde de besleme yapılır. Hızlı karıştırma işleminde yaygın olarak yüksek hızlı mekanik karıştırıcılar kullanılır. Bu işlemden sonra, suyun yavaş bir şekilde karıştırılması, pıhtılaştırma ile oluşan taneciklerin birleşerek daha kolay çöken yumaklar oluşturmasını sağlamak amacıyla yumaklaştırma işlemi uygulanır.

Diğer taraftan çamur yakma tesislerinde, sistemin içeriği gereği, konusunda özellikle yanma ve enerji verimliği deneyimli Kimya ve Enerji Sistemleri Mühendislerine gereksinim vardır. Şekil 2 (a), (b) ve (c).’de de görüleceği gibi sistemin otomasyonu için deneyimli bu sistem konularında çalışmış Otomasyon, Mekatronik Mühendislerine gereksinim vardır. Bu alanda mühendislerin firmanın personel listesinde olmadığı görülmektedir.

…

Netice itibarıyla, yukarıda da detaylandırıldığı gibi, sistem birçok alt modülden ve temel elemanlardan oluşmaktadır. Firmanın daha çok Ar-Ge niteliği olmayan küçük ölçekli bina otomasyonu ve yönetimi konusunda destek veren yazılım ağırlıklı nitelikte proje yaptığı belirgindir. İçme suyu ve atık su arıtma tesisi, proje konusu Şekil 3’de bir örneği görüleceği gibi disiplinler arası bir proje personeli profili ve temel alt modüllerden oluşan yapı ile gerçekleştirilecek projedir. Firmanın, bu sisteme SCADA paket programının ve Otomasyon olarak entegrasyonu konusunda proje ve personel yeterliliği açısından, deneyimi çok sınırlıdır.

…

Endüstriyel Otomasyon; endüstride, insan gücü kullanılarak yapılan işlerin mekanik, elektronik ve bilgisayar tabanlı sistemler kullanılarak otomatik olarak gerçekleştirilmesi ve kontrol edilmesidir. İnsan müdahalesi olmadan daha üstün performans gösteren teknolojilerle, endüstriyel işlemlerin otomatik işletilmesi ve kontrol edilmesi olarak da endüstriyel otomasyonu tanımlanabilir. Endüstriyel otomasyonun temel amacı, üretim sürecinde yer alan insan gücünü en aza indirmektir.

Sunulan proje, özellikle, Kimya Mühendisi, Mekatronik Mühendisi, Elektrik- Elektronik Mühendisi, Otomasyon Mühendisi profiline sahip proje ekibi gereksinimi gerektiren bir proje niteliğindedir. Yukarıda da tanımlanan Endüstriyel Otomasyon tanımından da anlaşılacağı gibi, belirlenen nitelikte ve uzmanlık alanına sahip firma profili yapısına sahip olmadığından dolayı, söz konusu projeyi yapan firmanın, ihale konusu işte deneyim sahibi olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır.” ifadelerinin yer aldığı görülmüştür.

İhale konusu işin “BUSKİ içmesuyu - atıksu arıtma tesisleri ve çamur yakma tesisi işletme - bakım hizmetleri” olduğu ve benzer işin ise “kentsel/evsel atıksu arıtma tesisi veya endüstriyel atıksu arıtma tesisi veya içme suyu arıtma tesisi veya atıksu arıtma çamur bertaraf tesisi işletmelerinden herhangi birini işletmiş olmak” şeklinde belirlendiği incelemeye konu ihalede, başvuru sahibi Elif LPG ve Akaryakıt Dağıtım San. Tic. A.Ş. tarafından iş deneyimini tevsiken “İçme Suyu Arıtma ve Terfi Tesisleri ve Atıksu Arıtma ve Uzaklaştırma Tesislerinin Bakım Onarım ve İşletilmesi İçin Hizmet Alım Yönetim Sistemi Yazılımı” ürününe ilişkin olarak sunulan teknolojik ürün deneyim belgesinin ihale konusu iş veya benzer işe uygun olup olmadığı hususunda akademik bir kuruluştan alınan teknik görüş yazısında;

- İçme suyu, atık su arıtma tesisleri ve çamur yakma tesisi gibi sistemlerde, klasik arıtma tesislerindeki dezavantajları ortadan kaldırabilecek özellikte, sistemin temel bileşenlerini teşkil edebilecek bütün sistem dikkate alındığında %30 düzeyinde yazılım desteği kullanılması gerektiğinin, bununla birlikte firmanın kullanacağı proje yazılımının, hazır paket program niteliğinde olduğundan, sadece parametreler değiştirileceğinden Ar-Ge sistematiğinin çok zayıf olduğunun ifade edildiği,

- Söz konusu teknolojik ürün deneyim belgesine konu projenin sadece yazılım destekli bir kod yazılarak, iş akış yapısı belirlenerek periyodik bakım ve temizlik işlerinde kronolojik akış ve zaman belirleme algoritması ile çözüm getirilmeye çalışılmış nitelikte bir proje olduğunun ifade edildiği,

- Başvuru sahibinin personel yapısı ve gerçekleştirdiği proje dikkate alındığında, daha çok yazılım yoğun projeler yapabileceği, arıtma ve çamur yakma tesislerinde, otomasyon, sensör teknolojisi, proses kontrol ve mekatronik sistemler konusunda uzmanlaşmış mühendisler tarafından SCADA yazılımının sisteme entegrasyonunu gerçekleştirilebileceği, ancak sadece yazılım desteği dışında, proje kapsamında herhangi bir ölçekte atık su arıtma veya içme suyu arıtma faaliyeti gerçekleştiremeyeceğinin belirgin olduğunun ifade edildiği,

- Atıksu arıtma sistemlerinin birçok alt modülden ve temel elemanlardan oluştuğunun, firmanın daha çok Ar-Ge niteliği olmayan küçük ölçekli bina otomasyonu ve yönetimi konusunda destek veren yazılım ağırlıklı nitelikte proje yaptığının, içme suyu ve atık su arıtma tesisi sistemlerinin disiplinler arası bir proje personeli profili ve temel alt modüllerden oluşan yapı ile gerçekleştirilecek nitelikte olduğunun, firmanın bu sisteme SCADA paket programının ve Otomasyon olarak entegrasyonu konusunda proje ve personel yeterliliği açısından, deneyiminin çok sınırlı olduğunun ifade edildiği,

- Söz konusu projenin, özellikle kimya mühendisi, mekatronik mühendisi, elektrik- elektronik mühendisi, otomasyon mühendisi profiline sahip proje ekibi gereksinimi gerektiren bir proje niteliğinde olduğunun, endüstriyel otomasyon tanımından da anlaşılacağı üzere belirlenen nitelikte ve uzmanlık alanına sahip firma profili yapısına sahip olmadığından dolayı, söz konusu projeyi yapan firmanın, ihale konusu işte deneyim sahibi olarak değerlendirilemeyeceğinin ifade edildiği görülmüştür.

Bu çerçevede yapılan değerlendirmede, başvuru sahibi Elif LPG ve Akaryakıt Dağıtım San. Tic. A.Ş. tarafından iş deneyimini tevsiken sunulan teknolojik ürün deneyim belgesinin ihale konusu iş veya benzer işe uygun olmadığı, dolayısıyla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddialarının incelenmesi neticesinde, Kurul çoğunluğunca “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuruya konu ihale Bursa Büyükşehir Belediyesi lığı Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 07.11.2022 tarihinde yapılan “Buski İçmesuyu - Atıksu Arıtma Tesisleri ve Çamur Yakma Tesisi İşletme - Bakım Hizmetleri Alımı İşi (Arıtma-9)” hizmet alımı ihalesi olup 16 adet ihale dokümanı indirilen ihaleye 4 isteklinin teklif verdiği, başvuru sahibi Elif LPG ve Akaryakıt Dağıtım Sanayi Ticaret A.Ş.nin teklifinin teknolojik ürün deneyim belgesinin benzer işe uygun olmadığı gerekçesiyle, Özer Atık Yönetimi Taşımacılık Temizlik İnşaat Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti.nin teklifinin geçici teminatın, bilanço ve iş hacminin, iş deneyimin ve Kalite Yönetim Sistem Belgesinin beyan edilmediği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin Kuzu Toplu Konut İnşaat A.Ş. üzerinde bırakıldığı, Mitaş Proje İnşaat Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin teklifinin ise geçerli teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Kurul Çoğunluğunca başvuru sahibi Elif LPG ve Akaryakıt Dağıtım San. Tic. A.Ş.nin teklif ekinde sunmuş olduğu teknolojik ürün deneyim belgesinin benzer işe uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması işlemi ile ilgili olarak yapmış olduğumuz değerlendirmeler aşağıda sunulmuştur.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nca; Türkiye’de Ar-Ge faaliyetlerinin artırılması ve yaygınlaştırılmasına yönelik olarak temel araştırmadan başlayıp ürünün piyasaya arz edilmesine kadar uzanan yeni teknolojik ürün üretme sürecinin özellikle ticarileştirme kısmının geliştirilmesine ihtiyaç duyulduğu, bu anlamda Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinin ticarileştirilmesi yoluyla uluslararası düzeyde rekabetçi, yeni ara veya nihai teknolojik ürünler ile markalar oluşturulmasının kritik önem arz ettiği, ülke açısından önem taşıyan sektörlerde, uluslararası rekabetçi teknolojik ürün ve markaların ortaya çıkarılması gerektiği, bu kapsamda son ürün ve faydanın ortaya çıkmasını sağlayacak alt programlar oluşturulması gerektiği öngörülmüştür.

Yatırım programı kapsamında öncelikli sektörlerde teknolojik ürün ve marka sayısının artırılması, imalat sanayii üretim ve ihracatında öncelikli sektörlerin payının artırılması, nitelikli araştırmacı yetiştirilmesi ve özel sektörde istihdamının artırılması, araştırma merkezi, kuluçka, hızlandırıcı, teknoloji ve yenilik merkezlerinin artırılması, Teknoloji Geliştirme Bölgelerinin (TGB) sektör odaklı hale getirilmesi, yenilikçi girişimciliğin geliştirilmesi ve teknoloji transfer ara yüzlerinin artırılması hedeflenmiştir.

Öncelikli alanlarda ticarileştirmenin desteklenmesini teminen, prototip geliştirmeye yönelik destek programlarının oluşturulması, teknolojik ürün yatırımlarının teşvik edilmesi, ticari ürün geliştirilmesine yönelik fikri mülkiyet haklarına destek sağlanması ve farkındalık artırma faaliyetlerinin yürütülmesi, üretilen teknolojik ürünlerin standartlarının oluşturulması gerektiği tespit edilmiştir.

Beşeri ve fiziksel altyapının güçlendirilmesi için ticarileştirmenin gerektirdiği nitelikli insan kaynağının geliştirilmesi, yurtdışından yerli ve yabancı nitelikli kişilerin ülkemize çekilmesi, bu amaçla gerekli düzenlemelerin yapılması, TGB’ler, OSB’ler, kümeler, teknoloji platformları ve araştırma merkezleri arasında işbirliğinin artırılması, uluslararası akredite olmuş araştırma, ölçüm ve test altyapısının oluşturulması ve teknolojik ürünlere yönelik yerli üretim ve ihracatın artırılması için kamu alımları yoluyla yerli üretimin desteklenmesi, yerli üretilen teknolojik ürünlerin uluslararasılaşmasına yönelik desteklerin sağlanması, ihracatın teşvik edilmesi, teknoloji transfer programı başlatılması ve yerlileştirilen teknolojilerin başta KOBİ’ler olmak üzere sektör tabanına yaygınlaştırılması, Ar-Ge odaklı uluslararası doğrudan yatırımların artırılması öngörülmüştür.

Yenilikçi girişimciliğin desteklenmesini teminen finansmana erişimi artırmak amacıyla girişim sermayesi ve bireysel katılım sermayesi imkânlarının geliştirilmesi, TGB’lerin öncelikli sektörlerde odaklanmalarının sağlanması, hızlandırıcı ve kuluçka merkezlerinin kurulması ve mevcutların geliştirilmesi, kümelenme çalışmalarının yaygınlaştırılması ve teknoloji transferine yönelik mekanizmaların oluşturulması için de üniversite ve özel kesimde esnek çalışan özerk teknoloji transfer yapılarının ve bu yapıların destek, ?nansman ve işleyiş modellerinin oluşturulması, teknoloji transferine yönelik Ar-Ge, yenilik, ?kri haklar, girişimcilik gibi konularda uzmanlaşmış nitelikli insan kaynağının artırılması, fikri mülkiyet hakkı sahipliği ve devrinin teknoloji transferini destekleyecek yapıya kavuşturulması gerektiği, bu konuda yapılacak iş ve işlemlerin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın koordinatörlüğü ve sorumluluğu altında yürütüleceği kararlaştırılmıştır.

Bu çerçevede Ar-Ge ve yenilik projeleri ile farklı destekler kapsamındaki projeler ve bu çerçevede ortaya çıkan ürünlerin iş deneyim belgesi olarak değerlendirilmesi konusunda Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulunun 07.08.2012 tarihli 24’üncü toplantısında “Kamu alımlarının ve kullanım hakkı tahsislerinin yeniliği, yerlileşmeyi ve teknoloji transferini teşvik edecek şekilde iyileştirilmesi” başlıklı 2011/106 No’lu kararı çerçevesinde 4734 sayılı kamu İhale kanunu’nun 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendine paragraf eklenmesi kararlaştırılmıştır. Yine bu husus Kalkınma Bakanlığınca hazırlanan 10’uncu Kalkınma Planında “Kamu Alımları Yoluyla Teknoloji Geliştirme ve Yerli Üretim Programı Eylem Planı’nın 16.No’lu başlığında: “Ulusal veya uluslararası destekler çerçevesinde yürütülen Ar-Ge ve yenilik projeleri sonucu ortaya çıkan mal ve hizmetleri teklif eden istekliler, ilk iş deneyimini gösteren belgelerin bulunmaması nedeniyle kamu ihalelerine katılamamaktadır. Bu isteklilerin ihaleye katılım sağlayabilmesi amacıyla belirlenen usul ve esaslar dahilinde dönem boyunca belgelendirme faaliyetleri yapılacaktır.” şeklinde yer almıştır.

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu toplantısında ve 10’uncu Kalkınma Programında ön görülen hedeflere ulaşılması, Kamu alımlarında Türkiye’de Ar-Ge faaliyetlerinin artırılması ve yaygınlaştırılması, kamu alımları yoluyla yerli üretimin desteklenmesini teminen 6518 sayılı kanun ile 4734 sayılı Kanunda da düzenlemeye gidilmiştir. Bu kapsamda anılan Kanun’un “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaraları alt bendinin (f) bendi bölümünde “…Teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge merkezlerinde, Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde, kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen Ar-Ge ve yenilik projelerinde, rekabet öncesi iş birliği projelerinde ve teknogirişim sermaye desteklerinden yararlananlara, yararlandıkları destekler çerçevesinde yürüttükleri proje sonucu ortaya çıkan mal ve hizmetlerin ve bunlar dışında özkaynaklarla geliştirilmiş ve değerlendirilmesi için gerekli usulleri Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenen ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından Ar-Ge projesi neticesinde ortaya çıktığı belgelendirilen ürünlerin piyasaya arz edilmesinden sonra proje sonucu ortaya çıkan hizmetler ile yerli malı belgesine sahip ürünler için Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından Kurumca belirlenen esaslar çerçevesinde düzenlenen ve piyasaya arz tarihinden itibaren beş yıl süreyle kullanılabilecek olan belgeler.” hükmüne yer verilmiştir. Bu çerçevede Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde iş deneyimini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde teknolojik ürün deneyim belgesinin de istenilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır.

Anılan Kanun’un 10’uncu maddesinde teknolojilik ürün deneyim belgesine ilişkin düzenlemenin gerekçesinde; “Ar-Ge ve yenilik projeleri ile farklı destekler çerçevesinde projeler yürüten istekliler, iş deneyimini gösteren belgelerinin bulunmaması nedeniyle ihalelere katılamamaktadır. Bu isteklilerin ihalelere katılımının sağlanması için, 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendine paragraf eklenmektedir.

Ar-ge ve çeşitli destekler çerçevesinde yürütülen projeler sonucu ortaya çıkan mal ve hizmetlerin piyasaya arz edilmesinden sonra iş deneyimini gösteren belgeler yerine kullanılabilecek belge Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından düzenlenecektir. Ancak mallara ilişkin olarak iş deneyimini gösteren belgenin düzenlenmesi için malın yerli malı belgesine sahip olması zorunludur. Bu belgeler, proje sonucu ortaya çıkan ürünlerin piyasaya arz tarihinden itibaren beş yıl süreyle kullanılabilecektir. Kamu İhale Kurumu, ilgili kuruluşların görüşlerini alarak bu belgelerin iş deneyimini gösteren belgeler yerine kullanılmasına yönelik usul ve esasları düzenleyecektir.” ifadesine yer verilmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde ise “Teknolojik ürün deneyim belgesi: Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendi çerçevesinde Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından düzenlenen iş deneyimini gösteren belgeyi, ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmeliğin “İş deneyim belgesi ve teknolojik ürün deneyim belgesinin düzenlenme koşulları” başlıklı 45’inci maddesinin onbirinci fıkrasında teknolojik ürün deneyim belgesinin hangi idare tarafından hangi şartlar ve esaslar dikkate alınarak düzenleneceği, “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinin 10’uncu fıkrasında sunulan belgenin istenilen yeterlik kriterinin sağlanıp sağlanmadığı hususunda nasıl değerlendirileceği ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.

Yukarıda anılan kalkınma programında öngörülen hedefler ile hedefler doğrultusunda ihale mevzuatında yer verilen düzenlemelerden, ülkemizde Ar-Ge faaliyetlerinin artırılması ve yaygınlaştırılması kapsamında teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge merkezlerinde, Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde, kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen Ar-Ge ve yenilik projelerinde, rekabet öncesi iş birliği projelerinde ve teknogirişim sermaye desteklerinden yararlananlara, yararlandıkları destekler çerçevesinde yürüttükleri proje sonucu ortaya çıkan mal ve hizmetlerin ve bunlar dışında özkaynaklarla geliştirilmiş ve değerlendirilmesi için gerekli usulleri Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenen ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından Ar-Ge projesi neticesinde ortaya çıktığı belgelendirilen ürünlerin piyasaya arz edilmesinden sonra proje sonucu ortaya çıkan hizmetler ile yerli malı belgesine sahip ürünlere ilişkin belgelerin, teknolojik ürün deneyim belgelerinin ihalelerde iş deneyim belgesi olarak kullanılmasının yolu açılmıştır.

Bilindiği üzere iş deneyim belgesi istenilen ihalelere ihale konusu iş veya benzer iş tanımına uyan iş deneyim belgesi olmayan istekliler ihalelere teklif verememekle birlikte, ihale konusu iş veya benzer iş tanımına uygun teknolojik ürün deneyim belgesine sahip olan isteklilerin mevzuat gereği ihale dokümanında istenilen yeterlik kriteri kadar iş deneyime sahip olduğu kabul edilmektedir. Ayrıca, teknolojik ürün deneyim belgeleri yerli malı belgesine sahip ürünlere ilişkin düzenlenebildiğinden iş deneyim belgesine sahip olmayan yerli isteklilerin lehine ihaleye katılımı ve rekabeti artıran bir etki de yaratmaktadır.

Başvuruya konu ihale “İçmesuyu - Atıksu Arıtma Tesisleri ve Çamur Yakma Tesisi İşletme - Bakım Hizmetleri Alımı İşi (Arıtma-9)” olup İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde isteklilerden teklif edilen bedelin % 30'undan az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması istenilmiştir. İhale dokümanında benzer iş ise “Kentsel/Evsel Atıksu Arıtma Tesisi veya Endüstriyel Atıksu Arıtma Tesisi veya İçme Suyu Arıtma Tesisi veya Atıksu Arıtma Çamur Bertaraf Tesisi işletmelerinden herhangi birini işletmiş olmak benzer iş olarak kabul edilecektir.” şeklinde tanımlanmıştır.

Teknik Şartname’nin “İşin kapsamı ve genel hususlar” başlıklı maddesinde “Bursa Büyükşehir Belediyesi hizmet sınırları içerisinde yer alan EK-1'de tanımlanan tesislerin atıksu, içmesuyu arıtma tesisleri ile bu tesisleri destekleyen terfi merkezi, pompa istasyonu ile doğal arıtma tesisleri, paket arıtma tesisleri ve çamur Yakma Tesisinin, çevre ve insan sağlığı esas alınarak, kesintisiz ve tüm yasal mevzuatlara uygun bir şekilde BUSKİ Genel Müdürlüğü nam ve hesabına işletilmesini kapsamaktadır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan doküman düzenlemelerinden, ihale konusu işin, idarenin bünyesinde bulunan içmesuyu ve atıksu arıtma tesislerinin ve çamur yakma tesisinin işletilmesi ve bakımı hizmetleri olduğu, iş deneyiminin tevsiki amacıyla istenilen iş deneyim belgesinin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin ihale konusu işe veya benzer işe uygun olması gerektiği, idarece kentsel/evsel atıksu arıtma tesisi veya endüstriyel atıksu arıtma tesisi veya içme suyu arıtma tesisi veya atıksu arıtma çamur bertaraf tesisi işletmelerinden herhangi birini işletmiş olmanın ayrı ayrı benzer iş olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi Elif LPG ve Akaryakıt Dağıtım San. Tic. A.Ş. tarafından Yeterlik Bilgileri tablosunda iş deneyim belgesi olarak “TÜR 2022/1217” tanımlı Teknolojik Ürün Deneyim Belgesi beyan edilmiştir. Söz konusu teknolojik ürün deneyim belgesi incelendiğinde belgeye konu projenin adının “Yeni Nesil Bina ve Endüstriyel Alanların Genel Bakım, Onarım ve Temizlik Faaliyetleri İçin Uygulamalı İşletme ve Personel Organizasyonu Hizmet Yönetimi Sistemi” olarak belirtildiği, ürün/hizmetin ticari adının ise “İçme Suyu Arıtma ve Terfi Tesisleri ve Atıksu Arıtma ve Uzaklaştırma Tesislerinin Bakım Onarım ve İşletilmesi İçin Hizmet Alım Yönetim Sistemi Yazılımı” olarak belirtildiği görülmüştür.

İhale mevzuatı gereği, ihale dokümanının EKAP üzerinden düzenlenmesinin zorunlu olduğu, İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde isteklilerden mesleki ve teknik yeterliğin tevsiki kapsamında iş deneyim belgesinin istenildiği durumlarda iş deneyim belgesi veya teknolojik ürün deneyim belgesi sunulabileceğine dair düzenlemeye idari şartnamede matbu olarak yer verildiği, İdari Şartname’nin bu düzenlemesine idarelerin müdahale edemediği tespit edilmiştir.

Başvuruya konu ihalenin “İçmesuyu - Atıksu Arıtma Tesisleri ve Çamur Yakma Tesisi İşletme - Bakım Hizmetleri Alımı İşi (Arıtma-9)” olduğu, işin kapsamının tesislerin atıksu, içmesuyu arıtma tesisleri ile bu tesisleri destekleyen terfi merkezi, pompa istasyonu ile doğal arıtma tesisleri, paket arıtma tesisleri ve çamur Yakma Tesisinin, çevre ve insan sağlığı esas alınarak, kesintisiz ve tüm yasal mevzuatlara uygun bir şekilde BUSKİ Genel Müdürlüğü nam ve hesabına işletilmesi olduğu, ihale dokümanında benzer işin “Kentsel/Evsel Atıksu Arıtma Tesisi veya Endüstriyel Atıksu Arıtma Tesisi veya İçme Suyu Arıtma Tesisi veya Atıksu Arıtma Çamur Bertaraf Tesisi işletmelerinden herhangi birini işletmiş olmak benzer iş olarak kabul edilecektir.” şeklinde tanımlandığı, başvuru sahibi Elif LPG ve Akaryakıt Dağıtım San. Tic. A.Ş.nin Yeterlik Bilgileri Tablosunda beyan ettiği teknolojik ürün deneyim belgesinde belgeye konu projenin adının “Yeni Nesil Bina ve Endüstriyel Alanların Genel Bakım, Onarım ve Temizlik Faaliyetleri İçin Uygulamalı İşletme ve Personel Organizasyonu Hizmet Yönetimi Sistemi” olarak, ürün/hizmetin ticari adının ise “İçme Suyu Arıtma ve Terfi Tesisleri ve Atıksu Arıtma ve Uzaklaştırma Tesislerinin Bakım Onarım ve İşletilmesi İçin Hizmet Alım Yönetim Sistemi Yazılımı” olarak belirtildiği, hizmet alımlarında teknolojik ürün deneyim belgesi düzenlemesinin yalnızca yazılım programlarına indirgenemeyeceği, teknolojik ürün deneyim belgelerinin yerli malı belgesine sahip ürünler için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca düzenlendiği göz önüne alındığında, ihale konusu iş ve benzer iş tanımına uygun iş deneyim belgesi olmayan isteklilerin de ihaleye teklif verebilmelerine imkan sağlandığı, bu durumun da ihaleye katılımı ve rekabetin sağlanmasını artırıcı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.

Sonuç olarak özetle; Ülkemiz genelinde teknolojik ürün ve marka sayısının arttırılması, nitelikli araştırmacı yetiştirilmesi, yükte hafif ancak pahada ağır ürünlerin geliştirilerek ihracatın arttırılması hedeflenmiş, Kanun Koyucu tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanununda düzenlenme yapılarak kamu ihalelerinde, bilfiil mal veya hizmetin kendisini yapması sebebiyle elde edilen iş deneyim belgesinin yerine söz konusu mal veya hizmet için yapılan AR-GE çalışmaları sonucu Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığınca ilgili mevzuatı gereği düzenlenen Teknolojik Ürün Belgesinin kullanılması sağlanarak AR-GE çalışmaları yürüten firmaların kamu ihalelerine girmelerine imkân verilmiş olup, aksinin düşünülmesi Kanun Koyucunun amacına ve 4734 sayılı kanunun ruhuna aykırı olacaktır. Başvuru sahibince Yeterlik Bilgileri Tablosunda beyan edilen teknolojik ürün deneyim belgesinin ihale dokümanında yer verilen benzer iş tanımına uygun olduğu, bu nedenle başvuru sahibinin teklifinin teknolojik ürün deneyim belgesinin benzer işe uygun olmadığı gerekçesiyle ihale komisyonunca değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; uyuşmazlığa konu ihalede, yukarıda yapılan değerlendirme ve tespitler doğrultusunda, başvuru sahibi Elif LPG ve Akaryakıt Dağıtım San. Tic. A.Ş.nin teklifinin ihale komisyonunca değerlendirme dışı bırakılması işlemi yerinde bulunmadığından teklifinin değerlendirme alınması yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle Kurul çoğunluğunca alınan “itirazen şikayet başvurusunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyoruz.