KİK Kararı: 2023/UH.II-325

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2023/012
Gündem No : 53
Karar Tarihi : 08.02.2023
Karar No : 2023/UH.II-325
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Çoklar İnşaat Nakliyecilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Orman Genel Müdürlüğü Elazığ Orman Fidanlık Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/1372768 İhale Kayıt Numaralı “Personel Taşıma” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Orman Genel Müdürlüğü Elazığ Orman Fidanlık Müdürlüğü tarafından 05.01.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Personel Taşıma” ihalesine ilişkin olarak Çoklar İnşaat Nakliyecilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından 23.01.2023 tarih ve 75139 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.01.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/168 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; Elazığ Orman Fidanlık Müdürlüğü tarafından 05.01.2023 tarihinde gerçekleştirilen “Personel Taşıma” ihalesine teklif verdikleri, 06.01.2023 tarihli ihale komisyonu kararıyla ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendikleri, sınır değerin altında teklif veren bir isteklinin idareye şikayet başvurusu üzerine ve “ihalede yeterli rekabetin oluşmadığı” gerekçesiyle 09.01.2023 tarihinde idare tarafından ihalenin iptal edildiği,

İdarenin iptali kararına karşı idareye şikayet başvurusunda bulunulabileceği belirtildiğinden, idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu, idarenin şikayete cevabında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 16’ncı maddesinde yer alan “İdarenin gerekli gördüğü veya ihale dokümanında yer alan belgelerde ihalenin yapılmasına engel olan ve düzeltilmesi mümkün bulunmayan hususların bulunduğunun tespit edildiği hallerde ihale saatinden önce ihale iptal edilebilir.” hükmü gereğince işlem tesis edildiğinin ifade edildiği, ancak söz konusu durumda ihale saatinden önce ihalenin iptal edilebileceğinin belirtildiği, anılan Kanun’un 5’nci maddesinde yer alan temel ilkeler gereğince 10 adet teklif sunulan ihalede 4 isteklinin sınır değerin altında kaldığı ve geçerli üç adet teklifin bulunduğu dikkate alındığında, ihaleye katılımın fazla olduğu ve ihalenin “yeterli rekabetin oluşmadığı” gerekçesiyle iptal edilmesinin hem kendileri açısından hem de kamu yararı açısından zarar oluşturacağı,

Bir ihalenin amacının, fiyat yarışması ile birlikte teknik ve mesleki yeterlilik kriterleri neticesinde en uygun teklifin seçilerek ihaleye konu mal ve/veya hizmetin uygun zamanda ve kaynakların verimli kullanılarak yerine getirilmesi olduğu, mevzuata uygun olarak gerçekleştirilen ihalede İdari Şartname’nin 33’üncü maddesinde “Sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri açıklama istenilmeksizin reddedilecektir.” düzenlemesinin yer aldığı, sınır değerin altında kalan bir isteklinin itirazının gerekçe gösterilerek rekabetin oluşmadığını değerlendirmenin mümkün olmadığı, sonuç olarak, idarenin ihalenin iptali yönündeki kararın hukuki dayanağının olmadığı, anılan Kanun’un 16’ncı maddesi gereğince ihale tarihi ve saatinden sonra ihalenin iptal edilmesinin uygun olmadığı ve bu gerekçeler dikkate alınarak iptal kararının iptal edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.

…

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır…” hükmü yer almaktadır.

İhaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler

2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Personel Taşıma

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı: 1 adet, 245 sefer asgari 19 kişilik minibüs kiralanması. (şoförlü ve yakıt dahil-ortalama 98 km./sefer),

1 adet, 245 sefer asgari 19 kişilik minibüs kiralanması. (şoförlü ve yakıt dahil-ortalama 110 km./sefer),

1 adet, 365 gün asgari 16+1 kişilk minibüs kiralanması.(Şoförsüz ve yak?

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: I. KISIM: Elazığ Merkez, Korucu Köyü, Altınova Fidanlığı, Gezin Beldesi, Hazar Fidanlığı

II. KISIM: Malatya Orman Fidanlık Şefliği” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri açıklama istenilmeksizin reddedilecektir.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptal edilmesi” başlıklı 34’üncü maddesinde “34.1. İhale komisyonu kararı üzerine İdare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez.

34.2. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum, bütün isteklilere gerekçesiyle birlikte derhal bildirilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Şikâyete konu ihalede 14 adet ihale dokümanı indirildiği, ihalenin 1’inci kısmına 10 isteklinin teklif verdiği, 06.01.2023 tarihli ihale komisyonu kararından bir isteklinin geçici teminata ilişkin beyanda bulunmadığı gerekçesiyle, 4 isteklinin sınır değerin altında teklif verdiği gerekçesiyle, 2 isteklinin ise iş deneyim belge tutarına ilişkin şartı karşılamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, başvuru sahibi Çoklar İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekli olarak, Cihan Nak. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

06.01.2023 tarihli ihale komisyonu kararının isteklilere bildirilmesi üzerine, sınır değer tutarının altında teklif sunduğu gerekçesiyle teklifi değerlendirme dışı bırakılan Bulut Otomotiv Nakl. ve. Taş. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından 09.01.2023 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu görülmüştür.

Anılan isteklinin şikâyet dilekçesinde özetle; “Yaklaşık maliyetin gerçek piyasa fiyatlarını yansıtmadığı, kendilerinde hesaplanan sefer birim fiyatının 2.896,91 TL olduğu, ancak idarece hesaplanan birim fiyat tutarının 7.741,66 TL olduğu,

- Aynı idarenin bir önceki yılda gerçekleştirdiği benzer bir ihalesinde yaklaşık maliyetin 467.500,00 TL olarak açıklandığı, bir yılda %400 oranında yaklaşık maliyette artış olduğu, ancak akaryakıtta ve brüt asgari ücrette bir senede sadece %100 oranında artış olduğu,

- İhale üzerinde bırakılan Çoklar İnş. Nak. San Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin 1.744.400,00 TL olup yaklaşık maliyete oranla % 8 tenzilatlı olduğu, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olan Cihan Nakliyat İnş. Ltd. Şti.nin teklifinin 1.778.700,00 TL olup yaklaşık maliyete oranla % 6 tenzilatlı olduğu, geçerli diğer teklif sahibi Diyarkent Taş. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin ise 1.793.400,00 TL olup yaklaşık maliyete oranla % 5,44 tenzilatlı olduğu, ihaleye teklif veren Çoklar İnş. Nak. San Tic. Ltd. Şti., Cihan Nakliyat İnş. Ltd. Şti., Diyarkent Taş. San. Tic. Ltd. Şti., Atilla Ay, Harun Çetinkaya, Hüseyin Üstündağ ve Mustafa Akdemir’in ortak hareket ederek ihalede bant oluşturmak suretiyle ihaleye fesat karıştırdıkları, söz konusu isteklilerin yaklaşık maliyete bu kadar yakın teklif vermelerinin mümkün olmadığı, söz konusu isteklilere idare tarafından yaklaşık maliyetin sızdırılmış olabileceği,

- Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesi gereğince idare tarafından piyasa fiyat araştırması yapılarak yaklaşık maliyetin belirlendiği, ancak fiyat teklifi alınan Çoklar İnş. Nak. San Tic. Ltd. Şti., Cihan Nakliyat İnş. Ltd. Şti., Diyarkent Taş. San. Tic. Ltd. Şti., Atilla Ay, Harun Çetinkaya, Hüseyin Üstündağ ve Mustafa Akdemir’in birbirlerinden haberdar olarak yakın ve KDV dahil fiyatlar verdiği ve bu sebeple yaklaşık maliyetin yüksek çıkmasına neden oldukları,

- İdarece alınan fiyat tekliflerine mükerrer yüklenici karı eklendiği ve dolayısıyla yaklaşık maliyetin ve sınır değer tutarının yüksek hesaplandığı,

- İdarenin bir başka ihalesinde yaklaşık maliyet tutarının 1.049.062,50 TL olarak açıklandığı, ancak söz konusu ihalede 5 adet araç kiralanacağı, koltuk kapasitelerinin 29+1, sefer sayısının ise 250 olduğu, sonuç olarak, ihalenin 1’inci kısmında yaklaşık maliyetin hatalı hesaplandığı ve yaklaşık maliyetin ihale tarihinden sonra güncellenmesinin mümkün olmadığı, bu itibarla ihalenin iptal edilmesi gerektiği” iddialarına yer verildiği görülmüştür.

Söz konusu şikayet başvurusu üzerine idare tarafından 09.01.2023 tarihinde ihalenin 1’inci kısmının iptal edildiği, 10.01.2023 tarihinde isteklilere gönderilen “Bütün tekliflerin reddedilmesi sebebiyle ihalenin iptal edilmesi” konulu yazıda “2022/1372768 İKN’li ihalenin 1’inci kısmının Bulut Otomotiv Nakliye ve Taşımacılık Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan şikayet başvurusunun ihale komisyonunca incelenmesi neticesinde, ihalede yeterli rekabet oluşmadığı kanaatine varıldığı ve söz konusu 1’inci kısmın iptal edilmesine
Oybirliği ile karar verildiği” ifadelerinin yer aldığı görülmüştür.

İdare tarafından yapılan yaklaşık maliyet hesabı incelendiğinde; ihalenin 1’inci kısmı için piyasa fiyat araştırması yapıldığı, Hüseyin Üstündağ, Harun Çetinkaya, Feti Doğan, Atilla Ay, Mustafa Akdemir ve Cihan Nakliyat İnş. Ltd. Şti.nden fiyat teklifi alındığı ve alınan fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması esas alınarak yaklaşık maliyet tutarının hesaplandığı görülmüştür.

Başvuru sahibi Çoklar İnş. Nak. San Tic. Ltd. Şti. tarafından 1’inci kısmın yaklaşık maliyet hesabına ilişkin fiyat teklifi verilmediği görülmüştür.

Yapılan değerlendirmede, idareler tarafından gerçekleştirilen tüm işlemlerde kamu yararının sağlanması amaçlanmakta ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde sayılan temel ilkeler de kamu yararının gerçekleşmesine hizmet etmektedir. Bu doğrultuda, Kanun’un 39 ve 40’ıncı maddeleri uyarınca idareye, aktarılan temel ilkelere uygun olmayan durumların tespiti gibi durumlarda tüm teklifleri reddederek ihaleyi iptal etme açısından takdir yetkisi tanınmaktadır. Ancak bu takdir yetkisi mutlak ve sınırsız bir yetki niteliğinde olmadığından, takdir yetkisinin anayasal ilkeler çerçevesinde, eşitlik ilkesine uygun şekilde, kamu yararı gözetilerek kullanılması, tesis edilen işlemin gerekçesinin açıkça ortaya konulması ve somut olaya ilişkin öğelerin hesaba katılarak mevzuata uygun şekilde hareket edilmesi gerekmektedir.

Bu çerçevede, idarenin iptal gerekçesi ile sınırlı olarak yapılan incelemede, her ne kadar şikayete konu ihalenin 1’inci kısmının “yeterli rekabet oluşmadığı” gerekçesiyle idare tarafından iptal edildiği belirtilmekte ise de, Bulut Otomotiv Nakliye ve Taşımacılık Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan şikayet başvurusuna konu edilen iddiaların niteliği ve söz konusu şikayet başvuru üzerine ihale komisyonu tarafından değerlendirme yapılarak ihalenin iptal edildiği hususları dikkate alındığında, ihtiyaçların temel ilkelere uygun olarak yerine getirilmesini sağlamakla sorumlu olan idarece alınan ihalenin iptali kararında kullanılan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olduğuna dair bir husus bulunmadığı anlaşıldığından ihalenin iptali kararında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.