SoorglaÜcretsiz Dene

KİK Kararı: 2023/UH.II-234

Yapay Zeka Destekli

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.

Ücretsiz Dene

Karar Bilgileri

Mahkeme

Kamu İhale Kurumu Kararı

Karar No

2023/UH.II-234

Karar Tarihi

25 Ocak 2023

İhale

2022/1463611 İhale Kayıt Numaralı "MAMUL YEMEK" İhalesi


KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2023/009
Gündem No : 68
Karar Tarihi : 25.01.2023
Karar No : 2023/UH.II-234
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Fatih KARTAL,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Ağrı Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/1463611 İhale Kayıt Numaralı “Mamul Yemek” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Ağrı Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından 23.12.2022 tarihinde pazarlık usulü ile gerçekleştirilen “Mamul Yemek” ihalesine ilişkin olarak Fatih Kartal’ın 27.12.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.12.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 29.12.2022 tarih ve 70560 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.12.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/1657 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 2022/1463611 ihale kayıt numaralı “Mamul Yemek” hizmeti alımı ihalesi için idare tarafından 22.12.2022 tarihinde EKAP sistemi üzerinde “Doküman Almaya ve Teklif Vermeye Davet” yazısının kendilerine tebliğ edildiği, gerçekleştirilen ihalede yalnızca ihalenin 3’üncü kısmı olan “Huzurevi Ybrm Müdürlüğü”ne yönelik itirazlarının bulunduğu, anılan ihalede idare tarafından ihale sürecinde telafisi mümkün olmayan hatalar mevcut olduğu, şöyle ki;

  1. İdare tarafından “Doküman Almaya ve Teklif Vermeye Davet” yazısının 22.12.2022 tarihinde ve 16.42 saatinde EKAP sistemi üzerinden kendilerine tebliğ edildiği, ihale tarihinin ise 23.12.2022 günü ve saat 14:30 olarak belirlendiği, ihaleye hazırlanmak için verilen sürenin sadece yarım gün olduğu, bu kadar kısa sürede doküman hazırlamak, e-teminat almak ve teklif vermek için maliyet çalışmaları yapmak için imkansız bir süre olduğu, üstelik ihaleye itiraz etme imkanının da yasal olarak verilmediği,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkındaki Tebliğ’in 4’üncü maddesinde yer alan açıklamalarda ihale ve başvuru arasında bu tarihler hariç olmak üzere ihale dokümanına 3 iş günü süre verilmesi gerektiği, idare tarafından yarım gün içerisinde gerçekleştirilen ihalenin dokümanına itiraz etmenin ise mümkün olmadığı, yasal olarak verilmesi gereken sürenin verilmediği ve itiraz haklarının ellerinden alındığı,

  1. İhaleye “hizmet alımı” olarak çıkıldığı, ancak ihalenin adı olan “mamul yemek” alımının bir mal alımı olduğu, bu işin hizmet alımı olarak ifa edilmesinin mümkün olmadığı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda “hizmet” işinin tanımının yer aldığı, mamul kelimesinin hazır alınan mal anlamına geldiği, mamul yemeğin anlamının ise hazır yemek alımı anlamına geldiği, dolayısı ile bu işin hizmet olarak değil mal alımı olarak gerçekleştirilmesi gerektiği, sonuç olarak hazır yiyecek olarak alınan bu işin hizmet alımı olarak değil mal alımı olarak gerçekleştirilmesi gerektiği,

  2. İhalenin tarihinin 23.12.2022 günü ve saat 14:30 olarak belirlendiği son tekliflerin verilme tarihinin ise aynı gün saat 15:30’a kadar sunulmasının istenildiği, bu sürenin de yetersiz bir süre olduğu, ihalenin bu kadar hızlı ve acele bir biçimde gerçekleştirilmesiyle ihalenin sağlıklı ve rekabete uygun bir şekilde yapılmasının önüne geçildiği, idare açısından da yeterli bir rekabet ortamı oluşturulmadan ekonomik olmayan tekliflerin sunulduğu, kamu kaynaklarının etkin ve ekonomik kullanılmadığı, sonuç olarak verilen süreler ile bu koşulların sağlanamadığı,

  3. İhalenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/b maddesi ile gerçekleştirilmesinin hatalı olduğu, Kanun’da pazarlık usulü alım yönteminin kullanılma yönteminin gerçekleşen ihalede kullanılmasını gerektirecek koşulların ortaya çıkmadığı,

İdare tarafından daha önce ilan edilen ve iptal edilen “2022/1058750” ihale kayıt numaralı “Mamul Yemek Alımı” ihalesi ise pazarlık ihalesinin yapıldığı tarih olan 23.12.2022 tarihinde EKAP üzerinden iptal edildiği, iptal edilen bu ihalenin şikayete konu bu ihale ile aynı içerikte olduğu, EKAP üzerinde yapılan sorgulamada iptal konusunun “Diğer - Strateji Geliştirme Başkanlığının Ön mali kontrol komisyonunun 21.12.2022 tarih 5833373 sayılı yazısına istinaden iptal edilmiştir.” şeklinde ifade edildiği, iptal gerekçesi kendilerine gönderilen tebligatta ise “strateji genel müdürlüğünün ön mali kontrol komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucu fiyat farkıyla ilgili eksikliğin tespiti sonucunda ihale iptal kararı verilmiştir.” ifadelerine yer verildiği, ancak açık ihale usulü ile gerçekleştirilecek olan ama iptal edilen ihale ile söz konusu Kanun’un 21/b maddesi ile pazarlık usulüne göre gerçekleştirilen ihalenin İdari Şartnameleri’nde fiyat farkı ile ilgili 46’ncı maddenin tamamen aynı olduğu, dolayısı ile her iki ihalenin de aynı olduğu, sonuç olarak ihalenin bu hali ile gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle ihalenin iptal edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

  1. Başvuru sahibinin 1 ve 3’üncü iddialarına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “İstekli olabilecek: İhale konusu alanda faaliyet gösteren ve ihale veya ön yeterlik dokümanı satın almış gerçek veya tüzel kişiyi ya da bunların oluşturdukları ortak girişimi… ifade eder” hükmü,

Söz konusu Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinde “Aşağıda belirtilen hallerde pazarlık usulü ile ihale yapılabilir:

b) Doğal afetler, salgın hastalıklar, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya yapım tekniği açısından özellik arz eden veya yapı veya can ve mal güvenliğinin sağlanması açısından ivedilikle yapılması gerekliliği idarece belirlenen hallerde veyahut idare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması.

(b), (c) ve (f) bentlerinde belirtilen hallerde ilan yapılması zorunlu değildir. İlan yapılmayan hallerde en az üç istekli davet edilerek, yeterlik belgelerini ve fiyat tekliflerini birlikte vermeleri istenir…” hükmü,

Aynı Kanun’un “İhale ve ön yeterlik dokümanının verilmesi” başlıklı 28’inci maddesinde “İhale ve ön yeterlik dokümanı idarede bedelsiz görülebilir. Ancak, ön yeterlik veya ihaleye katılmak isteyen isteklilerin bu dokümanı satın almaları zorunludur. İlan yapılmayan ihalelerde, ihale dokümanı sadece idare tarafından davet edilenlere satılır…” hükmü,

Söz konusu Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler…” hükmü,

Bahse konu Kanun’un “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.

İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. Bu yöndeki başvuruların idarelerce ihale veya son başvuru tarihinden önce sonuçlandırılması esastır…” hükmü yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;

a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini,

b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın EKAP üzerinden e-imza kullanılarak indirildiği tarihi, zeyilnameye yönelik başvurularda ise zeyilnamenin bildirildiği tarihi,

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,

ç) Şikayet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini,

d) İhalenin iptali kararına karşı yapılan itirazen şikayet başvurularında ise iptal kararının bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi,

izleyen günden itibaren başlar…” hükmü bulunmaktadır.

Başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 03.02

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

Ağrı Aile Ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Kuruluşların Mamul Yemek Alımı, Dağıtım Ve Servis Hizmetleri Alımı 69.366 adet/öğün mamul yemek alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/teslim edileceği yer:

Ağrı Çocuk Destek Merkezi Müdürlüğü

Ağrı HYBRM Müdürlüğü

Engelsiz Yaşam Merkezi Müdürlüğü

Kadın Konukevi Müdürlüğü” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İhaleye ilişkin bilgiler” başlıklı 3’üncü maddesinde “3.1.

a) İhale kayıt numarası: 2022/1463611

b) İhale usulü: Pazarlık usulü

c) İhale (son teklif verme) tarihi ve saati: 23.12.2022

Saat: 14:30

ç) İhale komisyonunun toplantı yeri (e-tekliflerin açılacağı adres): AĞRI AİLE VE SOSYAL HİZMETLER İL MÜDÜRLÜĞÜ TOPLANTI SALONU

3.2. Teklifler, ihale (son teklif verme) tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden e-teklif olarak sunulur. İhale (son teklif verme) saatine kadar EKAP'a yüklenemeyen teklifler değerlendirmeye alınmaz.

3.3. Verilen teklifler, zeyilname düzenlenmesi hali hariç, herhangi bir sebeple geri alınamaz.

3.4. İhale tarihinin tatil gününe rastlaması halinde ihale, takip eden ilk iş gününde yukarıda belirtilen yer ve saatte yapılır ve bu saate kadar verilen teklifler kabul edilir.

3.5. İlan tarihinden sonra çalışma saatlerinin değişmesi halinde de ihale yukarıda belirtilen saatte yapılır.

3.6. Saat ayarlarında, TÜBİTAK Ulusal Metroloji Enstitüsü tarafından zamanı en az hatayla ölçmek üzere kullanılan atom saati esas alınır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 30’uncu maddesinde “30.1. Teklifler, bu Şartnamede belirtilen ihale saatine kadar EKAP üzerinden verilecektir.

30.2. e-teklifler, ihale tarih ve saatinde hazır bulunanlar önünde, ihale komisyonu tarafından e-anahtarlar kullanılmak suretiyle EKAP üzerinde açılır. e-anahtarın bozuk olması veya e-teklifin virüs içermesi gibi nedenlerle açılamayan e-teklifler tespit edilerek açılamama gerekçeleri belirtilmek suretiyle, EKAP üzerinden ?Açılamayan e-tekliflere İlişkin İhale Komisyonu Tutanağı? düzenlenir. İhale komisyonunca ihale saatine kadar kaç teklif verilmiş olduğu EKAP üzerinde ve hazır bulunanlara duyurulur. İsteklilerin teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Kanunun 21 inci maddesine göre pazarlık usulü ile yapılan ihaleler ile fiyat veya fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurlar üzerinden elektronik eksiltme yapılması öngörülen ihaleler dışındaki ihalelerde; istekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet açıklanarak, EKAP üzerinden ?İsteklilerce Teklif Edilen Fiyatlara İlişkin Tutanak? hazırlanır. Hazırlanan bu tutanaklar durum izleme ekranında ihaleye katılan istekliler tarafından görülebilir ve EKAP üzerinde kayda alınır. Bu tutanakların çıktısı ihale komisyonu üyeleri tarafından imzalanır ve talep etmeleri halinde hazır bulunan isteklilere birer örneği verilir. Bu aşamada hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilemez. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere ilk oturum kapatılır.” düzenlenmesi yer almaktadır.

2022/1058750 ihale kayıt numaralı başvuru konusu ihaleyi yapan aynı idare tarafından 18.11.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ve miktarı ilgili ihalenin İdari Şartnamesinde “Ağrı Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Kuruluşların Mamul Yemek Alımı, Dağıtım ve Servis Hizmetleri Alımı 669.300 adet/öğün mamul yemek alımı” şeklinde belirtilen ihalenin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 21.12.2022 tarihinde idareye tebliğ edilen yazısı üzerine iptal edildiği,

Bu durum üzerine idare tarafından 2022/1463611 ihale kayıt numaralı “Ağrı Aile Ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Kuruluşların Mamul Yemek Alımı, Dağıtım Ve Servis Hizmetleri Alımı 69.366 adet/öğün mamul yemek alımı” ihalesine ilişkin olarak 22.12.2022 tarihinde ve saat 16:42:15’te EKAP üzerinden başvuru sahibi Fatih Kartal da olmak üzere altı istekliye tebliğ edilen “Doküman Almaya ve Teklif Vermeye Davet” konulu yazıda “MAMUL YEMEK 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin b bendi uyarınca ihale edilecektir. İhale dokümanı aşağıda belirtilen adresten e-imza kullanılarak indirilebilir.

Dokümanı E-İmza ile indirmek için tıklayınız.

İhaleye katılmak için ihale dokümanına uygun olarak hazırlayacağınız teklifinizi en geç 23.12.2022 tarihi, saat 14:30'a kadar EKAP üzerinden e-imza ile imzalayarak göndermeniz gerekmektedir.

Bilgileri ve gereğini rica ederim.” ifadelerine yer verilerek pazarlık usulü ihaleye çıkılacağının anlaşıldığı,

Anılan ihalenin 23.12.2022 tarihinde ve saat 14:56’da idare tarafından tutulan “İsteklilerce Teklif Edilen Fiyatlar” başlıklı tutanakta ihalenin Huzurevi Ybrm Müdürlüğü kısmında başvuru sahibi Fatih Kartal dahil üç istekli tarafından teklif sunulduğu, başvuru sahibi istekliye ait teklifin yeterlik bilgileri tablosunda geçici teminata ilişkin satırların doldurulmadığı ve EKAP üzerinde e-gtm bilgisine ulaşılamadığı gerekçesiyle teklifi değerlendirme dışı bırakıldığı,

Bu durum üzerine idare tarafından 23.12.2022 tarihinde ve saat 15:01:12’de EKAP üzerinden kalan iki istekliye tebliğ edilen “Son fiyat tekliflerini vermeye davet” konulu yazıda “23.12.2022 14:30 tarihinde, 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin b bendine göre pazarlık usulü ile yapılan MAMUL YEMEK ihalesinin AĞRI ÇOCUK DESTEK MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ, ENGELSİZ YAŞAM MERKEZİ, HUZUREVİ YBRM MÜDÜRLÜĞÜ Kısmına/kısımlarına ilişkin olarak, ilk fiyat teklifinizi aşmamak kaydıyla, son fiyat teklifinizi en geç 23.12.2022 tarihi, saat 15:30’a kadar EKAP üzerinden e-imza ile imzalayarak göndermeniz gerekmektedir.

Bu mektubun EKAP üzerinden gönderilme tarihi tarafınıza tebliğ tarihi sayılacaktır.

Bilgileri ve gereğini rica ederim.” ifadelerine yer verilerek isteklilerden son fiyat tekliflerini sunmalarının istendiğinin anlaşıldığı,

Sunulan son fiyat tekliflerden sonra idare tarafından 23.12.2022 tarihinde ve saat 16:18:53’te EKAP üzerinden tebliğ edilen “Kesinleşen ihale kararı” konulu yazı ile ihalenin Huzurevi Ybrm Müdürlüğü kısmının Ferhat Yemek Kurumsal Hizmetler Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı ve Kudretli Yemek Gıda Temizlik Lojistik Medikal İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği,

İhale işlem dosyası dâhilinde yer alan “Doküman indirenlerin/Satın alanların listesi” başlıklı EKAP belgesinde bulunan bilgilere göre, davet edilen altı kişiden dördünün ihale dokümanını indirdiği görülmektedir. Başvuru sahibi de dahil olmak üzere bu dört firmanın ihale dokümanını 22.12.2022 tarihinde indirdiği görülmüştür. Bahsi geçen dört gerçek veya tüzel kişiden üçünün ihaleye teklif verdiği tespit edilmiştir.

Yukarıda aktarılan İdari Şartname’nin ilgili hükümlerinden görüldüğü üzere, başvuru konusu ihalenin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin (b) fıkrası gereğince 23.12.2022 tarihinde saat 14:30’da, yani sözü edilen altı firmanın doküman almaya ve teklif vermeye davet edildiği 22.12.2022 tarihinden bir sonraki gün gerçekleştirileceği anlaşılmaktadır.

Yine daha önce belirtildiği üzere, başvuru konusu ihaleye üç istekli tarafından teklif verilmiş olup, bu isteklilerin her ikisinin teklifinin de ihale komisyonu tarafından geçerli olduğu değerlendirilerek ihale komisyonunca ihale 23.12.2022 tarihinde sonuçlandırılmıştır.

İhale komisyonu kararına göre ihalenin yapıldığı aynı tarihte saat 15:30’da son yazılı fiyat tekliflerini sunan iki istekliden ihale üzerinde bırakılan Ferhat Yemek Kurumsal Hizmetler Ltd. Şti.nin teklifi 608.564,00 TL, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen Kudretli Yemek Gıda Temizlik Lojistik Medikal İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifi ise 719.212,00 TL ve her iki isteklinin son yazılı fiyat teklifinin ihalenin bahse konu kısmının yaklaşık maliyetin altında (742.307,52 TL) kaldığı görülmektedir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin (b) fıkrası gereğince yapılan ihalelerde teklif vermeye davet yazılarının ilgililere tebliğ edilmesinin ardından teklif hazırlığı için ne kadar süre verileceğine dair kamu ihale mevzuatında bir düzenleme mevcut değildir. Yukarıda aktarıldığı üzere Kanun’un 21’inci maddesinin (b) fıkrasında belirtilen şartların oluşması hâlinde ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması durumunda söz konusu usul kullanılmaktadır. Dolayısıyla ivedi olarak yapılması gereken bir ihaledeki teklif hazırlama süresi idarenin takdirine bırakılmış durumdadır.

Konuya aynı Kanun’un yukarıda aktarılan “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “…(b), (c) ve (f) bentlerinde belirtilen hallerde ilan yapılması zorunlu değildir. İlan yapılmayan hallerde en az üç istekli davet edilerek, yeterlik belgelerini ve fiyat tekliflerini birlikte vermeleri istenir…” hükmü açısından bakıldığında, idarece 6 firmanın doküman almaya ve teklif vermeye davet edildiği, bunlardan üçünün ihalenin başvuruya konu kısmına teklif verdiği göz önünde bulundurulduğunda, Kanun’un bahsi geçen hükmünde istenen koşulların karşılandığı sonucuna varılmıştır.

Konuya aynı Kanun’un yukarıda aktarılan “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde belirtilen temel ilkeler açısından bakıldığında ise doküman almaya ve teklif vermeye davet edilen dört gerçek veya tüzel kişiden tamamına aynı gün yani 22.12.2022 tarihinde EKAP sistemi üzerinden tebligatta bulunulmuştur. Başvuru konusu ihalede, ilgili gerçek veya tüzel kişilerin doküman almaya ve teklif vermeye davet edilme tarihinin 22.12.2022, ihale tarihinin ise 23.12.2022 olduğu dikkate alındığında teklif vermek için yeterli sürenin olmadığı hususunun savunulamayacağı, ihalenin elektronik ortamda gerçekleştirildiği ve teklif vermeye davet edilen ilgililerden herhangi birisine daha önceki bir tarihte tebligatta bulunulmadığı ve bunlardan üçü tarafından da teklif verildiği göz önüne bulundurulduğunda, ilgili gerçek veya tüzel kişiler arasında rekabet ve eşit muamele ilkelerine halel getiren bir durumun olmadığı neticesine ulaşılmıştır.

Yapılan tespitler ışığında, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin (b) fıkrası gereğince yapılan ve ivedi olarak gerçekleştirilmesi amaçlanan ihalelerde teklif vermeye davet yazılarının ilgililere tebliğ edilmesinin ardından teklif hazırlığı için gereken sürenin idarenin takdirinde olduğu değerlendirildiğinden; en az üç isteklinin davet edilmesi gereken başvuru konusu ihalede idarece altı gerçek veya tüzel kişinin doküman almaya ve teklif vermeye davet edilmesi sebebiyle ilgili koşulun karşılandığı belirlendiğinden; doküman almaya ve teklif vermeye davet edilen altı gerçek veya tüzel kişiden tamamına aynı gün, yani 22.12.2022 tarihinde EKAP sistemi üzerinden tebligatta bulunulduğu, bunlardan herhangi birisine daha önceki bir tarihte tebligatta bulunulmadığı ve davet edilenler arasından 23.12.2022 tarihinde ve saat 14.30’da üç istekli olabilecek tarafından da ilk tekliflerin sunulduğu, aynı gün saat 15.30’da ilk teklifi geçerli olan isteklinin son yazılı fiyat teklifini sunduğu ve sunulan tekliflerin kısım yaklaşık maliyetin altında kaldığı göz önüne bulundurulduğunda, ilgili gerçek veya tüzel kişiler arasında rekabet ve eşit muamele ilkelerine aykırılık oluşturacak bir durumun olmadığı neticesine ulaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…25.3.1.

2-Yemeklerin kuruluşta pişirildiği ve bu hizmetin sunulması işiyle ilgili olarak aylık üzerinden fiilen çalışan personelin tüm mesaisini kuruluşta geçirdiği hallerde, hizmetin sunulmasıyla görevli her bir kuruluş için sigorta prim giderleri, yemek, yol ücretleri yüklenici firma tarafından karşılanacak olup teklif fiyata dahildir.

10-Kuruluş Mutfağında çalışan personellerin yemeği firmaca karşılanacak olup, teklif fiyata dahildir.

Diğer Giderler:

İçme suyu, yemeğin özelliğine göre ketçap, mayonez, limon, sirke, çeşitli baharatlar, temizlik malzemeleri, plastik çöp torbası, bebek, yaşlı, hasta veya diyetlilerin yiyeceklerinin hazırlanması amacıyla oluşturulan özel beslenme birimi için süt, pirinç unu, sebze, meyve, et, LPG dolum masrafları, yemek numunelerinin mikrobiyolojik analizi, yemek imalatı servis ve temizliği, kullanılacak malzeme, iş kazası ve hijyene ilişkin personelin eğitimi, idarenin demirbaşında bulunan ve yüklenici firmaya teslim edilecek her türlü ekipmanın bakım ve onarımı, yüklenici firma tarafından temin edilecek makine ve teçhizat, ilaçlama, yemeğin yapımında kullanılacak elektrik, su, doğalgaz ile nakliye, ihale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri ve Kamu İhale Kurum payı teklif fiyata dahildir...” düzenlemesi,

Ağrı Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Ağrı Çocuk Destek Merkezi Müdürlüğü, Ağrı Hybrm Müdürlüğü ve Engelsiz Yaşam Merkezi Müdürlüğü, Kadın Konukevi Müdürlüğünün Açık İhale Usulü İle İhale Edilen Malzeme Dâhil Yemek Hazırlama ve Dağıtım Hizmeti Alımında Uygulanacak Teknik Şartname’nin “İŞİN KONUSU” başlıklı 1’inci maddesinde “Bu işin konusu; kuruluş mutfaklarında yemek pişirme yoluyla mamul yemek alımı, dağıtımı ve servis hizmetleridir.” düzenlemesi,

Anılan Teknik Şartname’nin “İŞİN TANIMI:” başlıklı 2’nci maddesinde “B- SATIN ALMA:

Kahvaltı, ara öğünler ile öğle ve akşam yemekleri, ekmek ve içecekler, normal ve diyet yemeklerinin yiyecek malzemeleri, firma tarafından satın alınacaktır.

Kahvaltı-öğle-akşam-ara öğünlerde verilecek yemek sayıları, bir gün önceki öğün bilgisayar rapor çıktılarına göre hazırlanıp bu veriler doğrultusunda malzemeler getirilecektir.

Malzemelerin miktar ve kalite kontrolü, kuruluş idaresinin görevlendireceği ‘Muayene Komisyonu’ tarafından yapılacaktır. Malzemelerin kalite kontrolü, Gıda Evsaf Şartnamesine uygun olacaktır. Muayene Komisyonu kontrolü dışında hiçbir malzeme alınmayacak, depolara konmayacak ve yemek yapımında kullanılamayacaktır. Firma malzemeleri aldığı kişilerden ek’te verilen teknik şartname hükümlerine uygun malzeme getirilmesini sağlayacaktır. Uygun görülmeyen yiyecek, malzeme ve maddeler firma tarafından uygun olanı ile değiştirilecektir. Firma et, taze sebze–meyve, süt ve süt ürünlerini; mesai günleri saat 10:30’a kadar siparişe göre bir veya 2 gün öncesinden idarenin isteği doğrultusunda getirecektir. Cuma günleri 3 günlük malzeme alımı yapılır (Cumartesi – Pazar – Pazartesi).

Hafta sonları ekmek dışında malzeme girişi yapılmayacaktır.

Muayene Komisyonu tarafından kabul edilmeyen malzemelerin yerine getirilen malzemeler, saat 15.00’den sonra kabul edilmeyecektir.

C- PİŞİRME:

1- Kahvaltı ve yemeklerin pişirilmesi, kuruluş mutfaklarında gerçekleştirilecektir.

3- Yüklenici, idare tarafından hazırlanan aylık yemek listesine göre yemek çıkarmak zorundadır. Aylık yemek listesinde değişiklik yapma yetkisi diyetisyen veya kuruluş idaresinin onayı ile mümkündür.

…” düzenlemesi yer almaktadır.

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde işin konusunun Ağrı Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Kuruluşların Mamul Yemek Alımı, Dağıtım ve Servis Hizmetleri Alımı 69.366 adet/öğün mamul yemek alımı olarak belirtildiği, anılan Şartname’nin 25’inci maddesinde idare mutfağında çalışan yüklenici personeline ve idare mutfağındaki giderlere ilişkin düzenlemelerin bulunduğu, bahse konu ihaleye ait Teknik Şartname’nin başlığının Ağrı Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Ağrı Çocuk Destek Merkezi Müdürlüğü, Ağrı Hybrm Müdürlüğü ve Engelsiz Yaşam Merkezi Müdürlüğü, Kadın Konukevi Müdürlüğünün Açık İhale Usulü İle İhale Edilen Malzeme Dâhil Yemek Hazırlama ve Dağıtım Hizmeti Alımında Uygulanacak Teknik Şartname olduğu, söz konusu Şartname’de işin konusunun kuruluş mutfaklarında yemek pişirme yoluyla mamul yemek alımı, dağıtımı ve servis hizmetleri olduğu, yüklenici tarafından satın alınan gıda malzemelerinin miktar ve kalite kontrolünün, kuruluş idaresinin görevlendireceği muayene komisyonu tarafından yapılacağı ve bahse konu malzemelerin idare mutfağında pişirileceği düzenlemelerine yer verilmiştir. Bu bakımdan, ihale adının “mamul yemek” olması ile birlikte ihale konusu ve kapsamının malzeme dâhil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti olduğu anlaşıldığından ihale konusu ihtiyaç doğrultusunda ihalenin hizmet alımı olarak gerçekleştirilmesinin yerinde olduğu, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “...Aynı kişi tarafından birden fazla ihaleye, birden fazla kişi tarafından ise aynı ihaleye tek dilekçe ile başvuruda bulunulamaz...” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinde “…(9) Aynı kişi tarafından birden fazla ihaleye, birden fazla kişi tarafından aynı ihaleye veya birden fazla ihaleye tek dilekçe ile başvuruda bulunulamaz…” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) Başvurular öncelikle;

a) Başvuru konusunun Kurumun görev alanında bulunup bulunmadığı,

h) Aynı kişi tarafından birden fazla ihaleye, birden fazla kişi tarafından aynı ihaleye veya birden fazla ihaleye tek dilekçe ile başvuruda bulunulup bulunulmadığı… yönlerinden sırasıyla incelenir …” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 5’inci maddesinde “…(5) Aynı kişi tarafından birden fazla ihaleye, birden fazla kişi tarafından aynı ihaleye veya birden fazla ihaleye tek dilekçeyle şikâyet başvurusunda bulunulamaz. Bu nedenle dilekçelerde bir başka ihaleden söz edilmesi durumunda, şikâyetin hangi ihaleye ilişkin olduğu ve hangi konunun şikayet edildiğinin açıkça belirtilmesi gerekir.” açıklaması yer almaktadır.

4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Uygulama esasları” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Bu Esaslara tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için, söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde, bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerekir. Ancak, sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan bu hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesi zorunludur. Sözleşmelerde yer alan fiyat farkına ilişkin usul ve esaslarda sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “Fiyat farkı” başlıklı 46’ncı maddesinde “46.1. İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıdaki esaslara göre fiyat farkı hesaplanacaktır.

46.1.1.

Tüm Kısımlar için:

4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar'ın 6'ncı maddesine göre fiyat farkı hesaplanacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde “48.1. İhalede uygulanacak sınır değer katsayısı (R): Malzemeli Yemek/0,79

İhalede uygulanacak sınır değer katsayısı (R): Malzemeli Yemek/0,79

2, 3, 6, 7, 12 ve 13 yaş üzeri ve diyetli gruplar için; bir kişiye verilecek bir adet ara öğünün bedeli kahvaltı bedelinin yarısını, bir kişiye verilecek bir günlük iki adet ara öğün ya da bir günlük üç adet ara öğün verilmesi durumunda iki adet ara öğünün toplam bedeli bir kişiye verilecek bir günlük kahvaltı bedelini, bir günlük bir adet ara öğün, bir günlük iki adet ara öğün ya da bir günlük üç adet ara öğün verilmesi durumunda, bir günlük iki adet ara öğünün toplamı ile bir günlük kahvaltı toplamı bedeli, bir kişiye verilecek olan bir günlük öğle yemeği ya da bir günlük akşam yemeği bedelini geçmeyecektir. Bu kurala uymayan isteklinin teklifi Sınır Değer Uygulamasına göre en avantajlı teklif olsa dahi değerlendirmeye alınmayacaktır.

47.2.Yüklenici firma 18 yaşından küçük işçi çalıştırmayacaktır.

47.3.Yüklenici, idare tarafından sözleşmeye davet yazısının kendisine tebliğ edildiği tarih itibarıyla bir hizmet akdine bağlı olarak çalıştırdığı işçiler hariç, sözleşme konusu işte çalıştırmak üzere hizmet akdi yaparak istihdam edeceği personeli, ihale dokümanında belirlenen nitelikleri taşıyan, Türkiye İş Kurumuna kayıtlı işçiler arasından, 25/6/2003 tarihli ve 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu ve ilgili mevzuatı çerçevesinde bu Kurumun internet portalına üye olarak doğrudan ya da Kurumun İl ve Şube Müdürlüklerine başvuruda bulunarak bu birimlerde görevli personel aracılığıyla ve kendisinin belirleyeceği seçme yöntemini kullanmak suretiyle temin edecektir. Ancak İhaleyi alan firma Şu an çalışmakta olan personellerle davam edecektir. idarenin talebi olmadan personelleri işten çıkarma veya değiştirme yoluna başvurmayacaktır. yüklenici bu şartı kabul ederek ihaleye başvurmuş ve sözleşme imzalamış sayılacaktır.

47.4. Yüklenici çalıştırdığı personellerin ücretlerini takip eden ayın 15 ne kadar ödeyerek bordrosunu idareye teslim edecektir. Yüklenici idarenin hakediş ödemesini beklemeksizin ayın 1 ile 10 arasında işçinin ödemesini yapacaktır.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşe başlama tarihi 01.01.2023; işi bitirme tarihi 31.03.2023

9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır.

2022/1058750 ihale kayıt numaralı başvuru konusu ihaleyi yapan aynı idare tarafından 18.11.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ve miktarı ilgili ihalenin İdari Şartnamesinde “Ağrı Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Kuruluşların Mamul Yemek Alımı, Dağıtım ve Servis Hizmetleri Alımı 669.300 adet/öğün mamul yemek alımı” şeklinde belirtilen ihalenin 23.11.2022 tarihinde EKAP üzerinde isteklilere tebliğ edilen yazıda “Diğer - Strateji Geliştirme Başkanlığının Ön mali kontrol komisyonunun 21.12.2022 tarih 5833373 sayılı yazısına istinaden iptal edilmiştir.” ifadelerine yer verilerek iptal edildiği, iptal gerekçesinin ise Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 21.12.2022 tarihinde idareye tebliğ edilen “Mamul Yemek Alım İhalesi Ön Mali Kontrol (İKN:2022/1058750)” konulu yazısında “İl Müdürlüğünüze bağlı kuruluşların 01/01/2023-31/12/2024 tarihlerini kapsayan 22.566.816,10 TL yaklaşık maliyetli 2022/1058750 ihale kayıt numaralı mamul yemek alımı ihalesinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 19’uncu maddesi gereğince açık ihale usulü ile karşılanmasına ilişkin ilgi yazı eki, ihale işlem dosyasında bulunan taahhüt evrakları ve sözleşme tasarısı Bakanlığımızın Ön Mali Kontrol İşlemleri Yönergesi gereğince incelenmiştir.

1- 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların “Uygulama Esasları” başlıklı 7’inci maddesinde; “(1) Bu Esaslara tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için, söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde, bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerekir. (Ek cümle: 24.02.2022-31760 R.G./3. md.; yürürlük: 26.03.2022) Ancak, sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan bu hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesi zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

Ancak fiyat farkı hesaplama formülüne ilişkin ağırlık katsayılarının belirlenmediği, ihale dokümanında malzemeli yemek, hizmeti alımlarına ilişkin olarak Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan Endeks Tablosunun 10 numaralı “Gıda Ürünleri” sütunundaki sayı veya bu endeksin alt endekslerinde belirtilen sayılardan uygun olan birine veya birkaçına yer verilmediği, mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edilmiştir…” ifadeleriyle iptal gerekçesine yer verildiği,

Bu durum üzerine, idare tarafından 2022/1463611 ihale kayıt numaralı “Ağrı Aile Ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Kuruluşların Mamul Yemek Alımı, Dağıtım Ve Servis Hizmetleri Alımı 69.366 adet/öğün mamul yemek alımı” ihalesinin idare tarafından pazarlık usulü ile 23.12.2022 tarihinde gerçekleştirildiği, sunulan son fiyat tekliflerden sonra idare tarafından 23.12.2022 tarihinde EKAP üzerinden tebliğ edilen “Kesinleşen ihale kararı” konulu yazı ile ihalenin Huzurevi Ybrm Müdürlüğü kısmının Ferhat Yemek Kurumsal Hizmetler Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı ve Kudretli Yemek Gıda Temizlik Lojistik Medikal İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yolları olarak düzenlenen şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularında; aranması gereken asgari unsurlar ile dilekçe ekinde sunulması zorunlu bilgi ve belgelerin sayıldığı, bu başvuru yollarına ilişkin olarak anılan Kanun’da öngörülen sürelerde sağlıklı bir denetim yapılabilmesi amacıyla hiçbir eksiklik içermeyen dilekçelerle başvuruda bulunulmasının öngörüldüğü, buna göre başvuruların şekil unsurlarına ilişkin olarak, aynı kişi tarafından birden fazla ihaleye, birden fazla kişi tarafından aynı ihaleye veya birden fazla ihaleye tek dilekçe ile başvuruda bulunulamayacağının ortaya konulduğu anlaşılmıştır.

Başvuruya konu ihalenin adının 2022/1463611 ihale kayıt numaralı “Mamul Yemek Alımı” ihalesi işi olduğu görülmüş olup, başvuru sahibi tarafından da Kuruma hitaben yazılmış itirazen şikayet dilekçesi üzerinde yer alan bilgiler incelendiğinde, itirazen şikayet başvurusuna konu ihalenin adının ve İKN’sinin aynı şekilde belirtildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda yapılan tespitler neticesinde, bahse konu iddianın, aynı idare tarafından gerçekleştirilen 2022/1058750 ihale kayıt numaralı “Mamul Yemek Alımı” ihalesinin konusunu oluşturduğu ve başvuru sahibi tarafından birden fazla ihaleye tek dilekçe ile başvuruda bulunulduğunun anlaşıldığı, dolayısıyla başvuru sahibinin bu iddiasının, anılan Kanun’un 54’üncü maddesinde yer alan “…Aynı kişi tarafından birden fazla ihaleye, … tek dilekçe ile başvuruda bulunulamaz.” hükmü gereği şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, ihalenin şikâyete konu kısmının yaklaşık maliyeti dikkate alındığında 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi uyarınca ödenmesi gereken itirazen şikâyet başvuru bedelinin 13.819,00 TL olduğu, başvuru sahibi tarafından toplam yaklaşık maliyet üzerinden 27.654.00 TL’nin Kurum hesaplarına yatırıldığı, bu nedenle fazla ödendiği tespit edilen 13.835,00 TL’nin yazılı talebi halinde başvuru sahibine iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

  1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

  2. Fazla ödenen başvuru bedelinin başvuru sahibinin yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.

Ücretsiz Başla
Ücretsiz Üyelik

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin

Ücretsiz üye olun, benzer kararları keşfedin, dosyaları indirin ve AI hukuk asistanı ile kararları analiz edin.

Gelişmiş Arama

10M+ karar arasında akıllı arama

AI Asistan

Kaynak atıflı hukuki cevaplar

İndirme

DOCX ve PDF formatında kaydet

Benzer Kararlar

AI ile otomatik eşleşen kararlar

Kredi kartı gerektirmez10M+ kararAnında erişim