KİK Kararı: 2023/UH.I-481

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2023/018
Gündem No : 23
Karar Tarihi : 15.03.2023
Karar No : 2023/UH.I-481
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Dima Kurumsal Hizmetler Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karaman Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/31122 İhale Kayıt Numaralı “Karaman Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Kuruluşların Mamul Yemek Alımı, Dağıtım ve Servis Hizmetleri Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karaman Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından 20.02.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Karaman Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Kuruluşların Mamul Yemek Alımı, Dağıtım ve Servis Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin olarak Dima Kurumsal Hizmetler Ltd. Şti.nin 14.02.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 14.02.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 24.02.2023 tarih ve 81008 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.02.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/322 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinin 16.1.2’nci maddesinde, 4 sıra numaralı özel aykırılık halinin “Yüklenicinin Sözleşmenin "Diğer Hususlar" bölümünün 36.24. maddesinde belirtilen hususlara aykırı hareket ettiğinin tespit edilmesi halinde her bir gün için” şeklinde belirlendiği, aynı Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinin 36.24’üncü maddesinde “Yüklenici çalıştırdığı işçilerin aylık ücretlerini takip eden ayın 1'i (biri) ile 10'u (onu) arasında ödemek zorundadır. (Son ödeme tarihinin resmi tatile denk gelmesi halinde, işçi ücretlerinin resmi tatilin başlangıcından önceki iş günü ödenmesi gerekir.) Ancak idarenin harcama kaleminde ödeneği bulunması halinde, yüklenicinin işçilere ücretini ödemesini beklemeksizin hakediş ödemesi yapılır. Yüklenici hak ediş alamamasını, cezalı almasını ya da geç almasını, işçi ücretlerini süresi içinde ödememek için gerekçe gösteremez. Sözleşmede son aylık hak ediş ödemesi yapılmadan önce yüklenici firma işçi ücretlerini süresinde ödeyecek ve işçi ücretleri ödendikten sonra son aylık hakediş ödemesi yapılacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı, bu maddede belirtilen hususlara aykırı hareket edilmesi halinde sözleşme bedelinin binde 1’i oranında ceza uygulanacağı,

Yüklenici tarafından belli bir süre boyunca devamlı olarak verilecek bir hizmet niteliğinde olan ihale konusu işin bedelinin dönemler halinde ödenmeden yapılacağına yönelik ihale dokümanında yer alan düzenlemelerin, hem Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’ne hem de 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırı olduğu, ihale dokümanında hakediş beklenilmeden her ayın 10’una kadar işçi ücretlerinin ödenmesi gerektiğinin belirtildiği, işçi maaşlarının ödenmesinin gecikmesinde yüklenicinin herhangi bir kastının bulunamayacağı, ödemedeki gecikmenin tek nedeninin idarenin isteklilere hakediş tutarlarını geç ödemesi olacağı ve dolayısıyla kasten ödememe koşulunun oluşmayacağı, bu nedenle işçi ücretlerinin geç ödendiği gerekçesi ile cezai şart koyulmasının 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nda öngörülen tarafların eşitliği prensibine aykırılık teşkil ettiği,

Diğer yandan, aynı Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinin 36.25’inci maddesinde “İşçi ücretlerinin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 10.maddesi ile bu Sözleşmenin 17.maddesinde belirtilen mücbir sebepler dışında yüklenici tarafından süresinde ödenmemesi veya geç ödenmesi durumunda, 4857 sayılı İş Kanununun 102 ve 108.maddeleri uyarınca gerekçesi belirtilerek Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Türkiye İş Kurumu İl Müdürlükleri tarafından yılı için belirlenen idari para cezası verilmek üzere anılan İl Müdürlüklerine bildirilecektir.” düzenlemesinin yer aldığı, işçi maaşlarının sözleşmede belirtilen süre içerisinde ödenmemesi halinde yükleniciye ek külfet yükleyecek şekilde hem sözleşme bedelinin binde 1’i oranında ceza kesilecek olmasının hem de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Türkiye İş Kurumu İl Müdürlükleri tarafından yılı için belirlenen idari para cezası verilmek üzere anılan İl Müdürlüklerine bildirim yapılmasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu,

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinin 16.1.2’nci maddesinde, 9 sıra numaralı özel aykırılık halinin “Yüklenicinin, Sözleşmenin "Diğer Hususlar" bölümünün 36.8. maddesi gereği; herhangi bir nedenle (personelin istifa etmesi, iş akdine son verilmesi vb.) işe gelmeyen personel yerine hizmette aksamaya meydan vermemek için aynı gün içerisinde personel temin etmediğinin tespit edilmesi” şeklinde belirlendiği, bu aykırılık halinin meydana gelmesi durumunda sözleşme bedelinin binde 1’i oranında ceza uygulanacağı,

Aynı Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinin 36.8’inci maddesinde “Sözleşmenin devamı müddetince personelin yasal mevzuat çerçevesinde izinli veya sağlık nedeniyle raporlu olmaları halinde, hizmetin aksamaması için yüklenici, yasal izinli veya raporlu olan personelin yerine aynı gün içerisinde ihale dokümanlarında belirtilen şartlara haiz başka bir personel temin etmek zorundadır.” düzenlemesinin yer aldığı, ancak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.25’inci maddesi uyarınca yıllık ücretli izin dâhil olmak üzere 4857 sayılı Kanun’un 55’inci maddesinde sayılan ve izin kullanılmasını gerektiren diğer tüm hallerde (örneğin işçinin uğradığı kaza veya sağlık sorunları nedeniyle işine gidemediği günler) kullanılan izinlerde, izin kullanan işçilerin yerine başka işçilerin getirilip sayının tamamlanmasının istenilmemesi ve idarece ihale dokümanında buna uygun düzenleme yapılması gerektiği, yasal izinli veya raporlu personelin yerine aynı gün içerisinde ihale dokümanında belirtilen personel şartlarını haiz başka bir personelin temin edilememesi halinde ceza kesilecek olmasının mevzuata aykırı olduğu,

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinin 16.1.2’nci maddesinde, 10 sıra numaralı özel aykırılık halinin “Doktor raporu veya yemek analizleri sonucunda yapılan tespit doğrultusunda, herhangi bir ana veya ara öğünde yüklenici firma çalışanlarının ihmali ve tedbirsizliğine bağlı olarak bir veya birden fazla kişide ölüm hariç gıda zehirlenmesi vakasının meydana gelmesi durumunda, (zehirlenme vakasının tespit edildiği her ana öğün veya ara öğün için tek bir işlem yapılacaktır.)” şeklinde belirlendiği, bu aykırılık halinin meydana gelmesi durumunda sözleşme bedelinin binde 1’i oranında ceza uygulanacağı,

Aynı Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinin 36.4’üncü maddesinde “Yüklenici; gıda zehirlenmelerine karşı koruyucu önlemleri almak, uygulamak ve bu konuda personelin hizmet içi eğitimini yetkili kişiler tarafından yapılmasını temin etmek zorundadır. Kuruluşlarda, hekim tasdikli besin zehirlenmesi raporu alanlar, iaşe olunan kişilerin en az %10’u olduğu takdirde, bu kişilerin sağlık masrafları ve işgücü kayıplarının maddi tazminatı bütünü ile yüklenici tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı,

Bir tarafta gıda zehirlenmesinin bir kişide dahi gerçekleşmesi halinde sözleşme bedelinin binde 1’i oranında ceza uygulanacağı belirtilmişken, diğer tarafta iaşe olunan kişilerin en az %10’u oranında besin zehirlenmesi yaşanması durumunda bu kişilerin sağlık masrafları ve işgücü kayıplarının maddi tazminatının bütününün yüklenici tarafından karşılanacağının belirtildiği, dolayısıyla kaç kişide besin zehirlenmesi yaşanması durumunda uygulanacak yaptırımlar hususunda ihale dokümanında çelişkili düzenlemelere yer verildiği,

Teknik Şartname’nin “Genel Hususlar” başlıklı “Madde III” bölümünün 4’üncü maddesinde “Yemeğin üretiminde kullanılacak yağlar yemeklik ayçiçeği yağı olacak, ancak Gıda Rasyonunda göre “yemeklik bitkisel margarin” ve “tereyağı” kullanılarak üretilecek yemeklerde söz konusu gıda ürünleri kullanılacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı, bu düzenlemeden, yemeklerin hazırlanmasında ayçiçekyağı, tereyağı veya yemeklik bitkisel margarinin kullanılması gerektiğinin anlaşıldığı, Gıda Rasyonu incelendiğinde ise zeytinyağlı yemeklerin haricindeki birçok yemeğin içeriğinde (çılbır, sucuklu yumurta, pastırmalı yumurta, fırın mücver, etli biber dolması, etli bamya, etli taze fasulye, etli kuru fasulye, etli nohut vb.) “zeytinyağı” girdisine yer verildiği, bu durumda yemeklerin hazırlanmasında/pişirilmesinde kullanılacak yağ ürünü çeşidi hususunda ihale dokümanı düzenlemeleri arasında bir çelişki meydana geldiği,
Teknik Şartname’nin “A-Yemek Çeşitleri ve Öğün Sayıları” bölümünde “…İşin yürütülmesi aşamasında kuruluşlarda yemek hizmetinden faydalanan herhangi birinin sağlık sorunları nedeniyle (ishal, kabızlık, çölyak, fenilketönüri vb.) özel beslenmesi (yüksek protein, düşük protein, yüksek karbonhidrat, glütensiz, diyet, laktozsuz, tuzsuz vb.) gerektiğinin doktor raporuyla belgelendirilmesi halinde, söz konusu kişiye/kişilere doktor veya diyetisyen tarafından hazırlanan özel beslenme menüsü verilecektir. Hastaya bireysel olarak hazırlanan yemeklerin hastanın tedavisi için gerekli günlük enerji ve besin öğeleri gereksinimlerini sağlayacak yiyeceklerin menüleri; uygun miktar, çeşit, tat, kıvam ve görünüşte olmak üzere her türlü yiyeceği kapsayabilir. Yemeklerin pişirilme şekli, miktarı ve servisinin diyetisyenin ve/veya doktorun öngördüğü tedavi ilkelerine uygun olması zorunludur…” düzenlemesinin yer aldığı, bu düzenleme, diyetisyenin uygun göreceği miktar ve çeşitte yemek verilmesine imkân tanıdığından, istekliler açısından öngörülemeyen bir maliyetin ortaya çıkmasına sebebiyet verildiği, ayrıca özel beslenme menüsünün içeriği ve yükleniciye bunun ödemesinin nasıl ve ne şekilde yapılacağı hususunda ihale dokümanında herhangi bir düzenlemenin yapılmamış olmasının da sağlıklı bir şekilde fiyat teklifi hazırlanabilmesine engel teşkil ettiği,
İhalenin 5’inci kısmı olan “Dursun Fakih Huzurevi Yaşlı Bakım Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü, Karaman Kadın Konukevi Müdürlüğü, Karaman Çocuk Evleri Sitesi”ne ait birim fiyat teklif cetvelinde, “sabah kahvaltısı (kadın ve çocuk), öğle yemeği (kadın ve çocuk), akşam yemeği (kadın ve çocuk), ara öğün (kadın ve çocuk), özel gün menüsü (kadın ve çocuk) ve bebek maması (1000 gr’lık kutu)” iş kalemlerine yer verildiği, 5’inci kısma ait birim fiyat teklif cetvelinde yer alan iş kalemlerinin, Gıda Rasyonu’ndaki yaş grupları dikkate alınarak düzenlenmesi gerektiği, ancak anılan iş kalemleri için yaş grubu belirlemesinin yapılmadığı ve gıda rasyonundaki yaş grubu porsiyon miktarlarının belirtilmediği,

Teknik Şartname’nin “H-Malzeme Miktarları” bölümünün 3’üncü maddesinde “Porsiyon kavramı her bir yaş grubu için farklılık arz ettiğinden gıda rasyonları esas alınarak hareket edilecektir.” düzenlemesinin yer aldığı, ihale dokümanı ekinde yer alan Gıda Rasyonu incelendiğinde, yemeklerin içeriğindeki çiğ girdilerin gramaj miktarlarının her bir yaş grubu için farklılık arz ettiğinin görüldüğü, aynı Teknik Şartname’nin “A.2.Öğün Sayıları” bölümünde yer alan “Dursun Fakih Huzurevi Yaşlı Bakım Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü, Karaman Kadın Konukevi Müdürlüğü, Karaman Çocuk Evleri Sitesi” başlıklı tabloda 13+yaş grubu, 0-12 yaş grubu ile diyet grubu için hangi öğünlerin verileceğinin belirtildiği, birim fiyat teklif cetvelinde 13+yaş grubuna ait öğünler için öğün sayısı belirlemesi yapılmasına karşın, 0-12 yaş ve diyet grupları için ayrı bir iş kaleminin bulunmadığı, “sabah kahvaltısı (kadın ve çocuk), öğle yemeği (kadın ve çocuk), akşam yemeği (kadın ve çocuk), ara öğün (kadın ve çocuk), özel gün menüsü (kadın ve çocuk) ve bebek maması (1000 gr’lık kutu)” iş kalemlerinin 0-12 yaş ve diyet grubuna ait kişilerin öğün sayılarını ifade ettiği anlaşılmakla birlikte, 0-12 yaş grubu içerisinde Gıda Rasyonu’na göre 7-12 ay, 1-2 yaş, 3-6 yaş ve 7-12 yaş grubu bulunduğundan ve her bir yaş grubu için yemeklerin içerdiği porsiyon miktarları farklılık arz ettiğinden, birim fiyat teklif cetvelinde anılan yaş gruplarının öğün miktarlarının ayrı ayrı belirtilmemiş olmasının sağlıklı bir şekilde fiyat teklifi hazırlanabilmesine engel teşkil ettiği,

Teknik Şartname’nin “A.2.Öğün Sayıları” bölümünde her bir kısım için belirlenen öğün sayılarına ve yaş gruplarına yer verildiği, her bir kısma ilişkin tablolar incelendiğinde, yemek hizmeti verilecek kuruluşlarda günde 6 defa “diyet” öğünü verileceğinin anlaşıldığı, ancak birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde “diyet” öğünleri için herhangi bir iş kalemi belirlemesinin yapılmadığı, ayrıca diyet öğünlerinin içeriklerine ve çiğ girdi miktarlarına gerek gıda rasyonunda gerekse ihale dokümanı kapsamındaki diğer dokümanda yer verilmediği, verilecek diyet öğünü sayısı ve içeriği hususunda ihale dokümanında herhangi bir düzenleme yapılmamış olmasının sağlıklı bir şekilde fiyat teklifi hazırlanabilmesine engel teşkil ettiği,

Aynı Teknik Şartname’nin “1.Kahvaltılar” bölümünde “Normal Kahvaltı ve diyet kahvaltılar, yukarıda belirtilen çeşitlerden veya Gıda Rasyonunda yer alan benzerlerinden dört tanesi seçilerek oluşturulacaktır. Suyun haricinde kahvaltılarda mutlaka içecek verilecektir. Haftada iki defa içecek olarak 200 ml paket süt verilecektir. Kahvaltılarda verilen “paket reçel+paket tereyağı”, “paket bal+paket tereyağı”, “Domates+Salatalık” ve “Domates+Biber” bir kap yemek olarak sayılacaktır. Kahvaltıda verilecek pet bardak su (En az 200 ml) içecek ve ekmek kap/yemek olarak sayılmayacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı, bu düzenlemeden normal kahvaltı ve diyet kahvaltı verileceğinin anlaşıldığı, birim fiyat teklif cetvelinde ise salt “kahvaltı” iş kalemine yer verildiği, sağlıklı bir şekilde fiyat teklifi hazırlanabilmesi için birim fiyat teklif cetvelinde “normal kahvaltı” ve “diyet kahvaltı” için ayrı satır açılması ve ayrı öğün sayısı belirlemesi yapılması gerektiği, ayrıca diyet kahvaltısı için örnek bir menü düzenlemesinin yapılmadığı, diyet kahvaltısının içeriğine ve çiğ girdi miktarlarına ilişkin herhangi bir düzenlemenin yapılmadığı, söz konusu aykırılıkların isteklileri çelişkiye düşürecek nitelikte olduğu,

Teknik Şartname’nin “Madde III - Genel Hususlar” bölümünün 28’inci maddesinde “Yemek üretimi yapılacak kuruluşlarımıza ait mutfakların herhangi bir nedenle (tadilat, doğal afet, covid-19 nedeniyle yemek pişirilen Kuruluşta karantina uygulanması vb.) geçici veya sürekli olarak kullanılamaz duruma gelmesi halinde yüklenici ilgili mutfaklarda yemeği pişirilen kuruluşların yemeklerini ilgili Kuruluşların onaylayacağı karaman ili sınırları içerisinde faaliyet gösteren herhangi bir yemek fabrikasından yaptırıp hizmeti aksatmadan yerine getirecektir. Bu durumda yüklenici ilgili yemek fabrikasına ilişkin aşağıda sayılan belgeleri işe başlamadan önce (yemek fabrikasından yemek yaptırılmaya başlandığı tarihten önce) Kuruluşa ibraz edecektir.

-Yemeğin taşınacağı tarih itibariyle geçerliliği olan Hizmet Yeterlilik Belgesi - [TS 8985 -(12.06.2013) İş yerleri-Yemek fabrikaları ve toplu yemek mutfakları-Genel kurallar standardına uygun hizmet veren standardına uygun yemek fabrikası]

-Yemeğin taşınacağı tarih itibariyle geçerliliği olan Hizmet Yeterlilik Belgesi- [TS 13075 İşyerleri - Gıda Maddeleri Taşıma Hizmetleri - Genel Kurallar Standardına Uygun Hizmet Veren Gıda Maddeleri Taşıma Hizmeti Veren İşyeri]

-İşletme Kayıt Belgesi” düzenlemesinin yer aldığı, istenilen hizmet yeterlilik belgelerinin yeterlik kriteri olarak belirlenmesinin, dolaylı olarak yemek üretiminin yapılacağı mutfağın isteklinin kendi malı olması gerektiği sonucunu doğurduğu, idarelerin ihale dokümanında kalite ve standarda ilişkin belgelerle ilgili düzenleme yapabileceği, ancak kendi hizmet binalarında gerçekleştirilen hizmetler ile niteliği gereği hizmet yeterlik belgesi istenmesi uygun olmayan ihalelerde hizmet yeterlik belgelerinin istenmemesi gerektiği, bahse konu hizmet yeterlik belgelerinin kapsamı incelendiğinde;

a) TS 8985 numaralı standardın, yemek fabrikaları ve toplu yemek mutfaklarının yapısal özellik, işletmecilik, çalışanlar ve teknik donanım ile ilgili genel kurallarını kapsadığı, ihale konusu iş kapsamında yemek üretiminin hastane mutfaklarında yapılacağı göz önünde bulundurulduğunda söz konusu standarda ilişkin hizmet yeterlik belgesi istenilmesinin mevzuata aykırı olduğu,

b) Bu belgelerin TSE belgeleri olduğu, TSE belgelerine sahip mutfağın kiralanmasının yürürlükte bulunan TSE mevzuatı uyarınca mümkün bulunmadığı, böyle bir belge sunulması durumunda belgenin geçerli bir belge olamayacağı, bu durumda idare tarafından kiralamaya yönelik düzenlemenin fiili imkânsızlığı tarif etmesi yönüyle mevzuata aykırı olduğu, hizmetin ifası için kendi malı mutfağın olması zorunlu ise ihale dokümanında bu konunun düzenlenmesinin de zorunlu olduğu,

c) Söz konusu düzenlemenin işin yürütülmesi sırasında meydana gelmesi muhtemel bir olay (idare mutfağının kullanılamaması durumu) baz alınarak hizmetin aksamadan devamı amaçlanarak yapıldığı, söz konusu yeterlik kriterlerinin belirlenen özelliklerde mutfağa sahip olma, işin yürütülmesi sırasında gerçekleşmesi kesin olmayan bir durum dikkate alınarak istenildiği, ihale konusu işin idare mutfağı kullanılarak yürütülmesinin esas olduğu dikkate alındığında işin yürütülmesi sırasında meydana gelmesi kesin olmayan durumda yemeğin üretileceği kendi mutfağın temin edilmesine ilişkin yükümlülüğün istekliler açısından maliyet kalemi olduğu, işin süresi kadar sözleşme yapılacağı, öte yandan isteklilerin yemek fabrikasına ilişkin işe başlamadan önce sözleşme yaparak ilgili belgelerin idareye verilmesine zorlandığı, bu nedenlerle sözleşmeden doğan damga vergisi ve aylık kira giderinin teklif bedellerine yansıtılmasının gerektiği, bu durumda yemeğin üretimi için gerekli maliyet kalemlerinin artırılacağı, iş artışı ve iş azalışında idare/istekli açısından zarar ziyanın meydana geleceği, kamu zararına sebebiyet verebilecek söz konusu düzenlemenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırı olduğu,

Teknik Şartname’nin “Madde III-Genel Hususlar” bölümünün 29’uncu maddesinde “Ramazan ayında nöbet tutan personel ve kurum bakımından faydalanan kişiler için iftar ve sahur yemeği verilecektir. Yüklenici iftar ve sahurda personel bulundurmak zorundadır.” düzenlemesinin yer aldığı, ancak ihale dokümanı kapsamında iftar ve sahur yemeklerine ve çeşit sayılarına ilişkin herhangi bir düzenlemenin yapılmadığı, örnek bir menünün de bulunmadığı, söz konusu belirsizliklerin sağlıklı bir şekilde fiyat teklifi hazırlanabilmesine engel teşkil ettiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Ücret ve ücretin ödenmesi” başlıklı 32’nci maddesinde “…Ücret en geç ayda bir ödenir…” hükmü ile “Ücretin gününde ödenmemesi” başlıklı 34’üncü maddesinde “Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. Bu nedenle kişisel kararlarına dayanarak iş görme borcunu yerine getirmemeleri sayısal olarak toplu bir nitelik kazansa dahi grev olarak nitelendirilemez. Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır. Bu işçilerin bu nedenle iş akitleri çalışmadıkları için feshedilemez ve yerine yeni işçi alınamaz, bu işler başkalarına yaptırılamaz.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Ücret ile ilgili hükümlere aykırılık” başlıklı 102’nci maddesinde “Bu Kanunun;

a) 32 nci maddesinde belirtilen ücret ile işçinin bu Kanundan veya toplu iş sözleşmesinden veya iş sözleşmesinden doğan ücret ödemelerini süresi içinde kasden ödemeyen veya eksik ödeyen, 39 uncu maddesinde belirtilen komisyonun belirlediği asgari ücreti işçiye ödemeyen veya noksan ödeyen, ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını zorunlu tutulduğu halde özel olarak açılan banka hesabına ödemeyen işveren, işveren vekili ve üçüncü kişiye bu durumda olan her işçi ve her ay için yüzyirmibeş Türk Lirası idari para cezası,

b) 37 nci maddesine aykırı olarak ücrete ilişkin hesap pusulası düzenlemeyen veya işçi ücretlerinden 38 inci maddeye aykırı olarak ücret kesme cezası veren veya yaptığı ücret kesintisinin sebebini ve hesabını bildirmeyen 52 nci maddedeki belgeyi vermeyen işveren veya işveren vekiline dörtyüzelli Türk Lirası idari para cezası,

c) 41 inci maddesinde belirtilen fazla çalışmalara ilişkin ücreti ödemeyen, işçiye hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında kullandırmayan, fazla saatlerde yapılacak çalışmalar için işçinin onayını almayan işveren veya işveren vekiline, bu durumda olan her işçi için ikiyüzyirmi Türk Lirası idari para cezası,

verilir.” hükmü,

Anılan Kanun’un “İdari para cezalarının uygulanmasına ilişkin hususlar” başlıklı 108’inci maddesinde “Bu Kanunda öngörülen idari para cezaları, 101 ve 106 ncı maddelerdeki idari para cezaları hariç, gerekçesi belirtilmek suretiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürünce verilir. 101 inci ve 106 ncı maddeler kapsamındaki idari para cezaları ise doğrudan Türkiye İş Kurumu il müdürü tarafından; birden fazla ilde işyerleri bulunan işverenlere uygulanacak idari para cezası ise işyerlerinin merkezinin bulunduğu yerdeki Türkiye İş Kurumu il müdürünce verilir ve genel esaslara göre tahsil edilir. 106 ncı maddeye göre verilecek idari para cezası için, 4904 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (h) bendindeki tutar esas alınır.” hükmü,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Hakediş ödemeleri” başlıklı 42’nci maddesinde “…Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda, eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa otuz gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır…” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Karaman Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Kuruluşların Mamul Yemek Alımı, Dağıtım ve Servis Hizmetleri Alımı

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

…

e) Miktarı: Karaman Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Kuruluşların Mamul Yemek Alımı, Dağıtım ve Servis Hizmetleri Alımı 518.710 adet/öğün mamul yemek alımı…

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: İl Müdürlüğüne bağlı kuruluşlar (1. kısım Karaman Ahmet Mete Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü, 2. kısım Ermenek Ali Rıza Alıçlı Bakım, Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü, 3. kısım Başyayla Bakım, Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü, 4. kısım Ermenek Hatice ve Hakkı Polat Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü, 5. kısım (Dursun Fakih Huzurevi Müdürlüğü, Kadın Konukevi Müdürlüğü, Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü)” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinin 12.1.1’inci alt maddesinde “Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır.” düzenlemesi,

Aynı Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29’uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir.

16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin binde 5'dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran %50 artırımlı uygulanır.

16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 30 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Özel Aykırılık Halleri

Aykırılık Hali

İlk Sözleşme
Bedeli
Üzerinden
Kesilecek
Ceza
Oranı

Aykırılık
Sayısı

İhaleye esas Teknik Şartnamenin Yüklenicinin Temin Edeceği Personel, Makine, Teçhizat ile Mal ve Malzeme tablosunda yer alan Makine, Teçhizat İle Mal ve Malzemenin yüklenici tarafından süresi içerisinde ilgili Kuruluşa teslim edilmemesi veya eksik teslim edilmesi halinde her bir gün için

Binde
1

Yüklenici tarafından Sözleşmenin "Diğer Hususlar" bölümünün 36.6. maddesi gereği; çalıştırılan personele ilişkin istenilen belgelerin geç getirilmesi veya getirilmemesi halinde her bir gün için

Binde
1

Yüklenici tarafından Sözleşmenin "Diğer Hususlar" bölümünün 36.7. maddesi gereği; çalıştırılan personelin sağlıkla ilgili belgelerinin geç getirilmesi veya getirilmemesi halinde her bir gün için

Binde
1

Yüklenicinin Sözleşmenin "Diğer Hususlar" bölümünün 36.24. maddesinde belirtilen hususlara aykırı hareket ettiğinin tespit edilmesi halinde her bir gün için

Binde
1

Yüklenicinin istihdam ettiği kişilerin saç, sakal, tırnak, giyim kuşam ve hijyen yönünden mutfak ve yemekhanede çalışmasının uygun olmadığının tespit edilmesi

Binde
1

Çalışanların yaka kartlarının olmadığının tespit edilmesi

Binde
1

Yüklenicinin çalışanlara ihale dokümanında yer verilen eğitimleri (iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin eğitim, hijyen eğitimi, gıda zehirlenmelerine karşı eğitim, sağlık riskleri konusunda eğitim, yemek imalatı servis ve temizlik konularına ilişkin eğitim vb) vermediğinin/verdirmediğinin tespit edilmesi

Binde
1

İlgili laboratuvar tarafından yapılacak analizlerde (ayda bir kez ve kuruluşun gerek görmesi halinde yaptırılacak yemek analizleri) yemek numunelerinin uygun olmadığının rapor edilmesi

Binde
1

Yüklenicinin, Sözleşmenin "Diğer Hususlar" bölümünün 36.8. maddesi gereği; herhangi bir nedenle (personelin istifa etmesi, iş akdine son verilmesi vb.) işe gelmeyen personel yerine hizmette aksamaya meydan vermemek için aynı gün içerisinde personel temin etmediğinin tespit edilmesi

Binde
1

Doktor raporu veya yemek analizleri sonucunda yapılan tespit doğrultusunda, herhangi bir ana veya ara öğünde yüklenici firma çalışanlarının ihmali ve tedbirsizliğine bağlı olarak bir veya birden fazla kişide ölüm hariç gıda zehirlenmesi vakasının meydana gelmesi durumunda, (zehirlenme vakasının tespit edildiği her ana öğün veya ara öğün için tek bir işlem yapılacaktır.)

Binde
1

…” düzenlemesi,

Anılan Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinin 36.24’üncü maddesinde “Yüklenici çalıştırdığı işçilerin aylık ücretlerini takip eden ayın 1'i (biri) ile 10'u (onu) arasında ödemek zorundadır. (Son ödeme tarihinin resmi tatile denk gelmesi halinde, işçi ücretlerinin resmi tatilin başlangıcından önceki iş günü ödenmesi gerekir.) Ancak idarenin harcama kaleminde ödeneği bulunması halinde, yüklenicinin işçilere ücretini ödemesini beklemeksizin hakediş ödemesi yapılır. Yüklenici hak ediş alamamasını, cezalı almasını ya da geç almasını, işçi ücretlerini süresi içinde ödememek için gerekçe gösteremez. Sözleşmede son aylık hak ediş ödemesi yapılmadan önce yüklenici firma işçi ücretlerini süresinde ödeyecek ve işçi ücretleri ödendikten sonra son aylık hakediş ödemesi yapılacaktır.” düzenlemesi ile 36.25’inci maddesinde “İşçi ücretlerinin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 10.maddesi ile bu Sözleşmenin 17. maddesinde belirtilen mücbir sebepler dışında yüklenici tarafından süresinde ödenmemesi veya geç ödenmesi durumunda, 4857 sayılı İş Kanununun 102 ve 108. maddeleri uyarınca gerekçesi belirtilerek Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Türkiye İş Kurumu İl Müdürlükleri tarafından yılı için belirlenen idari para cezası verilmek üzere anılan İl Müdürlüklerine bildirilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yapılan incelemede, ihale konusu işin “Karaman Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Kuruluşların Mamul Yemek Alımı, Dağıtım ve Servis Hizmetleri Alımı” olduğu, Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesinde yer verilen düzenleme incelendiğinde;

16.1.1’inci maddesinde sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak asgari ceza oranının, sözleşme bedelinin binde 5’i olarak düzenlendiği,

16.1.2’nci maddesindeki tabloda 10 özel aykırılık halinin sıralandığı, sözleşme bedeli üzerinden kesilecek ceza oranına (binde
1 ) ve sözleşmenin feshini gerektiren aykırılık sayısına da yer verildiği, bu tablonun 4’üncü maddesinde “Yüklenicinin Sözleşmenin "Diğer Hususlar" bölümünün 36.24. maddesinde belirtilen hususlara aykırı hareket ettiğinin tespit edilmesi halinde her bir gün için” düzenlemesinin yer aldığı,

Anılan Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinin 36.24’üncü maddesinde özetle, yüklenicinin işçilerin aylık ücretlerini takip eden ayın 1'i (biri) ile 10'u (onu) arasında ödemek zorunda olduğu, idarenin ödeneği bulunması halinde, yüklenicinin işçilere ücretini ödemesini beklemeksizin hakediş ödemesi yapacağı, ancak yüklenicinin hakediş alamamasını, cezalı almasını ya da geç almasını, işçi ücretlerini süresi içinde ödememek için gerekçe gösteremeyeceği hususlarının düzenlendiği,

Aynı Sözleşme Tasarısı’nın 36.25’inci maddesi gereğince, işçi ücretlerinin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 10’uncu maddesi ile bu Sözleşmenin 17’nci maddesinde belirtilen mücbir sebepler dışında yüklenici tarafından süresinde ödenmemesi veya geç ödenmesi durumunda, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 102’nci ve 108’inci maddeleri uyarınca gerekçesi belirtilerek Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Türkiye İş Kurumu İl Müdürlükleri tarafından yılı için belirlenen idari para cezası verilmek üzere anılan İl Müdürlüklerine bildirileceği anlaşılmıştır.

4857 sayılı İş Kanunu’nu gereğince, işçilerin iş sözleşmesinden doğan ücret ödemelerini süresi içinde kasten ödemeyen veya eksik ödeyen işverene idari para cezası uygulanacağı, söz konusu cezaların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürünce verileceği, birden fazla ilde işyerleri bulunan işverenlere uygulanacak idari para cezasının ise işyerlerinin merkezinin bulunduğu yerdeki Türkiye İş Kurumu İl Müdürlüklerince verileceği,

İdarece ihale dokümanında yapılan düzenlemelerle hakediş raporunun, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanacağı ve bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılacağı, hakediş ödemesinin yapılmaması ya da geç yapılması durumunda dahi işçi ücretlerinin zamanında ödenmesi gerektiği, bu durumun 4857 sayılı İş Kanunu’ndan doğan bir zorunluluk olduğu,

Diğer yandan, idare ile yüklenici arasında yapılan sözleşme ile yüklenici ile çalışanlar arasında yapılan iş akdinin birbirinden bağımsız iki akit olduğu, işveren olarak yüklenicinin işçilere çalışmaları karşılığında iş akdinde öngörülen ücretleri süresinde ödeme zorunluluğunun bulunduğu, idarenin hakedişleri ödeme süreci ile işçilerin maaşlarının ödenmesi arasında doğrudan bir ilişkinin bulunmadığı, idarece hakedişlerin süresinde ödenmemesi/ödenememesi vb. durumlarda dahi işçi ücretlerinin sözleşmede belirtilen süre içerisinde yüklenici tarafından ödenmesi gerektiği, işçi ücretlerinin zamanında ödenmemesi/ödenememesi halinde yükleniciye sözleşmede yer alan yaptırımların uygulanmasında mevzuata aykırılığın bulunmadığı, nitekim ihalelerde isteklilerden ekonomik ve mali yeterlik aranmasının nedenlerinden birisinin de bu olduğu; 4857 sayılı İş Kanunu’nu gereğince, uygulanması öngörülen idari para cezasının ise Türkiye İş Kurumu İl Müdürlüklerince verileceği, Sözleşme Tasarısı’nda idare tarafından İl Müdürlüklerine yapılacak bildirim hususunun düzenlendiği anlaşılmıştır.

Netice itibariyle, Sözleşme Tasarısı ve İş Kanunu hükümlerinin işçilerin ücret ödemeleri sürecinin farklı konularına ilişkin düzenlemeleri içerdiği ve Sözleşme Tasarısı düzenlemelerinin işçi haklarının korunması ve işin sağlıklı yürütülmesi amaçlarını taşıdığı, bu düzenlemelerle 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde ücretlerin zamanında ödenmesinin amaçlandığı, ücretlerin ödenmemesi haline yönelik olarak da bir tedbir ve caydırıcı olması yönüyle ceza uygulanmasının öngörüldüğü, idarelerin İş Kanunu’na ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na aykırı olmamak üzere ihale dokümanında işçiyi koruyucu düzenlemelere yer verebileceği anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Geçici iş göremezlik” başlıklı 48’inci maddesinde “İşçilere geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi gerektiği zamanlarda geçici iş göremezlik süresine rastlayan ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatilleri, ödeme yapılan kurum veya sandıklar tarafından geçici iş göremezlik ölçüsü üzerinden ödenir. Ödenen geçici iş göremezlik ödeneği aylık ücretli işçilerin ücretlerinden mahsup edilir.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Yıllık ücretli izin hakkı ve izin süreleri” başlıklı 53’üncü maddesinde “İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir.

Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez.

Niteliklerinden ötürü bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara bu Kanunun yıllık ücretli izinlere ilişkin hükümleri uygulanmaz.

İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;

a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dâhil) olanlara ondört günden,

b) Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara yirmi günden,

c) Onbeş yıl (dâhil) ve daha fazla olanlara yirmialtı günden,

Az olamaz.

Ancak onsekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz.

Yıllık izin süreleri iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Yıllık ücretli izne hak kazanma ve izni kullanma dönemi” başlıklı 54’üncü maddesinde “Yıllık ücretli izine hak kazanmak için gerekli sürenin hesabında işçilerin, aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştıkları süreler birleştirilerek göz önüne alınır. Şu kadar ki, bir işverenin bu Kanun kapsamına giren işyerinde çalışmakta olan işçilerin aynı işverenin işyerlerinde bu Kanun kapsamına girmeksizin geçirmiş bulundukları süreler de hesaba katılır.

Bir yıllık süre içinde 55 inci maddede sayılan haller dışındaki sebeplerle işçinin devamının kesilmesi halinde bu boşlukları karşılayacak kadar hizmet süresi eklenir ve bu suretle işçinin izin hakkını elde etmesi için gereken bir yıllık hizmet süresinin bitiş tarihi gelecek hizmet yılına aktarılır.

İşçinin gelecek izin hakları için geçmesi gereken bir yıllık hizmet süresi, bir önceki izin hakkının doğduğu günden başlayarak gelecek hizmet yılına doğru ve yukarıdaki fıkra ve 55 inci madde hükümleri gereğince hesaplanır.

İşçi yukarıdaki fıkralar ve 55 inci madde hükümlerine göre hesaplanacak her hizmet yılına karşılık, yıllık iznini gelecek hizmet yılı içinde kullanır.

Aynı bakanlığa bağlı işyerleri ile aynı bakanlığa bağlı tüzel kişilerin işyerlerinde geçen süreler ve kamu iktisadi teşebbüsleri yahut özel kanuna veya özel kanunla verilmiş yetkiye dayanılarak kurulan banka ve kuruluşlar veya bunlara bağlı işyerlerinde geçen süreler, işçinin yıllık ücretli izin hakkının hesaplanmasında göz önünde bulundurulur.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Yıllık izin bakımından çalışılmış gibi sayılan haller” başlıklı 55’inci maddesinde “Aşağıdaki süreler yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılır:

a) İşçinin uğradığı kaza veya tutulduğu hastalıktan ötürü işine gidemediği günler (Ancak, 25 inci maddenin (I) numaralı bendinin (b) alt bendinde öngörülen süreden fazlası sayılmaz.).

b) Kadın işçilerin 74 üncü madde gereğince doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadıkları günler.

c) İşçinin muvazzaf askerlik hizmeti dışında manevra veya herhangi bir kanundan dolayı ödevlendirilmesi sırasında işine gidemediği günler (Bu sürenin yılda 90 günden fazlası sayılmaz.).

d) Çalışmakta olduğu işyerinde zorlayıcı sebepler yüzünden işin aralıksız bir haftadan çok tatil edilmesi sonucu olarak işçinin çalışmadan geçirdiği zamanın onbeş günü (işçinin yeniden işe başlaması şartıyla).

e) 66 ncı maddede sözü geçen zamanlar.

f) Hafta tatili, ulusal bayram, genel tatil günleri.

g) 3153 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan tüzüğe göre röntgen muayenehanelerinde çalışanlara pazardan başka verilmesi gereken yarım günlük izinler.

h) İşçilerin arabuluculuk toplantılarına katılmaları, hakem kurullarında bulunmaları, bu kurullarda işçi temsilciliği görevlerini yapmaları, çalışma hayatı ile ilgili mevzuata göre kurulan meclis, kurul, komisyon ve toplantılara yahut işçilik konuları ile ilgili uluslararası kuruluşların konferans, kongre veya kurullarına işçi veya sendika temsilcisi olarak katılması sebebiyle işlerine devam edemedikleri günler.

ı) Ek 2 nci maddede sayılan izin süreleri,

j) İşveren tarafından verilen diğer izinler ile 65 inci maddedeki kısa çalışma süreleri.

k) Bu Kanunun uygulanması sonucu olarak işçiye verilmiş bulunan yıllık ücretli izin süresi.” hükmü,

5510 Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortasından sağlanan haklar” başlıklı 16’ncı maddesinde “İş kazası veya meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar şunlardır:

a) Sigortalıya, geçici iş göremezlik süresince günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi.

b) Sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanması.

c) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine, gelir bağlanması.

d) Gelir bağlanmış olan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi.

e) İş kazası ve meslek hastalığı sonucu ölen sigortalı için cenaze ödeneği verilmesi. Hastalık ve analık sigortasından sigortalıya hastalık veya analık hallerine bağlı olarak ortaya çıkan iş göremezlik süresince, günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilir…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Geçici iş göremezlik ödeneği” başlıklı 18’inci maddesinde “Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması şartıyla;

a) İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için,

b) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile 5 inci madde kapsamındaki sigortalılardan hastalık sigortasına tabi olanların hastalık sebebiyle iş göremezliğe uğraması halinde, iş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartıyla geçici iş göremezliğin üçüncü gününden başlamak üzere her gün için,

c) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile (b) bendinde belirtilen muhtarlar ile aynı bendin (1), (2) ve (4) numaralı alt bentleri kapsamındaki sigortalı kadının analığı halinde, doğumdan önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartıyla, doğumdan önceki ve sonraki sekizer haftalık sürede, çoğul gebelik halinde ise doğumdan önceki sekiz haftalık süreye iki haftalık süre ilâve edilerek çalışmadığı her gün için, d) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile (b) bendinde belirtilen muhtarlar ile aynı bendin (1), (2) ve (4) numaralı alt bentleri kapsamındaki sigortalı kadının, erken doğum yapması halinde doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılamayacak süreler ile isteği ve hekimin onayıyla doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışması halinde, doğum sonrası istirahat süresine eklenen süreler için geçici iş göremezlik ödeneği verilir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dâhil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “…78.25 İhale dokümanında günlük olarak belli sayıda personelin idarenin iş yerinde bulunması gerektiğine ilişkin düzenleme yapılan ihalelerde, 4857 sayılı Kanunun 55 inci maddesi uyarınca izne hak kazanan işçilerin izin hakları idarenin belirleyeceği takvim çerçevesinde kullandırılacak ve izin kullanan işçiler fiilen çalışan işçi sayısına dâhil kabul edileceğinden, izin kullanan işçilerin yerine başka işçilerin getirilerek sayının tamamlanması talep edilmeyecektir. İdarelerin, ihale konusu işte çalıştırılması istenen personel sayısını bu hususu dikkate alarak belirlemeleri gerekmektedir. Ayrıca idareler ve yükleniciler, işçilerin yıllık ücretli izin haklarını kullanmasına ilişkin olarak 4857 sayılı Kanunun ilgili hükümlerinde öngörülen yükümlülüklere uymak zorundadır…” açıklaması,

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

…

25.3.2. Yemeklerin kuruluşta pişirildiği ve bu hizmetin sunulması işiyle ilgili olarak aylık (26) gün üzerinden fiilen çalışan personelin tüm mesaisini kuruluşta geçirdiği hallerde, hizmetin sunulmasıyla görevli toplam 32 personel için;

Asgari ücretin altında ücret verilmeyecek olup işçilik giderleri [(işçi ücreti, sigorta prim giderleri ve 26 gün üzerinden brüt 16,00 TL yol Ücreti verilecek olup (Bordroda gösterilecektir.) Yemek listesinde çalışan 32 personelin öğünleri gösterilmeyecektir.

İşçilik giderleri [(işçi ücreti, sigorta prim giderleri, yemek, yol, giyim, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma (448 gün)] teklif fiyata dâhildir…” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “…16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 30 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Özel Aykırılık Halleri

Aykırılık Hali

İlk Sözleşme Bedeli Üzerinden
Kesilecek Ceza Oranı

Aykırılık
Sayısı

…

Binde
1

…

…” düzenlemesi,

Anılan Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinin 36.8’inci maddesinde “Sözleşmenin devamı müddetince personelin yasal mevzuat çerçevesinde izinli veya sağlık nedeniyle raporlu olmaları halinde, hizmetin aksamaması için yüklenici, yasal izinli veya raporlu olan personelin yerine aynı gün içerisinde ihale dokümanlarında belirtilen şartlara haiz başka bir personel temin etmek zorundadır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yapılan incelemede, ihale konusu işin “Karaman Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Kuruluşların Mamul Yemek Alımı, Dağıtım ve Servis Hizmetleri Alımı” olduğu, ihale dokümanında hizmetin sunulmasıyla görevli toplam 32 personelin çalıştırılacağının belirtildiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.25’inci maddesinin, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarına ilişkin olduğu, ancak başvuruya konu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı niteliği taşımadığı görülmüştür.

Sözleşme Tasarısı’nın 36.8’inci maddesinde, sözleşme süresince personelin izinli veya raporlu olması halinde, hizmetin aksamaması için yüklenicinin, yasal izinli veya raporlu olan personelin yerine aynı gün içerisinde başka bir personel temin etmek zorunda olduğunun düzenlendiği, Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesindeki tablonun 9’uncu maddesinde de bu maddeye atıf yapılarak herhangi bir nedenle (personelin istifa etmesi, iş akdine son verilmesi vb.) işe gelmeyen personel yerine hizmette aksamaya meydan vermemek için aynı gün içerisinde, ihale dokümanında belirtilen şartları haiz başka personel temin edilemediğinin tespit edilmesi halinin, özel aykırılık hali olarak belirlendiği ve ceza uygulanacağı görülmüştür.

Sözleşme Tasarısı’nın her iki düzenlemesi bir arada değerlendirildiğinde; hizmetin sürekliliği adına yüklenicinin izinli veya raporlu personel yerine aynı gün başka personel temin etmesi gerektiği ve izin, rapor, istifa, iş akdine son verilmesi ve bunlara benzer herhangi bir nedenle işe gelmeyen personel yerine aynı gün personel temin edemediği durumlarda ise idare tarafından belirtilen oranda yükleniciye ceza kesileceği anlaşılmıştır.

Yapılan değerlendirmede, Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesinde idarece ihale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan özel aykırılık hallerinin ve bunlara uygulanacak cezaların belirlendiği, anılan maddede düzenlenen söz konusu özel aykırılık halinin kendi içinde açık ve anlaşılır bir şekilde neye ilişkin olduğunun anlaşıldığı, atıfta bulunulan anılan Tasarı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinin sekizinci bendinin ise yüklenicinin personel sorumluluğuna ilişkin bir düzenlemeye ilişkin olduğu, bu itibarla incelemeye konu Sözleşme Tasarısı düzenlemelerinin sözleşmenin uygulanması aşamasında tereddütte neden olacak bir nitelik taşımadığı görülmüştür.

Sözleşme Tasarısı’nın söz konusu düzenlemelerinde yıllık izin ve sağlık nedeniyle rapor vb. gibi hakların kullanımı durumunda işin aksatılmaması hususunun yüklenici firmanın sorumluluğunda olduğunun ve ayrıca işe gelmeyen personel yerine hizmette aksamaya meydan vermemek için aynı gün içerisinde personel temin etmediğinin tespit edilmesi halinde binde 1 oranında ceza uygulanacağının belirtildiği, anılan düzenlemelerin hizmetin ifasının eksiksiz bir şekilde yerine getirilmesini teminen idare tarafından konulan tedbir ve caydırıcı amaçlı bir düzenlemeler olduğu değerlendirilmiş olup, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29’uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir.

Özel Aykırılık Halleri

Aykırılık Hali

İlk Sözleşme
Bedeli
Üzerinden
Kesilecek
Ceza
Oranı

Aykırılık
Sayısı

…

Binde
1

…” düzenlemesi,

Anılan Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinin 36.4’üncü maddesinde “Yüklenici; gıda zehirlenmelerine karşı koruyucu önlemleri almak, uygulamak ve bu konuda personelin hizmet içi eğitimini yetkili kişiler tarafından yapılmasını temin etmek zorundadır. Kuruluşlarda, hekim tasdikli besin zehirlenmesi raporu alanlar, iaşe olunan kişilerin en az %10’u olduğu takdirde, bu kişilerin sağlık masrafları ve işgücü kayıplarının maddi tazminatı bütünü ile yüklenici tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İncelenen ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın 16.1’inci maddesinde, ihale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan hallerin ve idare tarafından uygulanacak cezaların ve sözleşmenin feshine ilişkin hususların bu Sözleşme’nin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29’uncu maddelerinde düzenlendiği, bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddelerin dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemelerin sadece 16.1.1’inci madde kapsamında değerlendirileceği, 16.1.2’nci maddedeki tablonun 10’uncu maddesinde bir veya birden fazla kişide gıda zehirlenmesi vakasının meydana gelmesi durumunda ceza uygulanacağının açıkça belirtildiği dikkate alındığında, Sözleşme Tasarısı’nın şikâyete konu 36.4’üncü maddesinin yukarıda belirtilen maddeler arasında olmadığı ve anılan Tasarı’nın 16’ncı maddesinin uygulanacağı anlaşıldığından, idarece yapılan düzenlemelerde bir aykırılık bulunmadığı ve başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Genel Hususlar” başlıklı “Madde III” bölümünün 4’üncü maddesinde “Yemeğin üretiminde kullanılacak yağlar yemeklik ayçiçeği yağı olacak, ancak Gıda Rasyonunda göre “yemeklik bitkisel margarin” ve “tereyağı” kullanılarak üretilecek yemeklerde söz konusu gıda ürünleri kullanılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Gıda Rasyonu’ndaki yemek çeşitleri incelendiğinde, ayçiçek yağının ana yemekler ve böreklerde (örn. yaz türlüsü, patlıcan musakka, çiftlik köfte, tavuk yahni, et kavurma, peynirli börek vb.), zeytinyağının zeytinyağlı yemek ve salata çeşitlerinde (zeytinyağlı barbunya pilaki, zeytinyağlı biber dolması vb., havuç salatası, fasulye piyazı, makarna salatası, kıvırcık salata vb.) ve tereyağının tatlılarda (irmik helva, tel kadayıf, kalburabastı, baklava vb.) esas olarak kullanıldığı,

Yine dokümanlar arasında yer alan “Gıda Malzemeleri Özellikleri”ne ilişkin düzenlemelerde “Ayçiçek yağı, tereyağı ve zeytinyağı (riviera/sızma)” için olması gereken özelliklerin belirtildiği görülmüştür.

Yukarıda belirtilen doküman düzenlemelerine bakıldığında yemeğin üretiminde kullanılacak yağların yemeklik ayçiçek yağı olacağı, ancak Gıda Rasyonu’nda belirtilen bazı yemekler için ise yemeklik bitkisel margarin ve tereyağı da kullanılabileceği belirtilmiş olup, buna göre Gıda Rasyonu’nda ayçiçek yağı, zeytinyağı ve tereyağının kullanılacağı yemek çeşitlerinin ayrı ayrı belirlendiği ve isteklilerce de tekliflerin oluşturulmasında söz konusu yemek çeşitlerinin ve içeriklerinde yer alan malzemelerin gramajlarının dikkate alınacağı, dolayısıyla idarece yapılan düzenlemelerde teklif oluşturulmasında tereddüte düşürecek ve çelişki yaratacak bir içeriğe yer verilmediği anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “A-Yemek Çeşitleri ve Öğün Sayıları” bölümünde “…İşin yürütülmesi aşamasında kuruluşlarda yemek hizmetinden faydalanan herhangi birinin sağlık sorunları nedeniyle (ishal, kabızlık, çölyak, fenilketönüri vb.) özel beslenmesi (yüksek protein, düşük protein, yüksek karbonhidrat, glütensiz, diyet, laktozsuz, tuzsuz vb.) gerektiğinin doktor raporuyla belgelendirilmesi halinde, söz konusu kişiye/kişilere doktor veya diyetisyen tarafından hazırlanan özel beslenme menüsü verilecektir. Hastaya bireysel olarak hazırlanan yemeklerin hastanın tedavisi için gerekli günlük enerji ve besin öğeleri gereksinimlerini sağlayacak yiyeceklerin menüleri; uygun miktar, çeşit, tat, kıvam ve görünüşte olmak üzere her türlü yiyeceği kapsayabilir. Yemeklerin pişirilme şekli, miktarı ve servisinin diyetisyenin ve/veya doktorun öngördüğü tedavi ilkelerine uygun olması zorunludur…” düzenlemesi yer almaktadır.

Söz konusu düzenleme ile yemek hizmetinden faydalanan herhangi birinin sağlık sorunları nedeniyle (ishal, kabızlık, çölyak, fenilketönüri vb.) özel beslenmesi (yüksek protein, düşük protein, yüksek karbonhidrat, glütensiz, diyet, laktozsuz, tuzsuz vb.) gerektiğinin doktor raporuyla belgelendirilmesi halinde, söz konusu kişiye/kişilere doktor veya diyetisyen tarafından hazırlanacak özel beslenme menüsü verilmesinin istenildiği, ancak ihale dokümanında özel beslenme menüsüne ihtiyaç duyabilecek tahmini kişi sayısının belirtilmediği ve örnek bir menünün de yer almadığı görülmektedir.

İdarenin ihtiyaç halinde ve doktor raporuyla belgelendirilmesi koşuluyla, yükleniciden “özel beslenme menüsü” verilmesini talep edeceği, mevcut durumda kaç kişinin bu tür bir beslenme şekline ihtiyaç duyacağının bilinmediği ve özel beslenmeye ihtiyaç duyabilecek kişi sayısının değişkenlik gösterebileceği, gerekli olması halinde özel beslenme menüsü içeriğinin doktor veya diyetisyen tarafından hazırlanacağı dikkate alındığında, ihale konusu alanda faaliyet gösteren ve tecrübe sahibi olması beklenen basiretli tacir niteliğini haiz isteklinin mevcut koşulları dikkate alarak teklifini oluşturması gerektiği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

İhalenin 5’inci kısmı olan “Dursun Fakih Huzurevi Yaşlı Bakım Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü, Karaman Kadın Konukevi Müdürlüğü, Karaman Çocuk Evleri Sitesi”ne ait birim fiyat teklif cetvelinin;

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen4 Birim Fiyat

Tutarı

13+ YAŞ KAHVALTI

adet

18.000,000

13+ YAŞ ÖĞLE YEMEĞİ

adet

24.600,000

13+ YAŞ AKŞAM YEMEĞİ

adet

18.000,000

13+ YAŞ ARA ÖĞÜN

adet

16.500,000

13+ YAŞ ÖZEL GÜN MENÜSÜ

adet

200,000

SABAH KAHVALTISI

(KADIN VE ÇOCUK)

adet

9.800,000

ÖĞLE YEMEĞİ

(KADIN VE ÇOCUK)

adet

12.100,000

AKŞAM YEMEĞİ

(KADIN VE ÇOCUK)

adet

10.000,000

ARA ÖĞÜN

(KADIN VE ÇOCUK)

adet

7.300,000

ÖZEL GÜN MENÜSÜ

(KADIN VE ÇOCUK)

adet

5,000

BEBEK MAMASI

(1000 GR LIK KUTU)

paket

5,000

KISIM TOPLAM TUTARI (K.D.V Hariç)

Şeklinde olduğu görülmüştür.

Teknik Şartname’nin “5.Örnek Yemek Menüsü” kısmında “…Maliyet hesabında iki haftalık örnek menüde yer alan yemek çeşitleri için her yaş grubuna ilişkin Gıda Rasyonunda yer alan ana girdi miktarları baz alınacaktır. Gıda Rasyonunda girdi miktarları bulunmayan yemek çeşitleri için bu şartnamede belirtilen gramajlar baz alınacaktır…” düzenlemesi,

Anılan Teknik Şartname’nin “H-Malzeme Miktarları” bölümünün 3’üncü maddesinde “Porsiyon kavramı her bir yaş grubu için farklılık arz ettiğinden gıda rasyonları esas alınarak hareket edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Aynı Teknik Şartname’nin “A.2.Öğün Sayıları” bölümünde yer alan “Dursun Fakih Huzurevi Yaşlı Bakım Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü, Karaman Kadın Konukevi Müdürlüğü, Karaman Çocuk Evleri Sitesi” başlıklı tablonun;

ANA ÖĞÜNLER

ARA ÖĞÜNLER

Yaş grubu

Kahvaltı

Öğle Yemeği

Akşam Yemeği

Kuşluk

İkindi

Gece

Toplam

+13 Yaş Grubu

0-12Yaş Grubu

Diyet

Diğer personel

Vardiyasına denk gelen sabah, öğlen veya akşam ana öğünlerinden faydalanabilir. Ara Öğün hakkı yoktur.

Şeklinde olduğu,

Gıda Rasyonu listesinde de tüm yemek grupları açısından yaş gruplarına (7-12 aylık, 1-2 yaş, 3-6 yaş, 7-12 yaş ve 13+/yetişkin/yaşlı personel/misafir) göre porsiyon miktarlarının ayrı ayrı düzenlendiği görülmüştür.

İhalenin sadece 5’inci kısmında” 0-12 yaş grubu”nun bulunduğu, ancak birim fiyat teklif cetvelinde bu yaş grubunun alt gruplarına ilişkin özel bir belirlemenin yapılmadığı ve birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satırların açılmadığı tespit edilmiştir.

“Tavuk pirzola ızgara” yemeğindeki tavuğun miktarının;

Malzeme adı

7-12 Aylık

1-2 Yaş

3-6 Yaş

7-12 Yaş

13+ /Yetişkin/Yaşlı Personel/Misafir

Tavuk but pirzola (gr) (kemikli)

150

200

250

“Kuzu/koyun haşlama” yemeğindeki et miktarının;

Malzeme adı

7-12 Aylık

1-2 Yaş

3-6 Yaş

7-12 Yaş

13+ /Yetişkin/Yaşlı Personel/Misafir

Kuzu eti (kemikli)

(gr)

100

150

200

“Kadınbudu Köfte (püreli)” yemeğindeki et miktarının;

Malzeme adı

7-12 Aylık

1-2 Yaş

3-6 Yaş

7-12 Yaş

13+ /Yetişkin/Yaşlı Personel/Misafir

Dana eti (kemiksiz) (gr)

100

Şeklinde olduğu görülmüştür.

Gıda Rasyonu listesinde tüm yemek grupları açısından yaş gruplarına (7-12 aylık, 1-2 yaş, 3-6 yaş, 7-12 yaş ve 13+/yetişkin/yaşlı personel/misafir) göre porsiyon miktarlarının ayrı ayrı düzenlendiği, ancak birim fiyat teklif cetvelinde yaş grupları itibariyle bir ayrım yapılmadığı, Gıda Rasyonu’nda yer alan bazı çiğ girdi miktarlarında maliyeti etkileyecek önemli farklılıkların olduğu, isteklilerin ilgili yaş gruplarını dikkate alınarak öğün maliyetlerini oluşturacağı hususları dikkate alındığında, birim fiyat teklif cetvelinde anılan yaş gruplarının öğün miktarlarının ayrı ayrı belirtilmemiş olmasının sağlıklı bir şekilde fiyat teklifi hazırlanabilmesine engel teşkil edeceği anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “A.2.Öğün Sayıları” bölümünde “+13 Yaş Grubu, 0-12 Yaş Grubu, Diyet ve Diğer personel” şeklinde gruplandırılmak suretiyle öğün sayılarına yer verildiği, her kısımda “kahvaltı, öğle yemeği, akşam yemeği, kuşluk, ikindi ve gece” olmak üzere günde 6 kez diyet yemeğin verileceğinin düzenlendiği görülmüştür.

Anılan Teknik Şartname’nin “A-Yemek Çeşitleri ve Öğün Sayıları” bölümünde “…İşin yürütülmesi aşamasında kuruluşlarda yemek hizmetinden faydalanan herhangi birinin sağlık sorunları nedeniyle (ishal, kabızlık, çölyak, fenilketönüri vb.) özel beslenmesi (yüksek protein, düşük protein, yüksek karbonhidrat, glütensiz, diyet, laktozsuz, tuzsuz vb.) gerektiğinin doktor raporuyla belgelendirilmesi halinde, söz konusu kişiye/kişilere doktor veya diyetisyen tarafından hazırlanan özel beslenme menüsü verilecektir. Hastaya bireysel olarak hazırlanan yemeklerin hastanın tedavisi için gerekli günlük enerji ve besin öğeleri gereksinimlerini sağlayacak yiyeceklerin menüleri; uygun miktar, çeşit, tat, kıvam ve görünüşte olmak üzere her türlü yiyeceği kapsayabilir. Yemeklerin pişirilme şekli, miktarı ve servisinin diyetisyenin ve/veya doktorun öngördüğü tedavi ilkelerine uygun olması zorunludur…” düzenlemesi,

Birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde, “diyet” öğünleri için ayrı bir satırın açılmadığı, diyet öğünlerinin içeriklerine ve çiğ girdi miktarlarına gerek Gıda Rasyonu’nda gerekse ihale dokümanı kapsamındaki diğer dokümanda yer verilmediği anlaşılmıştır.

Yemek hizmetinden faydalanan herhangi birinin sağlık sorunları nedeniyle “diyet menü”ye ihtiyaç duyması halinde, söz konusu kişiye/kişilere doktor veya diyetisyen tarafından hazırlanacak özel beslenme menüsü verilmesinin istenildiği, ancak ihale dokümanında diyet menüsüne ihtiyaç duyabilecek tahmini kişi sayısının belirtilmediği ve örnek bir menünün de yer almadığı görülmektedir.

Aktarılan düzenlemeler çerçevesinde, ihale konusu işte kural olarak ihale dokümanı kapsamında yer verilen yemek çeşitleri kullanılarak yemeklerin hazırlanacağı, yemek hizmeti alımlarında yemeklerde değişiklik yapılmasına ihtiyaç duyulabileceği, idarenin ihtiyaç halinde yükleniciden “diyet menüsü” verilmesini talep edebileceği, ihale konusu işin doğası gereğince diyet yemeklerine ilişkin öğün sayısının, yemek türlerinin ve gramajların belirlenme imkânının olmadığı, zira diyet yemek verilecek kişi sayısının önceden bilinemeyeceği, ayrıca verilecek diyet yemeklerin türünün ve bu yemeklerin malzeme gramajlarının kişiden kişiye değişeceği, bu kapsamda ihale konusu işin kaçınılmaz bir getirisi olan bu makul seviyelerdeki belirsizliğin, ticari hayatın bir gereği olarak çeşitli öngörülerde bulunulması ve makul ölçüde riskler alınması sınırları içerisinde yer aldığı,

Gerekli olması halinde, diyet menüsü içeriğinin doktor veya diyetisyen tarafından hazırlanacağı ve Gıda Rasyonu’nda yer alan çeşitlerden seçilerek oluşturulabileceği dikkate alındığında, diyet öğünlerinin içeriklerine, çiğ girdi miktarlarına ve öğün sayısına ilişkin net bir belirleme yapılmamış olmasının bir aykırılık olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, kaldı ki İdari Şartname’nin “İşin yapılacağı yerin görülmesi” başlıklı 12’nci maddesindeki teklifi hazırlamak için gerekli bilgilerin temin edilmesi sorumluluğu kapsamında ilgililerce idareden daha önceki yıllara ilişkin diyet yemeği miktarlarının ve menülerinin talep edilebileceği ve bu doğrultuda bir öngörüde bulunulabileceği anlaşıldığından, söz konusu düzenlemelerin teklif oluşturulmasına engel teşkil edecek nitelikte olmadığı ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Kalite ve standarda ilişkin belgeler” başlıklı 42’nci maddesinde “(1) İşin niteliği göz önünde bulundurularak ön yeterlik şartnamesi ve idari şartnamede; kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi, hizmet yeterlilik belgesi ile deney-analiz-kalibrasyon laboratuvarlarının ve muayene kuruluşlarının kalite yeterliğine ilişkin düzenleme yapılabilir...” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.

…

ı) İsteklinin kendi mutfağı adına 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun 30 uncu maddesine dayanılarak düzenlenmiş ve faaliyet konusu "Depo, gıda satış ve diğer perakende faaliyet gösteren işletmeler", “Toplu tüketim işletmeleri” veya "Gıda üretimi yapan işletmeler" olan İşletme Kayıt Belgesi İsteklinin kendi mutfağı adına 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun 30 uncu maddesine dayanılarak düzenlenmiş ve faaliyet konusu "Depo, gıda satış ve diğer perakende faaliyet gösteren işletmeler", “Toplu tüketim işletmeleri” veya "Gıda üretimi yapan işletmeler" olan İşletme Kayıt Belgesi…” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “İşin Konusu” başlıklı 1’inci maddesinde “Bu işin konusu; kuruluş mutfaklarında veya yüklenici firma mutfağında yemek pişirme yoluyla mamul yemek alımı, dağıtımı ve servis hizmetleridir.” düzenlemesi,

Aynı Teknik Şartname’nin “B-Yemeklerin Pişirileceği Kuruluşlar” başlıklı bölümünde “Bu şartname kapsamında mamul yemek alımı, dağıtımı ve servis hizmetleri satın alacak kuruluşların yemekleri aşağıdaki tabloda yer alan kuruluşların mutfaklarında hazırlanacak/pişirilecektir.

1- Ahmet Mete Huzurevi Yaşlı Bakım Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü

2- Dursun Fakih Huzurevi Yaşlı Bakım Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü

3- Ermenek Ali Rıza Alıçlı Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü

4- Başyayla Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü

Ayrıca anılan kuruluşlarda hazırlanan/pişirilen yemekler “C-Taşıma Yoluyla Dağıtım Yapılacak Kuruluşlar” bölümünde yer verilen kuruluşlara yüklenici tarafından taşınacak ve yine yüklenici tarafından bu kuruluşların (C bendinde taşıma yoluyla yemek hizmeti alacağı belirtilen kuruluşlar) yemekhanelerinde/katlarında dağıtım ve servis hizmetleri gerçekleştirilecektir.” düzenlemesi ile “C-Taşıma Yoluyla Dağıtım Yapılacak Kuruluşlar” bölümünde;

Sayı

Yemeğin Pişirileceği Kuruluş/Firma

Yemeğin Dağıtımı Yapılacak Kuruluş

Dursun Fakih Huzurevi Yaşlı Bakım Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü

Karaman Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü, Karaman Kadın Konukevi Müdürlüğü

Yüklenici Firma Mutfağı

Ermenek Hatice ve Hakkı Polat Huzurevi Yaşlı Bakım Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü

Başyayla Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü

2 Adet Umut Evi

Ermenek Ali Rıza Alıçlı Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü

8 Adet Umut Evi

NOT: Yemeğin firma mutfağında pişirilmesi halinde B bendi kullanılmayacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Teknik Şartname’nin “Madde III-Genel Hususlar” bölümünün 28’inci maddesinde “Yemek üretimi yapılacak kuruluşlarımıza ait mutfakların herhangi bir nedenle (tadilat, doğal afet, covid-19 nedeniyle yemek pişirilen Kuruluşta karantina uygulanması vb.) geçici veya sürekli olarak kullanılamaz duruma gelmesi halinde yüklenici ilgili mutfaklarda yemeği pişirilen kuruluşların yemeklerini ilgili Kuruluşların onaylayacağı Karaman ili sınırları içerisinde faaliyet gösteren herhangi bir yemek fabrikasından yaptırıp hizmeti aksatmadan yerine getirecektir. Bu durumda yüklenici ilgili yemek fabrikasına ilişkin aşağıda sayılan belgeleri işe başlamadan önce (yemek fabrikasından yemek yaptırılmaya başlandığı tarihten önce) Kuruluşa ibraz edecektir.

- Yemeğin taşınacağı tarih itibariyle geçerliliği olan Hizmet Yeterlilik Belgesi - [TS 8985 - (12.06.2013) İş yerleri-Yemek fabrikaları ve toplu yemek mutfakları-Genel kurallar standardına uygun hizmet veren standardına uygun yemek fabrikası]

- Yemeğin taşınacağı tarih itibariyle geçerliliği olan Hizmet Yeterlilik Belgesi- [TS 13075 İşyerleri - Gıda Maddeleri Taşıma Hizmetleri - Genel Kurallar Standardına Uygun Hizmet Veren Gıda Maddeleri Taşıma Hizmeti Veren İşyeri]

- İşletme Kayıt Belgesi” düzenlemesi yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinin 7.1.ı maddesi uyarınca istekliler tarafından işletme kayıt belgesinin e-teklifleri kapsamında beyan edilmesi gerekmekte olup, bu maddede kalite ve standarda ilişkin belgelerin yeterlik kriteri olarak istenilmediği; toplam 5 kısımdan oluşan ihalenin 4 kısmında, yemeklerin ilgili kuruluşların mutfaklarında hazırlanıp pişirileceği; sadece 1 kısımda yüklenici firma mutfağının kullanılacağı tespit edilmiştir.

Teknik Şartname’nin yukarıda aktarılan ilgili maddesinde, yemek üretimi yapılacak kuruluşlara ait mutfakların herhangi bir olağanüstü durum halinde, geçici ya da sürekli olarak kullanılamayacak hale gelmesi durumunda yüklenicinin kuruluşların yemeklerini, ilgili kuruluşların onaylayacağı Karaman ili sınırları içerisinde faaliyet gösteren herhangi bir yemek fabrikasından yaptırıp hizmeti aksatmadan yerine getireceği ve bu yemek fabrikasına ilişkin TS8985 ve TS13075 numaralı hizmet yeterlilik belgelerinin kuruluşa (idareye) ibraz edileceği yönünde düzenlemelere yer verildiği görülmüştür.

Yapılan inceleme neticesinde TS8985’in, yemek fabrikaları ve toplu yemek mutfaklarının yapısal özellik, işletmecilik, çalışanlar ve teknik donanım ile ilgili genel kurallarını kapsayan bir standart olduğu, TS 8985 standardı kapsamının, yapısal özellikler ile ilgili kurallar, işletmecilik ile ilgili kurallar, teknik donanım ile ilgili kurallar, çalışanlar ile ilgili kurallar, güvenlik ile ilgili kurallardan oluştuğu belirlenmiştir.

İhale dokümanında yapılan düzenlemeler dikkate alındığında işin yürütülmesi aşamasında herhangi bir olağanüstü durum neticesinde (tadilat, doğal afet, covid-19 nedeniyle yemek pişirilen Kuruluşta karantina uygulanması vb.) hizmetin idarenin mutfağında yerine getirilmesinin imkânsız olması durumunda belli standartlara sahip bir yemek fabrikası ile anlaşılarak söz konusu yemek fabrikalarına ilişkin belgelerin idareye sunulacağına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Söz konusu düzenlemeyle bu fabrikanın isteklinin kendi malı olması koşulunun getirilmediği, böyle bir olağanüstü durumda hizmet sunucusunun istenen kriterleri sağlayan bir fabrika ile kira sözleşmesi yaparak hizmetin aksamamasını sağlayabileceği, işin yürütülmesi aşamasında olağanüstü bir durumun oluşması halinde söz konusu fabrikaya ilişkin istenecek belgelerin hizmet konusu, işin kapsamı ve içeriği ile uyumlu olduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 9’uncu iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Madde III-Genel Hususlar” bölümünün 29’uncu maddesinde “Ramazan ayında nöbet tutan personel ve kurum bakımından faydalanan kişiler için iftar ve sahur yemeği verilecektir. Yüklenici iftar ve sahurda personel bulundurmak zorundadır.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin Süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşe başlama tarihi 01.03.2023; işi bitirme tarihi 31.12.2023

9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale dokümanı kapsamında iftar ve sahur yemeklerine ve çeşit sayılarına ilişkin herhangi bir düzenlemenin yapılmadığı, Teknik Şartname kapsamanda yer alan iki haftalık örnek menüde de Ramazan menüsünün yer almadığı anlaşılmıştır.

Yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde; Ramazan ayına özel olarak ayrıca bir menü belirlemesinin yapılmadığı, iftar ve sahur için Teknik Şartname’de belirlenen yemekler içerisinden menü hazırlanması gerekeceği, diğer yandan iftar ve sahur yemeği miktarının önceden bilinemeyeceği, bu miktarın sözleşmenin uygulanması aşamasında belirlenebileceği; bu kapsamda ihale konusu işin kaçınılmaz bir getirisi olan bu makul seviyelerdeki belirsizliğin, ticari hayatın bir gereği olarak çeşitli öngörülerde bulunulması ve makul ölçüde riskler alınması sınırları içerisinde yer aldığı; kaldı ki İdari Şartname’nin “İşin yapılacağı yerin görülmesi” başlıklı 12’nci maddesindeki teklifi hazırlamak için gerekli bilgilerin temin edilmesi sorumluluğu kapsamında ilgililerce idareden daha önceki yıllara ilişkin iftar ve sahur yemeği miktarlarının ve menülerinin talep edilebileceği ve bu doğrultuda sağlıklı öngörülerde bulunulabileceği; bu bakımdan söz konusu düzenlemelerin teklif oluşturulmasına engel teşkil edecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin 5’inci kısmının iptaline,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince ihalenin 1, 2, 3 ve 4’üncü kısımlarına ilişkin olarak itizaren şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

KİK Kararı: 2023/UH.I-481

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin